I SA/Wa 1992/23

I SA/Wa 1992/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Kamil Kowalewski
Monika Sawa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 215 ust. 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Monika Sawa (spr.) asesor WSA Kamil Kowalewski Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. M., A. P., A. W., D. T., J. W., M. M., M. P., R. K., R. M., T. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 18 lipca 2023 r. nr 3008/2023 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 18 lipca 2023 r. nr 3008/23 Wojewoda Mazowiecki (Wojewoda/organ) po rozpatrzeniu odwołania z dnia 20 lutego 2023 r. K. M., D. T., J. W., T. W., M. P., R. R., A. W., A. P., R. K., M. M. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 2023 r. o odmowie M. M., K. M., D. T., J. W., T. W., M. P., R. M., A. W., A. P., R. K. przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] nr hip. [...], wchodzącej obecnie w skład części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2023 r. Prezydent [...] orzekł o odmowie przyznania odszkodowania M. M., K. M., D. T., J. W., T. W., M. P., R. M., A. W., A. P., R. K. za nieruchomość położoną przy ul. [...] nr hip. [...], wchodzącej obecnie w skład części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].
Wojewoda podał, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że dnia 26 stycznia 2015 r. do Urzędu [...] wpłynął wniosek K. M., T. W., M. P., R. R., A. W., A. P. oraz R. K. reprezentowanych przezadwokata F. J. o odszkodowanie na grunt nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] hip. nr [...]. Wnioskiem z dnia 21 czerwca 2022 r. M. M. wystąpiła o dołączenie do ww. wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość.
Wojewoda wskazał, że organ I instancji ustalił, iż nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] nr hip. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z art. 1 powołanego wyżej dekretu przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność gminy [...], a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa. Według opinii geodezyjnej z dnia [...] stycznia 2020 r. wykonanej przez uprawnionego geodetę A. K., nieruchomość położona przy ul. [...] nr hip. [...] o powierzchni [...] m2 obecnie wchodzi w skład części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], stanowiącej własność [...].
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu [...] z dnia [...] sierpnia 1948 r. Nr [...] tytuł własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i [...] ozn. hip. Nr [...] uregulowany był na imię K. i M. małżonków M. . Wojewoda podał, że następstwo prawne po dawnych właścicielach zostało ustalone na podstawie:
- prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. sygn. akt [...] zgodnie, z którym spadek po K. M. zmarłym dnia [...] stycznia 1953 r. nabyli na podstawie ustawy: syn E. M. w 2/4 części spadku oraz wnuki W. G. i E. M. po 1/4 części każde z nich oraz spadek po M. M. zmarłej dnia [...] grudnia 1952 r. na podstawie ustawy nabyli: mąż K. M. 4/16
części spadku, syn E. M. 6/16 część spadku oraz wnuki W. G. oraz E. M. po 3/16 części spadku każde z nich;
- prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. sygn. akt [...] zgodnie, z którym spadek po E. M. zmarłym dnia [...] stycznia 1980 r. nabyli na podstawie ustawy: córka M. M. oraz syn K. M. w 1/2 części spadku każde z nich; - prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] maja 2000 r. sygn. akt [...] zgodnie, z którym spadek po W. G. zmarłej dnia [...] maja 1989 r. nabyli: córka T. W. w 1/4 części, M. P. w 1/4 części, J. S. w 1/4 części oraz syn A. G. w ¼ części
- prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...]z dnia [...] grudnia 2003 r. sygn. akt [...] spadek po E. M. zmarłej dnia [...] października 2002 r. nabyła w całości na podstawie dziedziczenia testamentowego wnuczka R. M.;
- prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. sygn. akt [...] zgodnie, z którym spadek po J. S. zmarłej dnia [...] stycznia 2004 r. na podstawie ustawy nabyła córka A. W. w całości;
- prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lutego 2010 r. sygn. akt [...] zgodnie, z którym spadek po A. G. zmarłym dnia [...] grudnia 2008 r. nabyły na podstawie ustawy córki R. K. i A. H.
po 1/2 części każda z nich;
- aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego dnia [...] stycznia 2018 r. Rep. A. [...] zgodnie, z którym spadek po T. W. zmarłej dnia [...] września 2017 r. na podstawie ustawy nabyli wprost: D. T., J. W. oraz T. W. po 1/3 części spadku każde z nich. Akt poświadczenia dziedziczenia został zarejestrowany w systemie informatycznych do prowadzenia Rejestru Spadkowego utworzonym przez Krajową Radę Notarialną pod numerem [...].
Mając na uwadze powyższe dokumenty organ I instancji ustalił, ze obecnie stronami postępowania są: M. M., K. M., M. P., R. M., A. W., R. K., A. P., D. T., J. W., T. W..
Wojewoda wskazał następnie, że w toku postępowania o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość organ I instancji ustalił, że w dniu 26 sierpnia 1948 r. do Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek K. i K. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączono wniosek o przyznanie prawa własności czasowej.
Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] czerwca 1950 r. Nr L. dz. [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło K. i M. małżonkom M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. Nr [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. stwierdził nieważność ww. orzeczenia administracyjnego z dnia [...] czerwca 1950 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] z uwagi na wydanie bez podstawy prawnej. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2002 r. Prezydent [...], po rozpatrzeniu wniosku K. i M. małżonków M. z dnia [...] sierpnia 1948 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. Nr [...] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania K. M., od ww. decyzji Prezydenta [...], decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. sprostowaną postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2003 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 lipca 2005 r. sygn. akt I SA 935/03 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego Nr [...] z dnia [...] marca 2003r. oraz decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. zarzucając obu tym decyzjom naruszenie przepisów prawa ze względu na niedoręczenie decyzji następcom prawnym uczestniczek postępowania E. M. i J. S..
Decyzją Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. odmówiono następcom prawnym dawnych właścicieli prawa użytkowania wieczystego do gruntu omawianej nieruchomości z uwagi rozdysponowanie przedmiotowego gruntu na rzecz osób trzecich tj. [...]. Wojewoda Mazowiecki decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Prezydent [...] decyzją nr [...] z [...] października 2007 r. umorzył postępowanie z wniosku K. i M. małżonków M. z dnia [...] sierpnia 1948r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Wojewoda Mazowiecki decyzją nr [...] z dn. [...] czerwca 2008 r. uchylił ww. decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] października 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że decyzja nie została skierowana do pełnomocnika ustanowionego przez [...].
Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. Prezydent [...] umorzył postępowanie z wniosku poprzednich właścicieli z dnia [...] sierpnia 1948 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.
Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Prezydent [...] po rozpatrzeniu wniosku K. i M. małż. M. z dnia [...] sierpnia 1948 r. odmówił następcom prawnym dawnych właścicieli ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...] stanowiącego część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Wojewoda Mazowiecki decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymał w mocy ww. decyzję Prezydenta [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1037/14 z dnia 26 listopada 2014 r. po rozpoznaniu skargi M. M. i K. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie odmowy ustalenia prawa użytkowania wieczystego gruntu, oddalił skargę.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku z dnia 22 stycznia 2015 r, złożonego przez K. M., T. W., M. P., R. R., A. W., A. P. oraz R. K. reprezentowanych przez adw. F. J. oraz wniosku z 21 czerwca 2022 r. M. M. o odszkodowanie za dawną nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nr hip. [...] organ I instancji w pierwszej kolejności przywołał będący podstawą prawną decyzji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2023 r. art. 215 ust. 2 u.g.n., zgodnie z którym przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 05 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 05 kwietnia 1958 r.
Następnie organ wskazał, że z karty rejestracji nieruchomości położonej przy ul. [...] hip. nr [...] z dnia [...] października 1948 r. wynika, że na gruncie ww. nieruchomości znajdowały się: budynek 1, frontowy, murowany o powierzchni 286 m2; budynek 2, frontowy, murowany o powierzchni 270 m2 oraz budynek 3, lewa oficyna, murowany o powierzchni 80 m2. Przeznaczenie ww. budynków uwzględnione przy budowie określono jako mieszkalne.
Stan techniczny nieużytkowanej części budynku lub całego nie użytkowanego budynku określono jako stosy gruzów. Kategoria zniszczeń opisanych budynków została określona jako VII - budynki zniszczone całkowicie. Potwierdzeniem powyższego jest zdjęcie udostępnione na stronie internetowej [...] , wykonane w 1945 r.
Organ I instancji podkreślił, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że grunt przedmiotowej nieruchomości był niezabudowany w dniu wejścia w życie dekretu. W związku z powyższym odszkodowanie za ww. nieruchomość może być przyznane za działkę niezabudowaną. W zakresie spełnienia pierwszej z przesłanek wymaganych do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. za nieruchomość niezabudowaną, czyli przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne Prezydent [...]wskazał, że zgodnie z ogólnym planem zabudowania [...]zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., obowiązującym w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 roku, nieruchomość położona przy ul. [...] hip. nr [...] znajdowała się w strefie V, w której obowiązywała zabudowa zwarta o maksymalnej ilości 5 kondygnacji i 70% powierzchni zabudowy. Dalej zważył, że M. M. (następczyni prawna dawnego właściciela) podczas rozprawy administracyjnej, która odbyła się dnia [...] czerwca 2022 r. na pytanie pełnomocnika stron postępowania co było na przedmiotowej nieruchomości przed wyburzeniem budynku odpowiedziała "...stała kamienica wynajmowana lokatorom...". Organ odnosząc się do powyższego oświadczenia M. M. stwierdził, że okoliczność, iż nieruchomość [...] położona przy ul. [...] hip. nr [...] była przed dniem wejścia w życie dekretu [...] zabudowana budynkiem w którym znajdowały się lokale przeznaczone na wynajem (kamienicą czynszową) wyklucza dopuszczalność przyznania odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. Na potwierdzenie swoich rozważań przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1370/21 w którym sąd wskazał: "...Zatem w okolicznościach przedmiotowej sprawy organy obu instancji w wystarczający sposób wykazały, że przed dniem wejścia w życie dekretu [...] grunt przedmiotowej nieruchomości nie był przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, albowiem zabudowany był wielolokalowym budynkiem mieszkalnym (czynszówką) - co wyklucza dopuszczalność ustalenia odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n...".
