I SA/Wa 2017/23

I SA/Wa 2017/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-03-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Jolanta Dargas
Magdalena Durzyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2542
art. 34 i art. 35
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2024 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa-Prezydenta [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r. znak: [...], Minister Rozwoju i Technologii (dalej jako organ/minister) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. znak [...], stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w [...], dzielnicy [...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] wraz z prawem własności budowli i urządzeń znajdujących się na ww. gruncie.
Decyzja zapadła na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r., poz. 2542 ze zm. dalej jako ustawa), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29). Jak podał organ, zgodnie z art. 34 ust. 1 ww. ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 tej ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich (art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r.).
W toku prowadzonego postępowania uwłaszczeniowego organ stwierdził, że w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo własności przedmiotowych działek nr [...] i nr [...] przysługiwało Skarbowi Państwa. Ustalenia te poczyniono w oparciu o treść księgi wieczystej nr [...], prowadzonej mi. in. dla przedmiotowych działek, w której własność Skarbu Państwa została ujawniona na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1974 r.
Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazujących na to, że przedmiotowa nieruchomość z dniem 27 maja 1990 r. przeszła na własność gminy, na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm. - dalej jako: "ustawa komunalizacyjna"), minister wyjaśnił, że stwierdzenie komunalizacji następuje na podstawie deklaratoryjnej decyzji wojewody, która dotychczas nie zapadła, nie potwierdzono zatem, że w istotnej z punktu widzenia dacie nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa.
W skardze na ww. decyzję Skarb Państwa – Prezydent [...] (dalej jako skarżący) zarzucił ministrowi naruszenie:
1. art. 34 ust 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r, o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych i art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niewystarczające zbadanie kwestii, czy Skarbowi Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało prawo własności nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i [...] w obrębie [...],
2. art. 34 ust. 1 i 3 ustawy w zw. z art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez:
1) stwierdzenie nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. własności budowli i urządzeń posadowionych na nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i [...] w obrębie [...], które wybudowane zostały w latach 2010-2011,
2) niedokonanie wystarczających ustaleń odnośnie budowli i urządzeń istniejących obecnie i w dniu 27 października 2000 r. na nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i [...] w obrębie [...] i niezweryfikowanie wykazów budowli i urządzeń przedłożonych przez spółkę Polskie Koleje Państwowe S.A.
Podnosząc powyższe skarżący wniósł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ppsa o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 135 ppsa o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r., znak: [...], oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jeśli chodzi o treść normy z art. 34 ustawy, to nie budzi ona wątpliwości. Sporne w sprawie pozostawało czy orzekając w 2023r. organ miał prawo przyjąć, że własność ww nieruchomości przysługiwała Skarbowi Państwa. W tym zakresie zasadnie wywiódł minister, że treść art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. wskazuje wprost, że nabycie mienia ogólnonarodowego następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r. Jednakże, stwierdzenie nabycia mienia z mocy prawa dokonuje się w drodze deklaratoryjnej decyzji wydawanej przez wojewodę (art. 18 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej). Decyzja komunalizacyjna stanowi więc element niezbędny, bez którego istnienia gmina nie może powoływać się na prawo własności, a Skarb Państwa nie może powoływać się na zaistnienie komunalizacji z mocy prawa. Powyższe potwierdza przywołane przez organ stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 6 lutego 2004 r. sygn. akt II CK 404/02 (publ. Legalis), zgodnie z którym chociaż nabycie własności na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) następuje z mocy prawa z chwilą wejścia ustawy w życie, to stwierdzenie owego przejścia prawa należy, stosownie do art. 18 ust. 1, do kompetencji organu administracji państwowej – wymaga więc decyzji wojewody. Decyzja ta stanowi akt deklaratoryjny, ale konieczny i zawierający sui generis element konstytutywny, dopiero bowiem od chwili jej wydania (a ściśle - uprawomocnienia) gmina może skutecznie powoływać się w obrocie na swoje prawo, i prawem tym rozporządzać. Do tego czasu gmina nie może powoływać się na samo brzmienie wymienionego art. 5 ww. ustawy, gdyż decyzja wojewody stanowi sformalizowany i jedyny dowód nabycia przez gminę składników będących mieniem państwowym. Sytuacja ta powoduje w istocie czasowe wyłączenie uprawnień właścicielskich. Nabycie mienia komunalnego stanowi uwłaszczenie gminy częścią mienia ogólnonarodowego i ma charakter pochodny - gmina staje się następcą Skarbu Państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1085/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1575/07, publ. CBOSA).
Jak wynika z akt, Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] w piśmie z dnia [...] sierpnia 2023 r. poinformował organ, iż w rejestrach dotyczących postępowań komunalizacyjnych prowadzonych w [...] Urzędzie Wojewódzkim (dotyczących wydanych decyzji oraz spraw w toku) nie odnaleziono przedmiotowych działek nr [...] i nr [...]. W konsekwencji minister nie naruszył prawa stwierdzając, iż wg danych z daty wydawania decyzji sporne działki nr [...] i nr [...] były w dniu 5 grudnia 1990 r. własnością Skarbu Państwa.
Odnośnie do zawartej w art. 34 ustawy przesłanki posiadania w dniu 5 grudnia 1990 r. przez PKP, organ zasadnie przyjął, że jej stwierdzenie następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. Na potwierdzenie wykazania ww. przesłanki posiadania gruntu spółka PKP przedłożyła do akt sprawy m.in. zaświadczenie Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2023 r. znak [...], w którym wskazano, iż działki nr [...] i nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiły część dawnej działki nr [...], do której to części w archiwalnym rejestrze gruntów prowadzonym w formie papierowej ([...] z dnia [...] marca 1976 r.) jako władający ujawniona była Centralna Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych. Strona skarżąca nie negowała zresztą kwestii posiadania PKP lecz tytuł Skarbu Państwa. Skoro jednak posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. przez Polskie Koleje Państwowe gruntu Skarbu Państwa obejmującego działki nr [...] i nr [...] zostało potwierdzone na podstawie dokumentu wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia z 3 stycznia 2001 r., tj. wypisu z ewidencji gruntów i budynków, to zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Jak wynika z akt minister odniósł się też do sformułowanego w skardze zarzutu, że w stanowiącym załącznik do ww. decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. wykazie inwentarzowym budowli i urządzeń PKP zostały ujęte obiekty wybudowane po dniu 27 października 2000 r., które nie powinny być przedmiotem uwłaszczenia. Wyjaśnił, że treść art. 34 ust. 3 ustawy nie uzależnia nabycia prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na uwłaszczanym gruncie od okoliczności wybudowania ich przed dniem 27 października 2000 r. Wskazał ponadto, że w świetle regulacji dotyczących użytkowania wieczystego nie jest możliwe potwierdzenie nabycia tego prawa bez potwierdzenia nabycia prawa własności znajdujących się na tym gruncie zabudowań. Dopuszczenie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2023 r. znak: [...] na okoliczność: jej treści, budowli i obiektów wskazanych w wykazie inwentarzowym stanowiącym załącznik do decyzji [...] stało się bezprzedmiotowe. Przede wszystkim podkreślić należy, że owe budowle wybudowane wg wykazu po 2000r. stanowią elementy infrastruktury kolejowej i uwzględniając, że użytkowanie wieczyste zostało przez spółkę PKP nabyte z mocy prawa na podstawie art. 34 ustawy – wszelkie urządzenia wzniesione przez użytkownika wieczystego na gruncie Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego – zgodne z jednoznacznie brzmiącą treścią art. 235 kc – stanowią własność użytkownika wieczystego i są prawem immanentnie związanym z użytkowaniem wieczystym.
Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, została przy tym uzasadniona rzeczowo i odpowiednio do wymogów art. 107 § 3 kpa.
Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa).