I SA/Wa 2019/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2007-01-19
NSAinneŚredniawsa
zaliczka alimentacyjnazwrot świadczeńnienależnie pobrane świadczeniadecyzja nieprawomocnapostępowanie administracyjneuchylenie decyzjiWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje o zwrocie nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych z powodu ich wydania przed uprawomocnieniem się decyzji zmieniającej wysokość świadczenia.

Sprawa dotyczyła obowiązku zwrotu nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych. Organ pierwszej instancji ustalił ten obowiązek decyzją z września 2006 r., opierając się na decyzji zmieniającej wysokość zaliczek z października 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając, że decyzja ustalająca obowiązek zwrotu została wydana przedwcześnie, gdyż decyzja zmieniająca wysokość świadczenia nie była jeszcze prawomocna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę U. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych zaliczek alimentacyjnych. Sprawa dotyczyła kwoty [...] zł za okres od lipca do sierpnia 2006 r. Organ pierwszej instancji ustalił ten obowiązek, wskazując, że świadczenia zostały pobrane nienależnie w związku ze zmianą decyzji przyznającej zaliczki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało to stanowisko. Sąd administracyjny uznał jednak, że obie decyzje naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Kluczowym błędem było wydanie decyzji o zwrocie świadczeń przed uprawomocnieniem się decyzji zmieniającej wysokość zaliczek alimentacyjnych. Zgodnie z przepisami, podstawa do żądania zwrotu musi być prawomocna. Ponieważ decyzja zmieniająca wysokość zaliczek była nieprawomocna w momencie wydania decyzji o zwrocie, Sąd uchylił obie zaskarżone decyzje, stwierdzając naruszenie zasady prawdy obiektywnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie może domagać się zwrotu świadczenia pobranego nienależnie, gdy podstawa takiego obowiązku (prawomocna decyzja zmieniająca wysokość świadczenia) nie istnieje.

Uzasadnienie

Decyzja ustalająca obowiązek zwrotu świadczeń została wydana przedwcześnie, ponieważ decyzja zmieniająca wysokość zaliczek alimentacyjnych była w tym czasie nieprawomocna, co naruszało prawo i miało wpływ na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.p.d.a.z.a. art. 15

Ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej

Osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę alimentacyjną, jest obowiązana do jej zwrotu.

Pomocnicze

u.ś.r. art. 25 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

W przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba uprawniona jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia.

p.p.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres właściwości i kompetencji wojewódzkich sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Właściwość miejscowa wojewódzkich sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skutki uchylenia decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja ustalająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń została wydana przedwcześnie, ponieważ decyzja zmieniająca wysokość zaliczek alimentacyjnych była nieprawomocna w momencie wydania decyzji o zwrocie.

Godne uwagi sformułowania

Organ nie może domagać się zwrotu świadczenia pobranego nienależnie, w sytuacji gdy nie ma do tego podstawy. Decyzja Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...].09.2006r. wydana została przedwcześnie. Naruszono podstawową zasadę postępowania administracyjnego – zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 kpa).

Skład orzekający

Gabriela Nowak

przewodniczący-sprawozdawca

Anna Łukaszewska-Macioch

członek

Iwona Kosińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, znaczenie prawomocności decyzji administracyjnych w postępowaniu zwrotowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z zaliczkami alimentacyjnymi i postępowaniem administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowy błąd proceduralny w administracji – wydanie decyzji bez prawomocnej podstawy prawnej, co jest częstym problemem i ważnym zagadnieniem dla praktyków.

Błąd proceduralny, który uchylił decyzję: dlaczego prawomocność jest kluczowa przy zwrocie świadczeń?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2019/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-01-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch
Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Kosińska
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi U. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] września 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Uzasadnienie
ISA/WA 2019/06
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...].10.2006r, nr [...] po rozpatrzeniu odwołania U. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza W. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. nr [...] z dnia [...] września 2006 r. w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie [...] zł. tj. zaliczek alimentacyjnych w wysokości podwyższonej za okres od 01.07.2006 r. do 31.08.2006 r. przyznanej decyzją nr [...] z dnia [...].10.2005 r. na D. K. i D. K. - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne:
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działając z upoważnienia Burmistrza W., decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 r. ustalił wobec U. K. obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie [...] zł. tj. zaliczek alimentacyjnych w wysokości podwyższonej za okres od 01.07.2006 r. do 31.08.2006 r. przyznanej na D. K. i D. K. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją Nr [...] z dnia [...].09.2006 r. dokonano zmiany decyzji Nr [...] z dnia [...].10.2005 r. w części dotyczącej wysokości przyznanych zaliczek alimentacyjnych dla D. K. i D. K. W związku z tym świadczenia pobrane za okres od 01.07.2006 r. do 31.08.2006 r. w kwocie [...] zł. są świadczeniami nienależnie pobranymi, ponieważ zostały wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do tych świadczeń. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.)osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę alimentacyjną jest obowiązana do ich zwrotu.
Organ drugiej instancji wskazał, że skoro zaliczki alimentacyjne w podwyższonej wysokości w okresie od 1.07.2006 r. do 31.08.2006 r. nie przysługiwały, bezspornym jest, że różnica pomiędzy zaliczką w wysokości podwyższonej ([...] zł.) a zaliczką w wysokości podstawowej ([...] zł.) jest świadczeniem nienależnie pobranym. Organ pierwszej instancji prawidłowo, zatem orzekł o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń.
Organ podniósł również, że skarżąca była prawidłowo pouczona w decyzji przyznającej świadczenia o obowiązku wynikającym z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r.o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992), który stanowi, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba uprawniona jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. U. K. o fakcie pobierania zasiłku dla bezrobotnych od [...].06.2006 r. poinformowała Ośrodek Pomocy Społecznej dopiero w dniu [...] sierpnia 2006 r.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].10.2006r, nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła U. K.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] wnosiło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art.1 oraz 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności.
Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Badając w tym kontekście sprawę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca ją, naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało to uchyleniem decyzji obu instancji w tym zakresie.
Decyzją z dnia [...].09.2006 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działając z upoważnienia Burmistrza W. dokonał zmiany decyzji własnej nr [...] z dnia [...].10.2005 r. w części dotyczącej wysokości zaliczek alimentacyjnych w ten sposób, że przyznał zaliczki alimentacyjne dla D. K. oraz D. K. w kwocie po [...] zł miesięcznie, na okres od 01.09.2005 r. do 30.06.2006 r. oraz w kwocie po [...] zł. miesięcznie na okres od 01.07.2006 r. d 031.08.2006 r.
Następnie decyzją z dnia [...].09.2006r. nr [...], ustalił wobec U. K. obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie [...] zł. tj. zaliczek alimentacyjnych w wysokości podwyższonej za okres od 01.07.2006 r. do 31.08.2006 r. przyznanej na D. K. oraz D. K.
Z porównania dat wydania wskazanych wyżej decyzji wynika, że organ domagał się zwrotu świadczenia w oparciu o nieprawomocną decyzję zmieniającą wysokość zaliczek alimentacyjnych.
Stosownie do art. 15 powołanej ustawy z dnia 22.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę, jest zobowiązana do jej zwrotu.
Decyzja Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...].09.2006r. nr [...] wydana została przedwcześnie.
Organ nie może domagać się zwrotu świadczenia pobranego nienależnie, w sytuacji gdy nie ma do tego podstawy.
Taką podstawą jest prawomocna decyzja zmieniająca wysokość zaliczki alimentacyjnej, jednakże w dacie wydania decyzji o zwrocie świadczenia pobranego nienależnie decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. zmieniająca decyzję własną nr [...] z dnia [...].10.2005 r. w części dotyczącej wysokości zaliczek alimentacyjnych była nieprawomocna.
Ponieważ zaskarżona wadliwa decyzja skutkowała obowiązkiem zwrotu świadczenia pobranego nienależnie w dacie gdy podstawa takiego obowiązku tj. decyzja zmieniająca wysokość zaliczek alimentacyjnych była nieprawomocna, co miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia, skutkowało to uchyleniem obu wydanych w sprawie decyzji.
Naruszono podstawową zasadę postępowania administracyjnego – zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 kpa).
Z przedstawionych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI