I SA/Wa 1277/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-11-26
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościużytkowanie wieczystedrogi publicznePKPkomercjalizacjauwłaszczenieposiadanieSkarb Państwadroga powiatowa

WSA w Warszawie oddalił skargę PKP S.A. na decyzję Ministra odmawiającą stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu, uznając, że działka stanowiła drogę publiczną i nie mogła być uwłaszczona.

Skarga dotyczyła odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa przez PKP S.A. w związku z komercjalizacją przedsiębiorstwa. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy działka nr [...] w S. znajdowała się w posiadaniu PKP S.A. w dniu 5 grudnia 1990 r. Sąd uznał, że działka ta stanowiła drogę publiczną (droga powiatowa), co wykluczało możliwość jej uwłaszczenia i naruszałoby prawa osób trzecich.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P[...] S.A. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa. Podstawą prawną odmowy było art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP, który wymagał, aby grunt był własnością Skarbu Państwa i znajdował się w posiadaniu PKP S.A. w dniu 5 grudnia 1990 r. Sąd, podobnie jak organ odwoławczy, ustalił, że działka nr [...] stanowiła drogę publiczną (droga powiatowa), co potwierdzały dokumenty i rozporządzenia. Fakt ten wykluczał możliwość jej wyłącznego posiadania przez PKP S.A. i tym samym uniemożliwiał uwłaszczenie, zgodnie z art. 34 ust. 4 ustawy, który wymaga poszanowania praw osób trzecich. Sąd uznał, że ustanowienie użytkowania wieczystego na drodze publicznej naruszałoby powszechne prawo do korzystania z niej i zadania zarządcy drogowego. Argumenty skargi dotyczące błędnej wykładni przepisów o drogach publicznych, przepisów k.p.a. oraz zarządzenia o ewidencji gruntów zostały uznane za nieuzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, grunt stanowiący drogę publiczną nie może stać się przedmiotem użytkowania wieczystego przedsiębiorstwa państwowego, ponieważ naruszałoby to prawa osób trzecich i powszechne prawo do korzystania z drogi.

Uzasadnienie

Działka nr [...] była drogą publiczną (droga powiatowa) w dniu 5 grudnia 1990 r. i nadal nią jest. Powszechne prawo do korzystania z drogi publicznej oraz obowiązki zarządcy drogowego wykluczają możliwość ustanowienia na niej użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego, co stanowiłoby naruszenie praw osób trzecich.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.o.k.r.i.p.p.p. art. 34 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

u.o.k.r.i.p.p.p. art. 34 § ust. 4

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

Nabycie praw nie może naruszać praw osób trzecich.

Pomocnicze

u.o.k.r.i.p.p.p. art. 35

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.d.p. art. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.o.d.p. art. 2a

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Nieruchomości znajdujące się pod urządzonymi drogami publicznymi są wyłączone z obrotu prawnego.

u.o.d.p. art. 22 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

u.o.d.p. art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 233

Kodeks cywilny

Dekret z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich

Rozporządzenie Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich

Zarządzenie Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów art. 7 § ust. 4

Argumenty

Skuteczne argumenty

Działka nr [...] stanowiła drogę publiczną w dniu 5 grudnia 1990 r., co wykluczało możliwość jej uwłaszczenia przez PKP S.A. i naruszało prawa osób trzecich.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia § 7 ust. 4 zarządzenia o ewidencji gruntów. Zarzuty naruszenia art. 2a i 22 ust. 1 oraz art. 28 ustawy o drogach publicznych. Zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. (niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, nierozpatrzenie materiału dowodowego, dowolna ocena dowodów). Zarzut naruszenia art. 11 k.p.a. (nieodniesienie się do zarzutów skargi).

Godne uwagi sformułowania

nieruchomości znajdujące się pod urządzonymi drogami publicznymi są wyłączone z obrotu prawnego zamknięty katalog zadań zarządu kolei [...] nie może służyć podważeniu sprawowanego przez właściwe organy drogowe zarządu drogą publiczną ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu ogranicza inne niż użytkownik wieczysty osoby w prawie do korzystania z danej nieruchomości, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnym prawem do korzystania z drogi publicznej

Skład orzekający

Iwona Ścieszka

sprawozdawca

Jolanta Dargas

przewodniczący

Magdalena Durzyńska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie, że drogi publiczne nie podlegają uwłaszczeniu na podstawie ustawy o komercjalizacji PKP, nawet jeśli znajdują się na nich elementy infrastruktury kolejowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komercjalizacją PKP i statusem gruntu jako drogi publicznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego prawa własności i użytkowania wieczystego gruntów kolejowych, które jednocześnie są drogami publicznymi. Jest to istotne dla branży nieruchomości i transportu.

Czy tor kolejowy na drodze publicznej może stać się własnością PKP? Sąd administracyjny odpowiada.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1277/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Ścieszka /sprawozdawca/
Jolanta Dargas /przewodniczący/
Magdalena Durzyńska
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1613/22 - Wyrok NSA z 2023-11-08
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
art. 35, art 34
ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej również: Minister) decyzją z [...] kwietnia 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną przez P[...] S.A. w W. decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2021 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez P[...] w W., prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w S., gmina M., obręb [...] S., [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisana w księdze wieczystej nr [...] oraz prawa własności urządzeń położonych na tym gruncie.
Minister uwzględnił, że decyzja Wojewody [...] opierała się na podstawie art. 35 w zw. z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2021 r. poz. 146, ze zm.). Wskazał zatem, że podstawową przesłanką wynikającą z art. 34 pow. ustawy jest to, by nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu P[...] stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania P[...].
Zgodnie ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją, działka nr [...] o pow. [...] ha powstała w wyniku podziału działki nr [...], dokonanego decyzją Wójta Gminy M. z [...] grudnia 2000 r. Z treści księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla ww. działki wynika, że właścicielem przedmiotowej działki jest Skarb Państwa - Starosta S.. Prawo własności Skarbu Państwa ujawniono na podstawie zaświadczenia Starosty S. z dnia [...] września 2008 r. Ponadto jak wynika ze znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy zaświadczenia z [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], przedmiotowa działka stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.).
Dalej Minister wskazał, że kolejną przesłanką zastosowania art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. jest posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe "P[...]" przedmiotowego gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Na potwierdzenie wykazania ww. przesłanki Spółka przedłożyła do akt postępowania wypis z ewidencji środków trwałych, z którego wynika, że na terenie działki nr [...] znajduje się tor główny zasadniczy Nr [...], przejazd kolejowy i linia komunikacyjna kablowa dalekosiężna [...] Nr [...]. Minister zauważył jednak, że przedmiotowy wykaz środków trwałych nie został sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie, czy infrastruktura kolejowa znajdowała się na przedmiotowej działce w dniu 5 grudnia 1990 r. Dalej Minister zaznaczył, że P[...] S.A. przedłożyła wykaz urządzeń trwale związanych z gruntem oznaczonym jako działka nr [...] wraz z oświadczeniem, że przedmiotowy wykaz zawiera urządzenia, które znajdowały się na działce nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. W ocenie Ministra, samo oświadczenie, przy jednoczesnym braku dostatecznego wykazania w niniejszej sprawie istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. na przedmiotowej działce infrastruktury kolejowej, nie może stanowić samoistnej podstawy do przyjęcia, że przedmiotowy grunt w tej dacie znajdował się w posiadaniu P[...] S.A.
Organ odwoławczy wskazał, że w zgromadzonej w sprawie dokumentacji znajduje się pismo p.o. Zastępcy Dyrektora Oddziału ds. Inwestycji Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z [...] czerwca 2020 r., z którego treści wynika, że zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 31 grudnia 1998 r., przedmiotowa działka nr [...] stanowiła przejazd kolejowy na skrzyżowaniu linii P[...] z drogą wojewódzką nr [...]. Publicznoprawny status ciągu komunikacyjnego przebiegającego przez ww. działkę nr [...] potwierdza Rozporządzenie Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach; bydgoskim, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim (Dz. U. z 1986 r. Nr 35, poz.179), gdzie w załączniku nr 1 ww. rozporządzenia droga publiczna nr [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich w województwie "[...]". Ponadto, zgodnie z treścią pisma Starosty S. z [...] listopada 2020 r., działka nr [...], po reformie administracyjnej kraju w 1999 r. i w chwili obecnej stanowi skrzyżowanie linii kolejowej z drogą powiatową nr [...].
Skoro zatem, jak podkreślił Minister, działka nr [...] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w pasie drogi publicznej, a więc drogi zaliczonej na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych; Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.), to nie mogła pozostawać w wyłącznym posiadaniu P[...], co tym samym stoi na przeszkodzie uwłaszczenia nimi tego podmiotu. W orzecznictwie wskazuje się zaś, że z treści art. 2a ustawy o drogach publicznych należy wyprowadzić wniosek, iż nieruchomości znajdujące się pod urządzonymi drogami publicznymi są wyłączone z obrotu prawnego, a tym samym nie powinny być obciążane jakimikolwiek prawami, poza wynikającym z ustawy prawem zarządcy drogowego. Minister zaznaczył przy tym, że skoro art. 28 ustawy o drogach publicznych zawiera zamknięty katalog obowiązków zarządczych zarządu kolei, to przepis ten nie wyłącza zarządu drogowego w odniesieniu do gruntów zajętych pod drogi publiczne.
W świetle powyższego, zdaniem Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, stwierdzenie nabycia przez P[...] S.A. użytkowania wieczystego na gruncie położonym w S., gmina M., obręb [...] S., [...], oznaczonym jako działka nr [...] oraz prawa własności urządzeń położonych na tym gruncie, w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r., w sposób oczywisty naruszałoby wynikający z art. 34 ust. 4 tej ustawy wymóg poszanowania praw osób trzecich.
Skargę na opisaną wyżej decyzję wywiodła P[...] S.A. w W., reprezentowana przez adwokata, podnosząc zarzuty naruszenia następujących przepisów:
1. § 7 ust. 4 zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów poprzez jego niezastosowanie, kiedy powinien zostać zastosowany i przyjęcie, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha nie mogła znajdować się w zarządzie czy też w posiadaniu P[...], a w konsekwencji odmowę stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "P[...]" z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego wspomnianej działki,
2. art. 2a i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w brzmieniu na dzień 5 grudnia 1990 r. oraz art. 28 tej ustawy poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha nie mogła znajdować się w zarządzie czy też w posiadaniu P[...], a w konsekwencji odmowę stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "P[...]" z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego wspomnianej działki,
3. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, kiedy powinny zostać zastosowane i niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego a także zastosowanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji przyjęcie, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha nie mogła znajdować się w zarządzie czy też w posiadaniu P[...] i odmowę stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "P[...]" z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego wspomnianej działki,
4. art. 11 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, kiedy powinien zostać zastosowany i nie odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów podniesionych przez skarżącą.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z decyzją organu pierwszej instancji oraz stwierdzenie ich nieważności. Jednocześnie wniesiono o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zobowiązanie organu do wydania decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "P[...]" z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu oraz prawa własności urządzeń położonych na tym gruncie oraz zasądzenie od Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W treści skargi pełnomocnik Spółki zwrócił się również o dopuszczenie i przeprowadzenie następujących dowodów z dokumentów:
a) wykazu linii kolejowych i ich klasyfikacji na poszczególne kategorie z roku 1985,
b) decyzji Ministra Infrastruktury nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., na okoliczność istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. na przedmiotowej nieruchomości infrastruktury kolejowej.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 26 listopada 2021 r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), dopuścił dowód z przedstawionych dokumentów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wydane w sprawie decyzje pozostają w zgodzie z przepisami prawa.
W myśl art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P[...], co do których P[...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P[...]. Podstawową przesłanką warunkującą możliwość nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "P[...]" prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w oparciu o ten przepis jest znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P[...], a przysługujące Skarbowi Państwa prawo własności gruntu objętego wnioskiem uwłaszczeniowym. Istotnym przy tym pozostaje, że zgodnie z art. 34 ust. 4 tej ustawy, nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i ust. 3, nie może naruszać praw osób trzecich.
W niniejszej sprawie, jak wynika z wpisów w ewidencji gruntów i budynków oraz przekazanych dokumentów, działka nr [...] została wydzielona z działki nr [...], która przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87, ze zm.). Władanie tym gruntem z dniem [...] lutego 1963 r. przypisano Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Wojewódzkiemu Zarządowi Dróg Publicznych. Na dzień 5 grudnia 1990 r., jak i na dzień 27 października 2000 r., działka nr [...] znajdowała się w pasie drogowym, na której urządzony był przejazd kolejowy, na skrzyżowaniu linii P[...] z drogą wojewódzką nr [...]. Zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Z., zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] maja 2006 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]) działka ta, jako oznaczona symbolem [...], pozostaje terenem dróg publicznych, ulica lokalna, [...] terenu dróg publicznych ulica główna, strefa "[...]" obserwacji archeologicznej, strefa ochrony pośredniej wewnętrznej ujęcia wody, w bezpośrednim sąsiedztwie [...] i [...] tereny kolejowe.
W tym miejscu zauważyć trzeba, że możliwość ewidencyjnego wydzielenia działki, która spełniała jednocześnie funkcję komunikacji drogowej i kolejowej przewidywała treść przywołanego w skardze przepisu § 7 ust. 4 załącznika do zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M. P. Nr 11, poz. 98), w myśl którego tereny komunikacyjne (koleje, drogi i inne) oraz grunty pod wodami (rzeki, potoki, wody, rowy itp.) w razie wzajemnego przecięcia się mogą stanowić kilka działek, pomimo że są przedmiotem władania jednej osoby (zdanie pierwsze). Tym niemniej zauważyć należy, że treścią wydanych w sprawie decyzji, a tym samym przedmiotem kontroli Sądu, nie pozostaje prawidłowość ewidencyjnego wydzielenia działek. Istotnego znaczenia nabiera natomiast kwestia wpisów w ewidencji gruntów, które - podobnie jak postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - stanowią element stanu faktycznego służący ustaleniu posiadania przez P[...] gruntu będącego własnością Skarbu Państwa, na dzień 5 grudnia 1990 r.
Następnie zaakcentować trzeba, że publiczny status drogi przebiegającej przez działkę nr [...] wynika z rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 11 września 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach: bydgoskim, elbląskim, gdańskim, gorzowskim, legnickim, krakowskim, łódzkim, skierniewickim, toruńskim, wałbrzyskim, włocławskim i wrocławskim (Dz. U. Nr 35, poz. 179). Zgodnie z załącznikiem do ww. rozporządzenia, droga [...] została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Na podstawie art. 103 ust. 3 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) ww. droga z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się drogą powiatową, gdyż nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071). Zarządcą dróg powiatowych jest zarząd powiatu (art. 19 ust. 2 pkt 3 ustawy o drogach publicznych). Odpowiedni w tym zakresie w dacie 5 grudnia 1990 r. przepis art. 22 ust. 1 tej ustawy przyjmował, że siecią dróg publicznych, dla których naczelnym organem administracji państwowej jest Minister Administracji i Gospodarki Przestrzennej, zarządzają terenowe organy administracji państwowej o właściwości szczególnej:
1) stopnia wojewódzkiego - w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich,
2) stopnia podstawowego - w odniesieniu do dróg gminnych i lokalnych miejskich
- wykonujące swoje zadania przy pomocy jednostek drogowych.
Powyższe nie zaprzecza obowiązkowi ustalonemu w art. 28 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, w myśl którego budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg z liniami kolejowymi w poziomie szyn, wraz z zaporami, urządzeniami sygnalizacyjnymi, znakami kolejowymi, jak również nawierzchnią drogową w obszarze między rogatkami, a w przypadku ich braku - w odległości 4 m od skrajnych szyn, należy do zarządu kolei. Jak prawidłowo wskazał organ w zaskarżonej decyzji, posiłkując się orzecznictwem sądów, zamknięty katalog zadań zarządu kolei w odniesieniu do skrzyżowań dróg publicznych z liniami kolejowymi, nie może służyć podważeniu sprawowanego przez właściwe organy drogowe zarządu drogą publiczną, który powstał z mocy prawa.
Prawidłowo zatem organ odwoławczy przyjął, że przedmiotowa działka znajdowała się w pasie drogi publicznej, a skoro tak, to brak było podstaw do uwłaszczenia Przedsiębiorstwa Państwowego P[...] S.A., pomimo tego, że urządzony jest na niej przejazd kolejowy. Działka ta na dzień 5 grudnia 1990 r. i nadal stanowi drogę publiczną – drogę powiatową w S. Takie stanowisko znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy świadczącym bezspornie, że przedmiotowa działka zajęta była od kilkudziesięciu lat pod drogę publiczną, co stanowiło przeszkodę dla stwierdzenia nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "P[...]" z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania tej nieruchomości oraz prawa własności urządzeń położonych na tym gruncie. Grunt stanowiący na dzień 5 grudnia 1990 r. drogę publiczną w zarządzie właściwych organów drogowych nie mógł zatem w tej samej dacie znajdować się w posiadaniu P[...] S.A., która to okoliczność stanowiła zasadniczą przesłankę dla stania się przez tę nieruchomość przedmiotem użytkowania wieczystego.
Zauważyć również należy, że zarówno w dacie wejścia w życie ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", jak i w dacie 5 grudnia 1990 r., do której odwołuje się ustawodawca w art. 34 tej ustawy, bezsprzecznie, istniały prawa osób trzecich stojące na przeszkodzie uwłaszczeniu wnioskodawcy. Ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym drogę publiczną w sposób oczywisty naruszałoby wynikający z art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", wymóg poszanowania przy nabyciu użytkowania wieczystego praw osób trzecich. Wskazać trzeba, że w myśl art. 233 Kodeksu cywilnego, w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać. Już proste zestawienie ze sobą treści przywołanych wyżej regulacji wskazuje, że ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu ogranicza inne niż użytkownik wieczysty osoby w prawie do korzystania z danej nieruchomości, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnym prawem do korzystania z drogi publicznej i uniemożliwia zarządcy drogi wykonywanie jego zadań.
Fakt zatem usytuowania infrastruktury kolejowej na przedmiotowej nieruchomości, czego dowodzą również przedłożone wraz ze skargą dokumenty, nie zdołał podważyć legalności stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji.
Brak było więc podstaw do uwłaszczenia P[...] S.A., pomimo tego, że na przedmiotowej działce urządzony jest przejazd kolejowy. Działka ta na dzień 5 grudnia 1990 r. i nadal stanowi drogę publiczną – drogę powiatową w S. A skoro tak, to istniały prawa osób trzecich stojące na przeszkodzie uwłaszczeniu wnioskodawcy.
Nieuzasadnione pozostają podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Analiza akt sprawy pozwoliła Sądowi przyjąć, że kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W wyniku podejmowanych czynności, jakie okazały się niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, organy ustaliły wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, nie uchybiając przy tym zasadzie przekonywania określonej przepisem art. 11 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI