I SA/Wa 1927/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-02-06
NSAinneŚredniawsa
reforma rolnadekret PKWNnieruchomości ziemskiesądy administracyjnepostępowanie administracyjneKodeks postępowania administracyjnegoprawo własnościskarżącyorgan administracji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę dotyczącą decyzji o przeznaczeniu majątku ziemskiego na cele reformy rolnej, uznając, że spełniał on wymagane normy obszarowe.

Skarga dotyczyła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Podlaskiego o stwierdzeniu, że majątek ziemski o powierzchni 81,13 ha podlegał reformie rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 1944 r. Skarżący kwestionował powierzchnię użytków rolnych, twierdząc, że część majątku stanowiły lasy i nie powinna być objęta reformą. Sąd, analizując zgromadzone dokumenty archiwalne, uznał, że powierzchnia użytków rolnych przekraczała wymagane 50 ha, a późniejsze zmiany w charakterze użytków (np. pojawienie się lasów) nie mają znaczenia dla oceny zgodności z dekretem w momencie jego stosowania. Skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi L. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Podlaskiego stwierdzającą, że majątek ziemski o powierzchni 81,13 ha podlegał przepisom dekretu o reformie rolnej z 1944 r., w szczególności art. 2 ust. 1 lit. e. Skarżący argumentował, że część majątku, tzw. Kolonia [...], stanowiła lasy o powierzchni 26,62 ha i nie powinna być objęta reformą, a także kwestionował dokładność pomiarów i obliczeń powierzchni użytków rolnych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, rozpatrując odwołanie, wskazał, że zgodnie z dekretem, nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, których łączna powierzchnia przekraczała 100 ha ogólnej lub 50 ha użytków rolnych, podlegały reformie. Analiza dokumentów archiwalnych, w tym protokołu z przejęcia majątku z 1944 r., wykazała, że majątek ten obejmował 81,13 ha, w tym 54 ha gruntów ornych, co przekraczało wymóg 50 ha użytków rolnych. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo materialne. Sąd podkreślił, że późniejsze zmiany w użytkowaniu gruntów, takie jak pojawienie się lasów na części nieruchomości, nie mają wpływu na ocenę zgodności z dekretem w momencie jego stosowania. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na wcześniejszą decyzję Wojewody z 2015 r. stwierdzającą, że resztówka z tego majątku również podlegała reformie. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję Ministra za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, majątek ziemski podlegał przepisom dekretu o reformie rolnej, ponieważ powierzchnia użytków rolnych przekraczała wymagane 50 ha, a późniejsze zmiany w charakterze użytków nie mają znaczenia dla oceny zgodności z dekretem w momencie jego stosowania.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na dokumentach archiwalnych wskazujących na powierzchnię 54 ha gruntów ornych, co przekraczało 50 ha wymaganych przez dekret. Podkreślono, że późniejsze pojawienie się lasów na części nieruchomości nie wpływa na ocenę zgodności z dekretem w momencie jego stosowania, a wcześniejsza decyzja o podpadaniu resztówki pod reformę potwierdzała zasadność zastosowania dekretu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

dekret o reformie rolnej art. 2 § 1 lit. e

Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

rozporządzenie art. 5

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Twierdzenie, że część majątku stanowiła lasy o powierzchni 26,62 ha i nie podlegała reformie rolnej. Kwestionowanie dokładności pomiarów i obliczeń powierzchni użytków rolnych. Powoływanie się na zdjęcia satelitarne z 2021 r. jako dowód na obecny charakter gruntów.

Godne uwagi sformułowania

nie może być dowodem na to, iż w chwili przejęcia majątku ziemskiego [...] były to lasy, tym bardziej, iż od chwili przejęcia gruntów minęło prawie 80 lat. nie mogą być dowodem na to, że w ogóle na terenie majątku znajdował się jakikolwiek las. ani organ ani tym bardziej Sąd nie bada losów nieruchomości po nacjonalizacji a jedynie ocenia czy odjęcie prawa własności w trybie dekretu nie nastąpiło bezprawnie, sprzecznie z celami dekretu.

Skład orzekający

Anna Falkiewicz-Kluj

sprawozdawca

Jolanta Dargas

członek

Przemysław Żmich

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dekretu o reformie rolnej, zwłaszcza w kontekście ustalania powierzchni użytków rolnych i znaczenia późniejszych zmian w charakterze gruntów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i historycznego kontekstu reformy rolnej z lat 40. XX wieku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy historycznego prawa reformy rolnej i jego zastosowania w kontekście współczesnych sporów o własność. Choć prawnie istotna, może być mniej interesująca dla szerokiej publiczności ze względu na specyfikę tematu.

Czy lasy z lat 40. XX wieku mogły uniemożliwić reformę rolną? Sąd rozstrzyga historyczny spór o majątek.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1927/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Jolanta Dargas
Przemysław Żmich /przewodniczący/
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2024 r. sprawy ze skargi L. N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr DNI.rn.625.35.2023 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 29 sierpnia 2023 r., znak sprawy: DNI.rn.625.35,2023, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, dalej Minister, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz, 775), dalej "k.p.a." po rozpatrzeniu odwołania L. N., działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M. N., T. N. oraz Z. N., od decyzji Wojewody Podlaskiego z 20 lutego 2023 r., znak: WG-I.7515.23.2022.AD, utrzymał tę decyzję w mocy.
Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń i ocen organu. Wnioskiem z 20 czerwca 2022 r., L. N. wystąpił do Wojewody Podlaskiego o stwierdzenie, że majątek ziemski [...], stanowiący byłą własność M. N. i G. N., nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm.), dalej "dekret".
Decyzją z 20 lutego 2023 r., znak: WG-I.7515.23.2022.AD, Wojewoda Podlaski orzekł, że majątek ten podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu.
Odwołanie od ww. decyzji wniósł L. N. w uzasadnieniu podając, że w sprawie nieprawidłowo obliczono powierzchnię gruntów ornych majątku [...].
Rozpatrując sprawę, Minister wskazał na następujące okoliczności faktyczne.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu (w pierwotnym brzmieniu), na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych w ramach tej powierzchni.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały Siedmiu Sędziów z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06, wskazał, że na cele reformy rolnej mogły być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadały celom, o których mowa w art. 1 ust 2 dekretu. Nie może tu zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, chodzić o wszystkie nieruchomości, które mogły być nazwane jako ziemskie, ale o pewną ich grupę, przydatną do realizacji określonych celów, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 1 ust. 2 lit. a, b, c, d i e dekretu. Biorąc zatem także pod uwagę przedmiot dekretu, jakim jest reforma rolna, należy uznać, że nieruchomość ziemska w rozumieniu dekretu to taka, która ma charakter rolniczy, stanowiąca własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych; spełniająca normy obszarowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu; nadająca się do realizacji celów reformy rolnej wymienionych w art. 1 ust. 2 dekretu.
Złożony w sprawie wniosek został oparty na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U., Nr 15, poz. 51). Zgodnie z jego treścią dotyczy on oceny podpadania pod art. 2 ust. 1 lit. e dekretu majątku pn. [...]., położonego w gminie [...] o pow. 81,13 ha.
Nieruchomość została przejęta na podstawie art. 2 ust 1 lit. e dekretu. Ponieważ powierzchnia majątku nie przekraczała 100 ha powierzchni ogólnej, należało zbadać, czy przedmiotowy majątek zawierał 50 ha użytków rolnych.
W celu zebrania wyczerpującej dokumentacji w sprawie, organ I instancji wystąpił do: Archiwum Akt Nowych, Starostwa Powiatowego w [...], Archiwum Państwowego w B., Urzędu Gminy [...], Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w B. oraz do Wojskowego Biura Historycznego, celem nadesłania dokumentów dot. majątku [...].
Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że właścicielami majątku [...] byli G. i M. N., a jego powierzchnia wynosiła 81,13 ha (odpisu aktu w księdze hipotecznej "[...] lit. [...]" z dnia 28 kwietnia 1939 r.). Z dokumentów wynika, że prawa spadkowe po tych osobach nabyli: L. N., Z. M., M. N., T. N. oraz Z. N. W aktach sprawy znajduje się oryginał protokołu z przejęcia na cele reformy majątku [...] z dnia 6 listopada 1944 r., w którym podano, że jego obszar wynosił 81,13 ha, w tym: grunty orne 54,00 ha, łąki 4,13 ha, pastwiska 14 ha, stawy rybne 3,00 ha, inne wody 2 ha, nieużytki 4 ha oraz potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia tego protokołu (nadesłana przez Archiwum Państwowe w B.), w której wskazano, że powierzchnia majątku wynosi 81,13 ha, a w jej skład wchodzą: grunty orne 54,00 ha, łąki 4,13 ha, pastwiska 14 ha, podwórza, zabudowania, drogi 2 ha, stawy rybne 4 ha, nieużytki 6 ha. Występują więc różnice w pozycjach: podwórza, zabudowania, drogi; stawy rybne; inne wody; nieużytki. Natomiast w dokumencie przesłanym przez Archiwum Akt Nowych w W. "Ewidencja nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi z dn. 6.IX.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej" podano, że majątek [...] posiada 81,13 ha, w tym: 52 ha gruntów ornych, 4,13 łąk, 14 ha pastwisk, 2 ha pod zabudowaniami, 3 ha wód, 3,5 ha nieużytków, 2 ha dróg, 0,50 ha rowów. Z decyzji Powiatowego Urzędu Ziemskiego w B. w sprawie zatwierdzenia klasyfikacji i szacunku gruntów rozparcelowanego majątku [...] z dnia 4 lutego 1946 r" wynika, że 57,50 ha gruntów z tego majątku przydzielono osobom fizycznym. Natomiast z pisma Zarządu Wojewódzkiego Związku Samopomocy Chłopskiej w B. z dnia 20 maja 1948 r., skierowanego do Urzędu Wojewódzkiego B. wynika, że resztówka po rozparcelowanym majątku [...] została przekazana Związkowi Samopomocy Chłopskiej a w jego skład wchodziły: stawy, zabudowania, park i nieużytki.
W aktach sprawy znajduje się szkic rozparcelowanych gruntów majątku [...] z 1944 r., w którym podano, iż dział I majątku [...] miał powierzchnię 67,63 ha, natomiast dział II miał powierzchnię 13,50 ha, co daje w sumie 81,13 ha, z czego rozparcelowanych zostało 57,50 ha. Na szkicu tym określono jaki rodzaj użytków stanowiły grunty wchodzące w skład majątku [...]. Wśród dokumentów archiwalnych znajduje się także wykaz rozrachunkowy nabywców działek z rozparcelowanej nieruchomości ziemskiej [...], w którym wyszczególniono nabywców działek o powierzchni 57,50 ha, wchodzących w skład majątku ziemskiego [...], które stanowiły grunty orne klasy III oraz łąki klasy III, a także decyzja Powiatowego Urzędu Ziemskiego w B. w sprawie zatwierdzenia klasyfikacji i szacunku gruntów rozparcelowanego majątku ziemskiego [...] z dnia 4 lutego 1946 r., w której wskazano nabywców działek o powierzchni 57,50 ha, należących do £
majątku ziemskiego [...]. Pomiędzy tymi dokumentami występują więc różnice odnośnie powierzchni poszczególnych użytków gruntowych, lecz jednoznacznie wynika z nich, że w skład majątku [...] wchodziło ponad 50 ha użytków gruntowych.
L. N. w złożonym wniosku poniósł, iż powierzchnie wykazane w piśmie Archiwum Państwowego w B. z dnia 25 marca 2021 r., nie są zgodne z powierzchniami wskazanymi na szkicu rozparcelowanych gruntów majątku [...], co w jego ocenie potwierdza, że parcelacji dokonano bezprawnie. W jego ocenie najbardziej miarodajnym dokumentem do oznaczenia rodzaju użytków w przedmiotowym majątku jest zdjęcie satelitarne z 2021 r., na którym widać, że na omawianym terenie znajdują się duże powierzchnie lasu. W odwołaniu L. N. podkreślił, że informacje dot. powierzchni majątku podane w protokole z przejęcia majątku oraz w szkicu parcelacyjnym (w którym podano, że powierzchnia majątku wynosi 81,13 ha, na którą składają się grunty położone w ob. I 67,63 ha i w ob. II 13,5 ha) nie są prawdziwe, ponieważ ze sporządzonego w 1965 r. planu katastralnego sporządzonego przez Starostwo Powiatowe w [...] wynika, że powierzchnia majątku wynosi 81,13 ha, lecz w jej skład wchodzą grunty położone w ob. I 54,51 ha i w ob. II 26,62 ha (stanowiące lasy).
Odnosząc się do tych zarzutów organ II instancji wskazał, że Skarżący w swoich pismach powołuje się m.in. na zaświadczenie z dnia 27 maja 1946 r., które w jego ocenie potwierdza, że dział II majątku [...] składa się z trzech działek o ogólnej powierzchni 26,62 ha, które przekazano Lasom Państwowym. Organ I instancji, pismem z dnia 20 grudnia 2022 r., znak: [...], zwrócił się do wnioskodawcy z prośbą o nadesłanie dokumentu z którego wynika, że część majątku ziemskiego, tzw.Kolonia [...], składała się z trzech działek o ogólnej powierzchni 26,62 ha. W odpowiedzi na pismo Wnioskodawca przesłał mapę sztabową z 1939 r. oraz aktualną mapę ewidencyjną. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z maja 1946 r., na które powołuje się L. N., lecz wynika z niego jedynie, źe nieruchomość ziemska [...] o obszarze 81,13 ha, składała się z działu I i działu II, oraz że stanowiła własność M. i G. N. Nie wskazano natomiast w nim powierzchni poszczególnych działów.
Zarówno w odwołaniu jak i w pismach złożonych w trakcie postępowania L. N. przedstawia wyliczenia, które w jego ocenie potwierdzają, że powierzchnia użytków rolnych majątku [...] nie przekraczała 50 ha, opierając się na założeniu, iż powierzchnia gruntów Kolonii [...], które stanowiły lasy wynosiła 26 ha.
Zdaniem organu, zgromadzona w sprawie dokumentacja wskazuje, że dział II majątku ziemskiego [...] (tzw. Kolonia [...]), posiadał powierzchnię 13,5 ha, która stanowiły grunty orne klasy III. Jak słusznie zauważył Wojewoda Podlaski w zaskarżonej decyzji, powoływanie się na fakt, iż Starosta [...] przy swoim piśmie z dnia 8 sierpnia 2022 r., znak: [...], nadesłał wypisy z rejestru gruntów, z których wynika, że działki, które wchodziły w skład przedmiotowego majątku, obecnie stanowią lasy, nie może być dowodem na to, iż w chwili przejęcia majątku ziemskiego [...] były to lasy, tym bardziej, iż od chwili przejęcia gruntów minęło prawie 80 lat. Nie są one także dowodem na powierzchnię tzw. Kolonii [...], gdyż wszystkie dostępne dokumenty i szkice wskazują, iż miała ona powierzchnię 13,5 ha. Analizując dokumenty znajdujące się w aktach sprawy organ stwierdził, że brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że majątek [...] nie spełniał normy obszarowej zawartej w przepisach art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Zebrane w sprawie dokumenty potwierdzają, że powierzchnia użytków rolnych przedmiotowego majątku przekraczała 50 ha.
Poza tym Wojewoda Podlaski decyzją z dnia 9 marca 2015 r., znak: WG-X.7515.4.2011.AD, orzekł, że resztówka, położona na działce oznaczonej obecnie nr geod. [...], o powierzchni 16,12 ha, stanowiąca część majątku ziemskiego "[...]", podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Strony nie wniosły odwołania od przedmiotowej decyzji, w związku z tym stała się ona ostateczna.
Na podstawie art. 2 ust 1 lit. e dekretu aby nieruchomość mogła być przejęta na cele reformy rolnej, musiała spełniać następujące warunki: musiała to być nieruchomość ziemska, stanowiąca własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych oraz spełniająca normy obszarowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W ocenie Ministra, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego potwierdza, że wszystkie te warunki w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, decyzja organu I instancji jest więc prawidłowa.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł L. N., zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie i zwrot kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
art. 7 k.p.a. w związku z art.77 § 1 k.p.a. w związku z art. .2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez brak dokonania oceny stanu faktycznego sprawy zgodnie z wymogami przywołanych przepisów, co doprowadziło do bezpodstawnej oceny, że majątek [...] podlegał przejęciu w ramach dekretu o reformie rolnej, podczas gdy w rzeczywistości majątek [...] nie podpadał pod art. 2 ust.1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że w czasie gdy kwalifikowano majątek do parcelacji nie były te czynności poprzedzane stosownymi pomiarami. Pomiarów dokonano dopiero w 1945 r. Nie mogli zatem parcelujący wiedzieć, że majątek przekraczał 50 ha użytków rolnych. Tymczasem majątek składał się z 2 części z których kolonia [...] Ob. II stanowiła las (były to 3 działki) i miała powierzchnię 26,62 ha a nie 13,5 ha jak to przyjęto, i z tego powodu była wyłączona spod działania dekretu rolnego. Kolonia [...] ob. II w stosunku do której pierwotnie nie dokonano pomiarów, wobec błędnego przyjęcia, że miała powierzchnię 13,5 ha zamiast 26,62 ha, została opisana jako posiadająca 81,13 ha. Po odjęciu z tej powierzchni lasów nie podpadających pod działanie przepisów o reformie rolnej (81,13 ha – 55,57 =25,56 ha).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poy. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć stanowią przepisy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Cel podjęcia takiego rozwiązania prawnego był wskazany w art. art. 1 ust. 1 zdanie drugie dekretu – stworzenie systemu gospodarczego opartego na gospodarstwach – silnych zdrowych i zdolnych do wydatnej produkcji. W myśl art. 1 ust. 2 dekretu, przeprowadzenie reformy rolnej obejmowało: upełnorolnienie istniejących gospodarstw rolnych o powierzchni niżej pięciu hektarów użytków rolnych, tworzenie nowych samodzielnych gospodarstw rolnych dla bezrolnych, robotników i pracowników rolnych oraz drobnych dzierżawców, tworzenie w pobliżu miast i ośrodków przemysłowych gospodarstw dla produkcji ogrodniczo-warzywniczej, kolonii i ogródków działkowych robotniczych, urzędniczych i rzemieślniczych, zarezerwowanie odpowiednich terenów dla szkół oraz poddanych zarządowi państwowemu lub samorządowemu ośrodków dla podniesienia kultury rolnej, wytwórczości nasiennej, hodowlanej oraz przemysłu rolnego. Po nowelizacji tego dekretu, która weszła w życie z dniem 19 stycznia 1945r., dodano między innymi, że w ramach reformy rolnej możliwe jest również rezerwowanie odpowiednich terenów pod rozbudowę miast, kolonii mieszkaniowych oraz terenów na potrzeby wojskowe, komunikacji publicznej i melioracji. Przy tak określonych wartościach uzasadniających przyjęte rozwiązania, art. 2 ust. 1 tego dekretu stanowił, że na cele reformy rolnej przeznaczone będą "nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym", a po noweli dekretu, która weszła w życie 19 stycznia 1945 r. – "nieruchomości ziemskie".
Odnosząc się do wykładni art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, w orzecznictwie sądów administracyjnych od lat jednolicie przyjmuje się - w ślad za poglądem prawnym wywiedzionym w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 19 września 1990 r., W 3/89 - że przez "nieruchomość ziemską", o której mowa w tym przepisie rozumieć należy nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, tj. takie, które są lub mogą być wykorzystywane do produkcji roślinnej, zwierzęcej czy sadowniczej. Pojęcie to winno być przy tym interpretowane z uwzględnieniem normatywnych celów reformy rolnej, a zwłaszcza w nawiązaniu do przepisów art. 1 ust. 2 dekretu, który ustalił dla realizacji jakich zamierzeń mają służyć grunty przejmowane na potrzeby reformy rolnej. Dekret nie obejmował co do zasady nieruchomości nie mających charakteru rolniczego. Nie zmieniała tego zwłaszcza nowelizacja dekretu ze stycznia 1945 r., kiedy to ze zdania pierwszego art. 2 ust 1 wykreślono wyrazy "o charakterze rolnym". Stąd nieruchomości, które takiego charakteru nie miały, mogły być przejęte na własność Skarbu Państwa w trybie dekretu tylko wówczas, gdy pozostawały w funkcjonalnym związku z nieruchomością ziemską o charakterze rolniczym. Dopuszczalne jest przy tym orzekanie co do fragmentów nieruchomości ziemskiej w kontekście podpadania pod działanie dekretu (por. uchwały w składzie 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06 oraz z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10).
W ocenie Sądu, organ II instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z przyjętą przez ustawodawcę i mającym zastosowanie w niniejszej sprawie trybie ustalonym przepisem § 5 rozporządzenia i doszedł ostatecznie do niewadliwych wniosków o braku podstaw do uznania, że nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów o reformie rolnej jako przekraczająca 50 ha użytków rolnych.
Jak prawidłowo ustalił organ powierzchna całego majątku wynosiła 81,13 ha. Stanowił o tym dokument urzędowy w postaci wpisów w księdze hipotecznej [...] lit [...] z 28 kwietnia 1939 r. Podobna powierzchnia uwidoczniona została w protokole z przejęcia nieruchomości z 6 listopada 1944 r. W protokole tym podano nadto, że majątek składa się z następujących obszarów:
-grunty orne- 54 ha;
-łąki – 4,31 ha;
pastwiska – 14 ha;
stawy -rybne – 3 ha;
inne wody – 2 ha;
nieużytki – 4 ha.
Ten dokument nadesłany z Archiwum Państwowego w B. jako sporządzony przez właściwe organy w zakresie przysługujących mu kompetencji z mocy art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dokument urzędowy korzystający z domniemania zgodności z prawdą.
Zgodzić się należy z twierdzeniami Skarżącego co do pewnej niezgodności powierzchni majątku, a raczej rodzajowi użytków, pomiędzy poszczególnymi dokumentami – wykazem rozrachunkowym nabywców działek z rozparcelowanej nieruchomości (57,50 ha), decyzji Powiatowego urzędu Ziemskiego w B. w sprawie zatwierdzenia klasyfikacji co do powierzchni poszczególnych składników majątkowych czy szkicu z parcelacji. Jednakże ze wszystkich z nich wynika, że powierzchnia gruntów ornych wynosiła ponad 50 ha (54 ha).
Błędne w tym kontekście są twierdzenia Skarżącego że niezgodność ta stanowi podstawę do przyjęcia tezy o mniejszej niż to wskazano w decyzji powierzchni gruntów ornych. Dowodu na tę okoliczność w żadnym razie nie może stanowić zdjęcia satelitarne z 2021 r na których na części nieruchomości znajduje się las. Wynika to z tego, że dokument ten pochodzi z 2021 r a więc dotyczy stanu z ponad 70 lat od przeprowadzania reformy rolnej. Przez ten czas na tym terenie z pewnością mógł wyrosnąć las i to całkiem spory.
Poza tym umknęło uwadze Skarżącego, że w sprawie wydana została przez Wojewodę Podlaskiego decyzja z 9 marca 2015 r. znak WG-X.7515.4.2011.AD o podpadaniu pod działanie przepisów o reformie rolnej tzw. resztówki położonej na działce o obecnym nr ew. [...] o pow. 16,12 ha, co oznacza, że powierzchnia ta wcześniej stanowiła majątek podlegający przepisom o reformie rolnej. Ze szkicu z rozparcelowanego majątku, wbrew temu co wywodzi Skarżący, wynika, że uwzględniono, że cała nieruchomość miała powierzchni: dział I – 67,63 ha, dział II powierzchnię 13,50 ha co daje w sumie powierzchnię 81,13 ha z czego rozparcelowane zostało 57,50 ha. We wszystkich dokumentach widnieje zatem ta sama powierzchnia nieruchomości tj 81,13 ha i powierzchnia gruntów ornych ponad 54 ha. I choć rzeczywiście pomiędzy dokumentami występują różnice w powierzchni użytków (łąki, pastwiska czy stawy) to występuje zgodność co do powierzchni działek ornych – 54 ha. Żaden z dokumentów nie wskazuje aby była ona mniejsza niż 50 ha.
Sąd nie podziela wywodów Skarżącego, że z tej powierzchni powinna być odjęta powierzchnia lasów o pow. 26 ,62 ha. Choć istotnie w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie z 27 maja 1846 r. Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w B. z którego wynika, że majątek składał się z działu I i II i stanowił własność M. i G. N., na które to zaświadczenie powołuje się Skarżący, to bynajmniej nie wynika z niego aby na nieruchomości istniał las i aby zaświadczenie określało powierzchnię poszczególnych działów w odniesieniu do rodzajów występujących tam użytków.
Sąd w pełni akceptuje wywody organów, które ustaliły, że przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła w części lasu, która to powierzchnia nie podpadałaby pod działanie przepisów o reformie rolnej. Na pewno takiego faktu nie można ustalić na podstawie obecnie prowadzonej ewidencji gruntów czy zdjęć satelitarnych z 2021r. Dokumenty te są bowiem nieaktualne, bo być takimi nie mogły, na 1944 r. Jeszcze raz należy podkreślić, że ani protokół z przejęcia ani szkic z parcelacji ani wypis z księgi wieczystej nie pozwalają na ustalenie, że w ogóle na terenie majątku znajdował się jakikolwiek las. Tej oceny nie zmienia także treść pisma Starostwa Powiatowego w B. z 15 lipca 1948 r. z którego wynika, że po zbadaniu na miejscu gruntów okazało się, że szkic nie odpowiada rzeczywistości (k 116 zielony segregator). Niezgodność nie dotyczy powierzchni gruntów ornych ale powierzchni sadów (są lub nie), nieużytków czy łąk.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów Skargi Sąd uznał je za nie uzasadnione lub nie mające wpływu na treść rozstrzygnięcia:
-przeprowadzenie pomiarów w 1945 r. nie wpływa na prawidłowość tezy o podpadaniu majątku pod działanie dekretu w odniesieniu do tego majątku, gdyż z niego także nie wynika aby powierzchnia gruntów ornych była mniejsza niż 50 ha.
-przekazanie gruntów lasom państwowym było wynikiem późniejszych czynności prawnych dokonywanych po parcelacji a więc nie mogły być te czynności odzwierciedlone przy samej parcelacji;
-na szkicu sytuacyjnym są uwidocznione 3 działki natomiast na mapie ewidencyjnej z 1965 r. – [...]; mapa ta pochodzi z okresu zakładania ewidencji gruntów i uwzględnia już działki ewidencyjne po ich podziale, przyznaniu poszczególnym podmiotom, które otrzymały działki w ramach parcelacji i przydzielaniu na cele reformy rolnej. Dlatego mamy do czynienia z ich różną liczbą.
-ani organ ani tym bardziej Sąd nie bada losów nieruchomości po nacjonalizacji a jedynie ocenia czy odjęcie prawa własności w trybie dekretu nie nastąpiło bezprawnie, sprzecznie z celami dekretu.
Z tych względów Sąd uznał, że decyzja Ministra jest prawidłowa, ponieważ odpowiada prawu. Organ szczegółowo zebrał materiał dowodowy a następnie go ocenił a ocena ta nie została podważona przez Skarżącego czy w konsekwencji Sąd. Tym samym Sąd nie stwierdził aby organ dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania a w konsekwencji przepisów prawa materialnego -dekretu. Uzasadnienie decyzji spełnia kryteria o jakich mowa w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI