I SA/Wa 1976/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-05-16
NSAnieruchomościWysokawsa
komunalizacjanieruchomościPKPgminaSkarb Państwaustawa komunalizacyjnazarząd nieruchomościątytuł prawnywłasnośćadministracja publiczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. Spółka Akcyjna na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, potwierdzając nabycie z mocy prawa przez Gminę K. nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, która nie należała do przedsiębiorstwa PKP na dzień 27 maja 1990 r.

Sprawa dotyczyła skargi P. Spółka Akcyjna na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę K. nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa. Skarżący argumentował, że nieruchomość należała do PKP i nie podlegała komunalizacji. Sąd oddalił skargę, uznając, że P. nie wykazało tytułu prawnego do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., a zatem nieruchomość, będąca w zarządzie terenowego organu administracji państwowej, z mocy prawa przeszła na własność gminy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P. Spółka Akcyjna Centrali Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę K. nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa. Skarżący podnosił, że nieruchomość nie podlegała komunalizacji, ponieważ należała do przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (PKP), a jego organem założycielskim był Minister Transportu. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że dla skutecznego wyłączenia mienia z komunalizacji wymagane jest udokumentowanie tytułu prawnego do nieruchomości przez przedsiębiorstwo państwowe na dzień 27 maja 1990 r. Sąd podkreślił, że P. nie przedłożyło takich dokumentów, a nieruchomość, będąca w zarządzie terenowego organu administracji państwowej, z mocy prawa stała się własnością Gminy K. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które potwierdziło, że przepisy dotyczące komercjalizacji PKP, wchodzące w życie po 27 maja 1990 r., nie mogą odnosić się do mienia już skomunalizowanego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli przedsiębiorstwo państwowe posiadało udokumentowany tytuł prawny do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał takiego tytułu.

Uzasadnienie

Komunalizacja z mocy prawa następuje, gdy mienie należało do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Mienie należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organem założycielskim był naczelny organ administracji, nie podlega komunalizacji, chyba że przedsiębiorstwo nie posiadało udokumentowanego tytułu prawnego do nieruchomości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się z mocy prawa mieniem właściwych gmin z dniem wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.), jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. Nr 153, poz. 1269 art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Pomocnicze

Dz.U. Nr 32, poz. 191 z późno zm. art. 11 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Mienie ogólnonarodowe nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli należy do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnonarodowym, a zatem jeżeli przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny, komunalizacja nie następuje.

Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późno zm. art. 34

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe

Dotyczy nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego przez PKP na dzień 5 grudnia 1990 r. dla gruntów Skarbu Państwa w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu.

Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późno zm. art. 34a

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe

Przepisy te, wchodzące w życie po 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność państwową, komunalizowanego decyzjami konstytutywnymi, a nie mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej.

Dz.U. Nr 22, poz. 99 art. 38

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Dowodem istnienia prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, umowa o przekazaniu nieruchomości lub umowa nabycia nieruchomości.

Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm. art. 87 § 1

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Użytkowanie gruntu na podstawie ustawy z 1961 r. przekształcało się w prawo zarządu z dniem wejścia w życie ustawy z 1985 r.

Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm. art. 87 § 2

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Jednostki nie legitymujące się dokumentami o przekazaniu gruntów, a będące w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego.

Dz.U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159

Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

Państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej.

Dz. U. z 1989 r. Nr 26, poz. 138 art. 46 § 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe"

Minister Transportu Żeglugi i Łączności wykonywał funkcję organu założycielskiego dla p.p. P. w dniu 27 maja 1990 r.

Dz. U. z 1989 r. Nr 26, poz. 138 art. 16 § 1 i 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe"

Mienie PKP stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nie należała do przedsiębiorstwa państwowego PKP w rozumieniu przepisów wyłączających komunalizację, ponieważ PKP nie wykazało udokumentowanego tytułu prawnego do niej na dzień 27 maja 1990 r. Przepisy ustawy o komercjalizacji PKP, wchodzące w życie po 27 maja 1990 r., nie mają zastosowania do mienia już skomunalizowanego z mocy prawa. Nieruchomość, będąca w zarządzie terenowego organu administracji państwowej, z mocy prawa stała się własnością Gminy K. w dniu 27 maja 1990 r.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość podlegała komunalizacji, ponieważ należała do PKP, a jej organem założycielskim był Minister Transportu. Postępowanie o stwierdzenie użytkowania nieruchomości przez PKP, wszczęte przed komunalizacją, wymagało rozstrzygnięcia przed wszczęciem postępowania komunalizacyjnego. Przepisy art. 34 i 34a ustawy o komercjalizacji PKP stanowią bezwzględną przesłankę negatywną komunalizacji.

Godne uwagi sformułowania

Komunalizacja z mocy prawa następuje na dzień 27 maja 1990 r. Należenie do przedsiębiorstwa państwowego musi być udokumentowane tytułem prawnym. Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu prawa zarządu. Mienie już skomunalizowane z mocy art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej nie jest już mieniem państwowym.

Skład orzekający

Gabriela Nowak

przewodniczący sprawozdawca

Anna Łukaszewska-Macioch

sędzia

Przemysław Żmich

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących komunalizacji mienia państwowego, w szczególności nieruchomości kolejowych, oraz znaczenie udokumentowania tytułu prawnego przez przedsiębiorstwa państwowe."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego na dzień 27 maja 1990 r. i specyfiki przepisów dotyczących komunalizacji oraz komercjalizacji PKP.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z komunalizacją mienia państwowego, w tym nieruchomości kolejowych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.

Kiedy mienie PKP stało się własnością gminy? Kluczowa interpretacja przepisów o komunalizacji.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1976/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch
Gabriela Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Sygn. powiązane
I OSK 1881/06 - Wyrok NSA z 2007-12-18
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant referendarz sądowy Aneta Trochim - Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2006 r. sprawy ze skargi P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia mienia Skarbu Państwa przez Gminę K. oddala skargę.
Uzasadnienie
ISA/WA 1976/05
UZASADNIENIE
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa po rozpatrzeniu odwołania P. Spółka Akcyjna Centrali Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. Nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę K. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej K., w obrębie nr [...], jako działka nr [...], objętej księgą wieczystą Kw Nr [...] - utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu swojej decyzji przytoczyła następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] maja 2003r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę K. z mocy prawa w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm.) nieodpłatnie własności nieruchomości szczegółowo opisanej w osnowie decyzji. Wojewoda w uzasadnieniu swojej decyzji podkreślił, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych" (Dz.U. Nr 32, poz. 191 z późno zm.) odnosi się do mienia należącego w dniu 27 maja 1990 r. do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego lub przedsiębiorstw, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom. W przypadku spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie, Wojewoda jako organ właściwy stwierdza decyzją, nabycie z mocy prawa przez właściwą Gminę prawa własności do nieruchomości należącej do Skarbu Państwa. W przypadku zaś niespełnienia tych przesłanek lub zaistnienia okoliczności, o których mowa wart. 11 lub 12 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. organ obowiązany jest wydać decyzję o odmowie komunalizacji. Wyłączeniu z komunalizacji podlega także mienie, które bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r. znajdowało się pod zarządem innych niż Państwo państwowych osób prawnych. Do jednostek tych należały przedsiębiorstwa państwowe, które uzyskiwały prawo zarządu na podstawie decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego, lub na podstawie zawartej za zezwoleniem tego organu umowy o przekazaniu nieruchomości pomiędzy jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy nabycia nieruchomości, wydanymi w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99), a wcześniej na podstawie decyzji o oddaniu nieruchomości w użytkowanie, w trybie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159), które następnie przeszło w zarząd. P. S.A. nie przedłożyły decyzji wydanej w trybie wyżej powołanych przepisów w stosunku do działki będącej przedmiotem komunalizacji. Nadmienił, że komunalizacja z mocy prawa następuje na dzień 27 maja 1990 r., natomiast uwłaszczenie P. w trybie art. 34 i art. 35 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948). następuje na dzień 27 października 2000 r. Omówione okoliczności wskazują, że P. w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej nie przysługiwało prawo zarządu do spornej nieruchomości. Skoro opisana w sentencji decyzji nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, to w myśl obowiązujących w tym dniu przepisów, zarząd terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego nad tą nieruchomością jest jedynym możliwym rozwiązaniem w kontekście ustalenia podmiotu, do którego ona należała. Spełniała zatem przesłanki określone wart. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. i z mocy prawa stała się własnością Gminy K.
Odwołanie od decyzji Wojewody wniosły P. S.A. Centrala Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w K., wnosząc o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu odwołania podkreśliły w szczególności, że dla skutecznego przepływu mienia na właściwa gminę w trybie przepisów art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. wymagane jest m.in. aby nie wystąpiły w sprawie przesłanki negatywne, a zatem aby żaden z innych podmiotów nie posiadał, do nieruchomości poddanej komunalizacji, tytułu prawnego w postaci zarządu zgodnie z przepisami wydanymi na dzień 27 maja 1990 r.
Art. 34 ustawy o komercjalizacji restrukturyzacji i prywatyzacji Przedsiębiorstwa Państwowego PKP jest przepisem szczególnym do prawa powszechnego, jakim jest ustawa o gospodarce nieruchomościami, regulująca w art. 200 kwestie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez państwowe osoby prawne. Zastosowanie przepisu szczególnego, zgodnie z ogólnymi regułami stosowania prawa, ma pierwszeństwo przed normą ogólną. Na mocy tego przepisu grunty Skarbu Państwa znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego.
W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji, prowadząc postępowanie komunalizacyjne dla gruntów kolejowych zobowiązany jest wykluczyć wystąpienie negatywnej przesłanki komunalizacyjnej wynikającej z art. 34 ustawy, tj. stanu posiadania. Wykazanie w trakcie postępowania, iż P. legitymuje się tytułem do zarządu bądź stanem posiadania gruntu, wyklucza stosowanie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.
Ponadto daty wprowadzone przepisami ustaw: ustawy wprowadzającej przepisy ustawy o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych, o gospodarce nieruchomościami, o komercjalizacji prywatyzacji i restrukturyzacji PKP ustalają termin, w którym podmioty określone w dyspozycji tych przepisów nabywają, z mocy prawa, tytuł do nieruchomości. Na prawo tych podmiotów nie wpływa fakt, iż samorządy uzyskują tytuł własności w dniu 27 maja 1990 r., a nabycie użytkowania wieczystego następuje na dzień 5 grudnia 1990 r., czy też jak w przypadku P. na dzień 27 października 2000 r.
Jeżeli postępowanie o stwierdzenie użytkowania zostało wszczęte przed komunalizacją, jedynie decyzja rozstrzygająca w tym przedmiocie pozwala na wszczęcie postępowania w sprawie nabycia prawa własności gruntu przez gminę.
Komunalizacja mienia państwowego nie powinna naruszać stanu nieruchomości kolejowych, albowiem nie komunalizuje się zasadniczo składników mienia należących do przedsiębiorstw, dla których organem założycielskim jest naczelny lub centralny organ administracji państwowej, w każdym bądź razie bez zgody tych przedsiębiorstw.
Należy mieć na uwadze, że organ nie wziął pod uwagę, że w odniesieniu do przedsiębiorstwa państwowego P. funkcję organu założycielskiego, zgodnie z art. 46 ust. 2 obowiązującej w dniu 27 maja 1990 r. ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym ,,Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1989 r. Nr 26, poz. 138) wykonywał Minister Transportu Żeglugi i Łączności. Na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy, mienie PKP stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, a w skład tego mienia wchodziły środki nabyte przez PKP w toku jego dalszej działalności. A zatem nieruchomości należące do przedsiębiorstwa państwowego, podległego naczelnemu organowi administracji, pozostawały w jego dyspozycji, nie były zatem mieniem należącym do rad narodowych.
Postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zawiesiła postępowanie odwoławcze do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy zgodności z Konstytucją RP art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) bądź art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późno zm.), w zakresie, w jakim przepisy te dotyczą komunalizacji, która już nastąpiła z mocy samego prawa na podstawie przepisów art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990r. Nr 32 poz. 191 z późno zm.).
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. podjęła z urzędu zawieszone postępowanie odwoławcze z uwagi na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia [...] kwietnia 2005 r. (K [...], Dz. U. Nr 69, poz. 625). Zgodnie z punktem 1 sentencji tego wyroku, art. 1 pkt 19 i art. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami jako niedotyczące mienia (gruntów), o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, nie są niezgodne z art. 2, art. 21, art. 64 ust. 2, art. 165 ust. 1 i art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Postępowanie w niniejszej sprawie toczy się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (... ),a zatem przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, w tym między innymi jej art. 34a, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czyli decyzjami konstytutywnymi, a nie mogą odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że organem założycielskim dawnego p.p. P. nie był żaden z organów wymienionych wart. 5 ust. 1 lub 2 (także w ust. 3) tzw. ustawy komunalizacyjnej. Z tego powodu ustalenie, że w dniu 27 maja 1990 r. określone mienie państwowe "należało do" p.p. P. wyłączało komunalizację tego mienia. Przeciwne zaś ustalenie prowadziło, jak w niniejszej sprawie, do komunalizacji takiego mienia.
Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. Spółka Akcyjna Centrala Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w K. i zarzuciły naruszenie przepisów art. 7,i 77 § 1 w zw. z art. 136 oraz art. 107 §1, art. 138§1 pkt.1 kpa oraz art.34 i 34 a ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji , restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego" Polskie Koleje Państwowe" ( Dz. U. Nr. 84, poz 948 z późn. zmianami) oraz wnosiły o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003r. nr. [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Gminę K. prawa własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej K., w obrębie nr. [...] jako działka nr. [...] , objętej księgą wieczystą nr. [...] .
W uzasadnieniu skarżący podnosił, że mienie to nie podlega komunalizacji z mocy prawa. Gminy zgodnie z treścią art. 5 pkt. 4 ustawy komunalizacyjnej mogły uzyskać prawo do tych nieruchomości na podstawie konstytucyjnej decyzji właściwego wojewody.
W odniesieniu do przedsiębiorstwa państwowego P. funkcję organu założycielskiego, zgodnie z art. 46 ust. 2 obowiązującej w dniu 27 maja 1990roku ustawy z dnia 27 kwietnia 1989r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" ( Dz.U. z 1989 r. nr 26, poz. 138) wykonywał Minister Transportu Żeglugi i Łączności.
Na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy, mienie PKP stanowiło wydzieloną część: mienia ogólnonarodowego , a w skład tego mienia wchodziły środki nabyte przez PKP w toku jego dalszej działalności. A zatem nieruchomości należące do przedsiębiorstwa państwowego, podległego naczelnemu organowi administracji, pozostawały w jego dyspozycji, nie były, zatem mieniem należącym do rad narodowych.
W tym stanie rzeczy przyjęcie przez Krajowa Komisję Uwłaszczeniową, iż grunty stanowiące przedmiot postępowania "należały do terenowych organów administracji" jest zdaniem skarżącego bezzasadne jak. również nie znajduje żadnego uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest bezzasadna. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Organ prawidłowo uznał, że komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( ... ) nastąpiła z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r., a decyzja komunalizacyjna, która potwierdza jedynie przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę, ma charakter deklaratoryjny.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( ... ) mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się w dniu jej wejścia w życie z mocy prawa mieniem właściwych gmin, jeżeli dalsze przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ( ... ) stanowi, że mienie ogólnonarodowe, o którym mowa wart. 5 ust. 1-3, nie staje się mieniem komunalnym,. jeżeli należy do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnonarodowym, a zatem, jeżeli przedsiębiorstwo państwowe posiadało tytuł prawny, komunalizacja nie następuje.
"Należenie" do przedsiębiorstwa państwowego, które miałoby wykluczać komunalizację, musi być udokumentowane tytułem prawnym tego przedsiębiorstwa do składników mienia ogólnonarodowego. Brak takiego udokumentowania oznacza, że dana nieruchomość nie należała w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej do przedsiębiorstwa.
Decydujące znaczenie mają dwie kwestie: dzień wejścia w życie ustawy - tj. 27 maja 1990 r. oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych.
Obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm), przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób.
Stosownie do art. 38 powołanej ustawy dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź 3) umowa o nabyciu nieruchomości. Zgodnie z art. 87 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy z 1985r, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać z sposób dorozumiany.
Stosownie do ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami ( ... ) państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z 1985 r. - w myśl art. 87 ust. 1 - przekształcało się w prawo zarządu.
Sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.
Tak więc brak jest podstaw do przyjęcia, jak twierdzi skarżący, że nieruchomość nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, gdyż należała do P.
Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia [...] grudnia 1992 r. w sprawie [...] (OTK 1992, nr 2, poz. 37), "Termin normatywny "należące do" użyty w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późno zm.), w odniesieniu do nieruchomości stanowiących mienie ogólnonarodowe (państwowe) będących w dyspozycji przedsiębiorstw państwowych oznacza w tym przepisie, że przedsiębiorstwa te wykonywały w stosunku do tych nieruchomości różnego rodzaju uprawnienia o charakterze cywilnoprawnym, co nie wyłącza, że grunty będące w zarządzie przedsiębiorstw państwowych ( nie stanowiące ich własności) z punktu widzenia uprawnień administracyjnych charakterze władczym "należały" do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, które wykonywały uprawnienia władcze w stosunku do wymienionych wyżej gruntów.
Prawidłowe jest stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że skoro postępowanie w niniejszej sprawie toczy się w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (...), to przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP, w tym między innymi jej art. 34a, które weszły w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć wyłącznie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 L, czyli decyzjami konstytutywnymi, a nie mogą odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie to już w dniu 27 maja 1990r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym.
Kwestię tę przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia [...]kwietnia 2005r.
Z akt administracyjnych wynika, że przedmiotowa działka gruntu stanowiła bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa oraz należała wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego - oznacza to przy braku przesłanek wyłączeniowych, że stała się z tym dniem z mocy prawa mieniem Gminy i utraciła charakter miena ogólnonarodowego (państwowego).
Nie ma racji skarżący podnosząc, że jeżeli postępowanie o stwierdzeniu użytkowania zostało wszczęte przed komunalizacją, jedynie decyzja rozstrzygająca to postępowanie pozwala na wszczęcie postępowania komunalizacyjnego. Samorządy uzyskują tytuł własności nieruchomości na dzień 27.05.1990 r., a nabycie użytkowania wieczystego przez P. następuje na dzień 5.12.1990 r.
Art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 roku nie stanowią bezwzględnej przesłanki negatywnej komunalizacji, na co powołuje się skarżący szczególnie w kontekście powołanego wyroku Trybunały Konstytucyjnego z dnia [...].04.2005 r.
Z akt administracyjnych nie wynika, aby P. przysługiwały prawa do przedmiotowej działki gruntu. Jak wskazano wyżej na dzień 27 maja 1990 roku przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa oraz znajdowała się we władaniu P., jednakże bez tytułu prawnego w formie prawem przewidzianej. P. nie przedłożyło żadnego dokumentu z którego wynikałoby prawo zarządu do przedmiotowej działki gruntu według stanu na dzień 27 maja 1990 roku. Oznacza to, że P. nie może wylegitymować się dokumentem potwierdzającym jej prawo zarządu nieruchomością.
Mając na uwadze znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty dotyczące nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją, brak dokumentu, który wskazywałby tytuł prawny P. do władania tą nieruchomością, przy istnieniu specjalnych możliwości ustanowionych aktami prawa powszechnie obowiązującego oraz przepisami szczególnymi, należy uznać, że stronie skarżącej nie przysługiwał żaden prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości objętej skargą i nie miał zastosowania art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające (...), a zatem zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] są zgodne z prawem.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI