I SA/WA 197/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej emeryturę rolniczą, uznając, że przepis wykluczający takie świadczenie w przypadku prawa do emerytury jest jednoznaczny.
Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem, jednak organ odmówił jej tego prawa, ponieważ pobierała emeryturę rolniczą. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do emerytury. Wojewódzki Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko organów, oddalił skargę, podkreślając kategoryczne brzmienie przepisu i brak możliwości jego odmiennej interpretacji lub wyboru świadczenia.
Sprawa dotyczyła skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawą odmowy było pobieranie przez skarżącą emerytury rolniczej, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi przesłankę negatywną do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca argumentowała, że przepis ten powinien być interpretowany inaczej, zwłaszcza w kontekście wyroków Trybunału Konstytucyjnego i rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę, zważył, że obowiązujące przepisy, w tym art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sposób kategoryczny wykluczają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej ustalone prawo do emerytury. Sąd odrzucił argumenty skarżącej, wskazując na literalną wykładnię przepisu oraz cel świadczenia pielęgnacyjnego, które jest skierowane do osób rezygnujących z aktywności zawodowej, a nie do emerytów. Sąd podkreślił, że nie ma możliwości wyboru między świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą ani zawieszenia prawa do emerytury w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż przepisy te nie przewidują takiej możliwości. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do emerytury.
Uzasadnienie
Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób kategoryczny wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej ustalone prawo do emerytury. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest wsparcie osób rezygnujących z aktywności zawodowej, a nie emerytów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
uśr art. 17 § 5 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury.
Pomocnicze
uśr art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Określa krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.
uśr art. 17 § ust. 1 lit. b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Przesłanka dotycząca daty powstania niepełnosprawności, uznana za niezgodną z Konstytucją RP w zakresie różnicowania prawa do świadczenia.
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
ppsa art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy.
ppsa art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa.
kpa art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
ustawa o FUS art. 95 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zbieg prawa do kilku świadczeń z FUS.
ustawa o FUS art. 104 § ust. 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Zawieszenie prawa do emerytury w razie osiągania przychodu.
usr art. 28
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 o ubezpieczeniu społecznym rolników
Zawieszenie lub zmniejszenie wypłaty emerytury rolniczej.
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny.
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Rodzina zastępcza spokrewniona.
Ustawa z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym
Rodzicielskie świadczenie uzupełniające.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres uprawnień wojewódzkich sądów administracyjnych.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez organy. Możliwość wyboru między świadczeniem pielęgnacyjnym a emeryturą lub zawieszenia prawa do emerytury.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr wyklucza w sposób kategoryczny możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej ustalone prawo do emerytury Celem bowiem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Ten cel nie może być zrealizowany w sytuacji gdy dana osoba ma ustalone prawo do emerytury. Ustawodawca przesądził zatem, że tylko w przypadku osiągania przychodu lub prowadzenia działalności rolniczej prawo do emerytury powszechnej/rolniczej może ulec zawieszeniu lub zmniejszeniu.
Skład orzekający
Anna Falkiewicz-Kluj
sprawozdawca
Jolanta Dargas
przewodniczący
Przemysław Żmich
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście pobierania emerytury przez opiekuna osoby niepełnosprawnej."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na literalnym brzmieniu przepisów, które mogą być uznane za nieadekwatne do aktualnych realiów społecznych. Brak uwzględnienia wyroków TK i rozbieżności w orzecznictwie NSA w tej konkretnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie świadczenia i pokazuje rozbieżności interpretacyjne przepisów, które mogą mieć wpływ na wiele osób. Pokazuje też, jak sądy stosują prawo mimo jego potencjalnej nieadekwatności.
“Emerytura a świadczenie pielęgnacyjne: Czy można pogodzić oba świadczenia?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 197/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-07-01 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-01-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/ Jolanta Dargas /przewodniczący/ Przemysław Żmich Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 1069/22 - Wyrok NSA z 2023-05-11 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255 art 17 ust 5 pkt 1a art 27 ust 5 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu 1 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], dalej ,,SKO" na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.) dalej "kpa" po rozpatrzeniu odwołania L. K., dalej ,,skarżącej" od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad synem Z. H. K., utrzymało ją w mocy. Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący. Wskazaną powyżej decyzją organ I instancji orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem Z. H. K. wskazując, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Organ wydając rozstrzygnięcie uwzględnił również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 wskazując, że - w ocenie organu - wyrok ten nie zmienia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim o świadczenie pielęgnacyjne ubiega się osoba, która posiada prawo do emerytury. Od powyższej decyzji Skarżąca odwołała się. Rozpoznając odwołanie SKO jako podstawę prawną powołało art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ oparł się także na powołanym wyżej brzmieniu art. 17 ust. 5 lit a ustawy. Wskazał, że pobieranie przez skarżącą emerytury wyklucza, zgodnie z powołanym przepisem możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. SKO nie kwestionowało przy tym, że syn Skarżącej jest osobą niepełnosprawną, wymagającą pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Jednakże, organ orzeka na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a te nie pozwalają na pozytywne rozpatrzenie jej odwołania. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegających na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do świadczenia pielęgnacyjnego. W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. Nr 2019, poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 28), dalej jako: "ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa, przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111), dalej: ,,uśr", a w szczególności art. 17 tej ustawy. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 uśr świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1 lit b uśr świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Należy przy tym dodać, że powyższa regulacja stanowiła przedmiot oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), orzekł, że art. 17 ust. 1 lit b uśr w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym, jak słusznie uznały organy obu instancji wynikająca z art. 17 ust. lit b uśr przesłanka w postaci daty powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy wnioskowanego świadczenia. Jednocześnie w myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W postępowaniu administracyjnym zostało ustalone, że syn Skarżącej – Z. H. K. jest osobą niepełnosprawną, a niepełnosprawność istnieje od [...] sierpnia 2017 r. Organy nie zanegowały, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, co wynika ze złożonych przez Skarżącą oświadczeń i dołączonych do wniosku dokumentów. Organ nie zakwestionował także faktu podnoszonego przez Skarżącą, że to ona sprawuje stałą i długotrwałą opiekę nad niepełnosprawnym synem. Bezsporny okazał się także fakt pobierania przez L. K. od 1 lipca 2020 r. emerytury rolniczej. Spór w niniejszej sprawie ma natomiast charakter prawny. Koncentruje się on wokół interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr i sprowadza się do tego, czy Skarżąca jako posiadająca ustalone prawo do emerytury rolniczej może skutecznie domagać się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w ogóle, a jeżeli tak, to jakie musi oprócz tego spełnić dodatkowe przesłanki, czy też może domagać się przyznania przedmiotowego świadczenia wyłącznie w wysokości różnicy między kwotą emerytury, a świadczeniem pielęgnacyjnym. Rozważając tak zarysowany spór - Sąd zauważa, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr przy wciąż niezmienionej treści budzi obecnie liczne rozbieżności interpretacyjne w orzecznictwie sądów administracyjnych obu instancji, wymagające pilnej interwencji legislatywy i dostosowania brzmienia tegoż przepisu do aktualnych warunków społecznych w Polsce. Wątpliwości te wynikają z faktu, iż w aktualnych realiach społecznych świadczenie pielęgnacyjne często jest znacznie wyższe niż świadczenie emerytalne, co trafnie zauważa w swojej decyzji SKO. Powyższe wiąże się z chęcią uprawnionych osób do skorzystania z dobrodziejstwa tego świadczenia. Stan niepewności prawa i sytuacji prawnej, będących konsekwencja tych rozbieżności interpretacyjnych – pogłębia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, który zawiera w uzasadnieniu szereg wskazówek interpretacyjnych wskazanego przepisu o charakterze ogólnym i generalnym. Taka sytuacja nie sprzyja pogłębianiu zaufania do organów państwa wśród osób uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, a mających ustalone prawo do emerytury. Powyższe doprowadziło do powstania w orzecznictwie sądowoadministracyjnym trzech wiodących poglądów, które dotyczą interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a uśr. Według pierwszego poglądu, prezentowanego min. przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lipca 2021 r. sygn. akt I OSK 702/21 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. II SA/Rz 1053/21– pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego oświadczenie emerytalne jest sprzeczne z wykładnią systemową, funkcjonalną i celowościową przepisów uśr. Jednocześnie narusza konstytucyjną zasadę równości, pozbawiając w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury w wysokości niższej niż to świadczenie. Jak wynika z treści art. 17 ust. 1 uśr. sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny została zróżnicowana w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr ustawodawca pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, tym zaś którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 uśr pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne i wreszcie przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach. Sądy podzielające omawiany pogląd nie znajdują racjonalnych argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr. w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Z kolei drugi pogląd, prezentowany min. w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 lipca 2021 r. sygn. III SA/Gd 408/21 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/ Kr 261/21 stanowi, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór ten można zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Zdaniem sądów podzielających ten pogląd - emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a uśr w postaci posiadania prawa do emerytury. Skoro zatem zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zwolennicy trzeciego poglądu, zaprezentowanego min. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1334/20 oraz z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 134/18 wskazują, że treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a uśr wyklucza w sposób kategoryczny możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej ustalone prawo do emerytury. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela to stanowisko i w jego ocenie nie jest możliwy zbieg tych świadczeń, jak również możliwość wyboru, które ze świadczeń chce się pobierać, z jednoczesnym zawieszeniem prawa do pobierania drugiego. Świadczy o tym nie tylko wynik wykładni językowej, która jest punktem wyjścia dla wszelkiej wykładni prawa i zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym, ale również rezultaty wykładni funkcjonalnej i celowościowej, które nie stoją w sprzeczności z wynikami wykładni językowej. Celem bowiem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Ten cel nie może być zrealizowany w sytuacji gdy dana osoba ma ustalone prawo do emerytury. Świadczenie emerytalne est świadczeniem zastępującym dochód z pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego. Jest niejako odpowiednikiem wynagrodzenia za pracę uzyskiwanym po przepracowaniu określonego czasu i w określonym ustawowo wieku. Świadczenie pielęgnacyjne jest natomiast skierowane do tej grupy osób, która jest aktywna zawodowo i nie ma jeszcze ustalonego prawa do emerytury. Okoliczności zatem dla których osoba będąca już na emeryturze nie podejmuje dodatkowego zatrudnienia (czy ze względów zdrowotnych, czy z racji wieku lub ze względu na konieczność opieki nad innym członkiem rodziny) są z punktu widzenia art. 17 ust. 1 uśr obojętne. Treść tego przepisu, a zwłaszcza przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego przemawiają za tym, że ustawodawca świadomie z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wykluczył te, które mają już ustalone prawo do emerytury. Z zatrudnienia bowiem zrezygnować mogą tylko osoby aktywne zawodowo (w wieku przedemerytalnym) dla których praca, a nie emerytura, jest głównym źródłem utrzymania. Osoby mające ustalone prawo do emerytury nie rezygnują z zatrudnienia lub odpowiednio go nie podejmują nie ze względu na opiekę nad inną osobą, lecz z uwagi na nabycie prawa do emerytury, które to prawo jest dużo stabilniejszym od prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na co zresztą, w aspekcie zgodności z konstytucyjną zasadą równości, zwracano uwagę w orzecznictwie sądowoadministracyjnym opowiadającym się za niedopuszczalnością, w świetle obowiązującego prawa, przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom mającym ustalone prawo do emerytury. Świadczy o tym wprost art. 15 ust. 1 uśr, który stanowi, że ustawa skierowana jest do osób które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a nie emerytów bez względu na to czy zawieszą prawo do emerytury czy też nie. Zdaniem Sądu przepisy uśr nie umożliwiają także miarkowania, czy też uwzględniania szczególnej sytuacji finansowej bądź rodzinnej wnioskodawcy. Cechą wspólną, relewantną, osób, które w oparciu o wymienione wyżej przepisy uśr mają otrzymać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że wskutek rezygnacji z zatrudnienia lub nie podjęcia pracy zarobkowej nie uzyskują żadnych dochodów, decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą. Skarżąca posiada dochód w postaci świadczenie emerytalnego z KRUS, wcześniej zaś wykonywała działalność rolniczą, która miała charakter zarobkowy. Tym samym, w realiach sprawy nie doszło do naruszenia powołanej zasady konstytucyjnej. Odnosząc się zaś do powoływanego przez pełnomocnika skarżącej wyroku TK z dnia 26 czerwca 2019r. sygn. akt SK 2/17 stwierdzić należy, że nie będzie miał on zastosowania w realiach niniejszej sprawy. Przedmiotowe orzeczenie TK dotyczyło zupełnie innej sytuacji. W rozpoznawanej sprawie inicjująca skargę konstytucyjną była inwalidką III grupy i miała ustalone na stałe prawo do renty inwalidzkiej, a ubiegła się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną od urodzenia córką. Rozpoznając przedmiotową sprawę przez pryzmat zgodności z Konstytucją art. 17 ust. 5 lit. a uśr, Trybunał stwierdził, że z racji tego, że skarżąca sama była niezdolna do pracy, to faktycznie nie miała ona w ogóle możliwości podjęcia pracy zarobkowej, a co za tym idzie nie mogła z niej zrezygnować na rzecz opieki nad niepełnosprawną córką i tym samym być uprawnioną do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie zostało stwierdzone, że takie brzmienie powołanego przepisu jest niezgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucji, a więc narusza zasadę równości wobec prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt II GSK 2993/14 podkreślił zarówno istotę, jak i wagę zasady równości wobec prawa, wskazując jednocześnie, że o naruszeniu tej zasady można mówić, kiedy podmioty należące do tej samej kategorii, w ramach określonego stanu prawnego, nie są traktowane równo i następuje ich różnicowane w postaci faworyzowania, jak i dyskryminacji. W realiach niniejszej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd orzekający stwierdził, że z uwagi na kategoryczne brzmienie spornego przepisu nie jest możliwe przyznanie Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Nie wykazano także by L. K. znajdowała się w mniej korzystnej sytuacji niżeli inni skarżący w takim samym stanie faktycznym. Okoliczność ta wyklucza zatem naruszenie zasady równości wobec prawa, a co za tym idzie brak jest podstaw, by stosować prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust 5 lit. a uśr. Nie przekonuje także Sądu orzekającego pogląd, który dopuszczałby możliwość wyboru przez uprawnionego jednego ze świadczeń, przy jednoczesnym zawieszeniu drugiego. W ocenie Sądu, takiego uprawnienia nie można wywodzić chociażby z art. 27 ust. 5 uśr w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Literalna wykładnia tego przepisu utwierdza w przekonaniu, że wymienia on w sposób wyczerpujący świadczenia, jakie mogą pozostawać ze sobą w zbiegu, dając jednocześnie uprawnionemu możliwość wyboru jednego z nich. W jego katalogu brak jest natomiast świadczenia emerytalnego. Także przepis art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 291, dalej jako "ustawa o FUS") wskazuje, że w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Również ten przepis ma charakter kategoryczny i wymienia tylko te świadczenia, które materialnoprawną podstawę mają w ustawie o FUS. Wreszcie, zawieszenie prawa do emerytury i możliwość pobierania świadczenia pielęgnacyjnego wykluczają przepisy art. 104 ustawy o FUS oraz art. 28 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 266), dalej ,,usr". Wskazują one wprost, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (art. 104 ust. 1 ustawy o FUS) oraz wypłata emerytury lub renty rolniczej z ubezpieczenia ulega częściowemu zawieszeniu na zasadach określonych w ust. 2-8, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą (art. 28 usr).Ustawodawca przesądził zatem, że tylko w przypadku osiągania przychodu lub prowadzenia działalności rolniczej prawo do emerytury powszechnej/rolniczej może ulec zawieszeniu lub zmniejszeniu. Jak już wskazano wyżej świadczenie pielęgnacyjne nie jest przychodem w rozumieniu ustawy o FUS, nie wiąże się też z wykonywaniem żadnej pracy zarobkowej. Nie jest również działalnością rolniczą. Konkludując raz jeszcze stwierdzić należy, że ustawodawca nie pozostawił organom administracji żadnej swobody ustalając enumeratywnie zarówno przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jak również okoliczności, których wystąpienie obliguje organ do negatywnego rozstrzygnięcia wniosku. To nie Sąd orzekający w niniejszej sprawie ani organy administracji publicznej stanowią prawo. Ich zadaniem, zgodnie z trójpodziałem władzy jest jego stosownie. Stanowienie prawa należy zaś do wyłącznej kompetencji władzy ustawodawczej. Z tych też względów organy administracji publicznej oraz Sąd nie mogą odmówić stosowania przepisów, które nie zostały usunięte z porządku prawnego, czy to na mocy przepisu prawnego, czy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W dacie wydania decyzji organów obu instancji i w chwili orzekania przez Sąd art. 17 ust. 5 lit. a uśr w niezmienionej postaci wciąż obowiązywał. Zdaniem Sądu, nie budzi zatem wątpliwości, że organy administracji obu instancji prawidłowo, w oparciu o całokształt powołanych wyżej okoliczności oceniły, że L. K. z powodu pobierania emerytury rolniczej nie jest uprawniona do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad swoim niepełnosprawnym synem. Tym samym wydana przez SKO decyzja nie narusza art. 17 ust. 5 lit a uśr i jest zgodna z prawem. Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa. Sąd skargę oddalił. Rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym miało swoją podstawę w treści art. 119 pkt 2 ppsa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI