I SA/WA 200/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Klimatu o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego z 1964 r., uznając, że upłynął ponad 30-letni termin od jego doręczenia lub ogłoszenia.
Skarżąca M.L. wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 1964 r. dotyczącego zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa. Minister Klimatu umorzył postępowanie, uznając, że upłynął ponad 30-letni termin od doręczenia lub ogłoszenia orzeczenia, zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej KPA. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że brak dowodów doręczenia nie wyklucza jego skutecznego wejścia do obrotu prawnego, co potwierdzają dokumenty wieczystoksięgowe z lat 80. XX wieku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M.L. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska, która umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 1964 r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa. Minister Klimatu uznał, że postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r., ponieważ upłynął ponad 30-letni okres od doręczenia lub ogłoszenia orzeczenia, zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów KPA, w tym art. 7, 77 i 80, poprzez błędne ustalenie upływu 30-letniego terminu, gdyż organ nie ustalił faktycznej daty doręczenia lub ogłoszenia orzeczenia. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając decyzję Ministra za prawidłową. Sąd podkreślił, że znaczący upływ czasu od wydania orzeczenia, w połączeniu z dokumentami wieczystoksięgowymi z lat 80. XX wieku, które powoływały się na protokół zdawczo-odbiorczy, pozwala na przyjęcie, że orzeczenie weszło do obrotu prawnego przed 1980 r., co spełnia przesłankę umorzenia postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej KPA. Sąd odwołał się również do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. w sprawie P 46/13, który wpłynął na zmiany w KPA dotyczące terminów do stwierdzania nieważności decyzji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, umorzenie jest uzasadnione, ponieważ wejście orzeczenia do obrotu prawnego, potwierdzone np. dokumentami wieczystoksięgowymi, może być uznane za równoznaczne z doręczeniem lub ogłoszeniem, a przepis art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej KPA nakazuje umorzenie postępowania w takich przypadkach.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu, że brak dowodów doręczenia nie wyklucza skutecznego wejścia orzeczenia do obrotu prawnego, zwłaszcza gdy dokumenty z późniejszego okresu (np. dotyczące wpisu do księgi wieczystej) powołują się na to orzeczenie. Upływ ponad 30 lat od tego momentu stanowi podstawę do umorzenia postępowania z mocy prawa zgodnie z przepisami przejściowymi ustawy zmieniającej KPA.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa zmieniająca art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa zmieniająca art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 66 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 66 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa art. 75a § ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa art. 75a § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 1948 r. o zmianie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ ponad 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia orzeczenia z 1964 r. uzasadnia umorzenie postępowania z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej KPA. Wejście orzeczenia do obrotu prawnego, potwierdzone dokumentami wieczystoksięgowymi z lat 80. XX wieku, jest równoznaczne z doręczeniem lub ogłoszeniem w rozumieniu przepisów o terminach do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności.
Odrzucone argumenty
Organ błędnie ustalił upływ 30-letniego terminu, ponieważ nie ustalił faktycznej daty doręczenia lub ogłoszenia orzeczenia z 1964 r. Organ nie może domniemywać ogłoszenia lub doręczenia orzeczenia, skoro w toku postępowania wyjaśniającego takie dokumenty nie zostały ujawnione.
Godne uwagi sformułowania
nieodwracalne skutki prawne znaczny upływ czasu bezpieczeństwo prawne trwałość decyzji organów władzy nie może być pozorna wejście do obrotu prawnego orzeczenia może być uznane za równoznaczne z doręczeniem słusznego interesu strony" nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z oczekiwaniami osoby zainteresowanej
Skład orzekający
Gabriela Nowak
przewodniczący sprawozdawca
Monika Sawa
sędzia
Przemysław Żmich
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych ustawy zmieniającej KPA dotyczących terminów do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, a także kwestia domniemania doręczenia lub wejścia do obrotu prawnego orzeczeń wydanych w odległej przeszłości."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z nacjonalizacją i orzeczeniami z lat 60. XX wieku. Interpretacja przepisów przejściowych może ewoluować w zależności od orzecznictwa TK.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznych decyzji nacjonalizacyjnych i problemów z ustaleniem ich skutków prawnych po wielu latach. Pokazuje, jak przepisy proceduralne i terminy mogą wpływać na możliwość kwestionowania dawnych rozstrzygnięć.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed 60 lat? Sąd administracyjny wyjaśnia znaczenie terminów.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 200/24 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-05-09 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-01-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/ Monika Sawa Przemysław Żmich Symbol z opisem 6291 Nacjonalizacja przemysłu Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Skarżony organ Minister Środowiska Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Sawa Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Uzasadnienie Minister Klimatu i Środowiska (dalej: "Minister Klimatu") decyzją z [...] października 2023 r. nr [...] stwierdził umorzenie z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] czerwca 1964 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa "[...]". Decyzja Ministra wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 27 sierpnia 2021 r. M.L. (dalej: "Skarżąca") zwróciła się do Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej: "Minister Rozwoju") o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948 r. w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa "[...]" oraz orzeczenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] czerwca 1964 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego ww. przedsiębiorstwa. Pismem z 15 września 2021 r. Minister Rozwoju wezwał Skarżącą do uzupełnienia ww. podania i zawiadomił na podstawie art. 66 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) dalej: "Kpa", że organem właściwym do oceny, w trybie nadzoru, orzeczenia z [...] czerwca 1964 r. jest Minister Klimatu. Poinformował również o możliwości wniesienia odrębnego podania do tego organu – które złożone zgodnie z niniejszym zawiadomieniem w terminie 14 dni od daty doręczenia – uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania. Jednocześnie uznając się za niewłaściwy organ do rozpatrzenia ww. wniosku w zakresie dotyczącym orzeczenia z [...] czerwca 1964 r., przy piśmie z 12 października 2021 r. przekazał go Ministrowi Rozwoju, jako właściwemu w sprawie. Negatywny spór kompetencyjny pomiędzy ww. organami został rozstrzygnięty przez Prezesa Rady Ministrów orzeczeniem z [...] stycznia 2022 r. zgodnie z którym za organ właściwy został uznany Minister Klimatu. Pismem z 27 września 2021 r. Skarżąca zwróciła się do Ministra Klimatu z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] czerwca 1964 r., jako odrębnym podaniem, na podstawie art. 66 § 2 Kpa, zgodnie z ww. pouczeniem Ministra Rozwoju. Decyzją z [...] października 2023 r. Minister Klimatu, na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491) dalej: "ustawa zmieniająca", stwierdził umorzenie z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] czerwca 1964 r. W uzasadnieniu wskazał, że przeprowadził analizę dokumentów zgromadzonych w aktach przekazanych z Ministerstwa Finansów sygn. akt [...], których fotokopie zostały przekazane przez Skarżącą jak również których reprodukcje zostały pozyskane z Archiwum Państwowego - Archiwum Akt Nowych. Podał, że w aktach tych nie znajduje się dokumentacja pozwalającą stwierdzić konkretną datę doręczenia orzeczenia. Zauważył jednak, że w odpowiedzi z 18 lutego 2022 r. uzyskanej z Archiwum Państwowego - Archiwum Narodowego w [...] wskazano, że w 1964 r. przedsiębiorstwo już nie istniało. Również w odpowiedzi Skarżącej na wezwanie organu udzielonej w piśmie z 17 marca 2022 r. wskazała, że nie ma żadnej wiedzy, aby byli właściciele lub ich spadkobiercy podejmowali czynności w postępowaniach nacjonalizacyjnych. Minister Klimatu zwrócił uwagę, że orzeczenie nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948 r. o przejściu na własność Państwa m.in. Fabryki [...] zostało ogłoszone w Monitorze Polskim Nr [...] z dnia 30 kwietnia 1948 r., tj. ponad 73 lata przed wszczęciem niniejszego postępowania. Minister Klimatu wskazał, że uzyskał z Archiwum Państwowego – Archiwum Narodowego w [...] akta "Protokół zdawczo - odbiorczy Fabryki [...]" 1946 - 1982 - sygn. [...], wśród których znajdują się następujące dokumenty: pismo - wniosek z 29 kwietnia 1980 r. o dokonanie wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, w zarząd i użytkowanie [...] Fabryk Mebli w [...], w księdze wieczystej Iwh [...], wystosowany przez [...] Fabryki Mebli w [...] - powołujący się na znajdujący się w zbiorze dokumentów księgi wieczystej Kw. [...] odpis protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa "[...]" oraz zawiadomienie z 29 grudnia 1981 r. wystosowane przez Państwowe Biuro Notarialne w [...] o wpisaniu w księdze wieczystej [...] prawa własności na rzecz Skarbu Państwa - zarząd i użytkowanie [...] Fabryk Mebli w [...], na podstawie protokołu zdawczo - odbiorczego z [...] listopada 1948 r. Stwierdził, że obydwa dokumenty powołują się na podstawę wpisu w postaci znajdującego się już w zbiorze dokumentów księgi wieczystej odpisu protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa "[...]". A zatem w jego ocenie zasadnym jest powzięcie ustalenia, że skuteczne i prawomocne wprowadzenie orzeczenia z [...] czerwca 1964 r. musiało nastąpić jeszcze przed 1980 rokiem na który datowany jest ww. wniosek o wpis w księdze wieczystej powołujący się na odpis protokołu, znajdujący się już wtedy w zbiorze dokumentów księgi wieczystej. Podniósł, że skoro odpis protokołu znajdował się w zbiorze dokumentów księgi wieczystej co najmniej w 1980 r. oraz stanowił podstawę wpisów w 1981 r. zasadnym jest przyjęcie, że doręczenie orzeczenia zatwierdzającego protokół oraz skuteczne wprowadzenie go do obrotu prawnego musiało nastąpić przed 1980 r., tj. co najmniej 41 lat przed wszczęciem postępowania. Minister Klimatu stwierdził, że mimo iż nie zachowały się zwrotne poświadczenia doręczenia odpisów orzeczenia z [...] czerwca 1964 r., mając na uwadze datę jego wydania (1964 r.), datę wydania i ogłoszenia orzeczenia nacjonalizacyjnego o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa (1948 r.), fakt nie istnienia przedsiębiorstwa, a przede wszystkim ww. wniosek z 29 kwietnia 1980 r. o dokonanie wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, zawiadomienie z 29 grudnia 1981 r. wystosowane przez Państwowe Biuro Notarialne w [...] o wpisaniu w księdze wieczystej [...] prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, które powołują jako podstawę wpisu protokół zdawczo - odbiorczy, którego dotyczy przedmiotowe orzeczenie, zasadnym jest przyjęcie, że doręczenie lub wprowadzenie do obrotu prawnego w inny sposób ww. orzeczenia również nastąpiło w czasie dawniejszym niż 30 lat przed datą wszczęcia niniejszego postępowania. W związku z powyższym organ stwierdził, że upłynął ponad 30 letni okres pomiędzy doręczeniem lub ogłoszeniem decyzji administracyjnych, a złożeniem wniosku o stwierdzenie nieważności, który wpłynął do organu pierwotnie w dniu 30 sierpnia 2021 r. (data prezentaty Ministra Rozwoju), zwłaszcza, że zatwierdzony protokół jest integralną częścią orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa (zgodnie z § 75a ust. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. 1947 r. Nr 16, poz. 62), zmienionego Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 1948 r. o zmianie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U. 1948 r. nr 25 poz. 170)). Minister Klimatu podał, że jak wynika z informacji Ministra Rozwoju również w przypadku postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] lutego 1948 r. spełnione zostały przesłanki określone w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej skutkujące umorzeniem z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Podał, że skoro obydwa orzeczenia są ze sobą związane co do swojej istoty nie byłoby celowe prowadzenie postępowania dotyczącego "orzeczenia protokołowego" w sytuacji umorzenia postępowania dotyczącego "orzeczenia nacjonalizacyjnego". Na decyzję Ministra Klimatu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Skarżąca zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 77 i art. 80 Kpa w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej poprzez błędne ustalenie, że od daty ogłoszenia lub doręczenia orzeczenia z [...] czerwca 1964 r. upłynęło ponad 30 lat i w związku z tym postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa, w sytuacji gdy Minister Klimatu faktycznie nie ustalił daty ogłoszenia lub doręczenia tego orzeczenia, przyjmując, że inne czynności wywołały skutek adekwatny do jego ogłoszenia lub doręczenia, od których to czynności upłynęło już ponad 30 lat, co skutkowało nieprawidłowym przyjęciem, że zostały spełnione wszystkie przesłanki umorzenia postępowania z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej. Podkreśliła, że organ nie może domniemywać, że nastąpiło ogłoszenie lub doręczenie orzeczenia, skoro w toku postępowania wyjaśniającego takie dokumenty nie zostały ujawnione. W oparciu o tak sformułowane zarzuty rozwinięte w motywach skargi wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra w całości, zasądzenie na rzecz Skarżącej od Ministra kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko oraz nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Klimatu nie narusza obowiązującego prawa. Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe. Przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy nie można pominąć wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13, w którym zostało stwierdzone, że art. 156 § 2 Kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że niedookreślony charakter przesłanki rażącego naruszenia prawa powoduje - zdaniem Trybunału - iż z czasem wzrasta ryzyko prawne, polegające na możliwości wykształcenia się odmiennej linii orzeczniczej zarówno w stosunku do norm materialnych jak i procesowych, które legły u podstaw wydanej decyzji, jak i samej przesłanki rażącego naruszenia prawa. Zwrócono też uwagę, że działanie organów państwa na podstawie prawa, będące przejawem zasady praworządności, nie oznacza bezwzględnego obowiązku eliminowania z obrotu wadliwych decyzji, na podstawie których strona nabyła prawo (...), po upływie znacznego czasu od wydania tego aktu administracyjnego. Jedynie (pkt 8.4) w szczególnych okolicznościach, gdy przemawia za tym inna zasada konstytucyjna, jest dopuszczalne odstąpienie od zasady bezpieczeństwa prawnego (...). Należą tu sytuacje nadzwyczaj wyjątkowe, gdy ze względów obiektywnych zachodzi potrzeba dania pierwszeństwa określonej wartości chronionej bądź znajdującej (...) oparcie w przepisach Konstytucji. Przytaczając dotychczasowe swe orzecznictwo Trybunał podkreślił, że owe ograniczenia czasowe są konieczne z uwagi na wartość, którą jest stabilność stosunków prawnych, służąca porządkowi publicznemu, oraz ze względu na rosnące z czasem trudności dowodowe w prowadzeniu ewentualnego nadzwyczajnego postępowania weryfikacyjnego, a także ze względu na ochronę praw nabytych przez osoby trzecie. Trybunał wyraził też pogląd, że trwałość decyzji organów władzy nie może być pozorna. Ostatecznie Trybunał pozostawił ustawodawcy do rozstrzygnięcia czy właściwe byłoby zastosowanie dziesięcioletniego terminu prekluzyjnego z art. 156 § 2 Kpa, czy też innego terminu. W celu dostosowania systemu prawa do powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., ustawodawca zdecydował się dokonać zmian w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zmianę brzmienia art. 156 § 2 Kpa (zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej) oraz dodanie § 3 w art. 158 Kpa (dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej). W obecnym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 16 września 2021 r. (dzień wejścia w życie ustawy zmieniającej), nie stwierdza się już zatem nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 Kpa, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 Kpa), jak też nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat (art. 158 § 3 Kpa). Z brzmienia przepisów przejściowych uregulowanych w art. 2 ustawy zmieniającej wynika z kolei, że do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (ust. 1). Natomiast postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2). Wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] czerwca 1964 r. nastąpiło w dniu 30 sierpnia 2021 r. (prezentata Ministra Rozwoju), zgodnie z art. 66 § 2 Kpa, tj. w dniu złożenia pierwotnego wniosku z 27 sierpnia 2021 r., jest okolicznością bezsporną oraz znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych. Podstawę prawną wydania orzeczenia z [...] czerwca 1964 r. stanowił § 75a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Zgodnie z ustępem 1 "Osoba lub organizacja gospodarcza wyznaczona do sporządzenia protokółu zdawczo-odbiorczego (§ 72) winna przedstawić właściwemu ministrowi do zatwierdzenia protokół zdawczo-odbiorczy wraz ze zgłoszonymi uwagami i zarzutami (§§ 74 i 75). Jak stanowił natomiast ustęp 2: "Zatwierdzając protokół zdawczo-odbiorczy, właściwy minister rozpatrzy zgłoszone uwagi i zarzuty i ustali w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, które składniki majątkowe objęte protokółem zdawczo-odbiorczym stanowią część składową przedsiębiorstwa i przechodzą lub zostają przejęte wraz z nim na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego. Zatwierdzony protokół zdawczo-odbiorczy jest integralną częścią orzeczenia właściwego ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa albo osób prawnych prawa publicznego." Z uzasadnienia kontrolowanego orzeczenia wynika, że niezgłoszono zarzutów i istotnych uwag do orzeczenia, tym samym zatwierdzono protokół zdawczo-odbiorczy a orzeczenie stało się ostateczne (pkt 2 orzeczenia). W rozpoznawanej sprawie wobec orzeczenia z [...] czerwca 1964 r. organowi nie udało się zgromadzić jakichkolwiek dowodów pozwalających stwierdzić konkretną datę jego doręczenia (nie zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru przedmiotowego orzeczenia). Z powodu braku obiektywnych możliwości uzupełnienia dokumentów archiwalnych – na skutek nieodnalezienia innych akt sprawy – Minister rozstrzygający niniejszą sprawę nie był w stanie poczynić dodatkowych ustaleń w tym zakresie, ponad to co zostało w sprawie wykonane, w szczególności dokumentów pozyskanych z Archiwum Państwowego – Archiwum Akt Nowych, tj.: • pismo z 18 lutego 2022 r., w którym Archiwum informuje, że w 1964 r. formalnie Fabryka [...] nie istniała – była częścią składową [...] Fabryk Mebli (po upaństwowieniu w 1946 r.); • wniosek z 29 kwietnia 1980 r. o dokonanie wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, w zarząd i użytkowanie [...] Fabryk Mebli w [...], w księdze wieczystej Iwh [...], wystosowany przez [...] Fabryki Mebli w [...] – tu powołano się na znajdujący się w zbiorze dokumentów księgi wieczystej Kw. [...] odpis przedmiotowego protokołu zdawczo - odbiorczego przedsiębiorstwa "[...]"; • zawiadomienie z 29 grudnia 1981 r. wystosowane przez Państwowe Biuro Notarialne w [...] o wpisaniu w księdze wieczystej [...] prawa własności na rzecz Skarbu Państwa - zarząd i użytkowanie [...] Fabryk Mebli w [...], na podstawie protokołu zdawczo - odbiorczego z [...] listopada 1948 r. (tu również powołano się na przedmiotowy protokół) Brak dowodu doręczenia konkretnemu podmiotowi orzeczenia nie oznacza jednak, że takiego doręczenia nie było. Znaczny upływ czasu od daty wydania orzeczenia stanowi podstawę do przyjęcia, że taki dokument został zagubiony. Jest to tym bardziej zasadne, że organ wykazał, iż w postępowaniu wieczystoksięgowym odpis protokołu znajdował się w zbiorze dokumentów. Sąd, jak organ, stoi na stanowisku, że wejście do obrotu prawnego orzeczenia może być uznane za równoznaczne z doręczeniem. Przepis nie wskazuje bowiem czy używając sformułowania o doręczeniu/ogłoszeniu ma na myśli wyłącznie doręczenie stronie. Słusznie zatem organ przyjął, że skoro odpis protokołu zdawczo-odbiorczego którego dotyczy przedmiotowe orzeczenie, znajdował się w zbiorze dokumentów księgi wieczystej, a wniosek o jej wpis datowany jest na rok 1980 oraz stanowił on podstawę wpisów w 1981 r. – to jego doręczenie oraz skuteczne wprowadzenie go do obrotu prawnego musiało nastąpić przed 1980 r., tj. co najmniej 41 lat przed wszczęciem postępowania. Ustalenia organu, co do zaistnienia wskazanych ww. przepisie okoliczności faktycznych, tj. wszczęcia postępowania nadzorczego mającego za przedmiot orzeczenie po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia tej decyzji, Sąd podziela i przyjmuje jako własne. Sąd stwierdza zatem, że organ prawidłowo ocenił, że w sprawie istnieje podstawa do umorzenia postępowania nadzorczego dotyczącego kontrolowanego orzeczenia z [...] czerwca 1964 r. z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej. Zważyć bowiem należy, że z chwilą wejścia w życie powołanej ustawy (16 września 2021 r.), organy administracji utraciły możliwość stwierdzenia nieważności decyzji, od wydania lub ogłoszenia której upłynęło dziesięć lat (art. 156 § 2 Kpa). Jeżeli zaś od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się w ogóle postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 158 § 3 Kpa). Tym samym organ nie był uprawniony do zbadania czy kontrolowana decyzja w trybie nadzorczym zawierała kwalifikowane wady prawne. Ustawa zmieniająca przewiduje, że stosuje się ją bezpośrednio do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, zatem skoro wszczęcie postępowania nastąpiło po upływie 30 lat od doręczenia lub wprowadzenia kwestionowanego orzeczenia, to organ prawidłowo orzekł w zaskarżonej decyzji o umorzeniu z mocy prawa. Powyższy pogląd organu Sąd w pełni podziela. Z powyższych względów Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 2 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej są niezasadne. Sąd nie stwierdził ponadto, aby w rozpatrywanej sprawie miało miejsce istotne naruszenie art. 7 czy też art. 77 § 1 Kpa, to jest takie, które miałoby wpływ na odmienny wynik sprawy. Ocena niniejszej sprawy, była swobodna, a nie dowolna, i nie doszło w tym przypadku do naruszenia także przepisu art. 80 Kpa. Należy też podkreślić, że "słusznego interesu strony" nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z oczekiwaniami osoby zainteresowanej. Rozstrzygnięcie musi być dokonywane na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, co w realiach niniejszej sprawy miało miejsce. W odniesieniu do wywodzonej w skardze sprzeczności art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej z Konstytucją RP, Sąd podkreśla, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. [...] o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. W sytuacji zatem, gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja zawarta w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to wówczas strona będzie uprawniona do wystąpienia o wznowienie postępowania administracyjnego. Podnoszona w skardze okoliczność, że postępowanie w sprawie nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z [...] lutego 1948 r. o przejściu na własność Państwa m.in. Fabryki Mebli [...] nadal jest w toku, bowiem nie została wydana decyzja w sprawie stwierdzenia umorzenia postępowania, pozostaje bez wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI