I SA/WA 1969/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
komunalizacjanieruchomościPKPinteres prawnypostępowanie administracyjneprawo rzeczowezarząd nieruchomościąWSA

WSA w Warszawie oddalił skargę PKP S.A. na postanowienie KKU o niedopuszczalności odwołania, uznając, że spółka nie wykazała interesu prawnego w postępowaniu komunalizacyjnym dotyczącym nieruchomości.

Sprawa dotyczyła skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU) stwierdzające niedopuszczalność odwołania w przedmiocie komunalizacji nieruchomości. PKP S.A. kwestionowało brak możliwości wykazania swojego interesu prawnego w postępowaniu. Sąd administracyjny uznał, że PKP S.A. nie wykazało takiego interesu, ponieważ nie przedstawiło dowodów na posiadanie prawa rzeczowego do spornej nieruchomości na datę komunalizacji. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, potwierdzając stanowisko KKU.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. (PKP S.A.) na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU) z dnia 13 lipca 2023 r., które stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez PKP S.A. od decyzji Wojewody dotyczącej nabycia z mocy prawa przez Gminę [...] prawa własności nieruchomości państwowej. PKP S.A. zarzuciło organom naruszenie przepisów postępowania, w szczególności brak wyjaśnienia stanu faktycznego i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a także bezzasadne przyjęcie, że spółka nie posiada interesu prawnego w sprawie. Sąd administracyjny, analizując stan prawny i faktyczny, stwierdził, że podstawą prawną decyzji Wojewody był art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (ustawa wprowadzająca), który dotyczył potwierdzenia nabycia przez gminy mienia państwowego. Sąd podkreślił, że stroną postępowania o komunalizację jest podmiot, który wykaże swoje prawo rzeczowe do nieruchomości lub prawo zarządu na datę komunalizacji. PKP S.A. nie przedstawiło takich dowodów, opierając swoje twierdzenia na danych z ewidencji gruntów (symbol "Tk" - tereny kolejowe) i posiadaniu gruntu, co jednak nie kreuje prawa rzeczowego. Sąd uznał, że KKU prawidłowo oceniła brak interesu prawnego PKP S.A., choć zastosowała niewłaściwą formę aktu (postanowienie o niedopuszczalności zamiast decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego). Niemniej jednak, wadliwość ta nie miała wpływu na wynik sprawy, gdyż odwołanie nie pochodziło od strony postępowania. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, stroną postępowania jest tylko podmiot, który wykaże swoje prawo rzeczowe do nieruchomości lub prawo zarządu na datę komunalizacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że PKP S.A. nie wykazało interesu prawnego, ponieważ nie przedstawiło dowodów na posiadanie prawa rzeczowego lub zarządu do spornej nieruchomości na datę komunalizacji. Dane z ewidencji gruntów i posiadanie nie kreują takiego prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

ustawa wprowadzająca art. 87 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Pomocnicze

ustawa art. 18 § ust. 2 i 4

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

k.p.a. art. 134

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych art. 23 § ust. 1

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe art. 34 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne art. 21 § ust. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

PKP S.A. nie wykazało interesu prawnego do bycia stroną postępowania komunalizacyjnego. Dane z ewidencji gruntów i posiadanie nie są wystarczające do wykazania prawa rzeczowego. Wadliwość proceduralna KKU nie miała wpływu na wynik sprawy, gdyż odwołanie było niedopuszczalne.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez KKU (art. 7, 8, 77, 80, 75 KPA). Bezzasadne przyjęcie, że skarżąca nie działała w charakterze strony postępowania. Organ nie zebrał i nie rozpatrzył wyczerpująco materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Ewidencja gruntów jest ustrojowo rejestrem faktów, a nie praw. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa. Odwołanie niepochodzące od strony postępowania administracyjnego nie mogło spowodować przejścia przez organ odwoławczy do fazy ponownej oceny sprawy o komunalizację mienia, co do jej istoty.

Skład orzekający

Dariusz Pirogowicz

przewodniczący

Przemysław Żmich

sprawozdawca

Kamil Kowalewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniach komunalizacyjnych oraz znaczenia interesu prawnego i dowodów na jego wykazanie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego trybu komunalizacji mienia państwowego na rzecz gmin na podstawie przepisów z lat 90. XX wieku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z komunalizacją mienia i definicją strony postępowania, co jest istotne dla prawników procesowych i specjalistów od nieruchomości.

PKP S.A. nie wykazało interesu prawnego w sporze o komunalizację nieruchomości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1969/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/
Kamil Kowalewski
Przemysław Żmich /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Komunalizacja mienia
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
art. 87  ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant referent Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2024 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w [...] na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 13 lipca 2023 r. nr KKU-247/22 w przedmiocie niedopuszczalności odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, działając na podstawie art. 18 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą" w zw. z art. 87 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą wprowadzającą" oraz art. 134 w zw. z art. 28 i art. 124 Kodeksu postępowania administracyjnego, postanowieniem z 13 lipca 2023 r. nr KKU-247/22 stwierdziła niedopuszczalność odwołania P. S.A. w [...] z [...] czerwca 2020 r. wniesionego od decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2020 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1996 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w granicach administracyjnych Miasta [...], w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr o pow. 0,0012 ha, zapisanej w Kw nr [...].
W uzasadnieniu postanowienia Komisja podała, że zaskarżona decyzja została wydana w trybie art. 87 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej (komunalizacja z mocy ustawy, ale z dniem 1 stycznia 1996 r.).
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z 13 kwietnia 2022 r. nr KKU 155/20, po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. w [...], działając na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchyliła w całości decyzję Wojewody z [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1996 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej oznaczonej jako działka nr [...], zapisanej w Kw nr [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek sprzeciwu Gminy [...], wyrokiem z 25 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1702/22 uchylił zaskarżoną decyzję. W zakresie tego rozstrzygnięcia wyrok stał się prawomocny 25 listopada 2022 r. W wyroku tym WSA w Warszawie zalecił, aby Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając odwołanie w pierwszej kolejności zbadała, czy P. S.A. w [...] posiada interes prawny w złożeniu przedmiotowego odwołania.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd dodatkowo zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Wojewody [...] z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] odmawiająca stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez P. w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w [...], obręb [...] obejmującego m.in. działkę nr [...] o pow. 0,00012 ha, objętej KW nr [...] - ze względu na brak dokumentów potwierdzających prawo zarządu P. w dniu 5 grudnia 1990 r. do tego gruntu.
Mając na uwadze powyższe Komisja wskazała, że negatywna decyzja uwłaszczeniowa: 1) została wydana na gruncie odnośnych przepisów uwłaszczeniowych, które w drodze wyjątku (a takiego w tej sprawie nie ma) pozwalają na stwierdzenie prawa zarządu w istocie na podstawie "poszlak", tj. nie tylko decyzji o ustanowieniu zarządu, ale np. tylko decyzji o naliczeniu opłat rocznych - co na gruncie przepisów innych tudzież ogólnych nie dałoby podstaw do wykazania interesu prawnego (por. uchwały NSA na gruncie ustawy dotyczące P., tj. l OPS 2/16 oraz I OPS 5/17); 2) została utrzymana w mocy decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z 14 lutego 2019 r. nr DO.2.6610.188.2017.KO; 3) nawet gdyby była pozytywna to i tak dotyczyłaby prawa użytkowania wieczystego, które nie jest prawem kolidującym z prawem własności podmiotu publicznego.
Komisja dodała, że odwołanie poza nieadekwatnymi (art. 5 ust. 4 ustawy), a wręcz teoretycznymi rozważaniami (co do obowiązków organu) zawiera w zasadzie tylko jeden konkretny argument (tj. w uzasadnieniu - przy braku zarzutów wprost w sentencji pisma) w ww. zakresie dotyczący tego, że przedmiotowa nieruchomość została oznaczona w ewidencji gruntów według stanu na dzień 1 stycznia 1996 r. - na co wskazywał sam organ w uzasadnieniu od decyzji - symbolem użytki "Tk" (tereny kolejowe). Przy czym odwołanie bardziej koncentruje się na kwestii interesu i zadań własnych gminy, a nie na własnym interesie prawnym odwołującego się w zakresie którego jest odnoszenie (niemal polemiczne) do odrębnego postępowania zakończonego negatywną decyzją uwłaszczeniową.
W tej sytuacji organ odwoławczy stwierdził, że ewidencja gruntów jest ustrojowo rejestrem faktów, a nie praw (do tego służą księgi wieczyste) i to dość ułomnym (pełnym błędów, etc), o czym świadczy systemowa instytucja modernizacji tej ewidencji.
Komisja przytoczyła treść art. 28 kpa zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że P. S.A w [...] nie wykazała w sprawie swojego prawa do spornej działki i to kolidującego z prawem własności transferowanym ustrojowo (kolejny raz) w ramach strony publicznej.
Zdaniem Komisji w przypadku komunalizacji (w tym ze skutkiem na dzień 27 maja 1990 r., a tu ze skutkiem na dzień 1 stycznia 1996 r.) mamy bowiem do czynienia z przekazaniem własności jednego podmiotu publicznego (Skarbu Państwa) drugiemu podmiotowi publicznemu (gminie).
W sprawie istotny jest - na mocy odesłania w art. 87 ust. 2 ustawy wprowadzającej - art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz.U. z 1997 r. Nr 36, poz. 224 ze zm.) zgodnie z którym mienie służące wykonywaniu zadań własnych, o których mowa w niniejszej ustawie, staje się z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy, mieniem gmin, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 2.
Przepis ten w swojej istocie jest podobny do art. 5 ust. 1-4 tudzież art. 7 ust. 1 ustawy dotyczy bowiem reorganizacyjnego i wewnątrzpublicznego transferu własności (w związku z transferem zadań publicznych) ze Skarbu Państwa na gminę, co potwierdza jedynie decyzja deklaratoryjna. W rezultacie w pełni adekwatnym do tej problematyki jest orzecznictwo sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 21 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 506/12 stwierdził, że stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 7 ust. 1 ustawy są Skarb Państwa i właściwa gmina. Aby zatem uznać inny podmiot za stronę przedmiotowego postępowania niezbędne jest wskazanie jego interesu prawnego do udziału w tym postępowaniu. Sąd przyznał rację organowi, że skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikał by jego tytuł prawny do mienia będącego przedmiotem komunalizacji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 4003/18 wskazał, że stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 2 ustawy, jest - poza daną gminą nabywającą mienie z mocy prawa i Skarbem Państwa przekazującego mienie tej gminie - jedynie podmiot, któremu do przedmiotowej nieruchomości przysługuje tytuł prawnorzeczowy albo prawo zarządu. Tylko bowiem na taki tytuł prawny - chroniony prawem materialnym - oddziałuje nowo ukształtowany stan własnościowy. Wobec tego jeżeli podmiot trzeci chciałby zakwestionować taką decyzję w toku postępowania powinien wykazać, że legitymował się interesem prawnym, który nie został uwzględniony. Co istotne nie jest wystarczające powoływanie się na prawo własności lub inne prawo rzeczowe, ale koniecznym jest dysponowanie wiążącym prawnie dokumentem potwierdzającym istnienie praw rzeczowych według właściwego stanu prawnego.
Komisja zaznaczyła, że brak przymiotu strony jest oczywistą i niekwestionowaną, także w orzecznictwie, przesłanką stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Zgodnie bowiem z art. 127 § 1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (por. wyrok NSA z 6 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 964/20). A contrario zatem odwołanie nie służy podmiotom innym niż strona.
Wobec tego Komisja wskazała, że zgodnie z art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Od postanowienia Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 13 lipca 2023 r. nr KKU-247/22 P. S.A. w [...] wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciły naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 7 oraz art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, b) art. 77 § 1 oraz art. 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, c) art. 134 kpa poprzez bezzasadne przyjęcie, że skarżąca w sprawie niniejszej nie może działać w charakterze strony postępowania, gdyż nie wykazała przysługującego jej interesu prawnego w stosunku do spornej działki. Skarżąca spółka wniosła o: a) uchylenie zaskarżonego postanowienia i decyzji Wojewody [...] z 4 czerwca 2020 r. i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, a gdyby nie było to możliwe - rozpatrzenie sprawy poprzez odmowę stwierdzenia nabycia przedmiotowej nieruchomości przez Gminę [...], b) zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o którym mowa w art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu P. S.A. wskazało, że organ, pomimo ciążących na nim obowiązków, nie podjął żadnego działania celem ustalenia prawdziwości założenia, że P. S.A nie ma interesu prawnego do bycia stroną przedmiotowego postępowania. Spółka nie miała możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, a uwzględniając brak możliwości przedstawienia przez Spółkę w postępowaniu jakichkolwiek dowodów na potwierdzenie przysługujących jej praw do nieruchomości, organ nie wypełnił ciążących na nim obowiązków dotyczących zgromadzenia materiału dowodowego istotnego do załatwienia sprawy.
Zgodnie z art. 18 ust. 4 ustawy do postępowań prowadzonych przez wojewodę w oparciu o jej przepisy stosuje się odpowiednio przepisy kpa, w tym również art. 28 kpa wskazujący jakie podmioty są stronami postępowań. Na podstawie art. 28 kpa stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z poglądami prezentowanymi w orzecznictwie interes prawny pojawia się natomiast wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 2 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 2164/97).
Skarżąca uważa, że jest stroną przedmiotowego postępowania. Sporna nieruchomość pozostawała w zarządzie Spółki. Zatem stwierdzenie jej nabycia przez Gminę [...] ma wpływ na sytuację P. S.A. w zakresie prawa materialnego, podczas gdy zaskarżone postanowienie bazuje na odgórnym założeniu, że tak nie było. Poza tym, organ wydając postanowienie spoczął na samym założeniu, że brak jest dokumentów potwierdzających, aby nieruchomość będąca przedmiotem postępowania 27 maja 1990 r. była obciążona prawem zarządu. Tymczasem sporna nieruchomość oznaczona była w ewidencji gruntów, według stanu na 1 stycznia 1996 r., symbolem użytku "Tk" tereny kolejowe. Organ, pomimo ciążących na nim obowiązków, nie podjął natomiast żadnego działania celem ustalenia tych faktów.
P. S.A. wskazała, że to na organie ciąży obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy (zgodnie z art. 7 kpa). Zatem to organ jest obowiązany do zebrania wiarygodnego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący tak, by na jego podstawie możliwym było ustalenie, czy w niniejszej sprawie realizuje się przesłanka negatywna komunalizacji.
Zdaniem skarżącej należało przede wszystkim ustalić, czy Spółka sprawowała zarząd nad sporną nieruchomością w przewidzianym czasie, jak też możliwość ewentualnego wystąpienia sytuacji obalającej nabycie prawa własności w trybie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe
P. S.A. zarzuciła, że wydane postanowienie jest nieprawidłowe i nie zawiera uzasadnienia pozwalającego na przyjęcie, że organ podjął czynności niezbędne dla załatwienia sprawy, jak również pozwalającego na stwierdzenie, że organ dokonał właściwej oceny okoliczności stanu faktycznego oraz ich znaczenia dla sprawy w odniesieniu do obowiązujących przepisów.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie i nie dopatrując się zarzucanych jej naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Podstawę prawną zakwestionowanej odwołaniem P. S.A. decyzji Wojewody [...] z 4 czerwca 2020 r. stanowił art. 87 ust. 2 ustawy wprowadzającej. Według tego przepisu stwierdzenia nabycia z mocy prawa mienia, o którym mowa w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych, co do którego nie została wydana decyzja wojewody, dokonuje wojewoda, stosując odpowiednio przepisy art. 16 ust. 1 oraz art. 17-20 ustawy.
Powołany przepis uregulował zatem kwestię potwierdzenia decyzją wojewody nabycia przez gminy miejskie mienia państwowego, dla którego wojewoda nie wydał decyzji do 31 grudnia 1998 r., to jest do dnia, w którym utraciła moc ustawa z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych.
Zgodnie zaś z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. mienie służące wykonywaniu zadań własnych, stało się z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy, mieniem m.in. gmin o statusie miasta wskazanych w załączniku do tej ustawy. W Załączniku pod poz. 24 wymieniono Miasto [...].
Art. 2 ust. 1 ww. ustawy przewidywał, iż gminy miejskie przejmują od właściwych organów (wojewodów), do prowadzenia, jako zadania własne, zadania określone w art. 2 ust. 3 i art. 5 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, w tym dotyczące dróg krajowych (tego dotyczył wniosek komunalizacyjny).
Jeżeli chodzi o ustawę z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu orzeczenia z 13 maja 1997 r. sygn. akt K 20/96 wskazał, że założeniem ww. regulacji było przekazanie zadań i kompetencji miastom testowanym programem pilotażowym. Trybunał wskazał ponadto, że możliwość przejęcia w trybie powołanej ustawy mienia ogólnonarodowego wraz z zadaniami na własność gminy dotyczy wyłącznie 46 gmin o statusie miasta oraz gmin warszawskich. Z powyższego wyraźnie wynika, że powołana regulacja nie miała charakteru ogólnego, inaczej nie zawierałaby wskazanych ograniczeń. Miała ona charakter wyjątkowy a jej ratio legis odnosiło się tylko do szczególnych przypadków.
Z treści art. 23 ust. 1 w. ustawy wynika, że przedmiotem nabycia prawa własności na tej podstawie mogło być takie mienie ogólnonarodowe, które miało służyć realizacji celów publicznych w ramach zadań własnych gminy.
Trafnie zatem przyjęła Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, badając interes prawny P. S.A. jako odwołującego, a więc strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 w zw. z art. 127 § 1 kpa, że uprawnionym do wniesienia odwołania i jego merytorycznego rozpatrzenia był Skarb Państwa (właściciel przedmiotowego mienia ujawniony w KW nr [...] wg stanu na 1 stycznia 1996 r. – datę komunalizacji jako właściciel spornej działki nr [...]) oraz wnioskodawca – Gmina [...] domagająca się nabycia spornego gruntu w trybie art. 87 ust. 2 ustawy wprowadzającej, celem realizacji na gruncie zajętym pod pas drogowy ul. [...] (w 1996 r.) zadań własnych odnoszących się do drogi krajowej nr [...].
Inny podmiot miałby w rozumieniu art. 28 kpa przymiot strony postępowania o komunalizację spornej nieruchomości w trybie art. 87 ust. 2 ustawy wprowadzającej, gdyby wykazał, że to on, a nie Skarb Państwa był właścicielem spornej nieruchomości wg stanu na 1 stycznia 1996 r.
Tymczasem P. S.A. wywodzi swe prawa do gruntu oznaczonego jako działka nr [...], wg stanu na 1 stycznia 1996 r., z wpisu w ewidencji gruntów Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w [...] jako posiadacza tegoż gruntu oraz tego że wówczas teren ten miał oznaczenie ewidencyjne o symbolu "Tk" - teren kolejowy, był już 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P. i w związku z tym był zajęty pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (pismo Prezydenta Miasta [...] z 26 lutego 2019 r., odwołanie P. S.A.).
Odnosząc się do stanowiska P. S.A. trzeba wskazać, że dane ujawnione w ewidencji gruntów w 1996 r. miały jedynie charakter informacyjny (art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne – Dz.U. Nr 30, poz. 163 ze zm.), a nie prawotwórczy. Przedsiębiorstwo Państwowe P. ani też jakakolwiek jego jednostka organizacyjna nie została ujawniona wg stanu z 1 stycznia 1996 r. w księdze wieczystej jako podmiot posiadający do spornego gruntu jakiekolwiek prawo rzeczowe, w tym prawo zarządu. Sam sposób zagospodarowania spornego terenu w powyższej dacie nie kreuje prawa do gruntu, który komunalizacji stałby na przeszkodzie. To samo dotyczy kwestii posiadania spornego gruntu wg stanu na 1 stycznia 1996 r. Wskazywane przez P. S.A. zajęcie spornego terenu pod infrastrukturę kolejową w rozumieniu ustawy z 2003 r. o transporcie kolejowym nie miało znaczenia dla niniejszej sprawy, ponieważ ustawa ta nie obowiązywała w dacie komunalizacji spornego mienia z mocy prawa.
Akta sprawy nie potwierdzają, aby P. legitymowało się prawem zarządu do spornego mienia wg stanu na 5 grudnia 1990 r. Wynika to z decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z 14 lutego 2109 r. nr DO.2.6610.188.2017.KO, wydanej w sprawie o uwłaszczenie P. w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wskazywana w tym postępowaniu przez P. S.A. decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z 22 grudnia 1986 r. nr [...] o naliczeniu opłat za zarząd dla DOKP w [...] dotycząca gruntu o pow. 62,0347 ha nie jest dowodem potwierdzającym prawo zarządu do spornego mienia na datę uwłaszczenia (5 grudnia 1990 r.).
Jeżeli chodzi o eksponowany w skardze przepis prawa materialnego – art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego P. trzeba wskazać, że przepis ten, sam w sobie, nie daje P. S.A. przymiotu strony postępowania komunalizacyjnego, toczącego się na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy wprowadzającej.
Interes prawny (art. 28 kpa) wykazywany przez odwołującego się w tego rodzaju sprawie komunalizacyjnej musi być realny i aktualny w dacie wniesienia odwołania i jego rozpatrywania przez organ odwoławczy. Nie może to być interes prawny potencjalny, czy przyszły. Tymczasem P. S.A na żadnym etapie niniejszego postępowania administracyjnego, toczącego się od 28 marca 2019 r. (data złożenia wniosku wszczynającego postępowanie komunalizacyjne) nie przedłożyło dowodu, że ubiega się przed Wojewodą [...] o uwłaszczenie mieniem dotyczącym spornej działki nr [...] na podstawie art. 34 ust. 1 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Tego rodzaju okoliczności nie wskazała skarżąca na etapie postępowania sądowoadministracyjnego.
Wobec tego Sąd uznał, że trafnie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała, że P. S.A., jako podmiot wnoszący odwołanie, nie legitymuje się interesem prawnym w jego wniesieniu.
Organ odwoławczy oceniając wpierw interes prawny P. S.A. do bycia stroną postępowania komunalizacyjnego kierował się jednoznacznymi wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1702/22 w którym Sąd ten uchylając decyzję Komisji z 13 kwietnia 2022 r. nr KKU 155/20 zobowiązał Komisję w pierwszej kolejności do zbadania, czy P. S.A. w [...] posiada interes prawny w złożeniu przedmiotowego odwołania.
Są dostrzegł to, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa zastosowała tryb z art. 134 kpa do oceny dopuszczalności odwołania, który - zdaniem Sądu – ma zastosowanie w przypadku, gdy w sposób oczywisty, już w momencie wniesienia odwołania, na pierwszy rzut oka, widać, że wnoszący odwołanie nie ma w sprawie interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 kpa.
W przypadku zaś, gdy po wniesieniu odwołania organ odwoławczy musi zweryfikować istnienie po stronie wnoszącego odwołanie interesu prawnego do bycia stroną postępowania, wówczas – stwierdzając po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego – brak tego interesu wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 kpa.
Skoro zatem brak interesu prawnego po stronie P. S.A wymagał jego zbadania w oparciu o podstawę prawną żądania strony oraz analizę akt sprawy, to Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznając, że odwołujący się nie jest stroną postępowania winna wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, a nie postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania.
Jednak – w ocenie Sądu - naruszenie przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową art. 134 kpa nie miało wpływu na wynik niniejszej sprawy administracyjnej. Odwołanie niepochodzące od strony postępowania administracyjnego nie mogło spowodować przejścia przez organ odwoławczy do fazy ponownej oceny sprawy o komunalizację mienia, co do jej istoty. Zatem sama wadliwość co do zastosowanej formy indywidualnego aktu administracyjnego kończącego postępowanie komunalizacyjne w administracyjnym toku instancji nie miała istotnego znaczenia, skoro odwołanie nie pochodziło od strony postępowania komunalizacyjnego i przez to nie mogło wpłynąć na merytoryczny wynik sprawy komunalizacyjnej.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny - nie dopatrując się wskazywanych w skardze naruszeń prawa jako mających wpływ na wynik sprawy - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI