I SA/Wa 1979/14

I SA/Wa 1979/14 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-06-30
Data wpływu
2014-06-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Żak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Sygn. powiązane
I OZ 1311/16 - Postanowienie NSA z 2016-11-23
I OZ 64/15 - Postanowienie NSA z 2015-02-04
I OZ 1642/15 - Postanowienie NSA z 2015-12-11
I OZ 579/17 - Postanowienie NSA z 2017-03-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy
Sentencja
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej postanawia: umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 30 października 2014 r., sygn. I SA/Wa 1979/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata - odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Zażalenie skarżącego na postanowienie z 30 października 2014r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z 4 lutego 2015 r., sygn. I OZ 64/15. Odmawiając uwzględnienia zgłoszonego żądania Sąd zauważył, że wnioskodawca uprawniony jest do świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przy czym renta nie jest przez ubezpieczonego pobierana. Łączna kwota zgromadzonego świadczenia za okres od 1 października 1998 r. do 31 stycznia 2014 r. wynosi [...] zł brutto (1 strona decyzji SKO z dnia [...] marca 2014 r.). Stwierdzono ponadto, że w świetle możliwości uzyskania przez skarżącego środków finansowych (przede wszystkim wynikających z przysługującego mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy), sytuacja materialna wnioskodawcy pozwala mu na ponoszenie kosztów zastępstwa adwokackiego bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Niepobieranie przez stronę przysługującego mu świadczenia rentowego i niekorzystanie ze znacznej kwoty zgromadzonej z tego tytułu na rachunku ZUS bezpośrednio rzutuje na sytuację finansową skarżącego, co przy rozpoznawaniu wniosku powinno być uwzględnione. Sąd wskazał ponadto, że ze względu na przysługujące skarżącemu ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2012 r. poz. 270/, dalej: p.p.s.a.), odstąpił od rozpoznania wniosku w zakresie, w jakim dotyczył on żądania zwolnienia od tych kosztów.
W wyniku rozpoznania kolejnego wniosku skarżącego o prawo pomocy w zakresie całkowitym, złożonego w dniu 28 lipca 2015 r., postanowieniem z 9 października 2015 r., sygn. I SA/Wa 1979/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
Oddalając zażalenie skarżącego na postanowienie z 9 października 2015 r., w uzasadnieniu postanowienia z 11 grudnia 2015 r., sygn. I OZ 1642/15, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rozpoznając kolejny, złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie pierwszego wniosku skarżącego o prawo pomocy, wniosek o prawo pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a. Sąd I instancji zasadnie odmówił jego uwzględnienia, gdyż skarżący nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu w stosunku do ocenianej w poprzednim postępowaniu. Ustalono bowiem, że skarżącemu nadal przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy, której strona z własnego wyboru nie pobiera.
Wyrokiem z 17 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego na decyzję SKO w [...] z [...] marca 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej.
Wyrażając wolę wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku, wnioskiem złożonym w dniu 4 maja 2016 r. skarżący zwrócił się o ustanowienie pełnomocnika (adwokata) z urzędu. W oświadczeniu złożonym następnie na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy PPF, wniesionym w dniu 27 czerwca 2016 r., skarżący wskazał, że jako osoba bezrobotna, której nie przysługuje emerytura, renta, ani jakikolwiek zasiłek, nieposiadająca ponadto oszczędności, prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe w mieszkaniu o pow. [...] m2 i utrzymująca się z dodatku mieszkaniowego w wysokości ok. [...] zł, żąda zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest wniosek złożony po prawomocnym rozpoznaniu uprzednio złożonego przez stronę wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym do poprzednio zgłoszonego zakresie żądania, nie może ulegać wątpliwości, że wniosek taki podlega ocenie przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 165 p.p.s.a., tj. przepisu uzależniającego uchylenie bądź zmianę postanowień niekończących postępowania w sprawie od stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy.
Objęcie rozpoznawanego wniosku o prawo pomocy trybem z art. 165 p.p.s.a. wynika z faktu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii zwolnienia strony od kosztów sądowych postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2015 r., sygn. I OZ 64/15.
Przyjęty w art. 165 p.p.s.a. mechanizm uchylania lub zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie wskazuje na przyjęcie przez ustawodawcę odmiennych, w stosunku do pierwotnie złożonego wniosku o prawo pomocy, złożeń odnoszących się do trybu procedowania uruchomionego przez stronę na skutek kolejnego wniosku o prawo pomocy. Przyjmowany jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych kierunek wykładni art. 165 p.p.s.a. w zw. z art. 246 p.p.s.a. wskazuje na zniesienie obowiązku sądu lub organu sądowego rozpoznającego wniosek o prawo pomocy dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. w sytuacji, gdy ustalone zostanie, że strona nie powołała nowych (zmienionych) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (zob. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2016 r., II FZ 285/16). W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym przyjmuje się, że jeżeli argumentacja rozpoznawanego wniosku jest tożsama z argumentacją wniosku uprzednio rozpoznanego, podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności lub podane przez niego fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, bądź też utrzymuje się stan niepewności Sądu co do wiarygodności składanych przez wnioskodawcę oświadczeń, korzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe (por. postanowienie NSA z 19 kwietnia 2016 r., I GZ 263/16).
Odnosząc powyższe wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że treść wniosku z 27 czerwca 2016 r. nie wskazuje, by w jakimkolwiek zakresie nakierowany był on na wykazanie zmiany okoliczności sprawy. We wniosku tym, inicjującym kolejne postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, strona powołuje te same okoliczności, co w obu poprzednio rozpoznanych wnioskach – tj. we wniosku pierwotnym, postępowanie w sprawie którego zakończyło się postanowieniem NSA z 4 lutego 2015 r., sygn. I OZ 64/15 oraz wniosku złożonym w dniu 28 lipca 2015 r. rozpoznanym w trybie art. 165 p.p.s.a., do którego odnosiło się postanowienie WSA w Warszawie z dnia 9 października 2015 r. oraz oddalające zażalenia skarżącego na ww. rozstrzygnięcie postanowienie NSA z 11 grudnia 2015 r., sygn. I OZ 1642/15. Należy bowiem stwierdzić, że w kolejnym wniosku o prawo pomocy, który zainicjował trzecie postępowanie w tym przedmiocie, niemożność poniesienie kosztów działania pełnomocnika procesowego ustanowionego z wyroku skarżący uzasadnił, podobnie jak to miało wcześniej, bezrobociem i brakiem środków do życia.
Ustalenie, iż wniosek z 27 czerwca 2016 r. oparty jest na identycznej argumentacji jak podnoszona w prawomocnie zakończonych postępowaniach w sprawie przyznania prawa pomocy każe stwierdzić, że nie zostały spełnione warunki, od których istnienia uzależnione jest skuteczne żądanie merytorycznego rozpoznania kolejnego wniosku o prawo pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a. Zarazem przyjąć należało, że ustalone okoliczności sprawy wskazują na zbędność rozpoznania wniosku o prawo pomocy z 27 czerwca 2016 r. prowadzącą do konieczności umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w oparciu o normę wynikającą z art. 249a p.p.s.a. Zgodnie ostatnio powołanym przepisem, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Podkreślić należy, że z nurtem orzecznictwa sądów administracyjnych wskazującego na możliwość zastosowania art. 249a p.p.s.a. w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 kwietnia 2016 r., I GZ 204/16) korespondują również poglądy wyrażone w tym zakresie w piśmiennictwie (por. P. Gołaszewski [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2015 r., s. 989).
Co zaś do wniosku o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych to stwierdzić należało, że ustalenie istnienia przysługującego skarżącemu z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie, wielokrotnie w toku postępowania stronie notyfikowane, tym razem skutkować musiało poddaniem tego elementu stanu faktycznego sprawy normie wyrażonej w art. 249a w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., prowadzącym do umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w powyżej wskazanym zakresie w stwierdzonej sytuacji zbędności prowadzenia tego postępowania.
W tych warunkach, w oparciu o art. 249a p.p.s.a. w zw. z 165 p.p.s.a. (w odniesieniu do żądania ustanowienia pełnomocnika procesowego) oraz art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. (w związku ze zgłoszonym przez stronę żądaniem zwolnienia od kosztów sądowych), działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.