I SA/Wa 2000/23

I SA/Wa 2000/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /sprawozdawca/
Bożena Marciniak /przewodniczący/
Nina Beczek
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 215 ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) asesor WSA Nina Beczek Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M. S. i B.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 lipca 2023 r. nr 2992/2023 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia 23 czerwca 2022 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz M. S. i B. S. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewoda Mazowiecki decyzją z 17 lipca 2023 r. nr 2992/2023 po rozpatrzeniu odwołania M. S. i B. S. od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 23 czerwca 2022 r. nr [...] orzekającej o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] ozn. hip. "[...] , która stanowi część działek ewid. nr [...] i [...] z obrębu [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania odszkodowania na rzecz M. S. i w tej części umorzył postępowanie przed organem I instancji, a w pozostałej części dotyczącej odmowy przyznania odszkodowania na rzecz B. S. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. 21 listopada 1945 r. grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m.st. Warszawy, a od 1950 r. na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) na własność Skarbu Państwa.
Zgodnie z opinią geodezyjną wykonaną przez geodetę uprawnionego A. K. z 7 stycznia 2021 r. przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład działek ewid. nr [...] cz. o pow. 117 m² z obrębu [...] oraz nr [...] cz. o pow. 148 m² z obrębu [...] .
Z treści zaświadczania Sądu Rejonowego dla [...] w W.z 2 września 1992 r. L.dz. [...] wynika, że tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości zapisany był na rzecz S. J. . Wniosek dawnych właścicieli w terminie określonym art. 7 ww. dekretu nie został złożony.
J. J. i B. S. wnioskiem z 26 października 1992 r. wystąpiły o odszkodowanie za ww. nieruchomość. Wiosek ten został ponowiony pismem z 2 grudnia 2013 r. przez M. S. i B. S. .
Następstwo prawne po osobie uprawnionej do występowania z roszczeniem, tj. po S. B. zostało udowodnione na podstawie:
- prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. W. Wydział IV Cywilny z 23 lipca 1992 r. sygn. akt [...] , na mocy którego spadek po S. B. na podstawie ustawy nabyły córki J. J. i B. S. w 1/2 części każda z nich,
- prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. W. w W. Wydział I Cywilny z 13 lutego 2013 r. sygn. akt [...] , na mocy którego spadek po J. S. na podstawie ustawy nabyła córka B. J. w całości,
- aktu notarialnego z 15 kwietnia 2013 r. Rep. [...] , na mocy którego B. S. cały przypadający jej udział w spadku po S. B. darowała wnukowi Michałowi Stasiak.
Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 23 czerwca 2022 r. orzekł o odmowie przyznania M. S. i B. S. odszkodowania za ww. nieruchomość.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołał się na opinię geodezyjną sporządzoną przez geodetę uprawnionego z 7 stycznia 2021 r., w której wskazano, że zgodnie z ogólnym planem zabudowania m.st. Warszawy, nieruchomość położona przy ul. [...] ozn. hip. "[...] , została w części o pow. 16 m² przeznaczona pod użyteczność publiczną, natomiast w części o pow. 249 m² przeznaczona pod strefę zabudowy IVa opisaną jako zwarta, o powierzchni zabudowy do 50%, która nie wykluczała budownictwa mieszkalnego jednorodzinnego.
Organ I instancji uznał, że z uwagi na przeznaczenie części nieruchomości o pow. 16 m² pod użyteczność publiczną, w tym zakresie przesłanka dotycząca możliwości przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne nie została spełniona.
Prezydent wskazał ponadto, że z treści opracowania fotogrametrycznego z 18 marca 2022 r. przygotowanego na podstawie opinii geodezyjnej wykonanej przez geodetę uprawnionego 10 listopada 2021 r. opisującego zdjęcie lotnicze [...] wynika, że przy północnej granicy, na obszarze nieruchomości, widoczna jest droga biegnąca od ul. [...] do ogrodzenia sąsiedniej posesji. Droga ma swoje przedłużenie na sąsiedniej posesji. Ponadto w opinii wskazano, że droga jest wykorzystywana, a w ogrodzeniu najprawdopodobniej znajduje się brama, która w momencie wykonania zdjęcia była zamknięta.
W świetle powyższego organ I instancji stwierdził, że poprzedni właściciel utracił możliwość władania zajętym terenem przed dniem 5 kwietnia 1958 r. wobec faktu, że jak wynika z ww. zdjęcia [...], już w 1955 r. przedmiotowa nieruchomość była wykorzystywana jako dojazd do ogrodzonego placu budowy.
M. S. i B. S. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji.
Wojewoda Mazowiecki rozpoznając sprawę przytoczył treść art. 215 u.g.n. i podkreślił, że odszkodowanie za budynek i grunt przejęty na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przysługuje dawnemu właścicielowi nieruchomości lub jego następcom prawnym.
Organ przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do kwestii związanych z zapewnieniem przez organ udziału stron w postępowaniu i zaznaczył, że warunkiem podmiotowym, normy prawnej wynikającej zarówno z art. 128 u.g.n., jak i art. 215 u.g.n. jest to, że odszkodowanie przysługuje na rzecz osoby, która była właścicielem w chwili przejęcia/wywłaszczenia nieruchomości lub jego następcom prawnym w drodze spadkobrania, bowiem roszczenie odszkodowawcze związane jest ściśle z rekompensatą skierowaną do właściciela za przejęcie nieruchomości przez podmiot publiczny.
Wojewoda Mazowiecki wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla [...] w W. z 2 września 1992 r. tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości zapisany był na rzecz S. J. . W wyniku dziedziczenia następcą prawnym po dawnym właścicielu stała się B. S. w całości. Następnie B. S. przeniosła przysługujące jej uprawnienia w drodze umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego 15 kwietnia 2013 r. nr [...] na rzecz M. S. .
Organ odwoławczy podkreślił, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 215 u.g.n. ma charakter publicznoprawny i jest ściśle związany z rekompensatą należną podmiotowi pozbawionemu własności nieruchomości w wyniku przejęcia przez podmiot publicznoprawny w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Zatem zawarcie umowy cywilnoprawnej przeniesienia roszczeń odszkodowawczych o charakterze publicznoprawnym (regulowanych normą prawa administracyjnego) stanowi podstawę do odmowy uznania legitymacji prawnej do bycia stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania.
W związku z powyższym Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że przelew wierzytelności w drodze umowy darowizny nie rodzi uprawnień w zakresie żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu art. 215 u.g.n. na rzecz nabywcy M. S.. Nabywcy nie posiadają interesu prawnego dotyczącego postępowania w tym zakresie i nie powinni zostać uznani za strony postępowania administracyjnego dotyczącego roszczeń odszkodowawczych, o których mowa w art. 215 u.g.n.
Tym samym - w ocenie organu odwoławczego - Prezydent m.st. Warszawy wadliwie i nieprawidłowo przeprowadził postępowanie w zakresie uznania M. S. za stronę postępowania, przez co naruszył art. 28 k.p.a., art. 215 u.g.n. i art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. Naruszenie to daje podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania na rzecz M. S. odszkodowania za ww. nieruchomość i umorzenia na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania pierwszoinstancyjnego w tej części jako bezprzedmiotowego.
Wojewoda Mazowiecki stwierdził jednocześnie, że decyzja z 23 czerwca 2022 r. w części odmawiającej B. S. przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość jest prawidłowa.
Oceniając spełnienie pierwszej z przesłanek wymaganych do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. za nieruchomość niezabudowaną, czyli przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne, organ odwoławczy stwierdził, że słusznie Prezydent m.st. Warszawy uznał, że część ww. nieruchomości nie spełnia przesłanki warunkującej przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n., bowiem część ta nie była przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne.
Według stanu wynikającego z Ogólnego Planu Zabudowania Warszawy z 1931 r., wydanego na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz. U. Nr 23, poz. 202, ze zm.), zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych 11 sierpnia 1931 r. oraz interpretacji zawartej w opinii geodezyjnej sporządzonej 7 stycznia 2021 r., nieruchomość położona w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...] w części o powierzchni 16 m² znajdowała się na terenie przeznaczonym pod użyteczność publiczną.
Organ II instancji podkreślił, że dla oceny, czy nieruchomość przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne miarodajny jest stan wynikający z Ogólnego Planu Zabudowania Warszawy z 1931 r., zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych 11 sierpnia 1931 r., co potwierdza stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne. Organ ustalający odszkodowanie w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. nie ma obowiązku badania na jaką konkretnie użyteczność publiczną miał być przeznaczony teren nieruchomości przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Zaliczenie obszaru pod użyteczność publiczną wyklucza jakąkolwiek zabudowę i prowadzi do jednoznacznego wniosku o braku spełnienia przesłanki związanej z przeznaczeniem nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne.
Prezydent m.st. Warszawy prawidłowo zatem ocenił Ogólny Plan Zabudowania Warszawy z 1931 r. w zakresie części nieruchomości o pow. 16 m², stwierdzając, że przesłanka wynikająca z art. 215 ust. 2 u.g.n. nie została spełniona w zakresie części przedmiotowej nieruchomości z uwagi, iż część ta znajdowała się na ww. planie w terenie oznaczonym jako "użyteczność publiczna".
Wojewoda Mazowiecki zaznaczył ponadto, że Prezydent nie dokonał oceny merytorycznej pozostałej część nieruchomości o pow. 249 m² poprzez wskazanie, czy spełnia ona przesłanki warunkujące przyznanie odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. nie mniej w aktach administracyjnych znajduje się materiał dowodowy umożliwiający dokonanie tej oceny przez organ odwoławczy.
Według analizy Ogólnego Planu Zabudowania Warszawy z 1931 r. oraz opinii geodezyjnej z 7 stycznia 2021 r. pozostała część przedmiotowej nieruchomości o powierzchni 249 m² znajdowała się w strefie IVa, w której obowiązywała zabudowa do 4 kondygnacji i dopuszczalnej powierzchni zabudowy 50%.
Wojewoda wskazał, że w dacie wejścia w życie ww. dekretu nie było legalnej definicji domu jednorodzinnego. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że "dom jednorodzinny" należy rozumieć w znaczeniu, jakie mu nadawano przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., czyli był to budynek zaspokajający potrzeby mieszkaniowe jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń, które to kryteria wprowadzono w późniejszym okresie. Brak wymienienia w ogólnym planie zabudowania m.st. Warszawy z 11 sierpnia 1931 r., budownictwa jednorodzinnego nie wyklucza samo przez się możliwości zabudowy danego obszaru budownictwem jednorodzinnym, a tym samym i przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości pod takie budownictwo.
Organ przytoczył orzecznictwo sądowoadministracyjne i podkreślił, że część przedmiotowej nieruchomości o pow. 249 m² mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem w tej części spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną.
W zakresie spełnienia drugiej przesłanki wynikającej z art. 215 ust. 2 u.g.n., czyli utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością Wojewoda Mazowiecki wskazał, że podziela ustalenia i stanowisko Prezydenta m.st. Warszawy, że teren przedmiotowej nieruchomości został zajęty pod drogę w związku z trwającą na sąsiedniej nieruchomości budową. Powyższe potwierdzają zgromadzone w aktach dokumenty, w tym analiza opracowania fotogrametrycznego z 18 marca 2022 r. wykonana przez mgr inż. P. F. . Opracowanie to stanowi wiarygodny i przydatny dowód w zakresie ustaleń spełnienia przesłanek zawartych w art. 215 ust. 2 u.g.n., będąc opinią specjalistyczną o charakterze spójnym, nie zawierającą błędów formalnych, opatrzoną stosownymi pieczęciami i sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje w dziedzinie fotogrametrii.
W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że dawni właściciele utracili możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Organ I instancji podjął wyczerpującą ilość czynności procesowych oraz wyjaśnił dostatecznie okoliczności związane z utratą faktycznego władania przez dawnych właścicieli nieruchomością. W toku prowadzonego postępowania nie uzyskano co prawda takiego dokumentu jak protokół przejęcia nieruchomości, ustalono jednak, że zgodnie z opracowaniem fotogrametrycznym teren przedmiotowej nieruchomości wykorzystywany był jako droga, co uniemożliwiało korzystanie z tego terenu przez dawnego właściciela. W opinii organu odwoławczego wskazany dokument stanowi wystarczający dowód na poparcie tezy o utracie faktycznego władania nieruchomością przez poprzedniego właściciela przed 5 kwietnia 1958 r.
Mając powyższe na uwadze Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że organ I instancji słusznie uznał, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 215 u.g.n. i nie jest możliwe ustalenie odszkodowania za nieruchomość. Tym samym należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w części odmawiającej przyznania B. S. odszkodowania za ww. nieruchomość.
M. S. oraz B. S. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. w zw. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że M. S. nie posiada interesu prawnego w zakresie żądania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., w konsekwencji nie powinien zostać uznany za stronę postępowania, w sytuacji gdy M. S. otrzymał darowiznę w postaci udziału w spadku, a zatem powinien być traktowany jak spadkobierca dotychczasowego właściciela;
II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji Prezydenta m.st Warszawy z 23 czerwca 2022 r. i umorzenie postępowania w części dotyczącej odmowy przyznania odszkodowania na rzecz M. S. oraz utrzymanie w mocy ww. decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania odszkodowania na rzecz B. S. , podczas gdy w niniejszej sprawie brak było do tego podstaw;
III. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:
a) umorzenie przedmiotowego postępowania w części dotyczącej odmowy przyznania odszkodowania na rzecz M. S. , w oparciu o nieprawidłowe uznanie przez Wojewodę Mazowieckiego, iż skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do występowania jako strona w przedmiotowym postępowaniu;
b) błędne uznanie przez Wojewodę Mazowieckiego, iż organ I instancji wyjaśnił wszystkie okoliczności niniejszej sprawy oraz zgromadził pełny materiał dowodowy, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji, w części dotyczącej odmowy przyznania odszkodowania na rzecz B. S.;
c) pominięcie zarówno przez organ I instancji, jak również przez organ II instancji części dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania za nieruchomość, w konsekwencji naruszenie art. 215 ust. 2 u.g.n.
W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczyli argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 23 czerwca 2022 r., a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę uznać należy za zasadną.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2023 r. poz. 344 ze zm.), który reguluje kwestie związane z możliwością przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z jego treścią przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.
Przepis ten przewiduje dwa kryteria, od których uzależnione jest uzyskanie odszkodowania: po pierwsze - działka przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie - poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak spełnienia jednej z przesłanek z art. 215 ust. 2 powołanej ustawy uniemożliwia ustalenie i przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość.
Poza sporem w rozpoznawanej sprawie pozostaje jedynie, że część przedmiotowej nieruchomości o powierzchni 249 m2 mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, co wprost wynika z treści Ogólnego Planu Zabudowania Warszawy z 1931r. Znajdowała się bowiem w strefie IVa zabudowy mieszkaniowej do 4 kondygnacji i dopuszczalnej powierzchni zabudowy do 50%. Pozostałe 16 m2 znajdowało się w strefie Planu przeznaczonej pod użyteczność publiczną.
Kwestią sporną pozostaje natomiast czy M. S. nabył w drodze darowizny udziału w spadku, dokonanej aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 2013r. [...] , uprawnienie do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu art. 215 ust. 2 u.g.n., oraz czy poprzedni właściciel gruntu lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu po 5 kwietnia 1958r. Organy orzekające ustaliły bowiem, w oparciu o opracowanie fotogrametryczne mgr inż. P. F. z 18 marca 2022r., że przedmiotowa nieruchomość została zajęta pod drogę w związku z budową trwającą na sąsiedniej nieruchomości, co ich zdaniem świadczy o tym, że właściciel gruntu został pozbawiony faktycznej możliwości władania nim przed 5 kwietnia 1958 r.
Odnosząc się do pierwszej kwestii Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że dla jej rozstrzygnięcia w kontekście prawidłowego ustalenia stron postępowania nie znajduje zastosowania uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022r. sygn. I OPS 1/22. W uchwale tej Sąd stwierdził bowiem, że źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a., jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego. Sąd wskazał, że z samej umowy przelewu, ujętej w art. 509 k.c., której przedmiotem jest wierzytelność odszkodowawcza za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, nabywcy tej wierzytelności w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy M. S. nabył natomiast, w rozumieniu art. 1051 k.c., od B. C., drogą umowy darowizny zawartej w formie aktu notarialnego z 15 kwietnia 2013r. udział w spadu po przedwojennym właścicielu spornej nieruchomości. Zauważyć należy, że skoro spadkobierca zmarłego właściciela, w myśl art.1053 k.c., wstępuje poprzez spadkobranie w sytuacje prawne w których znajdował się spadkodawca, w związku z sukcesywną realizacją elementów stanów faktycznych potrzebnych do wywołania określonego skutku prawnego, to na zasadzie sukcesji uniwersalnej nabywca spadku uno actu uzyskuje wszelkie korzyści i przejmuje wszelkie ciężary wynikające z dziedziczenia przez zbywcę. Oznacza to, że nabywca spadku jest uprawniony do podejmowania tych działań, które mógł podjąć spadkobierca. Tego rodzaju skutek jest charakterystyczny dla sukcesji generalnej. Treść art. 1053 k.c. stanowi ustawowe potwierdzenie, że nabywca spadku staje się następcą zbywcy pod tytułem ogólnym. Umowa przenosząca spadek powoduje nie tylko wstąpienie nabywcy w prawa i obowiązki zbywcy, ale i w całą jego sytuację prawną jako spadkobiercy. Nabywcy spadku przysługuje ochrona jakby to on był spadkobiercą. Chronione będą dlatego także sytuacje prawne, w których znajdował się spadkodawca, a w które w jego miejsce wstąpił zbywca spadku w tym np. władztwo faktyczne (posiadanie) jakie przysługiwało spadkodawcy w chwili jego śmierci i które może doprowadzić do nabycia własności przez zasiedzenie przez nabywcę spadku (art. 172 i 176 k.c.). Wstąpienie w sytuację prawną spadkobiercy ma przy tym miejsce z chwilą zawarcia umowy, bez potrzeby podejmowania dodatkowych czynności ze strony nabywcy spadku. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie SN oraz NSA. Sąd Najwyższy w uchwale z 15 października 1968 r., III CZP 96/68 stwierdził, że nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkobiercy, nabywa spadek lub udział w nim w rozumieniu art. 922 k.c. W wyroku z 27 kwietnia 2007r. sygn. I OSK 844/06 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nabywcę spadku w zakresie wynikających z niego uprawnień należy w obrocie prawnym traktować jak spadkobiercę, a więc mającego legitymację do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. W wyroku z 13 października 2003r. sygn. OSA 4/03 Sąd ten wprost wskazał, że nabywca spadku od spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości, któremu odmówiono przyznania własności czasowej do gruntu na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, jest stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej przyznania własności czasowej.
Powyższa analiza prowadzi, zdaniem Sądu, do wniosku, że zaistniała w sprawie niniejszej umowa darowizny spadku w rozumieniu art.1051 nie może być postrzegana jako umowa przelewu wierzytelności ujęta w art. 509 k.c. o której mowa w treści uchwały NSA z 30 czerwca 2022r. I OPS 1/22.
Przechodząc do dalszych rozważań Sąd podziela zarzut skargi, że decyzje organów obu instancji zapadły pomimo dokonania niewystarczających ustaleń faktycznych, co należało ocenić jako niedokładne wyjaśnienie sprawy a tym samym naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a oraz art. 15 k.p.a. i 138 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.a. przez organ II Instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wprost wynika, że organy administracji wykluczyły faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością przez jej przedwojennych właścicieli lub ich następców prawnych przed 5 kwietnia 1958r. w oparciu o opracowanie zawarte w opinii fotogrametrycznej mgr inż. P. F. , stanowiące jedyny dowód na tą okoliczność. Tymczasem w skardze trafnie podniesiono, że w przywołanym dokumencie jednoznacznie zaznaczono, że interpretacja sposobu użytkowania analizowanej nieruchomości jest utrudniona z uwagi na cień sąsiedniego budynku pokrywający przeważający teren działki. Pomimo powyższego organy nie pozyskały innego materiału dowodowego dla wyjaśnienia tej kwestii. Podobnie w odniesieniu do zapisu zawartego w opinii, że przy północnej granicy spornej nieruchomości widoczna jest droga idąca od ul. [...] do ogrodzenia sąsiedniej posesji i dalej, organy zaniechały poszerzenia informacji w tym zakresie. W szczególności nie ustaliły jaka to była droga, czy miała charakter trwały czy czasowy. Czy była to ulica publiczna a jeśli tak to kiedy została urządzona. Mają rację Skarżący, że wbrew stanowisku Wojewody ze zdjęcia z 1955r., stanowiącego obok opinii fotogrametrycznej, jedyny i kluczowy dowód w sprawie nie wynika czy przedmiotowa nieruchomość została zajęta przez Państwo ani także, że w dacie wykonania zdjęcia jej właściciele stracili nad nią faktyczne władztwo. Istotne jest bowiem, w rozumieniu art. 215 ust. 2 u.gn. czy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni nie mogli legitymować się faktyczną możliwością władania działką na skutek pozbawienia ich tego przymiotu przez podmiot władzy publicznej, czy też np. przez sąsiadów, którzy wbrew woli właściciela korzystali z dojazdu po jego działce.
W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego by przedmiotowa nieruchomość pozostawała w dyspozycji podmiotu władzy publicznej. Organy administracji nie odniosły się do pisma zatwierdzającego wstępny projekt osiedla [...], z maja 1958r., zawierającego informację odnośnie rozbiórki zabudowań na spornej działce. Nie pozyskały także żadnych innych dokumentów związanych z realizacją osiedla, w tym ewentualnych decyzji lokalizacyjnych, planów realizacyjnych, stosownych pozwoleń czy uzgodnień, które mogłyby naświetlić istotne okoliczności sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą organ uwzględni powyższe rozważania, przedstawioną wykładnię art. 215 ust.2 u.g.n., a po przeprowadzeniu postępowania zgodnie z zasadami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.