I SA/WA 200/21

I SA/Wa 200/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-08-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Iwona Ścieszka
Łukasz Trochym
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 345/22 - Wyrok NSA z 2025-03-12
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, sędzia WSA Łukasz Trochym, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 3 marca 2020 r. Burmistrz [...] wystąpił o wykreślenie władania ujawnionego w ewidencji gruntów na rzecz Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. (Skarżąca) do gruntu oznaczonego jako działki nr [...] i [...] z obrębu [...], stanowiącego własność [...].
Decyzją nr [...] z [...] października 2020 roku Prezydent [...] (Prezydent) orzekł o aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w zakresie działek nr [...] i [...] z obrębu [...] położonych przy ul. [...] w dzielnicy [...] polegającej na wykreśleniu Skarżącej wykazanej jako władający i wpisaniu Prezydenta (jako gospodarującego zasobem nieruchomości [...]).
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. art. 7b pkt 1 lit. a), art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a), 24 ust. 2a pkt 1 lit. d) i ust. 2b pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 2052, dalej "prawo geodezyjne i kartograficzne"), oraz § 45 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 393, dalej "rozporządzenie).
W uzasadnieniu wyjaśnił, że prawo własności powyższych działek przysługuje zgodne z odpisem z księgi wieczystej [...] Miastu [...] (Miasto). W konsekwencji, brak jest podstaw prawnych do wpisania Skarżącej w ewidencji gruntów i budynków jako władającego tym gruntem.
Skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę do tutejszego sądu podnosząc w niej zarzut naruszenia :
1) art. 7, 77 i 107 w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta pomimo tego, że Organ I Instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego mającego na celu zweryfikowanie twierdzeń wskazanych we wniosku inicjującym postępowanie i nie podjął próby odnalezienia dokumentów stanowiących potwierdzenie dla tytułu prawnego uprawniającego do wpisu Skarżącej jako władającego działkami [...] i [...] z obrębu [...], a nawet nie pozwolił na pełne przeprowadzenie własnego postępowania wyjaśniającego przez Skarżącą, która zwróciła się m.in. do Archiwum Akt Nowych z prośbą o przeprowadzenie kwerendy zasobów tego archiwum w celu odszukania dokumentów dotyczących wpisania Skarżącej jako władającego dla działek [...] i [...] z obrębu [...], uiściła w tej sprawie stosowną opłatę oraz ze względu na trudności wywołane wybuchem pandemii wirusa SARS-CoV-2, nadal oczekuje na odpowiedź Archiwum Akt Nowych w tej sprawie;
2) § 45 ust. 1 rozporządzenia w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta w zakresie aktualizacji operatu geodezyjnego pomimo braku udokumentowania wprowadzanych zmian oraz nieprzeprowadzenia ich weryfikacji w toku postępowania administracyjnego poprzez próbę odnalezienia archiwalnych dokumentów, a zamiast tego, bazowanie na niepotwierdzonych informacjach przekazanych przez Burmistrza;
3) art. 15 k.p.a. poprzez brak zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania oraz brak dwukrotnego rozpoznania sprawy administracyjnej w jej całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych, tj. poprzestanie przez Organ II Instancji na rozpoznaniu odwołania Skarżącej od decyzji Prezydenta i oparcie rozstrzygnięcia na twierdzeniach wskazanych we wniosku Burmistrza bez ich zweryfikowania;
4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pomimo istnienia poważnej wady postępowania Organu I Instancji polegającej na braku przeprowadzenia postępowania dowodowego.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o rozważenie możliwości uchylenia decyzji organu pierwszej instancji jak również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że w toku postępowania, Organ I Instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego. Ograniczył się jedynie do zawiadomienia stron o toczącym się postępowaniu. Prezydent nie wystąpił do żadnego archiwum w celu zweryfikowania twierdzeń wnioskodawcy oraz nie wykazał minimum aktywności w celu poszukiwania dokumentów, na podstawie których Skarżąca została ujawnione w ewidencji gruntów i budynków jako władający działkami, których dotyczyło postępowanie. Skarżąca poinformowała w toku postępowania, że samodzielnie rozpoczęła poszukiwania dokumentów w archiwach oraz wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie terminu na przedłożenie ostatecznego stanowiska. Organ przystał na wniosek Skarżącej tylko raz, a następnie uznał, że jest to bezcelowe, gdyż ujawniony w ewidencji stan był niezgodny z rzeczywistym. Wynik postępowania znany był zatem przed wydaniem decyzji. Organ I Instancji z góry przyjął, że wniosek Burmistrza jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie pomimo braku zweryfikowania jego twierdzeń. Decyzja została wydana bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Tymczasem Skarżąca, działając zamiast organu administracji, załączyła do akt postępowania w szczególności wniosek skierowany do Archiwum Akt Nowych, na który do tej pory nie uzyskała odpowiedzi i nadal oczekuje na przeprowadzenie kwerendy zasobów archiwum, która przedłuża się w szczególności ze względu na wprowadzone ograniczenia związane z pandemią wirusa SARS-CoV-2.
Skarżąca podkreśliła, że aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków dokonana decyzją Prezydenta z 6 października 2020 r. została przeprowadzona wbrew podstawowym zasadom wynikającym z przepisów. Zgodnie z § 45 ust. 1 rozporządzenia, aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. W niniejszej sprawie, zmiana nie została udokumentowana, a aktualizacja opierała się na niezweryfikowanych twierdzeniach podmiotu mającego interes prawny w wykreśleniu Spółki z ewidencji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Do stanowiska tego przyłączył się uczestnik- Miasto [...].
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 16 lipca 2021 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), o czym poinformowano strony postępowania zakreślając termin 7 dni na ewentualne przedstawienie dodatkowego stanowiska w sprawie.
Pismem z 9 sierpnia 2021 r. Skarżąca podtrzymała w całości dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu.
Okolicznością niesporną jest, że prawo własności działek nr [...] i [...] z obrębu [...] przysługuje Miastu [...]. Spór dotyczył natomiast tego, czy Skarżąca może być uznana za władającego gruntem stanowiącym własność Gminy w rozumieniu art. 20 ust. 2 pkt 1 lit a) ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne.
Skarżąca nie kwestionowała przysługiwania Miastu – a więc jednostce samorządu terytorialnego - prawa własności spornej nieruchomości.
Zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także:
1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku:
a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości,
b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Z powyższego przepisu, tj. pkt 1 lit. b jednoznacznie i bezspornie wynika, że ujawnienie w ewidencji gruntów, osób, czy też innych podmiotów, które władają gruntami na zasadach samoistnego posiadania możliwe jest tylko wówczas gdy dla gruntów tych ze względu na brak księgi wieczystej lub zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli. Zgodnie zaś z pkt 1 lit. a, jeżeli nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w ewidencji oprócz właściciela ujawnia się inne podmioty, ale tylko takie które mają te nieruchomości w swoim władaniu lub gospodarowaniu w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Jednym słowem w przypadku gdy nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego ujawnieniu w ewidencji, obok właściciela, podlega tylko taki podmiot, który włada taką nieruchomością zgodnie z zasadami i formami prawnymi władania uregulowanymi w przepisach o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Osoba, czy podmiot który włada nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez tytułu prawnego nie jest i nie może być ujawniona w ewidencji gruntów (por. stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 stycznia 2020 r. I OSK 3553/18).
W niniejszej sprawie organ ustalił, że Skarżąca nie legitymuje się żadnymi dokumentami z których wynikałoby, że włada nieruchomością zgodnie z zasadami i formami władania uregulowanymi w przepisach o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Sąd powyższe ustalenia w pełni podziela uznając tym samym za niezasadne zarzuty Skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania.
Organy obu instancji ustaliły, a ustalenia tego nie kwestionowała również Skarżąca, że teren przekazany jej w użytkowanie na mocy decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] listopada 1961 r. nie obejmował działki nr [...], bowiem granica tego terenu biegła po linii budynku usytuowanego na obecnej działce ew. nr [...] tuż przy granicy działki nr [...].
Organ drugiej instancji odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji do dołączonej przez Skarżącą do odwołania kopii decyzji [...] Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] lipca 1973 r. o lokalizacji inwestycji. Wyjaśnił – a sąd stanowisko to podziela – że decyzja o lokalizacji inwestycji nie powodowała powstania prawa użytkowania do nieruchomości a jedynie określała lokalizację i wytyczne urbanizacyjne.
Skarżąca zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak i w skardze zarzucała organowi zaniechanie ustalenia, czy przysługiwał jej tytuł do nieruchomości i poczynienie ustaleń wyłącznie na podstawie twierdzeń wnioskodawcy. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że sama Skarżąca, pomimo iż zainteresowana wynikiem sprawy nie przedstawiła żadnego dokumentu, który potwierdzałby fakt, że nieruchomość pozostaje w jej władaniu lub gospodarowaniu w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Samo wystąpienie przez Skarżącą do Archiwum nie potwierdza przysługiwania jej jakiegokolwiek tytułu do nieruchomości. Zwrócić należy uwagę, że Skarżąca zwróciła się do Archiwum pismem z 16 kwietnia 2020 r., następnie 2 czerwca 2020 r. uiściła żądaną opłatę. Do odwołania z 26 października 2020 r. dołączyła jedynie decyzję z [...] lipca 1973 r. nr [...], to jest jeden z dokumentów wymienionych przez Archiwum w piśmie z 15 lipca 2020 r. Ani do skargi, ani do pisma z 2 sierpnia 2021 r. Skarżąca nie dołączyła żadnego innego dokumentu, który potwierdzałby przysługiwanie jej tytułu prawnego do spornej nieruchomości.
Sąd zwraca w tym miejscu uwagę, że - jak słusznie wskazały organy obu instancji – sam fakt wykreślenie Skarżącej jako władającego nie wyklucza dokonania odmiennego wpisu w razie przedłożenia przez nią stosownych dokumentów potwierdzających że nieruchomość pozostaje w jej władaniu lub gospodarowaniu w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa.
Uznając zatem skargę za niezasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.