I SA/LU 335/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w LublinieLublin2021-11-24
NSApodatkoweWysokawsa
podatek rolnyuchybienie terminuprzywrócenie terminuustawa COVID-19prawo administracyjneprawo podatkowepostępowanie administracyjneSKOWSA

Podsumowanie

WSA w Lublinie uchylił postanowienie SKO o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, uznając, że przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 ma zastosowanie również do prawa podatkowego.

Skarżąca J. W. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), które stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku rolnego. WSA w Lublinie uznał skargę za zasadną, uchylając postanowienie SKO. Sąd stwierdził, że SKO pominęło przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, który wprowadza szczególną procedurę w przypadku uchybienia terminom w okresie pandemii, nakazując organowi zawiadomienie strony i wyznaczenie terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Sąd podkreślił, że przepis ten ma zastosowanie również do prawa podatkowego, a jego pominięcie narusza zasady postępowania i zaufania do państwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpoznał skargę J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), które stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy T. w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku rolnym. Skarżąca kwestionowała prawidłowość postanowienia SKO, domagając się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a także podnosiła zarzuty dotyczące samej decyzji podatkowej. Sąd uznał skargę za zasadną, choć nie z przyczyn wskazanych przez skarżącą. Kluczowym elementem rozstrzygnięcia była wykładnia art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (ustawa COVID-19). Sąd stwierdził, że organ odwoławczy pominął ten przepis, który wprowadza obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia jej 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu, postanowienie SKO było przedwczesne, ponieważ organ powinien najpierw zastosować procedurę wynikającą z art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19. Sąd szczegółowo omówił wykładnię art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, wskazując na jego cel – ochronę podmiotów prawa przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii. Podkreślono, że przepis ten ma zastosowanie do terminów przewidzianych w „prawach administracyjnych” w szerokim znaczeniu, co obejmuje również prawo podatkowe. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA i poglądy doktryny, argumentując, że prawo podatkowe, jako gałąź prawa publicznego, powinno być objęte ochroną przewidzianą w tym przepisie. Pominięcie tego przepisu przez organ naruszało również zasady prawdy obiektywnej i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie. Sąd uznał, że przyjęcie stanowiska organu odwoławczego stanowiłoby naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od SKO na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, przepis art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 ma zastosowanie do postępowań w sprawach podatkowych, w tym do terminu wniesienia odwołania.

Uzasadnienie

Sąd dokonał wykładni celowościowej, systemowej i prokonstytucyjnej przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, uznając, że jego celem jest ochrona podmiotów prawa przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii. Prawo podatkowe, jako część prawa publicznego, powinno być objęte tą ochroną. Pominięcie tego przepisu przez organ narusza zasady postępowania i zaufania do państwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis ten wprowadza szczególną procedurę w przypadku uchybienia terminom w okresie stanu epidemii, nakazując organowi zawiadomienie strony i wyznaczenie terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Ma zastosowanie również do prawa podatkowego.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 223 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 228 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, który nakłada obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Szerokie rozumienie pojęcia 'prawa administracyjnego' w art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, obejmujące również prawo podatkowe. Naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP).

Godne uwagi sformułowania

organ odwoławczy pominął okoliczność, że ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. ... dodany został art. 15zzzzzn2 Wymaga ona od organu administracji podjęcia dodatkowych czynności. Tym samym zaskarżone postanowienie jest co najmniej przedwczesne. Celem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 była ochrona podmiotów prawa przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. Prawo podatkowe należy do prawa publicznego i choć preferuje interes ogółu to z drugiej strony powinno to skutkować zwiększoną ochroną podatnika. Przyjęcie stanowiska organu odwoławczego w spornym zakresie stanowiłoby ponadto naruszenie podstawowych norm Konstytucyjnych, w tym art. 2 Konstytucji RP.

Skład orzekający

Wiesława Achrymowicz

przewodniczący

Krystyna Czajecka-Szpringer

sędzia

Agnieszka Kosowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia i zastosowanie art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 w sprawach podatkowych oraz innych sprawach administracyjnych w okresie pandemii."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu pandemii i przepisów wprowadzonych w tym czasie. Po ustaniu stanu epidemii lub uchyleniu przepisów, jego bezpośrednie zastosowanie może być ograniczone.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego przepisu wprowadzającego ulgi proceduralne w czasie pandemii COVID-19 i jego zastosowania w prawie podatkowym, co jest istotne dla wielu podatników i prawników.

Pandemia a terminy w urzędach: Czy przepis COVID-19 chroni też podatników?

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Lu 335/21 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2021-11-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Agnieszka Kosowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek rolny
Sygn. powiązane
III FSK 555/22 - Wyrok NSA z 2023-07-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 15zzzzzn2,
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c , art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 223 § 2 , art. 228 § 1 pkt 2 , art. 122 , art. 121,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Dnia 24 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Protokolant Starszy inspektor sądowy Marta Ścibor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2021 roku sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. Uchyla zaskarżone postanowienie; II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. W. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym przez J. W. (skarżąca) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie postanowieniem z dnia [...]. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy T. w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy.
Wójt Gminy T. decyzją z dnia [...] nr [...] ustalił J. I. oraz skarżącej, solidarnie odpowiedzialnym podatnikom wysokość zobowiązania podatkowego w podatku rolnym za 2021 rok w kwocie [...]zł.
Decyzję w imieniu J. W. – L. odebrała w dniu 11 lutego 2021 r. jej pełnomocnik J. I. (k. 2 akt organu I). Z kolei decyzję zaadresowaną na J. I., zainteresowana odebrała w dniu 16 lutego 2021 r. (k. 4 akt organu I).
Wspólne odwołanie datowane na 1 marca 2021 r. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. W. - L. wniosła w dniu 2 marca 2021 r. J. I. (k. 8-22 akt SKO).
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") wyjaśniło, że w tej sytuacji odwołanie wniesione przez J. I. w imieniu własnym zostało złożone w terminie. Natomiast odwołanie złożone w imieniu J. W. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Upływ terminu do wniesienia odwołania nastąpił 25 lutego 2021 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. W. zakwestionowała prawidłowość zaskarżonego postanowienia i domagała się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ponadto skarżąca sformułowała zarzuty odnoszące się bezpośrednio do decyzji z dnia [...] kwestionując tym samym powierzchnię opodatkowanej podatkiem rolnym działki o nr ewid.[...] położonej w W. jednostka ewidencyjna T. , stanowiącej współwłasność w częściach ułamkowych J. I. (udział ˝) oraz J. W. (udział ˝). Zdaniem skarżącej wynikająca z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę K. powierzchnia tej działki wynosząca 25 arów (0,2500 ha) jest zaniżona.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn w niej wskazanych.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie ustalenia J. I. oraz skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym za 2021 rok.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że narusza ono prawo, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go
z obrotu prawnego.
W pełni rację ma organ odwoławczy, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej jako "o.p.").
Bezspornym jest, że wspólne odwołanie datowane na 1 marca 2021 r. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. W. - L. wniosła w dniu 2 marca 2021 r. J. I. (k. 8-22 akt SKO), czyli pięć dni po terminie. W takim przypadku, co do zasady, zastosowanie znaleźć powinien art. 228 § 1 pkt 2 o.p. zgodnie, z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
Należy jednak zauważyć, że organ odwoławczy pominął okoliczność, że ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 2255), która weszła w życie dnia 16 grudnia 2020 r. dodany został art. 15zzzzzn2, do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem
i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej jako "ustawa COVID-19"), zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:
1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed
organem administracji publicznej,
2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,
3) przedawnienia,
4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych
oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,
5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,
6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju
- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu.
W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2).
W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3).
Powołana regulacja nie oznacza wyłączenia ogólnych reguł postępowania administracyjnego odnośnie do zasad wnoszenia środków odwoławczych, w tym stwierdzania uchybienia terminu do wniesienia odwołania lub przywracania terminu do wniesienia odwołania lecz nową, dodatkową procedurę w okresie trwania pandemii i licznych zakażeń wirusem SARS-CoV-2. Wymaga ona od organu administracji podjęcia dodatkowych czynności. Dotychczas - co uczynił organ odwoławczy postanowieniem z dnia 11 czerwca 2021 r. - stwierdzano uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Obecnie odnośnie do terminów, którym uchybiono po 16 grudnia 2020 r., organ zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (art. 15 zzzzzn2 ust. 1), wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Tym samym zaskarżone postanowienie jest co najmniej przedwczesne. Innymi słowy, w przypadku ustalenia, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, organ w pierwszej kolejności zawiadamia stronę o tym uchybieniu i wyznacza jej 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu rozwiązanie to powoduje, że wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania może nastąpić dopiero po bezskutecznym upływie 30 dni lub po wydaniu postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. Ustawodawca wprowadził rozwiązanie gwarantujące stronie, że w razie uchybienia terminu zostanie ona uprzednio o tym poinformowana przez organ z jednoczesnym wyznaczeniem terminu na złożenie wniosku
o przywrócenie terminu. Wydaje się, że tego typu rozwiązanie ma na celu
w pierwszej kolejności zagwarantować stronie uprawnienie do złożenia wniosku
o przywrócenie terminu, a dopiero po zakończeniu tego etapu wydanie postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu (jeżeli strona nie złoży wniosku lub zostanie wydane postanowienie o odmowie przywrócenia terminu). Skoro ustawodawca wprowadził obowiązek informowania strony o uchybieniu terminu, to tym samym wskazał na kolejność działań organu administracji w okresie obowiązywania stanu epidemii.
W ocenie Sądu, nie uwzględniając regulacji art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19, organ naruszył także zasadę prawdy obiektywnej (art. 122 o.p.), w świetle której,
w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania
w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 o.p.).
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w całości podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 965/20, że pojęcie "prawa administracyjnego" użyte przez ustawodawcę m.in. w przepisie art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19, nie zostało zdefiniowane w żadnej regulacji. Dokonując zatem wykładni powyższej normy prawnej podkreślić należy, że podstawową sprawą dla każdej koncepcji wykładni jest określenie przyjmowanego w niej celu. Generalnie określa się w polskiej, współczesnej kulturze prawnej cel wykładni jako "ustalenie rzeczywistego znaczenia norm prawnych zawartych w przepisach prawa" (M. Zieliński. Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki. Wydanie 4 uzupełnione, Warszawa 2008, str. 257). Przy czym każdy przepis wymaga odpowiedniej, indywidualnej wykładni po to, by ustalić brzmienie zakodowanej w nim normy prawnej. Jakkolwiek pierwszorzędną jest wykładnia językowa, to jednak w procesie interpretacji prawa nie jest ona jedyna
i rozstrzygająca. Prawidłowa interpretacja przepisu prawa wymaga sięgnięcia także do innych metod, które pozwolą przynajmniej na weryfikację skutków wykładni językowej, w szczególności w sytuacji gdy wykładnia językowa prowadzi do rezultatów niedających się pogodzić z celem racjonalnego ustawodawcy. Nauka prawa i orzecznictwo stoi na stanowisku, że przyjęcie zasady pierwszeństwa wykładni językowej nie oznacza braku obowiązku przeprowadzenia wykładni kompleksowej. Innymi słowy należy dać przewagę wynikowi wykładni językowej, ale pod warunkiem, że uprzednio przeprowadzono kompleksową wykładnię tekstu, to znaczy rozważono również aspekty systemowe i celowościowo-funkcjonalne
(M. Zirk-Sadowski (w:) L. Leszczyński, B. Wojciechowski, M. Zirk-Sadowski, System Prawa Administracyjnego pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla, Tom 4. Wykładnia w prawie administracyjnym, Warszawa 2012, s. 205-206; uchwała NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., I OPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 2, poz. 21). Zatem należy kontynuować wykładnię nawet po uzyskania jednoznaczności językowej. Po drugie, w razie konfliktu należy dać pierwszeństwo rezultatowi otrzymanemu wedle dyrektyw celowościowych i funkcjonalnych, jeśli rezultat językowy burzy podstawowe założenia o racjonalności prawodawcy, zwłaszcza o jego spójnym systemie wartości. Według dyrektyw wykładni systemowej znaczenie interpretowanej normy należy ustalić w ten sposób, by było ono najbardziej harmonijne w stosunku do innych norm systemu prawa, do którego interpretowana norma należy. Natomiast dyrektywy wykładni celowościowo-funkcjonalnej przewidują, że jeżeli w procesie wykładni uwzględnia się cele prawa, to posługując się celem normy należy go ustalić w ten sposób, by był on zgodny, co najmniej z celem instytucji, do jakiej interpretowana norma należy. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia
5 listopada 2001 r., TK 33/01 (OTK-B 2002, Nr 1, poz. 47), wyraził pogląd, iż
w sytuacji, w której wykładnia ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w najpełniejszy sposób umożliwia realizację norm
i wartości konstytucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2018 r., I GSK 2094/18, LEX nr 2639153).
Mając na uwadze powyższe reguły wykładni odwołać należy się zatem do celu wprowadzenia przez ustawodawcę powyższej regulacji. Sąd nie ma w tym zakresie wątpliwości, że celem art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 była ochrona podmiotów prawa przed negatywnymi skutkami uchybienia terminom w czasie pandemii koronawirusa. Skoro ze względu na epidemię, ochrona zdrowia obywateli jest priorytetem i w tym celu wprowadzane są ograniczenia ich aktywności oraz ograniczenia w działaniu instytucji publicznych, a zamiarem ustawodawcy było przyjęcie regulacji zapewniających skuteczną ochronę prawną, to tym bardziej nie można regulacji art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 w spornym zakresie wykładać zawężająco. Oznaczałoby to, że mimo niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia stron wszystko odbywałoby się na zasadach ogólnych sprzed stanu epidemii, co nie jest do przyjęcia. Skoro bowiem ustawodawca wprowadził przepis szczególny, dający obywatelom ochronę przed skutkami ograniczeń związanych z epidemią w postaci obowiązku organu administracji publicznej zawiadamiania strony o uchybieniu terminu i wyznaczeniu stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, rolą organu jest dokonanie wykładni tego przepisu z uwzględnieniem jego celu. Takie zaś działanie w zakresie dyrektyw wykładni celowościowej do art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 i art. 223 § 2 pkt 1 o.p. prowadzi do przyjęcia, że ma on zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem i do prawa podatkowego, w tym do art. 223 § 2 pkt 1 o.p. Powyższa argumentacja została zaakceptowana także przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 października 2021 r., sygn. III FSK 3975/21 (opubl. https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").
Przyjąć zatem należy, w ocenie Sądu, w toku celowościowej wykładni omawianego przepisu, szerokie rozumienie użytego w nim pojęcia "prawa administracyjnego", a więc i to, że przepis ten reguluje bieg terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz zawitych,
z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony przewidzianych
w regulacjach prawnych, które zaliczyć można do szeroko rozumianego prawa administracyjnego - w tym i prawa podatkowego. Wskazać bowiem należy, że jednym z podstawowych podziałów prawa, już od czasów rzymskich, był podział na prawo prywatne i prawo publiczne. Prawo publiczne odnosi się do interesu państwa, a prawo prywatne dotyczy korzyści poszczególnych jednostek. Do tego pierwszego można zatem zaliczyć prawo: konstytucyjne, administracyjne, finansowe, podatkowe, a do drugiego: prawo cywilne, handlowe, rodzinne, wekslowe. Wyróżnia się także trzy działy prawa: prawo cywilne, karne i administracyjne (S. Wronkowska,
Z. Ziembiński, Zarys teorii prawa, Poznań 1997 r., str. 192; A. Kucharski, Metodologiczny status nauki prawa podatkowego w świetle prób wyodrębnienia prawa podatkowego jako gałęzi prawa, Kwartalnik Prawa Podatkowego 2004, nr 3,
s. 12; A. Mariański, Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika. Zasada prawa podatkowego, 2 wydanie, Warszawa 2011, str. 13).
Sąd wskazuje również, że prawo pozytywne dzieli się na gałęzie. Nie jest to jednak dzieło ustawodawcy, lecz wynik ustaleń dokonywanych w doktrynie prawa. Konieczności dokonania takiej klasyfikacji należy upatrywać nie tylko w potrzebach praktyki, ale decydują o tym również względy teoretyczne (T. Stawecki,
P. Winczorek, Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 1996, s. 90). Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że o ile prawo podatkowe traktowane było przez wiele lat jako jeden z działów prawa finansowego, to obecnie powszechnie przyjmuje się, że jest ono odrębną gałęzią prawa. Prawo podatkowe jako gałąź prawa, wywodzące się
z prawa administracyjnego - pozostaje w dalszym ciągu silnie z nim związane.
Sąd podkreśla bowiem, że stosunek zobowiązaniowy w prawie podatkowym wykazuje się brakiem równorzędności, a tym samym podległością jednego podmiotu stosunku - drugiemu, co wynika z władztwa podatkowego. Taki element dominacji organów administracji nad pozostałymi uczestnikami stosunku powoduje, że prawo administracyjne oraz prawo podatkowe nadal mają wiele zbieżnych, zasadniczych cech (R. Mastalski, Prawo podatkowe, Warszawa 2006, s. 20; A. Mariański, Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika. Zasada prawa podatkowego,
2 wydanie, Warszawa 2011, str. 19).
W ocenie Sądu, nie sposób uznać zatem, że celem wprowadzenia spornego przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19, było objęcie ochroną prawną jedynie niektórych uczestników obrotu prawnego w zakresie prawa publicznego
a pozbawienie takiej ochrony pozostałych. Nie ma przy tym wątpliwości, że prawo podatkowe należy do prawa publicznego i choć preferuje interes ogółu to z drugiej strony powinno to skutkować zwiększoną ochroną podatnika. Takie działanie ustawodawcy, w ocenie Sądu, byłoby nie do pogodzenia również z zasadą racjonalnego działania ustawodawcy.
Sąd wskazuje również, że zbieżny z wynikiem celowościowej i historycznej wykładni przepisu art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 jest również wynik jego wykładni systemowej zewnętrznej. Sąd zauważa bowiem, że przepisy ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") nie różnicują spraw ogólnoadministracyjnych od spraw podatkowych. Norma art. 1 p.p.s.a. normuje postępowanie w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Także wyniki wykładni funkcjonalnej pokrywają się z wynikiem wykładni celowościowej i systemowej zewnętrznej. Sąd zauważa ponadto, że również prokonstytucyjna wykładnia art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 wskazuje na zasadność zaprezentowanego stanowiska. Przepis art. 184 Konstytucji RP stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności
z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lutego 2021 r., I SA/Łd 574/20, a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 września 2021 r. sygn. I SA/Sz 593/21, CBOSA).
W ocenie Sądu, przyjęcie stanowiska organu odwoławczego w spornym zakresie stanowiłoby ponadto naruszenie podstawowych norm Konstytucyjnych,
w tym art. 2 Konstytucji RP. Odnosząc się bowiem do wynikającej z art. 2 Konstytucji RP zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez to państwo prawa wskazać należy, że jest ona zasadą o stosunkowo ogólnej treści, spajającą szereg innych zasad, w tym zasady pewności i określoności prawa czy też ochrony praw słusznie nabytych i interesów w toku. Poszanowanie zasady zaufania oznacza
w szczególności obowiązek kształtowania prawa w sposób nie ograniczający praw obywateli w ramach jasnego, spójnego, stabilnego i zrozumiałego dla obywateli systemu prawa. Prawo powinno być stanowione i stosowane tak, by nie stawało się ono swoistą pułapką dla obywatela i aby mógł on układać swoje sprawy w zaufaniu, iż nie naraża się na prawne skutki, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań oraz w przekonaniu, iż jego działania podejmowane pod rządami obowiązującego prawa i wszelkie związane z nimi następstwa będą także i później uznane przez porządek prawny. W prawie podatkowym, ze względu na wysoki stopień jego ingerencji w sferę wolności i własności obywatela, zasada ta nabiera szczególnego znaczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 9 marca 1995 r., I SA/Po 3015/94 wraz z aprobującą glosą Ł. Karczyńskiego, "Edukacja Prawnicza" nr 10/2005).
Mając na uwadze przedstawione powyżej dyrektywy wykładni celowościowej do art. 15zzzzzn2 ustawy COVID i art. 223 § 2 o.p. prowadzi do przyjęcia, że ma on zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, a zatem i do prawa podatkowego, w tym do art. 223 § 2 pkt 1 o.p.
W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uwzględnił skargę i orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni przedstawione zapatrywania w zakresie stosowania i wykładni art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na koszty składała się kwota [...]zł uiszczonego wpisu od skargi.
-----------------------
0

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę