I SA/Wa 1999/23

I SA/Wa 1999/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-01
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Jolanta Dargas /przewodniczący/
Łukasz Trochym
Symbol z opisem
6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 lutego 2024 r. sprawy ze skargi T. G., C. T. i adw. A. R. – kuratora spadku po B. D. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 31 lipca 2023 r. nr PR3.6400.1.2023.NIW w przedmiocie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Ministra Finansów z 31 lipca 2023 r., znak sprawy: PR3.6400.1.2023.NIW, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) - dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku T. G. i C. T. oraz kuratora spadku po B. D. - adw. A. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Ministra Finansów z 9 listopada 2022 r., znak PR4.6400.53.2017.25.RFB, stwierdzającą przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości zapisanej w dawnej księdze gruntowej "Dobra [...] J." Tom I Karta 1, położonej na terenie obecnego powiatu [...], opisanej w dokumentacji amerykańskiej jako zabudowana nieruchomość o powierzchni 1.414,00 hektarów, obejmująca również zespół pałacowo-parkowy tego majątku ziemskiego, dalej: "Dobra [...] J."/ nieruchomość, stanowiącej część składową nieruchomości znanej jako: Posiadłość [...] (ang. "[...]"), P., Polska, obejmującej łącznie 2197,92 hektarów, której współwłaścicielkami, w rozumieniu przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. nr 12, poz. 65) były Z. T. (udział 2/8), T. D. (udział 3/8) i B. D. (udział 3/8), stwierdzono niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Powyższe było wynikiem następujących ustaleń i ocen organu.
Pismem z 28 listopada 2022 r. T. G. i C. T. oraz kurator spadku po B.D. - adw. A. R. (dalej: Skarżący), zwrócili się do Ministra Finansów (dalej Organ/Minister), o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z 9 listopada 2022 r., znak PR4.6400.53.2017.25.RFB. Jednocześnie ww. wnieśli "o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i wydanie decyzji stwierdzającej, że zespół pałacowo parkowy w J. objęty decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia 31 października 2017 r. nr SN.IV.7515.102.2013, nie przeszedł na własność Skarbu Państwa".
Organ rozpoznając wstępnie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wskazał, że postępowanie przed organem odwoławczym składa się z fazy wstępnej, fazy postępowania wyjaśniającego oraz fazy wydania decyzji. W fazie wstępnej organ odwoławczy jest obowiązany ocenić czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Zgodnie bowiem z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Z art. 127 § 1 k.p.a. wynika, że prawo do wniesienia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie postępowania. W sytuacji gdy odwołanie składa podmiot, który w sposób oczywisty nie jest stroną postępowania, organ odwoławczy na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż ww. Skarżący mieli status strony w sprawie zakończonej decyzją Ministra Finansów z 9 listopada 2022 r., znak PR4.6400.53.2017.25.RFB, to jednak w chwili wystąpienia z ww. pismem (wnioskiem), tj. w dniu 28 listopada 2022 r. ww. nie legitymowali się takim statusem (jak również nie legitymują się nim obecnie). Ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. W niniejszej sprawie przepisami prawa materialnego są przepisy ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 634), dalej: "ustawa z 1968 r./ustawa" w jej obecnym brzmieniu. 10 listopada 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2022 r., poz. 2185) - dalej ustawa z 7 października 2022 r.
Ustawa ta, w art. 2 znowelizowała m.in. ustawę z dnia 9 kwietnia 1968 r. poprzez dodanie do jej treści art. 2a.
Przepisy art. 2a ust. 1-3 ustawy z 1968 r., w brzmieniu obowiązującym od 10 listopada 2022 r. "stanowią, że: Minister Finansów prowadzi postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych na wniosek organu reprezentującego Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami właściwego ze względu na położenie nieruchomości albo z urzędu (ust. 1).
Stroną postępowania administracyjnego, o którym mowa w ust. 1 jest organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami właściwy ze względu na położenie nieruchomości (ust. 2).
Postępowanie administracyjne, o którym mowa w ust. 1, umarza się, jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych (ust 3).
Ponadto, na podstawie przepisów przejściowych, tj. art. 51 ustawy z 7 października 2022 r., do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji, stosuje się przepisy ustawy z 1968 r. w brzmieniu nadanym ustawą z 7 października 2022 r., tzn. w brzmieniu nowym.
Wobec powyższego stronami niniejszego postępowania, są obecnie tylko: Starosta P. oraz Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Oddział Terenowy w P. - jako reprezentanci Skarbu Państwa.
Tym samym Skarżący nie posiadają przymiotu strony w tym postępowaniu.
Reasumując w świetle powyższego, niniejszy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony przez podmiot niemający legitymacji odwoławczej, albowiem nie może już budzić jakichkolwiek wątpliwości, iż Skarżący (od dnia 10 listopada 2023 r.) ex lege nie posiadają przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.
Jak bowiem wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy z 7 października 2022r. (Sejm IX kadencji, druk sejmowy nr 2479, uzasadnienie str. 10-11), przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie, lub osoba, której prawem chronione interesy mogą zostać ograniczone przez wydane rozstrzygnięcie Interes prawny w postępowaniu prowadzonym na podstawie ww. ustawy powinien wynikać bezpośrednio z prawa materialnego. Na gruncie wyżej przywołanych przepisów prawa materialnego przyjmuje się, że podmiotem posiadającym interes prawny w przedmiotowym postępowaniu jest podmiot będący statio fisci Skarbu Państwa. Tym też motywowana jest zmiana w zakresie dodawanego art. 2a ust. 2 ww. ustawy.
Skarżący T. G., C. T., kurator spadku po B. D. Adw. A. R. zaskarżyli w całości postanowienie Ministra Finansów z dnia 31 lipca 2023 r., zarzucając:
naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
- art. 2a ust. 2 Ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji bezpodstawną odmowę uznania interesu prawnego skarżących w niniejszym postępowaniu,
-art. 78 ust. 1 Konstytucji RP poprzez pozbawienie skarżących konstytucyjnego uprawnienia do zaskarżenia decyzji administracyjnej wydanej przez organ w I instancji.
Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postępowania w całości i zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej lub postanowienia. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.
Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).
W niniejszym postępowaniu organ uznał, że Skarżący nie mają interesu prawnego w toczącym się na podstawie ustawy o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa. Jako podstawę wskazano art. 2a tej ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z 7 października 2022 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców. Przepis ten wskazuje, że stroną postępowania administracyjnego, o którym mowa w ust. 1, jest organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami właściwy ze względu na położenie nieruchomości. Organ uznał, że w związku z tym, Skarżący utracili przymiot strony
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji organu I instancji stanowiły art. 1, art. 2 i art. 5 ust. 2 ustawy. Z art. 1 ust. 1 ustawy wynika, że jej przepisy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania lub z ustanowionych na rzecz tych obywateli ograniczonych praw rzeczowych, które to nieruchomości i prawa przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Według art. 2 ustawy wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości lub uprawnionego do korzystania z wieczystego użytkowania albo z ograniczonego prawa rzeczowego następuje na podstawie decyzji Ministra Finansów stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości lub prawa na podstawie międzynarodowej umowy o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych. Art. 5 ust. 2 ustawy przewiduje, że ustawę stosuje się również do nieruchomości oraz praw, które przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych przed ogłoszeniem ustawy. Decyzja wydawana na podstawie art. 2 ustawy stanowi tytuł prawny do nieruchomości uprawniający do wpisu Skarbu Państwa do księgi wieczystej.
Z kolei pojęcie strony zostało zdefiniowane w art. 28 kpa. Zgodnie z jego brzmieniem stroną jest "każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny l obowiązek".
Wskazać należy, że celem art. 28 k.p.a. jest umożliwienie udziału w postępowaniu administracyjnym wszystkim, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy to postępowanie. Chodzi o to aby mieli oni możliwość obrony swych praw przed ewentualnym naruszeniem przez wydanie decyzji niezgodnej z prawem. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądań zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. (por. wyrok NSA z 13 lutego 2019 r., II OSK 678/17) Interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę wydania decyzji w określonym przedmiocie postępowania i musi być aktalny.
Podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006r. (II GSK 163/06, Lex 274855). Interes prawny oparty więc jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu —możliwość wydania określonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2001, SA 2326/00, lex nr 54528).
Niesporne jest że Skarżący są następcami prawnymi dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Organ na str. 3 uzasadnienia postanowienia tę okoliczność przyznał. Zdaniem organu II instancji, wprowadzenie do porządku prawnego art. 2a pozbawiło ich jednak przymiotu strony – wcześniej brali w nim udział.
Dla prawidłowej oceny czy w tym postępowaniu następcy prawni dawnego właściciela czy nawet sam właściciel nieruchomości jest stroną tego postępowania należy ocenić skutki jakie niosą za sobą układy indemizacyjne.
Problematykę objętą zaskarżoną decyzją reguluje ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 1968 r. w sprawie trybu dokonywania w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 7, poz. 1090). Zgodnie z art. 1 i 2 powołanej ustawy jej przepisy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości osób fizycznych i prawnych państw obcych oraz uprawnień wynikających z wieczystego użytkowania, które to nieruchomości i prawa przeszły na Skarb Państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, a wpis Skarbu Państwa do księgi wieczystej, jako właściciela nieruchomości lub jej użytkownika wieczystego, następuje na podstawie decyzji Ministra Rozwoju i Finansów.
Skutkiem przyznania odszkodowania w ramach umowy międzynarodowej, o jakiej mowa w powołanych wyżej przepisach jest przejście własności mienia, z którym wiązało się odszkodowanie na rzecz Skarbu Państwa, a po stronie osoby otrzymującej odszkodowanie powodowało utratę praw do tego mienia i związanych z nim roszczeń majątkowych. Wynika z tego, że na podstawie umów międzynarodowych przyznanie odszkodowania mogło dotyczyć tylko takich nieruchomości, stanowiących własność obywateli państw obcych, które zostały znacjonalizowane lub w inny sposób zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa przed dniem zawarcia umowy. Celem przyznania odszkodowania w ramach układu indemnizacyjnego było wynagrodzenie szkód, co wskazuje, że mogło dotyczyć tylko nieruchomości obywateli państw obcych znacjonalizowanych przez Skarb Państwa.
W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że przedmiotowa nieruchomość została objęta układem pomiędzy Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych zawartym w dniu 16 lipca 1960 r. za utratę których Foreing Claims Settement Comission of the United State przyznała odszkodowanie (nr wniosku [...], nr decyzji [...]).
Z roszczeniami odszkodowawczymi za utratą majątku ziemskiego Dobra rycerskie wystąpiła Z. T., wnioskiem z 31 sierpnia 1961 r. Do powództwa tego przyłączyły się w 1960 r. jej córki T. D. i B. D. w 1965 r. Wszystkim łącznie przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, który wcześniej przynależał S.i D., który zmarł [...] października 1944 r. Z. T. i jej córki były jego spadkobiercami.
Komisja rozpatrywania roszczeń zagranicznych (FCSC) w Stanach Zjednoczonych Ameryki zarządzeniem i ostateczną decyzją nr [...] stwierdziła, że posiadłość [...] została przejęta na podstawie dekretu z 6 września 1944 r. o przeporwadzeniu reformy rolnej (D.U. 1945, nr 3, poz.13), dalej "dekret". Nieruchomość ta wraz z innymi szczegółowo wymienionym w decyzji nieruchomościami Komisji, została objęta tą decyzją nr [...], poprawioną ostateczną decyzją z 23 marca 1966 r. Z decyzji tej wynika, że zarządzono wypłatę odszkodowania na rzecz Z. T. w kwocie 200 199,58 dolarów wraz z odsetkami od tej kwoty w wysokości 6% rocznie za okres od odpowiednich dat utraty do 16 lipca 1960 r., daty umowy z Polską w sprawie roszczeń, w kwocie wynoszącej 151 562,99 dolarów.
Jak trafnie wskazuje Minister Finansów w decyzji z 9 listopada 2022 r., Minister nie miał kompetencji do kwestionowania ustaleń poczynionych przez Komisję w toku prowadzonego przez nią postępowania i nie może dokonywać ustaleń sprzecznych z tymi jakie poczyniła Komisja. Uprawnień tych nie ma także sąd administracyjny (por. wyrok NSA z 17 września 2008, I OSK 1408/07).
Komisja tymczasem ustaliła, że majątek przeszedł na własność Skarbu Państwa a wobec faktu, iż ówczesne jego właścicielki były obywatelkami amerykańskimi, w ramach postępowania indeminizacyjnego, otrzymały stosowne odszkodowanie. Przyznanie odszkodowania przez organ zagraniczny stanowiło podstawę do przyjęcie, że dawne właścicielki utraciły mienie w Polsce. Przyznanie więc odszkodowania stanowiło konsekwencje uznania przez Komisję utraty prawa własności na skutek nacjonalizacji i ustaleń wynikających z umowy międzynarodowej. Poza tym, jak to wynikało z art. I układu rząd Polski zgodził się zapłacić a rząd Stanów Zjednoczonych przyjąć sumę 40 000 000 dolarów na całkowite uregulowanie i zaspokojenie wszystkich roszczeń obywateli stanów Zjednoczonych z tytułu m.in. nacjonalizacji. Rząd Polski przekazał określoną kwotę na zaspokojenie roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych. Przyznanie odszkodowania przez Komisję odszkodowań stanowiło rekompensatę za utratę nieruchomości.
Jak wskazuje w orzecznictwie układ był podstawą przejęcia na rzecz Skarbu państwa nieruchomości czy praw w rozumieniu art. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. gdy obywatel Stanów Zjednoczonych wystąpił o przyznane odszkodowania i je otrzymał ( wyrok SN z 15 października 2010, V CSK 3/10, wyrok WSA w Warszawie z 2 października 2007 r., IV SA/Wa 1501/07, wyrok WSA w Warszawie z 21 lutego 2018, I SA/WA 1256/17).
Zdaniem Sądu, powyższe regulacje wskazują, że Skarżący nie mają interesu prawnego w tym postępowaniu ponieważ nie przysługuje im obecnie prawo rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości. Interes prawny musi być aktualny. W niniejszej sprawie skoro utrata prawa własności nastąpiła z momentem wskazanym w decyzji Komisji skarżący jako następcy prawni dawnego właściciela majątku nie mogą wykazać stosownym przepisem prawa materialnego uzasadniającym przyjęcie, że nie przysługuje im tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości.
Ustawa zmieniająca poprzez dodatnie art. 2a uregulowała m.in. tryb wszczęcia postępowania z zakresu tzw. układów indemnizacyjnych i określiła pozycję prawno-procesową organu reprezentującego Skarb Państwa w sprawach uregulowanych w ustawie, co było działaniem pożądanym. Postępowanie to ma być wszczynane na wniosek i wnioskodawcą, a zarazem stroną tego postępowania jest organ reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami właściwy ze względu na położenie nieruchomości. Z uzasadnienia do projektu tej ustawy (druk sejmowy nr IX.2479) wynika, że interes prawny w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy powinien wynikać bezpośrednio z prawa materialnego, tj. art. 1, art. 2, art. 5 ust. 2 ustawy. Dodano, że na gruncie tych przepisów prawa materialnego przyjmuje się, że podmiotem który posiada interes prawny w przedmiotowym postępowaniu jest podmiot będący statio fisci Skarbu Państwa.
W ocenie Sądu skutkiem przyznania odszkodowania w ramach umowy międzynarodowej, o jakiej mowa w przepisach art. 1 i 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) jest przejście własności mienia, z którym wiązało się odszkodowanie na rzecz Skarbu Państwa, a po stronie osoby otrzymującej odszkodowanie powodowało utratę praw do tego mienia i związanych z nim roszczeń majątkowych. Wydanie natomiast decyzji na podstawie art. 2 ustawy z 9 kwietnia 1968 r. potwierdzało jedynie skutek który powstał z mocy prawa na podstawie umowy międzynarodowej.
Poza tym należy zwrócić uwagę na literalną treść art. 1 ust. 1 tej ustawy, z której wprost wynika, że jej przepisy stosuje się do wpisów na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych tytułu własności nieruchomości obywateli państw obcych (...) które to nieruchomości czy prawa przeszły na rzecz Skarbu państwa na podstawie międzynarodowych umów o uregulowaniu wzajemnych roszczeń finansowych, zawartych z rządami tych państw przez Rząd Polski. Z regulacji tej jasno wynika, że przejście to nastąpiło na podstawie tych umów. Decyzja wydawana na podstawie art. 2 ustawy ma charakter deklaratoryjny i służy wyłącznie możliwości ujawnienia prawa własności na rzecz Skarbu Państwa w księgach wieczystych. Skutek w postaci przejścia własności nastąpił znacznie wcześniej na podstawie układu indeminizacyjnego i wydania w tym przedmiocie stosownej decyzji.
Sumując, sąd w pełni podziela wywody organu o braku po stronie Skarżących interesu prawnego, o jakim mowa w art. 28 k.p.a.
Uproszczenie procedury, na co wskazywał projektodawca, polega na tym, że stroną tego postępowania jest obecny właściciel nieruchomości – Skarb Państwa, który jest jednocześnie wnioskującym o wszczęcie takiego postępowania, a co wynika z art. 2 tej ustawy.
Sądowi oczywiście znane są wyroki w których wskazywano, że dotychczasowy właściciel nieruchomości np. dekretowej, jest stroną innego postępowania, np. o stwierdzenie nieważności decyzji dekretowej. Z drugiej strony, choćby w postępowaniu komunalizacyjnym stronami tego postępowania są wyłącznie Skarb Państwa i Gmina a inny podmiot gdy wykaże, że przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości. W obecnie prowadzonym postępowaniu Skarżący nie udowodnili aby taki tytuł im przysługiwał. Powoływane przez skarżących wyrok I SA/WA 2449/22 czy I SA/WA 2170/22 są nieprawomocne – wniesiono od nich skargę kasacyjną. Nie mogą zatem stanowić podstawy do wyznaczenia aktualnej linii orzeczniczej.
Sąd nie podziela argumentów skarżących, że doszło do naruszenia przez organ II instancji prawa do nieruchomości. Utrata tego prawa nie jest skutkiem decyzji wydanej na podstawie ustawy z 1968 r. ale decyzji Komisji i przyznaniem odszkodowania.
Istotnie na pierwszy rzut oka możnaby uznać, że wprowadzona regulacja jest "krzywdząca" dla dawnego właściciela i że narusza prawo strony do rozpoznania sprawy przez II organy (zarzut naruszenia art. 78 Konstytucji). Jednakże, to wolą ustawodawcy doszło do zawężenia katalogu stron postępowania a skoro tak to ani organ ani sąd nie może ingerować w powszechnie obowiązujące przepisy prawa.
Z tych względów i na podstawie art. 151 i 119 ust. 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w wyroku.