I SA/Wa 2016/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-13
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościuwłaszczenieprawo wieczystego użytkowaniaSkarb Państwagminaprzedsiębiorstwo państwoweustawa komercjalizacyjnaustawa komunalizacyjnadecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Skarbu Państwa-Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii dotyczącą nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu przez Przedsiębiorstwo Państwowe.

Sprawa dotyczyła skargi Skarbu Państwa-Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]". Skarżący argumentował, że nieruchomość przeszła na własność gminy przed datą kluczową dla uwłaszczenia oraz że uwzględniono budowle wybudowane po tej dacie. Sąd uznał skargę za niezasadną, podkreślając, że brak decyzji komunalizacyjnej uniemożliwia gminie powoływanie się na tytuł prawny, a prawo użytkowania wieczystego gruntu i własność budowli nabywa się z mocy prawa, o ile nie narusza to praw osób trzecich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Skarbu Państwa-Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 sierpnia 2023 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 26 czerwca 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]". Skarżący podniósł dwa główne zarzuty: po pierwsze, że nieruchomość przeszła na własność gminy z dniem 27 maja 1990 r. na podstawie ustawy komunalizacyjnej, a zatem w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa i nie mogła podlegać uwłaszczeniu w trybie ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego. Po drugie, że w wykazie inwentarzowym ujęto obiekty wybudowane po dacie wejścia w życie ustawy komercjalizacyjnej (27 października 2000 r.). Sąd oddalił skargę, uznając ją za niezasadną. W uzasadnieniu podkreślono, że nabycie mienia przez gminę na podstawie ustawy komunalizacyjnej wymaga wydania decyzji komunalizacyjnej przez wojewodę, która jest aktem deklaratoryjnym, ale koniecznym do wykazania tytułu prawnego. Bez takiej decyzji gmina nie może skutecznie powoływać się na prawo własności. W aktach sprawy brak było dowodów na prowadzenie postępowania komunalizacyjnego, co w świetle księgi wieczystej potwierdzało własność Skarbu Państwa na dzień 5 grudnia 1990 r. Sąd wskazał również, że posiadanie gruntu przez Przedsiębiorstwo Państwowe zostało potwierdzone na podstawie wypisu z ewidencji gruntów. Odnosząc się do kwestii budowli i urządzeń, sąd stwierdził, że ustawa komercjalizacyjna nie uzależnia nabycia ich własności od daty wybudowania, a jedynie od tego, czy nabycie to nie narusza praw osób trzecich. W tym przypadku nie stwierdzono naruszenia praw osób trzecich, a urządzenia kolejowe zostały wybudowane przez podmiot powiązany z przedsiębiorstwem. Sąd uznał, że spełnione zostały wszystkie przesłanki do uwłaszczenia, a zaskarżona decyzja Ministra Rozwoju i Technologii jest zgodna z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nabycie mienia przez gminę na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej następuje z mocy prawa, jednakże stwierdzenie tego przejścia prawa wymaga wydania decyzji komunalizacyjnej przez wojewodę na podstawie art. 18 ust. 1 tej ustawy. Bez takiej decyzji gmina nie może skutecznie powoływać się na tytuł prawny do nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na ugruntowane orzecznictwo NSA i SN, zgodnie z którym decyzja komunalizacyjna, choć deklaratoryjna, jest niezbędna do wykazania przez gminę prawa własności i stanowi jedyny dowód nabycia mienia państwowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.k.r. [...] art. 34 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego

Grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego, co do którego przedsiębiorstwo nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego tego przedsiębiorstwa.

u.k.r. [...] art. 34 § ust. 3

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego

Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na uwłaszczanym gruncie stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością przedsiębiorstwa państwowego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

u.k.r. [...] art. 34 § ust. 4

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego

Nabycie praw użytkowania wieczystego gruntu oraz własności budynków i urządzeń nie może naruszać praw osób trzecich.

p.w.u.s.t art. 5 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Nabycie mienia ogólnonarodowego przez gminy następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.).

p.w.u.s.t art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Wojewoda wydaje decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 217 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa wydania zaświadczenia.

k.p.a. art. 76 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dokument urzędowy jako dowód.

k.p.a. art. 76 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

k.c. art. 47 § § 1

Kodeks cywilny

Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności.

k.c. art. 48

Kodeks cywilny

Budynki i inne urządzenia trwale związane z gruntem należą do części składowych gruntu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak wydanej decyzji komunalizacyjnej uniemożliwia gminie powoływanie się na tytuł prawny do nieruchomości. Własność gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. przypada Skarbowi Państwa, co pozwala na uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego. Nabycie własności budynków i urządzeń nie jest uzależnione od daty ich wybudowania, o ile nie narusza to praw osób trzecich.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość przeszła na własność gminy z dniem 27 maja 1990 r. na podstawie ustawy komunalizacyjnej. Uwzględniono budowle i urządzenia wybudowane po dacie wejścia w życie ustawy komercjalizacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

decyzja komunalizacyjna stanowi akt niezbędny, bez którego istnienia gmina nie może powoływać się na prawo własności decyzja ta stanowi akt deklaratoryjny, ale konieczny i zawierający sui generis element konstytutywny nie jest możliwe potwierdzenie nabycia użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego bez potwierdzenia nabycia znajdujących się na tym gruncie zabudowań.

Skład orzekający

Anna Falkiewicz-Kluj

przewodniczący

Jolanta Dargas

sprawozdawca

Magdalena Durzyńska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uwłaszczenia przedsiębiorstw państwowych, znaczenie decyzji komunalizacyjnej dla nabycia własności przez gminy, oraz zasady nabywania własności budynków i urządzeń w kontekście ustawy komercjalizacyjnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z transformacją ustrojową i reprywatyzacją/komunalizacją mienia państwowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z własnością nieruchomości w okresie transformacji ustrojowej, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.

Kiedy decyzja komunalizacyjna jest kluczowa? Sąd wyjaśnia, kto naprawdę jest właścicielem gruntu.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2016/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący/
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Protokolant referent Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa-Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr DO-II.7610.129.2023.AK w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr DO-II.7610.129.2023.AK
Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego nr 2747/2023 z dnia 26 czerwca 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. z 2022 r., poz. 2542 ze zm.), § 2 rozporządzenia
Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), decyzją Nr 2747/2023 z dnia 26 czerwca 2023r. stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]" prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w m. [...], dzielnicy [...], obr. [...], oznaczonego jako działka nr [...]o pow. 0,1832 ha, uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] wraz z prawem własności budowli i urządzeń znajdujących się na
ww. gruncie.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Prezydent m.st. Warszawy, działający w imieniu Skarbu Państwa.
Minister rozpatrując sprawę wskazał, że decyzja Wojewody została wydana m.in. na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. z 2022 r., poz. 2542 ze zm.).
Zgodnie z art. 34 ust. 1 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 tej ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich (art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000r.).
Stwierdzenie posiadania przez [...] gruntu Skarbu Państwa następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach.
Wojewoda w toku prowadzonego postępowania uwłaszczeniowego stwierdził, że w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo własności przedmiotowej działki nr [...] przysługiwało Skarbowi Państwa.
Powyższych ustaleń organ wojewódzki dokonał w oparciu o treść księgi
wieczystej nr [...], prowadzonej mi. in. dla przedmiotowej działki, w której własność Skarbu Państwa została ujawniona na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z dnia 18 listopada 1967 r. znak [...].
Jednakże w odwołaniu od ww. decyzji z dnia 26 czerwca 2023 r. wskazano, iż przedmiotowa nieruchomość z dniem 27 maja 1990 r. przeszła na własność gminy, na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (DZ. U. 1990 r. Nr 32, poz. 191 ze zm. - dalej jako: "ustawa komunalizacyjna"), a zatem w dniu 5 grudnia 1990 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa i nie może podlegać uwłaszczeniu w trybie art. 34 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r.
W ocenie organu odwoławczego powyższe stanowisko nie znajduje uzasadnienia w przepisach oraz ugruntowanym orzecznictwie.
Przede wszystkim Minister wskazał, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można stwierdzić, że w dniu 5 grudnia 1990 r. prawo
własności w stosunku do przedmiotowej działki nr [...] przysługiwało jednostce samorządu terytorialnego a nie Skarbowi Państwa.
Treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. wskazuje wprost, że nabycie mienia ogólnonarodowego następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r. Jednakże, stwierdzenie nabycia mienia z mocy prawa
dokonuje się w drodze decyzji wydawanej przez wojewodę. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 1 powołanej ustawy, wojewoda wydaje decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia
z mocy prawa, w sprawie jego przekazania - w zakresie unormowanym ustawą.
Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1946/16 (publ. CBOSA) decyzja komunalizacyjna stanowi akt niezbędny, bez którego istnienia gmina nie może powoływać się na prawo własności,
a sąd nie może przyjąć, że gmina stała się właścicielką, choćby oczywiste było, że nieruchomość podlega komunalizacji.
Powyższe potwierdza stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia
6 lutego 2004 r. sygn. akt II CK 404/02 (publ. Legalis), zgodnie z którym chociaż nabycie własności na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) następuje z mocy prawa z chwilą wejścia ustawy w życie, to stwierdzenie owego przejścia prawa należy, stosownie do art. 18 ust.
1, do kompetencji organu administracji państwowej - wymaga decyzji wojewody. Decyzja ta stanowi akt deklaratoryjny, ale konieczny i zawierający sui generis element konstytutywny, dopiero bowiem od chwili jej wydania (a ściśle - uprawomocnienia) gmina może skutecznie powoływać się w obrocie na swoje prawo, i prawem tym rozporządzać. Do tego czasu gmina nie może powoływać się na samo brzmienie wymienionego art. 5 ustawy, gdyż decyzja wojewody stanowi sformalizowany i jedyny dowód nabycia przez gminę składników będących mieniem państwowym. Sytuacja ta powoduje w istocie czasowe wyłączenie uprawnień właścicielskich. Nabycie mienia komunalnego stanowi uwłaszczenie gminy częścią mienia ogólnonarodowego i ma charakter pochodny - gmina staje się następcą Skarbu Państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1085/10, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1575/07, publ. CBOSA).
Minister podkreślił, iż w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów świadczących o tym, iż było lub jest prowadzone postępowanie komunalizacyjne w stosunku do przedmiotowego gruntu oznaczonego jako działka nr [...].
Wobec powyższego organ I instancji prawidłowo stwierdził, iż działka nr [...] była w dniu 5 grudnia 1990 r. własnością Skarbu Państwa.
Kolejną przesłanką niezbędną do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez [...]w trybie art. 34 ww. ustawy komercjalizacyjnej jest przesłanka
aby w dniu 5 grudnia 1990 r. grunt Skarbu Państwa znajdował się w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.
Stwierdzenie posiadania przez [...] S.A. gruntu Skarbu Państwa następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach.
Na potwierdzenie wykazania ww. przesłanki posiadania gruntu spółka [...] S.A. w [...] przedłożyła do akt sprawy m.in. zaświadczenie Prezydenta m. [...] Nr [...] z dnia 22 grudnia 2022 r. znak [...], w którym wskazano, iż działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła część dawnej działki nr [...], do której to części w archiwalnym rejestrze gruntów prowadzonym w formie papierowej (KEM Pr.PN-E-18/76 z dnia 25 marca 1976r.) jako władający ujawniona była Dyrekcja Rejonowa [...].
Mając na uwadze powyższe, Minister stwierdził, że posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. przez [...] gruntu Skarbu Państwa obejmującego działkę
nr [...] zostało potwierdzone na podstawie dokumentu wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. tj., wypisu z ewidencji gruntów i budynków.
Na marginesie Minister zauważył, iż Prezydent m. [...]ostateczną
decyzją Nr [...]z dnia 29 stycznia 2016 r. znak GK-SP-GSP-V-ANI-72211- 156-99-10 odmówił zwrotu m.in. działki nr [...] wywłaszczonej decyzją Prezydium Rady Narodowej z dnia 18 listopada 1967 r. znak [...] na rzecz Skarbu Państwa.
Powyższa okoliczność oraz całokształt zgromadzonego materiału dowodowego wskazują, iż nabycie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nie narusza praw osób trzecich.
Odnosząc się natomiast do zarzutu podniesionego przez skarżącego, iż w stanowiącym załącznik do ww. decyzji Nr 2747/2023 z dnia 26 czerwca 2023 r. wykazie inwentarzowym budowli i urządzeń [...] S.A. ujęte zostały obiekty wybudowane po dniu 27 października 2000 r., które nie powinny być przedmiotem uwłaszczenia Minister wskazał, że jest on bezzasadny. Jak bowiem wynika z treści art. 34 ust. 3 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. przepis ten nie uzależnia nabycia prawa własności budynków i innych urządzeń znajdujących się na uwłaszczanym gruncie od okoliczności wybudowania ich przed dniem 27 października 2000 r.
Ponadto zgodnie z zasadą superficies solo cedit wyrażoną w art. 47 §1 w zw. z
art. 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 - dalej jako "Kc") nie jest możliwe potwierdzenie nabycia użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego bez potwierdzenia nabycia znajdujących się na tym gruncie zabudowań. Zgodnie bowiem z art. 47 § 1 i § 2 Kc część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Natomiast w myśl art. 48 Kc, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.
Skoro zatem na gruncie przedmiotowej sprawy zostały spełnione wszystkie przesłanki posiadania wynikające z art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" Minister Rozwoju i Technologii obowiązany był utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody.
Skargę na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarb Państwa - Prezydent m. [...] zarzucając jej naruszenie:
1. art. 34 ust 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2542, dalej także jako "u.k.r. [...]") w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32 poz. 1991 ze zm., dalej także jako "p.w.u.s.t") i
art. 7, art. 77 § 1 i art 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Łj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej także jako "k,p.a.") poprzez niewystarczające zbadanie kwestii, czy Skarbowi Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r. przysługiwało prawo własności nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...]
w obrębie [...],
2. art. 34 ust. 1 i 3 u.k.r. [...] w zw. z art. art 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez stwierdzenie nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. własności budowli i urządzeń posadowionych na nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną [...] w obrębie [...], które wybudowane zostały w latach 2010-2011.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.
Jednocześnie wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z
dokumentu - orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z dnia 18 listopada 1967 r., znak: [...], na okoliczność: jego treści.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 15 września 2023 r. stanowiącym uzupełnienie
skargi skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 34 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2542, dalej także jako "u.k.r. [...]")
w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej także jako "k.p.a.") poprzez niedokonanie wystarczających ustaleń odnośnie budowli i urządzeń istniejących obecnie
i w dniu 27 października 2000 r. na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu
Państwa, położonej w dzielnicy [...] m. [...], oznaczonej w ewidencji
gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,1832 ha z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] (dalej także jako "Przedmiotowa
Nieruchomość") i niezweryfikowanie wykazu budowli i urządzeń przedłożonego przez spółkę [...] S.A.,
Jednocześnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 2581/2023 z dnia 14 czerwca 2023 r., znak: SPN-IV.752.63.2022.MR (dalej także jako "Decyzja 2581/2023"), na okoliczność: jej treści, obiektów wskazanych w wykazach inwentarzowych stanowiących załączniki do Decyzji 2581/2023.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli
bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r., poz. 259) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów, Sąd uznał skargę za niezasadną.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" , którego treść w zaskarżonej decyzji przytoczył organ odwoławczy.
Z przepisu tego wynikają przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby [...] mogły zostać uwłaszczone:
-grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowi własność Skarbu Państwa;
- grunt ten na dzień 5 grudnia 1990 r. znajdował się w posiadaniu [...];
-[...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do czasu wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Po spełnieniu tych warunków nieruchomość staje się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Budynki znajdujące się na takiej nieruchomości stają się z mocy prawa własnością uwłaszczonego. Nabycie tych praw nie może naruszać praw osób trzecich.
Wymienione w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione
kumulatywnie a skutek prawnorzeczowy następuje na datę 27 października 2000 r.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości w świetle księgi wieczystej nr [...], że właścicielem nieruchomości w tej dacie był i jest nim nadal Skarb Państwa. Spełniona została zatem pierwsza z przesłanek tj. przesłanka własności.
Wbrew wywodom skargi organ jest związany treścią księgi wieczystej, nie jest
uprawniony do jej badania, co w konsekwencji czyni niezasadnymi wszystkie zarzuty skargi oparte na tezie braku rozważenia czy nieruchomość nie stanowiła własności m. [...] na podstawie ustawy komunalizacyjnej.
W toku postępowania skarżący wywodził bowiem, że doszło do nabycia przedmiotowej nieruchomości z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. czyli w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
W związku z powyższym podnieść należy, że nabycie mienia przez gminę, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, następuje z mocy prawa. Jak się przyjmuje w orzecznictwie sądowadministracyjnym, bez decyzji komunalizacyjnej,
wydanej na podstawie art. 18 ust. 1 tej ustawy, gmina nie może powoływać się na tytuł prawny w stosunku do mienia objętego komunalizacją. Dopiero bowiem z chwilą wydania decyzji komunalizacyjnej, która jest wykonalna, gmina może powoływać się na przysługujące jej prawo własności nieruchomości względem podmiotów trzecich.
Oznacza to, że dopiero decyzja komunalizacyjna powoduje skutek w postaci możliwości wykazywania przez gminę tytułu prawnego do danej nieruchomości. (tak NSA w wyroku
z dnia 9 lutego 2021 r., I OSK 3473/18). Oznacza to, że choć o przejściu prawa własności stanowi ustawa a nie decyzja komunalizacyjna wojewody, to decyzja komunalizacyjna kreuje skutek prawnorzeczowy w odniesieniu do danej nieruchomości. (por. w wyroku NSA z dnia 14 października 2020 r., I OSK 983/20). Oznacza to, że w każdym wypadku gdy gmina chce wykazać przysługiwanie jej tytułu prawnego do danej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z 10 maja 1990 r. musi uzyskać tego rodzaju decyzję administracyjną potwierdzając zmiany prawnorzeczowe. Dopóki taka nie została
wydana, nie ma podstaw do twierdzenia, że nieruchomość nie stanowiła już własności Skarbu Państwa ale jednostki samorządu terytorialnego. Wszystkie powołane przez skarżącą orzeczenia NSA czy WSA zostały wydanie na gruncie postępowań komunalizacyjnych a nie uwłaszczeniowych a zatem w sytuacji, gdy przedmiotem oceny organów czy sądów była kwestia nabycia prawa do nieruchomości przez jednostki samorządowe a nie przez inne podmioty.
Jak wynika z niezaprzeczonych ustaleń organów nie toczyło się żadne postępowanie komunalizacyjne, a contario zatem, nie ulega wątpliwości w świetle treści księgi wieczystej, że nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji wywłaszczeniowej z 18 listopada 1967 r. Spełniona została zatem pierwsza z ww. przesłanek do uwłaszczenia.
Została także spełniona druga z nich. Nieruchomość, jak to wynika z dokumentu urzędowego w postaci zaświadczenia Prezydenta m. [...] nr [...] z 22 grudnia 2022 r., wydanego na podstawie art. 217 § 1 kpa, na postawie danych z ewidencji gruntów pozostawała we władaniu [...] w [...] (Dyrekcji Okręgowej [...]). Zgodnie z art. 76 § 1 kpa, dokument urzędowy, a takim jest wydane w tej sprawie zaświadczenie (wydany przez uprawniony organ w zakresie jego działania), stanowi dowód tego co zostało w nim potwierdzone. Oczywiście zgodnie z art. 76 § 3 kpa możliwe jest przeprowadzenie dowodu przeciwko treści takiego dokumentu, jednakże w tej sprawie taki kontrdowód nie został przeprowadzony. Tym samym została spełniona druga z przesłanek do uwłaszczenia. Poza tym, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 powołanego przez Ministra rozporządzenia wypis z rejestru gruntów może być dowodem do wykazania przez dany podmiot posiadania nieruchomości.
Odnośnie natomiast kwestii nabycia prawa własności do znajdujących się na gruncie urządzeń infrastruktury kolejowej i daty ich wybudowania, zdaniem Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci wykazu inwentarzowego wskazuje, że są tam urządzenia związane z siecią trakcyjną z rokiem wybudowania/remontu 2010, 2011.
Choć rzeczywiście świadczy to o tym, że nie było ich w 2000 r. ani wcześniej, to jednak ustawodawca w art. 34 ust. 4 ustawy nie wymaga dla nabycia z mocy prawa własności urządzeń czy budynków, aby zostały wzniesione najpóźniej do 27 października 2000 r. Jedynym kryterium uwłaszczenia jest w tym przypadku aby nabycie prawa własności tych budynków czy urządzeń nie naruszało praw osób trzecich. Z taką sytuacją (naruszenia) nie mamy do czynienia w tej sprawie, ponieważ z niezaprzeczonych przez skarżącego twierdzeń nie wynika aby urządzenia te nie były wybudowane przez [...]. Uregulowanie to koresponduje z zasadą superficies solo cedit, a więc taką, w której co do zasady budynki i urządzenia dzielą los nieruchomości, na której się znajdują bez względu na to kiedy urządzenia te zostały na niej posadowione. Ustawodawca wykluczył spod działania ustawy wyłącznie te nieruchomości, w stosunku do których zarówno co do nieruchomości (gruntu) jak i naniesień ziściła się przesłanka "naruszenia praw osób trzecich", co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W tej sprawie zebrany materiał dowodowy wskazuje, że infrastruktura nie została wybudowana przez podmiot inny niż [...].
Co do kolejnej przesłanki stanowiącej podstawę uwłaszczenia, nie budzi wątpliwości fakt, że [...] nie legitymuje się dowodami na okoliczność przysługiwania jej tytułu prawnego do tej nieruchomości, o jakim mowa w rozporządzeniu. Treść decyzji wywłaszczeniowej potwierdza jedynie tytuł własności Skarbu Państwa. Dlatego też podnoszona w skardze okoliczność, że [...] nie przedstawiła żadnego dokumentu, z którego wynikałoby przekazanie przedmiotowej nieruchomości przez [...] Fabrykę Elementów Betoniarskich "[...]" w [...] (wymienionej w decyzji wywłaszczeniowej z 18 listopada 1967 r.) Przedsiębiorstwu Państwowemu [...] potwierdza ziszczenie się przesłanki braku tytułu prawnego do przedmiotowego gruntu po stronie [...] S.A.
Jeśli chodzi o zarzuty podniesione w piśmie z 15 września 2023 r., również należy uznać je za chybione. Okoliczność powołania się przez organy orzekające w różnych decyzjach na taki sam wykaz środków trwałych posadowionych na poszczególnych działkach nie prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Zauważyć bowiem należy, że sprawa niniejsza dotyczy gruntu, na którym posadowiona jest linia kolejowa relacji [...]-[...] i wymienione w załączniku do decyzji organu I instancji środki trwałe dotyczą całej tej linii.
Reasumując, Sąd nie stwierdził aby doszło do naruszenia przez organy wskazanych w skardze przepisów postępowania a w konsekwencji przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI