I SA/Wa 1934/20

I SA/Wa 1934/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak
Joanna Skiba
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 758/22 - Wyrok NSA z 2025-04-24
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
art. 73 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi P. B., M. B. i M. B. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętych pod drogę publiczną oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...] Minister Rozwoju, po rozpatrzeniu odwołania P.B., M.B.[1] i M.B.[2] od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2020 r., nr [...] stwierdzającej nabycie, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - drogę krajową, położonej w gm. [...], obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda [...] działając na podstawie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją z [...] lutego 2018 r., nr [...] stwierdził nabycie, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Skarb Państwa prawa własności wyżej wskazanej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną – krajową. Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...] uchylił w całości decyzję Wojewody z [...] lutego 2018 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując, że nie została wyjaśniona kwestia zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną.
Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2020 r. stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości, położonej w gm. [...], obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] zajętej pod drogę publiczną - drogę krajową. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli P.B., M.B.[1] i M.B.[2]
Minister Rozwoju rozpoznając sprawę wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 nastąpiło zatem, jeżeli 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki:
- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego (przesłanka własności),
- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną (przesłanka zajęcia),
- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego (przesłanka władania).
Jak wynika z akt sprawy 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności, ani Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z treścią umowy sprzedaży z [...] września 1984 r., Rep. [...] nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (z której, na podstawie kolejnych podziałów zostały wydzielone działki nr [...] i nr [...]) był S.N.. Następnie właścicielami przedmiotowej nieruchomości - na mocy umowy sprzedaży z [...] kwietnia 2001 r., Rep. [...] nr [...] r. - byli P.B., M.B.[1] i M.B.[2], co potwierdza księga wieczysta nr [...] oraz prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2016 r., sygn. akt [...].
Minister wskazał, że 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną. Uchwałą Rady Ministrów z 2 grudnia 1985 r., nr 192 w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M. P. z 1986 r., nr 3, poz. 16 ze zm.), droga nr [...] relacji granica Państwa - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - [...] - granica Państwa została zaliczona do kategorii dróg krajowych. Natomiast zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy droga nr 1 z dniem 1 stycznia 1999 r. pozostała drogą krajową, gdyż została wymieniona w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 r. w sprawie wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. z 1998 r, . nr 60 poz. 1071).
Z opracowania geodezyjnego sporządzonego [...] października 2019 r. przez geodetę uprawnionego T.R. oraz dołączonych do niego dokumentów geodezyjnych, analizy dokumentów archiwalnych (w tym sporządzonych przed 31 grudnia 1998 r.) oraz po wykonaniu oględzin w terenie wynika, że działki nr [...] i nr [...] były 31 grudnia 1998 r. położone w pasie drogi publicznej.
Organ stwierdził, że z zebranej dokumentacji wynika, że 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną. Podkreślił, że z orzecznictwa sądowego wynika, że tylko uprawniony geodeta może wyjaśnić wątpliwości dotyczące określenia stanu drogi na 31 grudnia 998 r. (por. wyrok WSA w Warszawie z 3 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2199/18).
Analizując sprawę pod katem spełnienia przesłanki pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego organ ustalił, że 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu publicznym, o czym świadczy oświadczenie Kierownika Rejonu w [...] Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w [...] z [...] sierpnia 2010 r., nr [...]. Z oświadczenia tego wynika, iż do 31 grudnia 1998 r. działalność zarządcy drogi polegała na letnim i zimowym utrzymaniu dróg własnymi siłami oraz częściowo zlecana.
W ocenie Ministra zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ustawy z 13 października 1998 r.
Skargę na decyzję Ministra Rozwoju z [...] czerwca 2020 r. złożyli P.B., M.B.[1] i M.B.[2]. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie:
1. art. 7, 8 i 77 kpa w zw. z art. 140 kpa, poprzez oparcie rozstrzygnięcia o ustalenia faktyczne sprzeczne z dowodem z opinii biegłego (opracowania geodezyjnego z [...] października 2019 r.) polegających na nieuprawnionym przyjęciu, wbrew treści opracowania geodezyjnego, mapy i operatu technicznego zarejestrowanego w [...] [...] [...] kwietnia 2001 r., nr ewid. [...], że przedmiotowe nieruchomości położone były w całości w pasie drogi publicznej, wg stanu na 31 grudnia 1998 r.
2. art. 73 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r., poprzez ich zastosowanie do nieruchomości, której pozostawanie we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a w szczególności zajęcie tej nieruchomości w całości pod drogę publiczną wg stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. nie zostało wykazane, a zatem wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości wbrew ustawowym przesłankom.
3. nierozpoznanie istoty odwołania i nierozpoznanie zarzutów sformułowanych w odwołaniu, z naruszeniem art. 107 § 3, art. 107 § 1 pkt. 6 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 140 kpa.
W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2020 r. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z [...] marca 2021 r. skarżący poparli stanowisko wyrażone w skardze.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 4 marca 2021 r., wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r., poz. 347 ze zm.) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, o czym pełnomocnik skarżących, organ i uczestnik postępowania zostali powiadomieni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Skarga nie jest zasadna.
Podstawą materialnoprawną decyzji był art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, którego treść organ przytoczył oraz prawidłowo wyjaśnił, jakie przesłanki muszą być spełnione, aby nastąpiło nabycie nieruchomości z mocy prawa przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego na podstawie powyższego przepisu.
Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na 31 grudnia 1998 r.
Prawidłowo Minister stwierdził, że przedmiotowe działki: nr [...] i nr [...] wchodzące w skład dawnej działki nr [...] na dzień 31 grudnia 1998 r. stanowiły własność osoby fizycznej – S.N.. Nieruchomość została następnie zbyta na rzecz M.[1] i M.[2] B. i P.B..
Przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła więc własności Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego na datę istotną w sprawie.
Wskazać należy, że art. 73 ust. 1 ustawy dotyczy jedynie nieruchomości, które zostały zajęte pod drogi publiczne. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" zawarte w powyższym przepisie oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, co musi mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r.
W niniejszej sprawie, uchwałą Rady Ministrów z [...] grudnia 1985 r., nr [...] w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych droga oznaczona nr [...] została zaliczona do kategorii dróg krajowych. Natomiast zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy z dniem 1 stycznia 1999 r. pozostała drogą krajową, gdyż wymieniona była w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z [...] grudnia 1998 r. w sprawie wykazu dróg krajowych i wojewódzkich.
Zauważyć przy tym trzeba, że droga to nie tylko jezdnia, ale tzw. pas drogowy czyli wszystko to, co znajduje się w jej liniach rozgraniczających, a więc także chodnik, ścieżka rowerowa, pobocze, zatoki, rowy. Definicję pasa drogowego zawiera art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych określając go jako urządzenie techniczne, stanowiące zorganizowaną całość funkcjonalną podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych.
W celu jednoznacznego potwierdzenia zajęcia spornej nieruchomości pod drogę publiczną wraz z określeniem jej stanu na 31 grudnia 1998 r. Wojewoda zlecił geodecie uprawnionemu wykonanie opracowania geodezyjnego.
Jak wynika z treści opracowania geodezyjnego sporządzonego przez geodetę T.R. rzeczoznawca dokonała analizy szeregu dokumentów (wymienionych szczegółowo w opinii) począwszy od 1964 r., w tym rejestru gruntów, map ewidencyjnych, projektu technicznego budowy drogi szybkiego ruchu i sporządzonej do niego mapy, protokołu ustalenia stanu władania gruntami, operatu geodezyjnego z 1978 r., ksiąg wieczystych i zmian do nich wprowadzanych, aktów notarialnych, mapy zarejestrowanej w Państwowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] w dniu [...] kwietnia 2001 r., nr [...], protokołu wznowienia pasa drogowego z 2008 r., dokumentów dotyczących modernizacji ewidencji gruntów i budynków, ortofotomapy z 1996 r., wypisu ze Starostwa Powiatowego w [...] odnośnie położenia spornych działek na datę 31 grudnia 1998 r., oględzin w terenie. Geodeta omówiła badane dokumenty oraz załączyła je do opinii. Z podsumowania opinii wynika, że działki nr [...] i nr [...] położone były 31 grudnia 1998 r. w pasie drogi publicznej [...] – [...].
Podnieść należy, że sporządzone i załączone przez uprawnionego geodetę dokumenty mają charakter dokumentów urzędowych, określonych w art. 76 kpa i stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Wzruszenie mocy dowodowej takich dokumentów jest możliwe wyłącznie poprzez przeprowadzenie przeciwdowodu. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawili żadnych dowodów, które skutecznie podważyłyby treść opinii i dokumentów do niej załączonych. Chybiony jest zarzut skargi, że jedynie część działki nr [...] położona była 31 grudnia 1998 r. w pasie drogi publicznej. Nie potwierdza tego w żaden sposób podsumowanie opinii (pkt [...]).
Odnośnie powołanej w skardze mapy zarejestrowanej [...] kwietnia 2001 r. w Państwowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] nr [...] wskazać należy, że mapa ta była przedmiotem analizy rzeczoznawcy - stanowi ona załącznik nr [...],[...] i [...] do opracowania. Jak wynika z tych załączników sporne działki położone są w pasie drogi. Analiza mapy jak i pozostałych szczegółowo wskazanych i omówionych w opracowaniu dokumentów doprowadziły geodetę do konkluzji, że działki nr [...] i nr [...] położone były 31 grudnia 1998 r. w pasie drogi publicznej. Skarżący pomijają fakt, że dokument ten jest jednym z wielu analizowanych przez rzeczoznawcę, wobec tego wybiórcze powoływanie się na dowód w sprawie, bez analizy pozostałych dowodów opisanych przez geodetę nie może być skuteczne. Także z pisma z [...] maja 2010 r. Kierownika Rejonu w [...] [...] wynika, że 31 grudnia 1998 r. sporne działki były zajęte pod drogę publiczną nr [...].
Skarżący zarzucili, że organ II Instancji nie odniósł się do pkt. 7 odwołania, w którym podnieśli, że w 1984 r. Skarb Państwa sprzedał nieruchomość osobie fizycznej. Wprawdzie Minister nie odniósł się szczegółowo do tego zarzutu (kwestie te zostały rozwinięte przez organ I instancji z obszernym powołaniem opinii geodety), to wskazać należy, że istotny jest stan faktyczny i prawny na 31 grudnia 1998 r. Poza tym, co istotne, nabycie nieruchomości przez S.N. nastąpiło przed zaliczeniem drogi, w granicach której położone są sporne działki do kategorii dróg publicznych. Skarb Państwa nie dokonał więc zbycia osobie fizycznej drogi publicznej.
Odnosząc się do przesłanki władztwa publicznoprawnego, wskazać należy, że zgodnie z orzecznictwem sądowym władanie oznacza wykonywanie na nieruchomości prac związanych m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (wyrok NSA z 14 listopada 2008 r. I OSK 1471/2007). Z pisma z [...] sierpnia 2020 r. P.K. - Kierownika Rejonu w [...] wynika, że do 31 grudnia 1998 r. działalność zarządcy drogi - Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w [...] Zarząd Dróg w [...] polegała na letnim i zimowym utrzymywaniu dróg własnymi siłami i częściowo zlecane, a od 2008 r. bieżące utrzymanie (letnie i zimowe) dróg krajowych zostało zlecone firmie wykonawczej.
Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn chybione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 73 ust. 1 i 3 ustawy. Podnieść należy, że w toku postępowania skarżący nie przedstawili dowodów, które podważyłyby stanowisko organów. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie, zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy konieczny do rozpoznania sprawy oraz wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się wydając decyzje. Uzasadniły przy tym swoje stanowiska. Prawidłowo też zastosowały przepisy postępowania.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji.