I SA/Wa 202/04

I SA/Wa 202/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-03-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch /sprawozdawca/
Anna Tarnowska-Mieliwodzka
Jolanta Zdanowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6219 Inne o symbolu podstawowym 621
Sygn. powiązane
I OSK 815/05 - Wyrok NSA z 2005-10-11
Skarżony organ
Minister Budownictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie NSA Anna Łukaszewska – Macioch (spr.) Asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie rekompensaty pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku K. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] o odmowie zmiany, w trybie art. 154 kpa, ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...] o odmowie przyznania rekompensaty pieniężnej przeznaczonej na cele mieszkaniowe.
W uzasadnieniu decyzji przytoczono następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia [...] listopada 1993 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił wypłacenia K. L. rekompensaty pieniężnej określonej w przepisach ustawy z dnia 4 października 1991 r. o zmianie niektórych warunków przygotowania inwestycji budownictwa mieszkaniowego w latach 1991-1995 oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 103, poz. 446 ze zm.), uzasadniając odmowę niezgromadzeniem przez wnioskodawcę wymaganego wkładu mieszkaniowego. Decyzję Wojewody [...] Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa utrzymał w mocy ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...].
Skargę K. L. na tę decyzję Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 24 czerwca 1994 r. sygn. akt I SA 246/94 nie dopatrując się naruszenia prawa przez organy administracji. W uzasadnieniu wyroku zawarte zostało stwierdzenie, że bezspornie na koniec 1990 roku skarżący nie posiadał na książeczce mieszkaniowej wymaganego wkładu mieszkaniowego.
Pismem z dnia 2 maja 1995 r. K. L. zwrócił się do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 1993 r., wskazując na przesłankę nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zdaniem wnioskodawcy rażące naruszenie prawa miało polegać na błędnym uznaniu przez organ, iż nie zgromadził on wymaganego wkładu mieszkaniowego uprawniającego do przyznania rekompensaty pieniężnej.
Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] czerwca 1995 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1993 r. wskazując w uzasadnieniu decyzji na okoliczności uzasadniające na brak rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji odmownej i pouczając równocześnie, iż od decyzji przysługuje skarga do NSA. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 czerwca 1996 r. sygn. akt I SA 967/95 uchylił decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] czerwca 1995 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej wypłacenia rekompensaty wskazując, że organ nie mógł odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności motywując odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności decyzji.
Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1996 r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa rozpoznając ponownie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1993 r. odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Skargę K. L. na tę decyzję Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił postanowieniem z dnia 24 marca 1997 r. z uwagi na niewyczerpanie środków odwoławczych. Sąd wskazał, że od zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] listopada 1996 r., przysługiwał środek odwoławczy przewidziany w art. 127 § 3 kpa, z którego skarżący nie skorzystał. Mimo, iż skarżący został błędnie pouczony przez organ o przysługującym mu prawie zaskarżenia decyzji, to jednak skarga była niedopuszczalna.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast – po uprzednim przywróceniu K. L. terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 1996 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r. odmawiającej przyznania rekompensaty. Organ powołał się na ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 1994 r. sygn. akt I SA 246/94, w którym Sąd jednoznacznie stwierdził, że w działaniu organów nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, bowiem w świetle zgromadzonych dokumentów bezspornym jest, iż K. L. nie zgromadził na koniec 1990 roku wymaganego wkładu mieszkaniowego. Organ, będąc związany oceną prawną Sądu, nie mógł uznać, że decyzja odmawiającą przyznania rekompensaty rażąco narusza prawo.
Skargę K. L. na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 20 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA 740/97, jako bezzasadną. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że jak wynika z dokumentacji sprawy, K. L. nie spełnił ustawowego wymogu zgromadzenia do końca 1990 roku wymaganego wkładu mieszkaniowego. Środki pieniężne posiadane przez niego na książeczce mieszkaniowej na koniec 1990 roku były niższe od wkładu wymaganego wówczas przez spółdzielnię mieszkaniową. Za błędny Sąd uznał pogląd skarżącego, jakoby obowiązywał go wkład mieszkaniowy w wysokości ustalonej dla roku 1982, tj. roku wpisania go do rejestru kandydatów do spółdzielni mieszkaniowej. Za naruszenie prawa, zdaniem Sądu, nie można było uznać niepowołania biegłego z zakresu ekonomii i finansów, jak tego domagał się skarżący, bowiem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie zachodziła potrzeba powołania biegłego. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w kwestii nieważności decyzji.
K. L. pismem z dnia [...] maja 1998 r., wskazując na art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, zwrócił się do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o usunięcie naruszenia prawa i o rozpoznanie wniosku z dnia [...] lutego 1997 r. o wznowienie postępowania w sprawie rekompensaty.
Decyzją z dnia [...] lipca 1998 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wszczętej przedmiotowym wnioskiem. W uzasadnieniu organ wskazał, że przepis art. 34 ust. 1 ustawy o NSA nie dotyczy wznowienia postępowania ale sytuacji, gdy strona zarzuca organowi naruszenie prawa, a ustawa nie przewiduje środków odwoławczych. Tymczasem w postępowaniu w sprawie rekompensaty zostały wyczerpane środki odwoławcze, a legalność ostatecznej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 1997 r. była przedmiotem oceny sądowej. Wobec tego wniosek o usunięcie naruszenia prawa organ uznał za niedopuszczalny. Stronę pouczono o prawie wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na przedmiotową decyzję.
Skargę K. L. na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił postanowieniem z dnia 21 kwietnia 1999 r. sygn. akt I SA 1282/98 z uwagi na to, że została wniesiona na decyzję, od której przysługiwał środek odwoławczy przewidziany w art. 127 § 3 kpa, a który nie został w sprawie wyczerpany. Mimo zatem iż skarżący został błędnie pouczony przez organ o możliwości zaskarżenia decyzji do NSA, to jednak skarga była niedopuszczalna.
Pismem z dnia [...] kwietnia 1999 r. K. L. zwrócił się do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie przyznania rekompensaty i merytoryczne rozpoznanie tego wniosku.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 1999 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 1998 r. odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 1998 r. umarzającą postępowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 października 2000 r. sygn. akt I SA 1372/99 uchylił obie powołane wyżej decyzje wskazując w uzasadnieniu wyroku, iż organ błędnie przyjął, że wniosek K. L. z dnia [...] kwietnia 1999 r. dotyczy żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] lipca 1998 r. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że jego mocodawcy nie chodziło o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania lecz do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w związku z jego decyzja z dnia [...] lipca 1998 r. Ponadto Sąd podkreślił, że odmawiając wznowienia postępowania w uzasadnieniu decyzji organ zawarł stanowisko, jakie mógł wyrazić dopiero po wznowieniu postępowania i przeprowadzeniu, zgodnie z treścią art. 149 § 2 kpa, postępowania co do przyczyn wznowienia. Stanowiło to istotne naruszenie norm prawa procesowego i skutkowało uchyleniem decyzji.
Stosownie do wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2000 r. Prezes UMiRM postanowieniem z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] przywrócił K. L. termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu z dnia [...] lipca 1998 r. i decyzją z dnia [..] grudnia 2000 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 1998 r. W uzasadnieniu organ podał, że wniosek K. L. z dnia [...] maja 1998 r. oparty na art. 34 ust. 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym dotyczy sytuacji, gdy ustawa nie przewiduje środków odwoławczych, a strona zarzuca organowi naruszenie prawa. Taka sytuacja nie miała miejsca, bowiem w sprawie o przyznanie rekompensaty zostały wyczerpane środki odwoławcze przewidziane ustawą. Poza tym decyzje o odmowie przyznania rekompensaty były przedmiotem oceny sądowej, którą organ jest związany. Z tych względów wniosek z dnia [...] maja 1998 r. należało uznać za niedopuszczalny, a postępowanie wszczęte tym wnioskiem umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 stycznia 2002 r. sygn. akt I SA 266/01 oddalił skargę K. L. na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego z dnia [...] maja 1998 r. oparty na przepisie art. 34 ust. 3 ustawy o NSA wpłynął do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, kiedy w obrocie prawnym pozostawały wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalające skargi na decyzje o odmowie przyznania rekompensaty. Zatem decyzje zaskarżone wnioskiem z dnia [...] maja 1998 r. były nie tylko ostateczne ale i prawomocne. Zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 kpa) decyzje, od których nie przysługuje odwołanie nie mogą być wzruszane dowolnie lecz tylko w przypadkach i w trybie przewidzianym w kpa. W orzeczeniach wydanych w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny dwukrotnie wyraził ocenę prawną, że odmowa wypłaty rekompensaty nie naruszała prawa. Oceną prawna Sądu związany był nie tylko organ, który decyzje wydał ale także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę. Organ prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie, ponieważ był w tym zakresie związany oceną prawną Sądu o braku naruszenia prawa. Skarżący zaś nie podjął prób wyeliminowania orzeczeń NSA z obrotu prawnego.
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2002 r. K. L. zwrócił się do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o zmianę, w trybie art. 154 § 1 kpa, decyzji tego organu z dnia [...] grudnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu wniosku, decyzją z dnia [...] maja 2002 r. Nr [...] odmówił zmiany decyzji wskazując w uzasadnieniu, że nie zostały przedstawione nowe dowody uzasadniające zmianę decyzji. Decyzję z dnia [...] maja 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...].
Na ostateczną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast K. L. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając naruszenie przepisów postępowania przez nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej z udziałem biegłego z dziedziny finansów i niewyjaśnienie faktycznej wysokości zgromadzonego wkładu mieszkaniowego na dzień 31 grudnia 1990 r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 listopada 2002 r. sygn. akt I SA 1593/02 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2002 r. z uwagi na brak oceny przez organ przesłanek przewidzianych w art. 154 § 1 kpa, tj. brak ustaleń, czy za zmianą decyzji przemawiają racje interesu publicznego oraz słusznego interesu strony.
Rozpoznając na nowo wniosek K. L. z dnia [...] kwietnia 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zwrócił się do K. L. o sprecyzowanie wniosku, przez wskazanie, czy wniosek ten obejmuje także żądanie zmiany, w trybie art. 154 kpa, ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...] o odmowie przyznania rekompensaty. K. L. pismem z dnia [...] czerwca 2003 r. potwierdził, że jego pismo z dnia [...] kwietnia 2002 r. należy traktować również jako żądanie zmiany ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r.
Po rozpoznaniu wniosku w K. L. w powyższym zakresie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] odmówił jego uwzględnienia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 154 § 1 kpa decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przy ocenie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie można jednak pomijać art.6 kpa stanowiącego, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W wyniku zastosowania art. 154 kpa organ wydaje nową decyzję, która nie może być sprzeczna z obowiązującym prawem. W interesie społecznym leży powszechna akceptowalność niesprzecznego z prawem rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej. Za słuszny interes strony uznać natomiast należy oczekiwanie przez stronę uzyskania określonych dóbr lub wartości w warunkach prawnie dopuszczalnych. W przedmiotowej sprawie wyraża się to w żądaniu przyznania rekompensaty przez osobę, która poniosła wydatki na cele mieszkaniowe określone w cyt. ustawie z dnia 4 października 1991 r. Zważyć jednak należy, że słuszny interes strony może być uwzględniony tylko w granicach określonych prawem, nie mogąc go wyłączać.
Ocena spełnienia ustawowego warunku zgromadzenia "wymaganego wkładu mieszkaniowego powinna być dokonana wyłącznie w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dniu 31 grudnia 1990 r. i w nawiązaniu do obowiązującego w tym dniu stanu prawnego. W rozumieniu art. 7 powołanej ustawy wymagany wkład mieszkaniowy oznaczał taką jego wysokość, której zgromadzenie warunkowało najpóźniej w dniu 31 grudnia 1990 r. uzyskanie mieszkania spółdzielczego typu lokatorskiego najniższej kategorii. K. L. książeczkę mieszkaniową zlikwidował w 1993 roku i kwota wypłaconego przy likwidacji książeczki wkładu mieszkaniowego wraz z premią gwarancyjną wyniosła [...] zł (w tym premia gwarancyjna [...] zł). Kwota ta jednak nie miała znaczenia dla ustalenia wysokości wkładu mieszkaniowego zgromadzonego według stanu na dzień 31 grudnia 1990 r. Przyjmując konieczność ustalenia stanu faktycznego zgromadzenia środków na dzień 31 grudnia 1990 r. wysokość ich na książeczce mieszkaniowej P. wyniosłaby [...] zł, w tym: stan oszczędności [...] zł, premia za systematyczne oszczędzanie [...] zł, premia gwarancyjna [...] zł i odsetki [...] zł (kwota wyliczona przez [...] Bank [...] Oddział w B. w piśmie z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...]). Kwota ta jest niższa od wymaganej na dzień 31 grudnia 1990 r. przez B. Spółdzielnię Mieszkaniową jako wkład mieszkaniowy, który według pisma tej Spółdzielni z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...] wynosił [...] zł.
Skoro przyznanie rekompensaty uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonego warunku zgromadzenia wkładu mieszkaniowego w stosownej wysokości, to przy braku spełnienia tego warunku zmiana decyzji o odmowie przyznania rekompensaty nie mogłaby być uznana za powszechnie akceptowalną. Uwzględnienie oczekiwań wnioskodawcy jako słusznego interesu strony nie może być dokonane z naruszeniem prawa, a więc z pominięciem interesu społecznego przez przyznanie stronie przywileju kosztem środków publicznych.
W tej sytuacji organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do zmiany decyzji o odmowie przyznania rekompensaty w trybie art. 154 kpa.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2003 r., podtrzymując argumentację uzasadnienia tej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną decyzję Ministra Infrastruktury K. L. wniósł o jej uchylenie, a także uchylenie decyzji ją poprzedzającej zarzucając naruszenie art. 154 § 1 kpa przez nieuwzględnienie jego wniosków, w tym dotyczącego powołania biegłego dla wydania opinii o rzeczywistej wysokości wkładu mieszkaniowego zgromadzonego przez skarżącego na dzień 31 grudnia 1990 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym kontroli tej dokonuje na podstawie materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w sprawie.
Dokonując kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury jak i poprzedzająca ją decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] nie naruszają prawa.
Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się z wniosku K. L. z dnia [...] kwietnia 2002 r. o zmianę, na podstawie art. 154 § 1 kpa, ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r. nr [...] odmawiającej przyznania K. L. rekompensaty pieniężnej z powodu niespełnienia ustawowego wymogu zgromadzenia wkładu mieszkaniowego. Jak wynika z przedstawionego materiału dokumentacyjnego powołana wyżej decyzja ostateczna była przedmiotem kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny, który nie dopatrzył się naruszenia prawa przez organ administracji. Skargę K. L. na decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 24 czerwca 1994 r. sygn. akt I SA 246/94 nie dopatrując się naruszenia prawa przez organy administracji. W uzasadnieniu wyroku Sąd jednoznacznie stwierdził, że bezspornie na koniec 1990 roku skarżący nie posiadał na książeczce mieszkaniowej wymaganego wkładu mieszkaniowego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania rekompensaty poddane zostało również kontroli w trybie nadzwyczajnym, z wniosku K. L., opartego na zarzucie rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r. przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. nr [...] uznana została przez Naczelny Sąd Administracyjny za zgodną z prawem (wyrok z dnia 20 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA 740/97).
W takich okolicznościach faktycznych i prawnych K. L. złożył wniosek, w którym domagał się zmiany powołanej wyżej ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1993 r. Żądanie swoje skarżący opierał na przepisie art. 154 kpa, zaś w uzasadnieniu powoływał się na okoliczność uzyskania zaświadczenia, z którego wynika, że posiadał zgromadzony wymagany ustawą wkład mieszkaniowy uzasadniający przyznanie rekompensaty pieniężnej.
Wskazać należy, że przepis art. 154 § 1 kpa dopuszcza możliwość zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Istotą postępowania opartego na przepisie art. 154 kpa jest zatem ocena, czy za zmianą decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, przemawiają racje interesu społecznego lub wzgląd na słuszny interes strony. W postępowaniu toczącym się na podstawie art. 154 kpa niezbędne jest więc w pierwszej kolejności ustalenie wymagań interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, mając na względzie konkretne okoliczności danej sprawy. Uwzględnić przy tym trzeba, iż przewidziany w art. 154 kpa nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej stanowi odstępstwo od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 kpa). Z tej przyczyny ocena spełnienia przesłanek warunkujących jego zastosowanie wymaga szczególnie wnikliwej analizy stanu faktycznego oraz stanu prawnego sprawy.
Wymaganiom tym czyni zadość zaskarżona decyzja. Organ prawidłowo podniósł, że przy ocenie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie można pomijać art. 6 kpa stanowiącego, iż organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zmiana decyzji zgodnie z żądaniem strony nie może prowadzić do wydania orzeczenia sprzecznego z prawem. W interesie społecznym leży bowiem poszanowanie porządku prawnego, który w rozpoznawanej sprawie skonkretyzowany został w ostatecznej decyzji organu administracji i usankcjonowany prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprzeczności z tak rozumianym interesem społecznym pozostawałoby wzruszenie decyzji, której legalność była przedmiotem kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny, który nie dopatrzył się naruszenia prawa przy jego wydaniu. Słuszny interes strony może być bowiem uwzględniony wyłącznie w granicach określonych obowiązującym prawem.
Należy ponadto zauważyć, że skarżący nie dostrzega różnicy między postępowaniem mającym za podstawę przepis art. 154 kpa, od postępowania prowadzonego w trybie wznowienia postępowania (art. 145 kpa). Uzasadnienie wniosku o zmianę, w trybie art. 154 kpa, decyzji o umorzeniu postępowania oparte zostało bowiem w całości na przesłance wznowieniowej - uzyskaniu nowego dowodu na okoliczność zgromadzenia wymaganego wkładu mieszkaniowego.
Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 154 kpa nie jest ocena, czy zaistniały nowe okoliczności w sprawie lub nowe dowody, jak to ma miejsce w sytuacji wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, lecz – jak wyżej wskazano – ocena, czy za zmianą decyzji przemawiają racje interesu społecznego lub wzgląd na słuszny interes strony. Wniosek o zmianę decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. był zatem pozbawiony uzasadnienia faktycznego.
W świetle przedstawionych okoliczności nie można było zarzucić organowi naruszenia art. 154 § 1 kpa przez jego błędne zastosowanie, wobec czego skargę należało oddalić jako bezzasadną.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.