I SA/WA 1992/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 września 2025 r. uchylił swój wcześniejszy wyrok z dnia 26 marca 2025 r. sygn. akt I SA/Wa 1992/24, oddalił skargę skarżących oraz zasądził od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Uchylenie własnego wyroku nastąpiło na podstawie art. 179a p.p.s.a. z uwagi na stwierdzenie nieważności postępowania, polegającej na wysłaniu zawiadomienia o terminie rozprawy na błędny adres. Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd uznał zarzuty skargi kasacyjnej oraz skargi wniesionej na decyzję Ministra z 18 lipca 2024 r. za niezasadne. Decyzją z 18 lipca 2024 r. Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy z 21 września 1979 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego za rentę. Sąd podzielił stanowisko Ministra, że decyzja z 1979 r. została wydana zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. Właściciel gospodarstwa, S. K., w dacie wydania decyzji miał ukończone 61 lat, a gospodarstwo wykazywało niski poziom produkcji rolnej, co potwierdził protokół lustracji z 6 czerwca 1979 r. Sąd uznał, że zeznania świadków złożone kilkanaście lat po wydaniu decyzji nie mogły podważyć ustaleń organu, zwłaszcza że sam właściciel nie kwestionował decyzji w momencie jej wydania. Sąd oddalił również wniosek dowodowy skarżących dotyczący innej części gospodarstwa, uznając go za nieistotny dla rozstrzygnięcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek przejęcia gospodarstwa rolnego za rentę, ocena dowodów w postępowaniu administracyjnym, znaczenie zeznań świadków po latach, stosowanie przepisów przejściowych i aktów wykonawczych.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 70. XX wieku i może mieć ograniczone zastosowanie do współczesnych stanów faktycznych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy decyzja o przejęciu gospodarstwa rolnego za rentę, wydana na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r., była zgodna z prawem, jeśli właściciel spełniał warunek wieku, ale istniały wątpliwości co do niskiego poziomu produkcji rolnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja była zgodna z prawem, ponieważ właściciel spełniał warunek wieku, a gospodarstwo wykazywało niski poziom produkcji rolnej, co potwierdził protokół lustracji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przesłanki wieku i niskiego poziomu produkcji rolnej zostały spełnione. Protokół lustracji z 1979 r. wykazał zaniedbania i niski poziom produkcji, a zeznania świadków złożone po latach nie mogły podważyć tych ustaleń. Brak było podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Czy zeznania świadków złożone kilkanaście lat po wydaniu decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego mogą stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zeznania te nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności, ze względu na upływ czasu, potencjalne zainteresowanie świadków sprawą oraz niespójność zeznań.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organu, że zeznania świadków złożone po około 14 latach od wydania decyzji są niewiarygodne i nie mogą podważyć ustaleń organu z czasu wydania decyzji. Dodatkowo, część świadków była blisko związana z byłym właścicielem.
Czy zastosowanie przepisów rozporządzenia z 1968 r. do oceny niskiego poziomu produkcji rolnej w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy z 1974 r. jest obligatoryjne i czy jego odstępstwa stanowią rażące naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy rozporządzenia z 1968 r. miały zastosowanie posiłkowe, a odstępstwa od nich w procedurze ustalania niskiego poziomu produkcji rolnej nie stanowiły rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Uzasadnienie
Rozporządzenie z 1968 r. było aktem wykonawczym do innej ustawy, a jego przepisy stosowano do spraw na podstawie ustawy z 1974 r. jedynie posiłkowo. Odstępstwa od tych przepisów nie spełniały kryteriów rażącego naruszenia prawa, które wymaga oczywistości naruszenia, braku potrzeby wykładni i skutków nie do pogodzenia z praworządnością.
Czy sąd pierwszej instancji może uchylić własny wyrok z powodu stwierdzenia nieważności postępowania, np. z powodu wadliwego doręczenia zawiadomienia o rozprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji może uchylić własny wyrok na podstawie art. 179a p.p.s.a. w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Artykuł 179a p.p.s.a. przewiduje możliwość uchylenia przez wojewódzki sąd administracyjny zaskarżonego wyroku, jeżeli stwierdzi on nieważność postępowania lub oczywiste usprawiedliwienie podstaw skargi kasacyjnej. W tej sprawie stwierdzono nieważność postępowania z powodu wadliwego doręczenia zawiadomienia o rozprawie.
Przepisy (23)
Główne
p.p.s.a. art. 179a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa z 29 maja 1974 r. art. 9 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Skarbu Państwa za rentę i spłaty pieniężne
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa z 27 października 1977 r. art. 77 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin
rozporządzenie z 1974 r. § § 4 ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 1974 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne
rozporządzenie z 1968 r. § § 1 ust. 1
Rozporządzenie z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów
rozporządzenie z 1968 r. § § 2 ust. 2
Rozporządzenie z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów
rozporządzenie z 1968 r. § § 2 ust. 5
Rozporządzenie z dnia 26 marca 1968 r. w sprawie zaliczania gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania i w sprawie ustalania wysokości nakładów niezbędnych do przywrócenia żyzności gruntów
ustawa z 24 stycznia 1968 r.
Ustawa z dnia 24 stycznia 1968 r. o przymusowym wykupie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych
K.p.a. art. 76 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 2b
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przez Ministra art. 7, 77 i 80 K.p.a. przez wadliwą, wybiórczą i dowolną ocenę materiału dowodowego. • Naruszenie przez Naczelnika art. 107 § 1 pkt 6 i art. 107 § 3 K.p.a. przez brak uzasadnienia faktycznego decyzji. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nierozważenie wszystkich kwestii podniesionych w skardze. • Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wydanie orzeczenia sprzecznego z dowodami. • Naruszenie art. 106 § 3 i art. 134 § 1 p.p.s.a. przez oddalenie wniosku dowodowego. • Naruszenie art. 9 ust. 2 ustawy z 29 maja 1974 r. i § 1 ust. 1 rozporządzenia z 1968 r. przez wadliwe uznanie, że gospodarstwo nie spełniało przesłanki niskiego poziomu produkcji rolnej.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób więc po tak długim czasie oceniać ich wiarygodność • nie można rzetelnie ustalić poziomu produkcji rolnej na podstawie wyłącznie protokołu lustracyjnego • nie sposób więc po tak długim czasie oceniać ich wiarygodność, tym bardziej, że dawny właściciel bezpośrednio po wydaniu tej decyzji nie kwestionował zasadności przejęcia jego gospodarstwa na własność państwa • O rażącym naruszeniu prawa można mówić jedynie wówczas, gdy zaistnieją kumulatywnie następujące przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, przepis nie wymaga wykładni innej niż językowa, a skutki decyzji są nie do pogodzenia z praworządnością.
Skład orzekający
Magdalena Durzyńska
przewodniczący
Bożena Marciniak
członek
Anna Milicka-Stojek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przejęcia gospodarstwa rolnego za rentę, ocena dowodów w postępowaniu administracyjnym, znaczenie zeznań świadków po latach, stosowanie przepisów przejściowych i aktów wykonawczych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 70. XX wieku i może mieć ograniczone zastosowanie do współczesnych stanów faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego przejęcia gospodarstwa rolnego i długotrwałego sporu o jego zasadność, co może być ciekawe ze względu na kontekst historyczny i złożoność prawną.
“Długi bój o ziemię: Jak sąd rozstrzygnął spór o gospodarstwo przejęte 40 lat temu?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.