W zakresie drugiej przesłanki, wynikającej z art. 215 ust. 2 u.g.n., czyli utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością organ I instancji ustalił, na podstawie opinii geodezyjnej z dnia [...] stycznia 2020 r. wykonanej przez uprawnionego geodetę A. K., dotyczącej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] hip. nr [...], że ww. nieruchomość została w całości objęta zakresem zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] maja 1960 r. oraz w znacznej części decyzja nr [...] z dnia [...] marca 1978 r. Zgodnie z opracowaniem fotogrametrycznym z dnia [...] listopada 2021 r. wykonanym przez mgr inż. P. F., dotyczącym opisu zdjęć lotniczych z 1947, 1953,1955 oraz 1965 r. analiza zdjęć lotniczych dla obszaru nieruchomości Hip. [...] położonej w [...] przy ulicy [...] wykazała: Na zdjęciach z 1947,1953 i 1955 roku, że w obrębie całej nieruchomości widoczne jest gruzowisko. Na obszarze nieruchomości nie widać śladów prowadzenia jakichkolwiek prac inwestycyjnych. Obszar nieruchomości nie jest ogrodzony. Na zdjęciu z 1965 roku na obszarze nieruchomości widoczny jest trawnik będący częścią większego terenu zielonego obejmującego kwartał ograniczony ulicami: [...] . Zidentyfikowany sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] maja 1960.
Organ podkreślił, że na przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2022 r. rozprawie administracyjnej z udziałem M. M. i radcy prawnego M. T. pełnomocnika K. M., D. T., J. W., T. W., M. P., R. R., A. W., A. P. oraz R. K., M. M. wskazała, że "nie była na nieruchomości, nie widziała celu bo nawet rodzinie nie pozwolono zabrać cegieł. Informację o nieruchomości posiada z przekazów rodzinnych." Strona postępowania wskazała ponadto, że "dziadkowi K. M. zostało odmówione zabranie cegieł oraz, że miasto odmówiło prowadzenia rekonstrukcji." A także, że "Dziadek bywał na nieruchomości, chciał odbudować dom z własnej gotówki." Z informacji przekazanej przez M. M. wynika również, że pod koniec wojny dom został zniszczony całkowicie oraz, że do pierwszej kondygnacji coś zostało ale nie jest pewna.
Dalej organ przywołał analizę z opinii fotogrametrycznej P. F. z dnia [...] października 2022 r., uzupełniającą opinię fotogrametryczną z dnia [...] listopada 2021 r. opisującą zdjęcie z 1955 r., gdzie biegły stwierdził w" kwartale ulic [...] (dawnej [...] ), [...] , widoczne są maszyny (taśmociąg), pojazdy ciężarowe (wywrotki) oraz zwały gruzu. Na zdjęciu widoczna jest wywrotka przy taśmociągu, co wskazuje no to, że właśnie odbywał się załadunek gruzu z pobliskiego zwałowiska do którego prowadzi taśmociąg. Teren prac jest częściowo ogrodzony i znajdują się na nim niewielkie budynki gospodarcze (baraki). Wszystkie ww. obiekty zostały wskazane na powyższej kopii zdjęcia. Widoczny na zdjęciu obraz jest typowy dla terenów rozbiórki ruin. Na wcześniejszych zdjęciach w tej lokalizacji znajdowały się ruiny budynku przy ul. [...] (w opracowaniu z [...].11.2021 pojawił się błąd w nazwie ulicy: [...] zamiast prawidłowej nazwy: [...] ). Na terenie opisywanej nieruchomości widoczna jest odkryta ziemia oraz roślinność o niejednorodnych tonach i układzie, co świadczy o tym, że wyrosła ona samoistnie. Jest to obraz typowy dla obszarów niezagospodarowanych porośniętych przypadkową roślinnością. Na obszarze widoczne są także podłużne, poskręcane obiekty, których jednoznaczna identyfikacja nie jest możliwa. Podobne obiekty można zaobserwować także na ruinach budynku znajdującego się po drugiej stronie ul. [...]. Można domniemywać, że widoczne na zdjęciu obiekty to poskręcane elementy stalowe (rury, zbrojenia) pochodzące z rozbieranych ruin domów".
Odnosząc się do powyższej dokumentacji organ I instancji wskazał, że obszar ograniczony ulicami [...] (w tym obszar nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania), jak wynika ze zdjęcia z 1955 r. w ówczesnym czasie był zagospodarowany jako plac rozbiórkowy. W ocenie organu I instancji powyższy teren służył jako miejsce, gdzie zwożono gruz z pobliskich rozbiórek, a następnie przy pomocy widocznego taśmociągu dokonywano załadunku gruzu na ciężarówki. Następnie organ podkreślił, że leżące na ww. terenie (w tym na terenie przedmiotowej nieruchomości) podłużne poskręcane obiekty (rury, uzbrojenia) pochodzące z rozbiórek domów również świadczą o tym, że opisywany teren wchodził skład całego obszaru prac porządkowo-rozbiórkowych, tj. prowadzenia robót związanych z odgruzowywaniem tej części [...] . Organ I instancji na koniec swych rozważań zauważył, że mimo, iż nieruchomość została w całości objęta zakresem zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] maja 1960 r. oraz w znacznej części decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1978 r., dawni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomości przed dniem [...] kwietnia 1958 r. W tym miejscu organ przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt: 1 SA/Wa 1009/20, wskazano "bez znaczenia jest czy do utraty posiadania doszło w 1950, 1953 r. czy 1955 r. Norma art. 215 ugn nakazuje ustalenie czy właściciel dekretowy został pozbawiony faktycznej możliwości władania tą nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. To ta data jest istotna z punktu widzenia możliwości zastosowania właściwej normy prawa materialnego. Dlatego prawidłowo organ przyjął, że do utraty władania doszło przed tą datą. (...) W kontekście oceny dowodów z dokumentów należy mieć na względzie, że w tamtych czasach obowiązywały nieco inne standardy kultury prawnej. Nie można zatem obecnych standardów odnosić do tamtych realiów wprost. Dlatego czy to braki w dokumentacji czy nieprecyzyjność pewnych dokumentów nie może być poczytywana na korzyść strony."
Od powyższej decyzji odwołanie, w ustawowo przepisanym terminie, złożyli K. M., D. T., J. W., T. W., M. P., R. R., A. W., A. P., R. K., M. M. reprezentowani przez adwokata F. J., zarzucając organowi I instancji wydanie decyzji z naruszeniem:
- art. 215 ust. 2 u.g.n. poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że ww. przepis dotyczy działek zabudowanych przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st Warszawy (dalej zwany dekretem), podczas gdy z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że dotyczy działek, które mogły być przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne;
- art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez dowolne ustalenie, że poprzedni właściciele nieruchomości zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią przed dniem 05 kwietnia 1958 r., podczas gdy okoliczność ta w żaden sposób nie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Wojewoda wskazał, że prawo do odszkodowania za przejęte przez Skarb Państwa grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. wygasło z mocy art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dniem 01 sierpnia 1985 r. tj. z dniem wejścia w życie tej ustawy. Stosownie do art. 241 pkt 1 u.g.n. powyższa ustawa utraciła moc i aktualnie sprawa odszkodowań za nieruchomości [...] objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. jest uregulowana przepisem art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyjaśnił, że art. 215 ust. 2 u.g.n. stanowi, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 05 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 05 kwietnia 1958 r.
Wojewoda podał, że w jego ocenie Prezydent [...]prawidłowo uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy przemawia za tym, że przedmiotowa nieruchomość w dniu wejścia w życie dekretu była niezabudowana. Wskazał, że wyznacznikiem uznania pozostałości budynku zniszczonego na skutek działań wojennych za budynek dekretowy była jego kwalifikacja co do możliwości ich naprawy lub konieczności ich rozbiórki dokonywana przez władzę budowlaną na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny. W niniejszej sprawie, jak to wynika z materiałów dowodowych pozyskanych przez organ I instancji, tj. m. in. karty rejestracji nieruchomości położonej w [...] przy [...] hip. nr [...] z dnia [...] października 1948 r. na przedmiotowym gruncie znajdowały się zabudowania które w kategorii zniszczeń oznaczone zostały rzymską liczbą "VII", wskazującą na całkowite zniszczenie budynków.
W związku z powyższym Wojewoda uznał, że w dniu wejścia w życie dekretu w dniu 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość była niezabudowana budynkiem w rozumieniu art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Oceniając spełnienie pierwszej z przesłanek wymaganych do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. za nieruchomość niezabudowaną, czyli przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne Wojewoda stwierdził, że organ I instancji błędnie ocenił powyższą przesłankę. Zważył, że art. 215 ust. 2 u.g.n. w zakresie spełnienia przesłanek wymaganych dla gruntu posługuje się jedynie określeniem "działka, która mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne". Chodzi zatem o konieczność ustalenia, czy w świetle obowiązującego wówczas planu zabudowy istniała prawna możliwość wybudowania na niej domu jednorodzinnego, a nie ustalenie, czy działka ta była faktycznie zabudowana domem jednorodzinnym.
W wyroku z dnia 16 grudnia 2022 r. I SA/Wa 2740/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał: "Ustawodawca na potrzeby odszkodowania polecił odnośnie przeznaczenia działki sięgnąć do stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie dekretu [...] z 26 października 1945 r. Jeśli w owym czasie działka, zgodnie z obowiązującym wtedy planem zabudowania, mogła być przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną, to zarówno gdy pozostała niezabudowana jak i gdy została zabudowana domem jednorodzinnym czy innym budynkiem, to z uwagi na możliwość zabudowy jednorodzinnej wynikającej dla tej działki z omawianego planu spełniać będzie przesłanki odszkodowawcze z art. 215 ust. 2 ugn (...)".
Organ wskazał, że powyższy pogląd został także wyrażony m. in. w wyroku z dnia [...] maja 2006 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w którym podkreślono: "Dokonując wykładni literalnej i językowej przepisu art. 215 ust. 2 należy stwierdzić, że przepis ten w odniesieniu do działki przewiduje dwa kryteria, od których uzależnione jest uzyskanie odszkodowania: po pierwsze - działka, przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie - poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oba warunki muszą być spełnione kumulatywnie. Przepis nie wprowadza żadnych dodatkowych kryteriów, jak np.: działka zabudowana czy działka niezabudowana, lecz posługuje się określeniem "działka, która mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne". Chodzi więc o jednostkę obszaru gruntu [...] spełniającą określone wymogi planistyczne Ogólnego Planu Zabudowy Miasta [...] zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych z dnia [...] sierpnia 1931 r.
Ustawodawca posługując się terminem działka "mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne" wskazuje na konieczność ustalenia, czy istniała prawna możliwość pobudowania domu jednorodzinnego a nie ustalenia, czy grunt był faktycznie zabudowany domem jednorodzinnym." (por. wyrok WSA w Warszawie z 24 listopada 2005 r., sygn.. akt 1 SA/Wa 2005/04, LEX nr 214353, wyrok NSA z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt 1 OSK 320/21, LEX nr 3189407).
Wojewoda podzielił przedstawiany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powołany wyżej pogląd i przyjął, że badanie, czy dana nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne powinno być przeprowadzone w oparciu o odpowiednie, obowiązujące przed dniem wejścia w życie dekretu plany zabudowania.
Podał za organem I instancji, że w niniejszej sprawie w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. obowiązywał Ogólny Plan Zabudowania [...]zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., zgodnie z którym, nieruchomość położona przy ul. [...] hip. nr [...] znajdowała się w strefie V, w której obowiązywała zabudowa zwarta o maksymalnej ilości 5 kondygnacji i 70% powierzchni zabudowy. Uznał w związku z tym, że przedmiotowa nieruchomość mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełnia pierwszą przesłankę umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną. Z kolei powołany w tym zakresie przez organ I instancji wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1370/21 jest nieprawomocny. Orzeczenie nieprawomocne nie wywiera skutku, który można uznać za wiążący. Ponadto w ocenie Wojewody ww. nieprawomocny wyrok dotyczył rozważań odnoszących się do spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. za znajdujący się na gruncie budynek, a nie przesłanek odnoszących się do gruntu. Zatem dotyczył odmiennego stanu faktycznego niż ten, który jest przedmiotem niniejszej decyzji.
W zakresie spełnienia drugiej przesłanki wynikającej z art. 215 ust. 2 u.g.n., czyli utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością Wojewoda podzielił ustalenia organu I instancji, że teren nieruchomości położnej w [...] przy ul. [...] nr hip. [...] był wykorzystywany jako gruzowisko a poprzedni właściciele utracili faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 05 kwietnia 1958 r.
Wojewoda wskazał, że zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości na gruzowisko potwierdzają zgromadzone w aktach dokumenty, w tym analiza opracowania fotogrametrycznego z dnia [...] listopada 2021 r. wykonana przez mgr inż. P. F., uzupełniona opinią fotogrametryczną P. F. z dnia [...] października 2022 r. Fakt uniemożliwienia dawnym właścicielom przez Państwo faktycznego korzystania z przedmiotowego gruntu, wynika także z oświadczenia jednej ze stron postępowania złożonego do protokołu z rozprawy administracyjnej w dniu [...] czerwca 2022 r. Zdaniem Wojewody należy przyjąć, że opracowanie z dnia [...] listopada 2021 r. wykonane przez mgr inż. P. F., uzupełnione opinią fotogrametryczną z dnia [...] października 2022 r. stanowi dowód wiarygodny i przydatny w zakresie ustaleń spełnienia przesłanek zawartych wart. 215 ust. 2 u.g.n., będąc opinią specjalistyczną o charakterze spójnym, nie zawierającą błędów formalnych, opatrzoną stosownymi pieczęciami i sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje w dziedzinie fotogrametrii. Opinia została sporządzona zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. W świetle tego przepisu, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Chodzi zatem o przypadki, gdy do rozstrzygnięcia sprawy potrzebna jest szczególna wiedza z jakiejś dziedziny, przedmiotem opinii są okoliczności dotyczące stanu faktycznego sprawy. Przy czym Wojewoda zaznaczył, że biegły nie ustala faktów mających znaczenie dla sprawy, ale udziela organowi informacji specjalnych (opartych o posiadaną specjalistyczną wiedzę) dotyczących tych okoliczności faktycznych, udziela wyjaśnień koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. Opinia biegłego ułatwia zatem ocenę zebranego materiału dowodowego, gdy są do tego potrzebne wiadomości specjalne.
Opinia jest jednym ze środków dowodowych, a organ dokonując jej przydatności konkretnej sprawie, czyni to na tle całokształtu okoliczności ujawnionych w toku postępowania. Istota dowodu w postaci opinii biegłego polega na tym, że organ nie posiadając wiedzy specjalistycznej w niej wiadomościami specjalistycznymi.
Skarżący z kolei, poza wyrażanymi wątpliwościami związanymi z błędną oceną zebranego materiału dowodowego, nie przedstawili żadnego dowodu podważającego wiarygodność ww. opracowań. Zatem z punktu widzenia art. 75 i nast. k.p.a., opinie fotogrametryczne można uznać za wiarygodny dowód .
Przeciwne twierdzenie, w tym sama okoliczność władania przedmiotową nieruchomością choćby w części przed datą określoną w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, powinna podlegać inicjatywnie dowodowej strony skarżącej na podstawie art. 7 k.p.a., co nie miało miejsca w tej sprawie. Wojewoda wskazał także, że dla rozstrzygnięcia sprawy o ustalenie odszkodowania wystarczające jest stwierdzenie, czy utrata ta nastąpiła przed czy po 05 kwietnia 1958 r. Niewątpliwie pozyskany w toku postępowania pierwszoinstacyjnego materiał dowodowy wskazuje, że faktyczna możliwość władania nieruchomością przez dotychczasowego właściciela została utracona najpóźniej w roku 1955 albowiem na wykonanych fotografiach lotniczych widoczne jest gruzowisko.
W ocenie Wojewody zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że dawni właściciele utracili możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed 05 kwietnia 1958 r. Organ I instancji podjął wyczerpującą ilość czynności procesowych oraz wyjaśnił dostatecznie okoliczności związane z utratą faktycznego władania przez dawnych właścicieli nieruchomością położoną przy ul. [...] nr hip. [...], wchodzącą obecnie w skład części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].
Organ podniósł, że w toku prowadzonego postępowania nie uzyskano co prawda takiego dokumentu jak protokół przejęcia nieruchomości, ustalono jednak że zgodnie z opracowaniem fotogrametrycznym teren przedmiotowej nieruchomości wykorzystywany był jako gruzowisko, co uniemożliwiało korzystanie z tego terenu przez dawnych właścicieli. Powyższy fakt został potwierdzony w oświadczeniu strony postępowania. W opinii organu odwoławczego wskazane dokumenty stanowią wystarczające dowody na poparcie tezy o utracie faktycznego władania nieruchomością przez poprzednich właścicieli przed 05 kwietnia 1958 r. Wojewoda dodał, że ocena materiału dowodowego została zastrzeżona organom publicznym w ramach swobodnej oceny dowodów, uwzględniającej ocenę faktów mających znaczenie prawne, zasady logiki, doświadczenia życiowego, reguł logicznego wnioskowania. Zdaniem Wojewody pomimo niepozyskania przez organ I instancji obszernej dokumentacji dotyczącej wykorzystywania przedmiotowej nieruchomości w latach pięćdziesiątych pod gruzowisko, to ocena dowodów, które się organowi udało pozyskać, została dokonana w sposób obiektywny i zgodny z zasadami ogólnymi postępowania. Mając powyższe na uwadze Wojewody stwierdził, że słusznie organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji [...] z dnia [...] stycznia 2023 r., iż jedna z przesłanek wynikających żart. 215 u.g.n. nie została spełniona, w związku z utratą przez dawnych właścicieli faktycznego władania przedmiotową nieruchomością, przed 05 kwietnia 1958 r. Organ wskazał także, że organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyjął błędną wykładnię art. 215 ust. 2 u.g.n., w zakresie badania przesłanki dotyczącej gruntu, tj. wskazania, czy działka mogła być przeznaczona przed wejściem w życie dekretu pod budownictwo jednorodzinne. Niemniej jednak organ I instancji merytorycznie i prawidłowo ocenił przesłanki wynikające z art. 215 ust. 2 u.g.n. dla działki w zakresie badania utraty faktycznej możliwości władania gruntem przez dawnego właściciela po 05 kwietnia 1958 r. z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Z kolei stwierdzenie braku spełnienia jednej z przesłanek uniemożliwia ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że z punktu widzenia przepisu art. 215 u.g.n. nie jest możliwe ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Gramatyczna wykładania art. 215 u.g.n. prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie wszystkie przewidziane w nim przesłanki. Stwierdzenie braku jednej z tych przesłanek uniemożliwia przyznanie odszkodowania. Ponieważ w niniejszej sprawie, jedna z przesłanek warunkujących, zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 u.g.n., pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie ponad wszelką wątpliwość nie została w badanym przypadku spełniona, tj. dawny właściciel został pozbawiony możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed 05 kwietnia 1958 r., należy stwierdzić, iż słusznie organ I instancji orzekł o odmowie przyznania odszkodowania.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. M., K. M., D. T., J. W., T. W., M. P., R. M., A. W., A. P., R. K. (skarżący), zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
1. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (ugn) poprzez jego niezastosowanie pomimo, że zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do uznania, że skarżący spełnili łącznie obie przesłanki uprawniające to wypłaty odszkodowania tj.: nieruchomość objęta wnioskiem przed dniem wejścia w życie tzw. dekretu warszawskiego mogła być przeznaczona pod zabudowę domem jednorodzinnym oraz poprzedni właściciele bądź ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władztwa nad nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r.
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść decyzji w postaci art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. poprzez dowolne ustalenie, że poprzedni właściciele nieruchomości zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią przed dniem 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy okoliczność ta w żaden sposób nie wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Wojewodzie Mazowieckiemu do ponownego rozpoznania, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według tej zasady organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, Nr 1, poz. 45).
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, a jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Sąd podziela argumentację przytoczoną przez organ oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się szczegółowo do zarzutów skargi należy na wstępie wskazać, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 z późn. zm.), zwanej dalej u.g.n. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Przepis ten przewiduje zatem dwa kryteria, od których uzależnione jest uzyskanie odszkodowania: po pierwsze - działka (zabudowana lub niezabudowana), przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie - poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak spełnienia jednej z przesłanek z art. 215 ust. 2 powołanej ustawy uniemożliwia ustalenie i przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość. Należało zatem zbadać, czy na bazie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy prawidłowo uznały, że byli właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni zostali pozbawieni możliwości faktycznego władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy administracji dokonały prawidłowego rozstrzygnięcia i zasadnie uznały, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione łącznie obie przesłanki wymienione w treści art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunkujące przyznanie odszkodowania, a co za tym idzie brak było możliwości uwzględnienia zgłoszonego wniosku. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko Wojewody, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala na stwierdzenie, że dawni właściciele i ich następcy prawni utracili możliwość faktycznego władania nieruchomością położoną przy ul. [...] nr hip. [...], wchodzącą obecnie w skład części działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].
Przepis ten uzupełnia regulacje dekretowe, umożliwiając części osób pozbawionych własności, zgłoszenie wniosku o ustalenie odszkodowania odpowiadającego wartości przejętych nieruchomości. Ustala on odrębne warunki przyznania odszkodowania za dom i działkę. Przyznanie odszkodowania za dom podlegający przepisom dekretu uzależnione jest od spełnienia następujących warunków: dom przeszedł na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz dom był jednorodzinny. Ustalenie odszkodowania za "działkę" jest natomiast warunkowane ustaleniem, że podlegała ona przepisom dekretu, mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r.
Poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostaje zaistnienie pierwszej z przesłanek zawartej w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co prawidłowo przyjął Wojewoda. Sąd to stanowisko i powołane przez Wojewodę orzecznictwo podziela. Organ prawidłowo ustalił, że nieruchomość położona w [...] przy ul [...] mogła była przeznaczona przed dniem wejścia w życie dekretu [...] pod budownictwo jednorodzinne zgodnie z ogólnym planem zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., obowiązującym w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 roku, nieruchomość położona przy ul. [...] hip. nr [...] znajdowała się w strefie V, w której obowiązywała zabudowa zwarta o maksymalnej ilości 5 kondygnacji i 70% powierzchni zabudowy. Niesporne jest bowiem, że w dacie wejścia w życie dekretu grunt przedmiotowej nieruchomości był niezabudowany, nie znajdował się już na nim żaden budynek a pozostałości po zabudowie określono jako stosy gruzów. Organy prawidłowo ustaliły, że z karty rejestracji nieruchomości położonej przy ul. [...] hip. nr [...] z dnia 28 października 1948 r. wynika, że na gruncie ww. nieruchomości (przed datą wejścia w życie dekretu) znajdowały się: budynek 1, frontowy, murowany o powierzchni 286 m2; budynek 2, frontowy, murowany o powierzchni 270 m2 oraz budynek 3, lewa oficyna, murowany o powierzchni 80 m2. Przeznaczenie ww. budynków uwzględnione przy budowie określono jako mieszkalne. Jednakże stan techniczny nieużytkowanej części budynku lub całego nie użytkowanego budynku, po dacie wejścia w życie dekretu, określono jako stosy gruzów. Kategoria zniszczeń opisanych budynków została określona jako VII - budynki zniszczone całkowicie. Potwierdzeniem powyższego jest zdjęcie udostępnione na stronie internetowej [...] , wykonane w 1945 r.
Nie było również kwestionowane, że prawomocnym wyrokiem tut Sądu z 26 listopada 2014 w sprawie o sygn. I SA/Wa 1037/14 zostało potwierdzone, że wniosek dekretowy został złożony w terminie przewidzianym w art. 7 ust. 2 dekretu i spełniona jest przesłanka dla ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli. Jednakże przeszkodą do uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego było to, że działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], której część stanowi przedmiotową nieruchomość nie jest już własnością ani Skarbu Państwa ani [...]. Stanowi natomiast własność [...] , co potwierdzał wpis w księdze wieczystej nr [...] .
Przechodząc do drugiej przesłanki art. 215 ust 2 ugn wskazać należy, że faktyczna możliwość władania, o której mowa w powołanym przepisie odnosi się do stanu faktycznego, tzn. takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następcy prawni mogli korzystać z nieruchomości. Możliwość władania nieruchomością to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. I SA/Wa 2138/05 LEX nr 219405, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1998 r. sygn. IV SA 311/96 LEX nr 45948). Z ustaleń organów wynika natomiast, że byli właściciele utracili możliwość faktycznego władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. i z tym stanowiskiem Sąd orzekający się zgadza. Organy prawidłowo ustaliły, że z treści opinii geodezyjnej z dnia 29 stycznia 2020 r. wykonanej przez uprawnionego geodetę A. K., dotyczącej przedmiotowej nieruchomości, wynika że została ona w całości objęta zakresem zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] maja 1960 r. oraz w znacznej części decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1978 r. Jednakże zgodnie z opracowaniem fotogrametrycznym z dnia [...] listopada 2021 r. wykonanym przez mgr inż. P. F., dotyczącym opisu zdjęć lotniczych z 1947, 1953,1955 oraz 1965 r. wynika, że analiza zdjęć lotniczych dla obszaru nieruchomości Hip. [...] położonej w [...] przy ulicy [...] wykazała, że na zdjęciach z 1947,1953 i 1955 roku, w obrębie całej nieruchomości, widoczne jest gruzowisko. Obszar nieruchomości nie jest ogrodzony ale na obszarze nieruchomości nie widać śladów prowadzenia jakichkolwiek prac inwestycyjnych. Z kolei w opinii uzupełniającej z [...] października 2022 biegły opisując zdjęcie z 1955 r., stwierdził dodatkowo, że w" kwartale ulic [...] , widoczne są maszyny (taśmociąg), pojazdy ciężarowe (wywrotki) oraz zwały gruzu. Na zdjęciu widoczna jest wywrotka przy taśmociągu, co wskazuje no to, że właśnie odbywał się załadunek gruzu z pobliskiego zwałowiska do którego prowadzi taśmociąg. Teren prac jest częściowo ogrodzony i znajdują się na nim niewielkie budynki gospodarcze (baraki). Wszystkie ww. obiekty zostały wskazane na kopii zdjęcia. Widoczny na zdjęciu obraz jest typowy dla terenów rozbiórki ruin. Na wcześniejszych zdjęciach w tej lokalizacji znajdowały się ruiny budynku przy ul. [...] (w opracowaniu błąd w nazwie ulicy: [...] zamiast prawidłowej nazwy: [...] ). Na terenie opisywanej nieruchomości widoczna jest odkryta ziemia oraz roślinność o niejednorodnych tonach i układzie, co świadczy o tym, że wyrosła ona samoistnie. Jest to obraz typowy dla obszarów niezagospodarowanych porośniętych przypadkową roślinnością. Na zdjęciu z 1965 roku na obszarze nieruchomości widoczny jest trawnik będący częścią większego terenu zielonego obejmującego kwartał ograniczony ulicami: [...] . Zidentyfikowany sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z powołanym zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] maja 1960. Organ prawidłowo także ocenił w kontekście całokształtu materiału dowodowego złożone na przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2022 r. rozprawie administracyjnej zeznania strony M. M., która podała, że "nie była na nieruchomości, nie widziała celu bo nawet rodzinie nie pozwolono zabrać cegieł. Informację o nieruchomości posiada z przekazów rodzinnych." Podała także że "dziadkowi K. M. zostało odmówione zabranie cegieł oraz, że miasto odmówiło prowadzenia rekonstrukcji." A także, że "Dziadek bywał na nieruchomości, chciał odbudować dom z własnej gotówki." Z informacji przekazanej przez M. M. wynika również, że pod koniec wojny dom został zniszczony całkowicie oraz, że do pierwszej kondygnacji coś zostało ale nie jest pewna.
Odnosząc się do powyższej dokumentacji organy prawidłowo wskazały, że obszar ograniczony ulicami [...] (w tym obszar nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania), jak wynika ze zdjęcia z 1955 r. w ówczesnym czasie był zagospodarowany jako plac rozbiórkowy. Teren ten służył jako miejsce, gdzie zwożono gruz z pobliskich rozbiórek, a następnie przy pomocy widocznego taśmociągu dokonywano załadunku gruzu na ciężarówki. Leżące na ww. terenie (w tym na terenie przedmiotowej nieruchomości) podłużne poskręcane obiekty (rury, uzbrojenia) pochodzące z rozbiórek domów również świadczą o tym, że opisywany teren wchodził skład całego obszaru prac porządkowo-rozbiórkowych, tj. prowadzenia robót związanych z odgruzowywaniem tej części [...] . W tym stanie faktycznym prawidłowe jest także stanowisko organów, że pomimo, iż nieruchomość została w całości objęta zakresem zaświadczenia lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] maja 1960 r. oraz w znacznej części decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1978 r., to dawni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomości przed dniem 05 kwietnia 1958 r. Sąd zwraca także uwagę, że dawni właściciele nieruchomości zmarli przed 1955 r. a ich następcy prawni jak wynika z zeznań strony nie mieli możliwości i nie wykazywali żadnej woli władania gruntem.
Zważywszy na powyższe Sąd uznał, że organy dokonały całościowej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a dokonana ocena nie nosi cech dowolności. Sąd zwraca uwagę, że określona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zezwala organom na dokonanie własnej oceny wyników postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie ocena ta oparta została na prawidłowej analizie materiału dowodowego zmierzającej do ustalenia stanu faktycznego pod kątem subsumcji tego stanu faktycznego pod odpowiedni przepis prawa materialnego i jest zgodna z zasadami logiki. W świetle bowiem wszystkich dowodów zgromadzonych w niniejszym postępowaniu, wbrew zarzutom skargi, oczywistym jest, że na gruncie przedmiotowej nieruchomości znajdowało się gruzowisko a dawny właściciel i jego następcy prawni nie mieli możliwości faktycznego władania tym gruntem. Przeciwne twierdzenie nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Jednocześnie do akt nie został złożony żaden dokument, który podważyłby stanowisko organów. A wręcz przeciwnie w aktach znajdują się zeznania strony, które te ustalenia potwierdzają. W konsekwencji, w ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo uznały, że wobec nie spełnienia jednej z przesłanek wynikających z art. 215 ust. 2 u.g.n. skarżącym nie przysługuje odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Sąd w pełni podziela ustalenia organów w tym zakresie gdyż potwierdzają je opisane w decyzji, a zgromadzone w aktach dokumenty.
Reasumując, w niniejszej sprawie Sąd uznał, że organy orzekające w rozpatrywanej sprawie w sposób dostateczny wyjaśniły powody, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Nie uchybiły również zasadom postępowania administracyjnego, w tym również przepisom powołanym w złożonej skardze. W sposób wyczerpujący przedstawiły w uzasadnieniu wydanych decyzji motywy podjętego rozstrzygnięcia. W postępowaniu o ustalenie odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. organ dokonuje bowiem oceny występowania przesłanek w nim wskazanych i w przypadku nie wystąpienia którejkolwiek z nich, zobligowany jest do wydania decyzji odmownej, która nie jest decyzją uznaniową, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.