I SA/Wa 2004/19

I SA/Wa 2004/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Joanna Skiba /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Grunty warszawskie
Sygn. powiązane
I OSK 1094/21 - Wyrok NSA z 2024-10-01
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
art. 7 ust 1 i ust 2
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. M., K. Z., J. K., B. M., A. W. i J. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2019 r., nr [...].
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Nieruchomość [...] położona w [...] przy ul. [...] 99, oznaczona hip. jako "[...] nr [...]", rej. hip. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia [...] października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] ( Dz. U. z 1945 r., nr 50, poz. 279).
W dniu [...] października 1948 r. W. i H. T. (dawni właściciele hipoteczni) złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 99, oznaczonego hip. jako "[...] nr [...]", rej. hip. [...]. Do wniosku dołączone zostało świadectwo Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] października 1948 r., nr [...], z treści którego wynika, iż tytuł własności powyższej nieruchomości zapisany był na imię W. i H. małż. T. w częściach równych z mocy aktu nabycia z dnia [...] lutego 1910 r.
Powyższy wniosek rozpatrzony został przez Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] stycznia 1954 r. roku, którym odmówiono ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.
Decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1954 r., nr [...] ww. orzeczenie utrzymane zostało w mocy.
Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] stwierdził nieważność powyższej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1954 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...][...]z dnia [...].01.1954 r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Prezydent [...] orzekł o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców byłych właścicieli do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 99, ozn. hip. jako "[...] nr [...]", która wchodzi w skład działek o nr ewid. [...],[...],[...] i [...] z obrębu [...].
Decyzją z dnia [...]lutego 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Prezydent [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 1948 roku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 99, ozn. hip. jako "[...] nr [...]", do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie możliwości wydzielenia gruntu dawnej nieruchomości hipotecznej z obecnych działek ewidencyjnych z obrębu [...]: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...].
Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] Prezydent [...] orzekł o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców byłych właścicieli do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 99, ozn. hip. jako "[...] nr [...]", która wchodzi w skład działek ewidencyjnych o nr [...] i [...] z obrębu [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu 1 instancji z dnia [...] marca 2015 r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Prezydent [...] orzekł o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców byłych właścicieli do nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] 99, ozn. hip. jako "[...] nr [...]", która wchodzi w skład części działki ew. nr [...] z obrębu [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W ww. decyzji Wojewoda [...] zauważył, że organ I instancji pominął konieczne w sprawie odniesienie się do kwestii zajścia negatywnych przesłanek ustanowienia prawa użytkowania wieczystego zawartych w art. 214 a u.g.n., w tym przesłanki braku możliwości podziału nieruchomości.
Strony postępowania ustalono na podstawie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po dawnych właścicielach nieruchomości [...] i ich spadkobiercach oraz na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia po E. M.. Aktualnie następcami prawnymi dawnych właścicieli nieruchomości [...] są: A. M., K. Z., J. C., B. M., A. W. i J. O..
Od czasu złożenia wniosku nastąpiła zmiana stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości. Dawna nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] 99, oznaczona hip. jako "[...] nr [...]" została podzielona, powstały nowe działki ewidencyjne oraz zmienił się sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Obecnie w skład dawnej nieruchomości ozn. jako hip. "[...] nr [...]" zgodnie z opinią geodezyjną z dnia [...] maja 2016 r. wchodzą dz. ew. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] z obrębu [...].
Ponownie rozpatrując sprawę decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. Prezydent [...] orzekł o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 99, ozn. Hip. jako "[...] nr [...]" rej, hip. [...], który stanowi część działki [...]. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2.
Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, odwołanie złożył pełnomocnik skarżących radca prawny M. C..
Rozpoznając złożone odwołanie Wojewoda [...] na wstępie przytoczył treść art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz art. 214 a pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Następnie wskazał, że w przedmiotowej sprawie niewątpliwym jest fakt, że wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...] 99, oznaczonej hip. jako "[...] nr [...]", rej. hip. [...], złożony został w dniu [...] października 1948 r. przez dawnych współwłaścicieli nieruchomości: W. i H. małż. T. tj. 6 – miesięczny terminu ustawowy do złożenia wniosku dekretowego został zachowany. Następnie organ ustalił, że działka nr [...] z obrębu [...] objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego rejonu ulicy [...] uchwalonym uchwałą nr [...] rady Miasta [...] z dnia [...] maja 2009 r. (Dz. U. Woj. Maz. Z dnia 4 lipca 2009 r., nr 104, poz. 2969). Z planu tego wynika, że teren działki nr [...] wpisany jest w przeznaczenie o symbolu 31 U - usługi. Zdaniem organu taki zapis pozwala na pogodzenie potencjalnego sposobu korzystania z nieruchomości przez następców prawnych dawnych współwłaścicieli z jej przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego. Pomimo jednak ustalenia spełnienia przesłanek zawartych w art. 7 dekretu –Prezydent [...] prawidłowo odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części działki ew. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2.
Wypełniając wytyczne zawarte w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], uchylającej wydaną w sprawie poprzednio decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], organ I instancji zbadał, czy możliwe jest orzeczenie o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu części działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 z punktu widzenia regulacji art. 214a pkt 5 u.g.n.
Zgodnie z opinią Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] Urzędu [...] z dnia [...] lutego 2019 r., budynek znajdujący się na gruncie działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 można podzielić na odrębne nieruchomości wyłącznie wzdłuż jego elementów konstrukcyjnych, będących jednocześnie elementami wydzielenia przeciwpożarowego tj. po granicy stref pożarowych budynku. W ww. opinii stwierdzono ponadto, że na podstawie przeprowadzonej analizy dokumentacji rysunkowej tj. zrzutów budynku ustalono, że przebieg granicy działki ewidencyjnej nr [...] przez północno - wschodni narożnik budynku znajdującego się na przedmiotowym gruncie nie pokrywa się z układem konstrukcyjnym oraz granicami stref pożarowych. Z powyższego wynika, że ewentualny podział nieruchomości budynkowej na działce nr [...] byłby niezgodny z prawem i ładem przestrzennym.
To zdaniem Wojewody implikuje wniosek, że niemożliwe jest ustanowienie na działce nr [...] prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości, ponieważ, pomimo spełnienia przesłanek pozytywnych z art. 7 dekretu, zaszła także przesłanka negatywna z art. 214a pkt 5 u.g.n., stanowiąca samodzielną i niezależną podstawę możliwości odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na gruncie nieruchomości objętej dekretem [...].
Z uwagi na powyższe organ odwoławczy uznał, że decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. należało utrzymać w mocy jako odpowiadającą prawu.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli A. M., K. Z., J. C., B. M., A. W. i J. O..
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie:
1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, mianowicie:
a. art. 107 § 3 w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z poźn. zm; zw. dalej "k.p.a.") poprzez nieustosunkowanie się przez organ II instancji do zarzutów podniesionych w odwołaniu Skarżących;
b. art. 7 w zw. z art. 77, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.
poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało błędnym ustaleniem, jakoby nieruchomość objęta wnioskiem nie mogła zostać podzielona zgodnie z prawem i ładem przestrzennym, a tym samym jakoby istniała podstawa do odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości;
c. art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów, polegającego na zwróceniu się do biegłego lub biegłych geodetów o wydanie opinii w sprawie możliwości podziału nieruchomości objętej wnioskiem w zgodzie z warunkami określonymi w art. 93 ust. 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2204, 2348, z 2019 r. poz. 270, 492, 801. z poźn. zm., zw. dalej "u.g.n.") i zamiast tego oparcie się przez organ na opinii Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] Urzędu [...] z dnia [...] lutego 2019 r., która nie mogła być wystarczającą podstawą do czynienia w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych w zakresie wiedzy specjalnej.
d. art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie prawa Skarżących do ponownego, faktycznego rozpoznania ich sprawy przez organ II instancji,
e. art. 8 w zw. z art. 11 k.p.a. oraz w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, czym naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, tj. zasadę pogłębiania zaufania obywatela do państwa oraz zasadę przekonywania;
2. przepisów prawa materialnego;
a. art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntu na obszarze [...] (Dz. U. z 1945 r., nr 50, poz, 279, ze zm.; zw. dalej "Dekretem Bieruta"), poprzez odmowę przyznania Skarżącym prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo tego, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki umożliwiające ustanowienie na rzecz Skarżących tego prawa;
b. naruszenie art. 214a pkt 5 u.g.n. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie zachodzi
przewidziana w tym przepisie przesłanka uniemożliwiająca ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz Skarżących niezależnie od przesłanek przewidzianych w Dekrecie Bieruta;
c. art. 7 ust. 4 Dekretu Bieruta poprzez nierozważenie możliwości zaoferowania Skarżącym użytkowania wieczystego gruntu zamiennego.
W oparciu o powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W oparciu o powyższe kryteria Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie są rozstrzygnięcia podjęte w sprawie wszczętej wnioskiem z [...] października 1948 r. W. i H. małż. T. (dawnych właścicieli hipotecznych) o przyznanie, w trybie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279), prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] 99, ozn. hip. "[...] nr [...]" rej. hip. [...]. Przy czym wniosek ten rozpatrywany był w niniejszej sprawie wyłącznie w odniesieniu do części tej nieruchomości, w jakiej wchodzi ona aktualnie w skład działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w KW nr [...]. W pozostałej bowiem części sprawa została rozstrzygnięta odrębnymi decyzjami lub postępowanie jest w toku. W wyniku rozpatrzenia tego wniosku w ww. zakresie, Prezydent [...] odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli, a Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2019 r. utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy.
Stanowiący materialnoprawną podstawę tego rozstrzygnięcia art. 7 ust. 2. dekretu z dnia 26 października 1945 r. z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] ( Dz. U. z 1945 r., nr 50, poz. 279 dalej dekret Bieruta) formułuje dwie przesłanki, których łączne spełnienie nakazuje gminie uwzględnić wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. Są to: złożenie w ustawowym terminie tzw. wniosku dekretowego oraz zgodność korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem według planu zabudowania (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego).
Powyższe nie oznacza jednak, że spełnienie tych warunków prowadzić będzie w każdym przypadku do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu. Jak wskazano wyżej, zaskarżoną decyzją objęto część działki nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w KW nr [...]. Działka ta stanowi własność Skarbu Państwa. Działka nr [...] ma powierzchnię [...] ha, zabudowana jest budynkiem biurowym o pow. [...] m2. Budynek biurowy jest murowany , składa się z 4 kondygnacji nad ziemią oraz 1 kondygnacji pod ziemią, wybudowany został w 1995 r. Aktualnie użytkowany jest przez [...]. Z pisma Wydziały Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] Urzędu [...] z [...] lutego 2019 r. wynika, że budynek znajdujący się na gruncie działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2 można podzielić na odrębne nieruchomości wyłącznie wzdłuż jego elementów konstrukcyjnych, będących jednocześnie elementami wydzielenia przeciwpożarowego tj. po granicy stref pożarowych budynku. W ww. opinii stwierdzono ponadto, że na podstawie przeprowadzonej analizy dokumentacji rysunkowej tj. zrzutów budynku ustalono, że przebieg granicy działki ewidencyjnej nr [...] przez północno - wschodni narożnik budynku znajdującego się na przedmiotowym gruncie nie pokrywa się z układem konstrukcyjnym oraz granicami stref pożarowych. Z powyższego wynika ustaleń organu wynika, że ewentualny podział nieruchomości budynkowej na działce nr [...] byłby niezgodny z prawem i ładem przestrzennym. Skutkiem takiego usytuowania budynku na tej części działki nr [...], która wcześniej wchodziła w skład dawnej nieruchomości hipotecznej, jest brak prawnych możliwości ustanowienia takiego prawa na rzecz byłego właściciela bądź jego następców prawnych. Ta negatywna przesłanka odmowy uwzględnienia wniosku dekretowego nie wynika wprost z przepisów dekretu Bieruta, ale z istoty tego prawa uregulowanej w przepisach art. 232-239 kodeksu cywilnego jak też innych regulacji prawnych np. art. 93 ust.3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1990) dalej u.g.n. Organ właściwy do wydania decyzji w sprawie ma obowiązek uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania decyzji. Zatem rozstrzygając o zasadności wniosku dekretowego organ musi zbadać, czy stan prawny gruntu i znajdującego się na nim budynku pozwala na wydanie decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu oraz umożliwi jej późniejsze wykonanie.
Rozpatrując wniosek, organy winny mieć także na względzie art. 214a u.g.n., dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1271). Zgodnie z jego pierwotną treścią : "Można odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, także ze względu na:
1. przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6;
2. sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich;
3. zabudowę przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego dokonaną po dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, której wartość przenosi znacznie wartość zajętego na ten cel gruntu;
4. odbudowę lub remont, dokonany ze środków publicznych, budynków, o których mowa w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], zniszczonych w latach 1939-1945 więcej niż w 66%;
5. brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której jedynie część jest przedmiotem roszczenia określonego w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...].
W wyroku z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt K.p. 3/15 (OTK-A 2016/66) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: "1. Art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w części dotyczącej dodawanego do ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 i 1777 oraz z 2016 r. poz. 65) art. 214a i art. 214b, w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy:
a) jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
b) nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji. 2. Art. 1 pkt 3 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w części dotyczącej dodawanego do ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami art. 214b, w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jest zgodny z 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji."
Wskazać należy, że regulacja zawarta w art. 214 a u.g.n., dotycząca przesłanek warunkujących przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości objętej działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] oznacza, że oprócz zbadania przesłanek zawartych w art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego, konieczne jest - w sprawie takiej jak niniejsza - zbadanie także przesłanek wymienionych w art. 214 a pkt 1 i 2 u.g.n. Spełnienie choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 214 a u.g.n. jest wystarczające do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu. Z powyższego wynika, że decyzja administracyjna wydawana na podstawie art. 214 a u.g.n. ma charakter obligatoryjny, a nie fakultatywny.
Tu prawna przeszkoda ustanowienia użytkowania wieczystego została skonkretyzowana w pkt 5 tego artykułu tj. brak jest możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której jedynie część jest przedmiotem roszczenia określonego w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Zasadnie więc organy odmówiły ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] oraz art. 214a pkt 5 u.g.n. należało uznać za niemający usprawiedliwionych podstaw.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie mogły także odnieść zamierzonego skutku podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania – art. 7 ,77,80 oraz art. 84 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Brak jest bowiem w niniejszej sprawie podstaw do przyjęcia, że organ II zaakceptował wydanie przez organ I instancji decyzji z naruszeniem tych przepisów. Wskazać należy, że z art. 7 k.p.a. wynika, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą przy tym postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadą proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.) i będąc zobowiązanymi do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, do którego dopuszczą wszystko, co może się przyczynić do wyjaśnienia sprawy (art. 75 §1 i art. 77 § 1 k.p.a.). Oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, organy dokonują na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Z treści powyższych przepisów wynika, że organy administracji mają obowiązek podejmować czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy nie zaś wszelkie czynności, których przeprowadzenie postuluje strona postępowania. To czy dany dowód zostanie przeprowadzony zależy od oceny przydatności tego dowodu dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, co do których istnieją wątpliwości. Szeroki zakres środków dowodowych możliwych do zastosowania w sprawie na podstawie art. 75 k.p.a. nie powoduje konieczności ich przeprowadzania, jeśli dana okoliczność została już wyjaśniona w oparciu o inny dowód i nie został on podważony.
W ocenie sądu, zgromadzony w rozpatrywanej sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia przez organy i nie wymagał uzupełnienia. Na materiał ten składały się przede wszystkim: wypis z rejestru gruntów, wypis z ewidencji budynków, rzuty architektoniczne budynku usytuowanego na działce nr [...], pismo Wydziału Architektury z lutego 2019 r. Dowody te pozwoliły organom na ustalenie, że przebieg granicy działki ew. nr [...] przez północno-wschodni narożnik ww. budynku nie pokrywa się z jego układem konstrukcyjnym oraz granicami stref pożarowych i w konsekwencji nie jest możliwe wydzielenie jego części odpowiadającej części dawnej nieruchomości dekretowej. Stanowisko organu w tym zakresie znalazło swoje odzwierciedlenie w sporządzonym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto ustaleń organu odnośnie możliwości podziału budynku dokonanych w trakcie przeprowadzonego postępowania skarżący w istocie w żaden sposób nie zakwestionowali - zakwestionowali natomiast sam sposób ustalenia tej okoliczności przez organ. Zauważyć także należy, że ustawodawca pozostawił organowi swobodę w korzystaniu ze środka dowodowego w postaci opinii biegłego. Użyty w art. 84 §1 k.p.a. zwrot "może" oznacza bowiem, że skorzystanie z opinii biegłego w toku postępowania dowodowego opiera się na uznaniu administracyjnym. A zatem, ustawodawca nie wprowadził obowiązku przeprowadzenia takiego dowodu nawet wówczas, gdy wyjaśnienie sprawy wymaga wiadomości szerszych niż przeciętne w danej dziedzinie. Organ może zatem, ale nie musi, skorzystać z tego dowodu, jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że Wydział Architektury, który przedstawił stanowisko w piśmie z [...] lutego 2019 r. to organ wyspecjalizowany, którego pracownicy posiadają wiadomości specjalne w zakresie architektury, w tym niezbędne do dokonania oceny możliwości podziału budynku znajdującego się na działce nr [...] zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami szczególnymi. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania za niezasadne należało również uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 136 §1 kpa
Niezasadne jest także stanowisko skargi, że w orzeczeniu dekretowym organ miał obowiązek orzekania o nieruchomości zamiennej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 kwietnia 2011 r., I OSK 967/10, publik. CBOSA orzekł, że wykładnia funkcjonalna art. 7 ust. 4 dekretu prowadzi do wniosku, że przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach odmowy uwzględnienia wniosku z przyczyn określonych w art. 7 ust. 2 tego aktu. Oznacza to, że warunkiem przyznania gruntu zamiennego na podstawie art. 7 ust. 4 dekretu jest wydanie przez właściwy organ ostatecznej decyzji odmawiającej przyznania prawa wieczystej dzierżawy z przyczyn określonych w art. 7 ust. 2 dekretu. Podobnie orzekł Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 listopada 2011 r. I OSK 1874/10 publik. CBOSA. Stanowisko to Sąd w niniejszym składzie całkowicie podzielił.
Brak natomiast ustosunkowania się w decyzji Kolegium do argumentacji strony zawartej w odwołaniu, aczkolwiek można ocenić jako niedopełnienie obowiązku sporządzania zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. i standardami wynikającymi z uregulowanej w art. 11 k.pa. zasady przekonywania, to jednak naruszenie tych przepisów w niniejszej sprawie pozostawało bez wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia, które w ustalonym stanie faktycznym nie mogło przybrać innej, niż miało to miejsce postaci. Stan faktyczny – mimo podnoszonych w tym względzie zarzutów- w jego kluczowych, z punktu widzenia mających zastosowanie w sprawie norm prawa materialnego, elementach został ustalony przez organy w sposób prawidłowy i wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy. Znajduje on również oparcie w zgromadzonych w aktach dowodach, których ocena dokonana przez Wojewodę, wbrew temu co twierdzą skarżący, nie nosi cech arbitralności. W tym stanie rzeczy podnoszone przez nich zarzuty naruszenia przez organy art. 107 § 3 k.p.a. nie mają, w ocenie Sądu, usprawiedliwionych podstaw.
Skoro zatem zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego, a w toku rozpoznawania sprawy przez Prezydenta [...] (w pierwszej instancji) i Wojewody [...] (w drugiej instancji) nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik, to skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, w tym na Mazowszu oraz objęcia Polski tzw. czerwoną strefą, przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.