I SA/WA 1918/19

I SA/Wa 1918/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-03-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-09-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/
Joanna Skiba
Przemysław Żmich /przewodniczący/
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Sygn. powiązane
I OSK 853/21 - Wyrok NSA z 2024-06-26
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) po rozpoznaniu 4 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] czerwca 2019 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), zwanej dalej "kpa", w związku z art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, z późn. zm.), dalej "upea", po rozpatrzeniu zażalenia P. G., dalej "skarżącego", na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r" znak: [...]; [...], ustalające wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych podczas egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzonej wobec skarżącego, dotyczącej wydania nieruchomości położonych w [...], obręb [...], oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...], dalej "nieruichomość" na kwotę [...] złotych, utrzymano je w mocy.
Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2005 r., znak: [...], zwaną dalej "decyzją Wojewody [...]", ustalił lokalizację autostrady płatnej [...] na odcinku od [...] (km [...] - granica administracyjna z [...]) do [...] w [...] (km [...]), zgodnie z załącznikiem graficznym do decyzji, oraz zatwierdził projekt podziału nieruchomości. Decyzji Wojewody [...] nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2010 r., znak: [...], zwaną dalej "decyzją Wojewody [...] nr [...]", zezwolił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie wyżej opisanej nieruchomości. Upomnieniem z [...] lutego 2011 r., znak: [...], doręczonym P. G. w dniu [...] marca 2011 r., Wojewoda [...] wezwał zobowiązanego P. G., do niezwłocznego wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Wojewody [...] Nr [...], tj. wydania nieruchomości. Wobec niewykonania powyższego obowiązku Wojewoda [...] wystawił w dniu [...] marca 2011 r. tytuł wykonawczy nr [...], zwany dalej "tytułem wykonawczym nr [...], w którym wskazał treść podlegającego egzekucji obowiązku, tj. wydanie przez Skarżącego wyżej opisanej nieruchomości. Wojewoda [...][...] kwietnia 2011 r. wydał postanowienie znak: [...], zwane dalej "postanowieniem nr [...]", wzywające Skarżący do wykonania obowiązku wydania Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad w [...] ww. nieruchomości pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci odebrania nieruchomości oraz do uiszczenia opłaty w wysokości [...] zł za wydanie przedmiotowego postanowienia. Odpis tytułu wykonawczego nr [...] wraz postanowieniem nr [...], doręczono zobowiązanemu w dniu [...] maja 2011 r.
Z załączonego do akt sprawy sporządzonego w dniu [...] maja 2011 r. protokołu, znak: [...], z przeprowadzonych czynności wynika, że skutecznie przeprowadzono egzekucję obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...]. Upomnieniem z dnia [...] marca 2011 r., znak: [...], doręczonym Skarżącemu w dniu [...] kwietnia 2011 r., Wojewoda [...] wezwał Go do niezwłocznego wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Wojewody [...] Nr [...]. tj. dobrowolnego wydania przedmiotowej nieruchomości oraz poinformował o obowiązku uiszczenia kosztów upomnienia w wysokości [...] zł na rachunek bankowy [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...]. Wobec niewykonania powyższego obowiązku Wojewoda [...] wystawił w dniu [...] kwietnia 2011 r. tytuł wykonawczy nr [...], zwany dalej "tytułem wykonawczym nr [...]", w którym wskazał treść podlegającego egzekucji obowiązku, tj. wydanie nieruchomości.
Pismami z dnia [...] lipca 2011 r., znak: [...] i znak: [...] organ egzekucyjny wezwał Skarżącego do uregulowania kwot [...] zł i [...] zł z tytułu zwrotu kosztów egzekucyjnych poniesionych przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego mającego na celu wykonanie obowiązku wynikającego z decyzji Wojewody [...] Nr [...] i decyzji Wojewody [...] Nr [...]. Koszty nie zostały uiszczone w związku z czym wszczęto postępowanie egzekucyjne w tym zakresie. Wojewoda [...] pismem z dnia [...] października 2017 r., znak: [...]; [...], zawiadomił Skarżącego o obowiązku uiszczenia, w terminie czternastu od dnia otrzymania ww. zawiadomienia, na wskazany rachunek bankowy [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym, w łącznej wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Wojewoda [...] w dniu [...] grudnia 2017 r. wydał postanowienie znak: [...]; [...], o ustaleniu kosztów egzekucyjnych na kwotę [...] zł.
Minister Inwestycji i Rozwoju, zwany dalej "Ministrem", po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r., znak: [...], uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] stycznia 2019 r., znak: [...], Minister wskazał, że organ egzekucyjny bezpodstawnie obciążył Skarżącego kosztami opłat za wydanie postanowienia o wezwaniu do wykonania obowiązku wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu w wysokości [...] zł, zamiast [...] zł oraz kosztami upomnienia w wysokości [...] zł, zamiast [...] zł uznając, że Skarżący jako właściciel nieruchomości podlegającej obowiązkowi wydania, odpowiadał za opuszczenie nieruchomości przez Pana M. J., a tym samym należało go obciążyć powstałymi kosztami egzekucyjnymi (tj. kosztami upomnienia w wysokości [...] zł i opłaty w wysokości [...] zł za wydanie postanowienia w egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec Pana M. J.).
Ponadto w uzasadnieniu powołanego postanowienia z dnia [...] stycznia 2019r., znak: [...], Minister wskazał, że organ egzekucyjny w zaskarżonym rozstrzygnięciu ograniczył się do stwierdzenia, że wydatki w zakresie kosztu przejazdu egzekutora, kosztu przewozu, załadowania, rozładowania ruchomości usuniętych z opróżnionych nieruchomości oraz kosztu ochrony nieruchomości mieszczą się w katalogu określonym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz, że z ustaleń dokonanych przez organ egzekucyjny całość kosztów egzekucyjnych została oszacowana na łączną kwotę [...] zł. Organ egzekucyjny nie wyjaśnił natomiast, czy poniesione koszty były uzasadnione i celowe, podczas gdy powinien dowieść, że zostały faktycznie poniesione, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego i przekonać zobowiązanego, co do zasadności i celowości poniesienia kosztów. Taką właśnie funkcję poznawczą pełni zaskarżalne postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych wydane na podstawie art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Mając na względzie brzmienie przepisu art. 138 § 2 zd. 2 kpa, Minister wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji, ustalając koszty egzekucyjne, winien uwzględnić wskazania Ministra w zakresie obciążenia Pana P. G. jako zobowiązanego kosztami opłat za wydanie postanowienia o wezwaniu do wykonania obowiązku wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu oraz kosztów upomnienia oraz wyjaśnić, że koszt przejazdu egzekutora, koszt przewozu, załadowania, rozładowania ruchomości usuniętych z opróżnionych nieruchomości oraz koszt ochrony nieruchomości był w okolicznościach danej sprawy uzasadniony zarówno co do zasady, jak i co do wysokości.
Wojewoda [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ustalił wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych podczas egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym prowadzonej wobec Pana P. G. na kwotę [...] złotych.
Skarżący wniósł zażalenie kwestionując zasadność i wysokość kosztów egzekucyjnych. W ocenie skarżącego egzekwowana należność, zgodnie z art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869) zaliczona jest do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym i roszczenie uległo przedawnieniu. Rozpoznając zażalenie Minister powołał przepis art. 64c § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgodnie z którym koszty egzekucyjne, na które składają się opłaty za czynności egzekucyjne i wydatki faktycznie poniesione w związku z prowadzeniem egzekucji, obciążają zobowiązanego. Zgodnie zaś z art. 64b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydatkami egzekucyjnymi są koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, a w szczególności na opłacenie:
1) przejazdu i delegacji poborcy lub egzekutora;
2) przewozu, załadowania, rozładowania, przechowania, utrzymania i dozoru zwierząt oraz ruchomości odebranych albo usuniętych z opróżnionych budynków, lokali i pomieszczeń;
3) przymusowego otwarcia środków transportu, pomieszczeń i schowków;
4) należności świadków, biegłych i rzeczoznawców;
5) ogłoszenia w prasie;
6) sporządzenia dokumentów;
7) prowadzenia zarządu zajętej nieruchomości;
8) prowizji i opłat pobieranych w związku z realizacją zajęcia przez dłużnika zajętej wierzytelności lub przekazywaniem dochodzonych kwot do organu egzekucyjnego;
9) kosztu uzyskania informacji o majątku dłużnika;
10) wykonania zastępczego;
11) zastosowania przymusu bezpośredniego.
Katalog wydatków egzekucyjnych jest otwarty. Art. 64b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymienia jedynie najważniejsze z nich. W szczególności są to koszty faktycznie poniesione przez organ egzekucyjny na prowadzone konkretnie postępowanie egzekucyjne. Wydane przez organ egzekucyjny kwoty pieniężne na te czynności ustalane są na podstawie rzeczywistych kosztów ponoszonych przez organ egzekucyjny i obciążają - co do zasady - zobowiązanego. Do kosztów egzekucyjnych mają zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiące o zasadach ogólnych postępowania egzekucyjnego w tym zasada celowości i zasada gospodarnego prowadzenia egzekucji. Art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza zasady określania kosztów egzekucyjnych w formie orzeczenia administracyjnego. Wydanie takiego orzeczenia, w formie postanowienia, uzależnione jest od złożenia stosownego żądania przez zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. W wyniku realizacji ww. żądania zobowiązany może uzyskać najpierw rozstrzygnięcie o wysokości i podstawie naliczenia kosztów, a następnie kwestionować zasadność tego naliczenia. Organ wskazał, że postanowienie Wojewody [...] wydane zostało na skutek złożenia przez Skarżącego pisma z dnia [...] listopada 2017 r., uzupełnionego pismem z dnia [...] grudnia 2017 r.
Przy badaniu prawidłowości ustalenia przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych, brak jest podstaw prawnych do rozpatrywania zarzutów dotyczących egzekucji (czy też poszczególnych czynności egzekucyjnych), jako wykraczających poza ramy zaskarżonego postanowienia.
Zgodnie z art. 64c § ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zasadą jest, że koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. Z wyrażonego w postanowieniu Wojewody [...] stanowiska organu pierwszej instancji wynika - i Minister stanowisko to co do istoty podziela, - iż w stosunku do skarżącego powstał w następstwie dokonywanych wobec niego czynności egzekucyjnych obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych. W ocenie Ministra, Wojewoda [...] prawidłowo ustalił, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki, które wpłynęłyby na byt oraz zakres obowiązku uiszczenia przez skarżącego kosztów egzekucyjnych. Zdaniem Ministra, jeżeli chodzi o kwestię istnienia obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych, muszą istnieć jednoznaczne i wyraźne normy prawne - nie tylko w zakresie określenia przypadków, w których obowiązek taki powstaje, ale również, jeżeli chodzi o przypadki, kiedy obowiązek ten wygasa lub z innych przyczyn osoba zobowiązana nie ma już powinności ich uiszczenia. Wojewoda [...] w wydanym w rozpatrywanej sprawie postanowieniu w przedmiocie kosztów egzekucyjnych prawidłowo przyjął, że Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia kosztów egzekucyjnych, albowiem nie miały miejsca żadne zdarzenia, z którymi ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wiązałaby skutek w postaci zwolnienia skarżącego z tego obowiązku. Wysokość opłaty za dokonane czynności oraz wysokość kosztów upomnienia zostały określone w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 64a § 1 pkt 2 lit. c) i pkt 5. Natomiast sposób udokumentowania wydatków egzekucyjnych określały przepisy ówcześnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137 poz. 1541, z późn zm ), zwanego dalej "rozporządzeniem".
Zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia, wydatki egzekucyjne powinny być udokumentowane rachunkami lub innego rodzaju dowodami pochodzącymi od podmiotów, które świadczyły usługi na rzecz organu egzekucyjnego, a w przypadku wydatku wierzyciela poniesionego na uregulowanie opłaty za dokonanie wpisu lub wykreślenie hipoteki przymusowej - właściwym dokumentem pochodzącym od sądu. Powyższy przepis nie ograniczał obowiązku dokumentacyjnego jedynie do zgromadzenia rachunków pochodzących od podmiotów, które świadczyły usługi na rzecz organu egzekucyjnego, lecz stanowił o możliwości wykorzystania innych, poza rachunkami dowodów, które mogły udokumentować wysokość i celowość powstałych wydatków.
Z akt sprawy wynika, że pierwotnie wysokość kosztów przejazdu egzekutora organ egzekucyjny ustalił na podstawie pisma sporządzonego w dniu [...] czerwca 2011 r. przez pracownika [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], Kierownika Zespołu ds. Transportu w Biurze Inwestycji, Zamówień Publicznych i Logistyki ww. Urzędu. Z treści ww. pisma wynika, że koszt przejazdu egzekutora samochodem służbowym wyniósł [...] zł. Jednak w wyniku ponownej analizy, wysokość kosztów przejazdu egzekutora ustalono w kwocie [...] zł. Koszt przewozu, załadowania, rozładowania ruchomości usuniętych z opróżnionych nieruchomości w wysokości [...] zł udokumentowano fakturą VAT nr [...] wystawioną w dniu [...] czerwca 2011 r. przez [...], ul. [...], [...]. Natomiast koszt ochrony nieruchomości w wysokości [...] zł udokumentowano fakturą VAT za usługi ochrony [...], nr [...] wystawioną w dniu [...] maja 2011 r. przez Zakłady Usługowe "[...]" S.A., ul. [...], [...]. W ocenie Ministra sposób udokumentowania poniesionych przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych, a zatem faktycznego ich poniesienia jest prawidłowy. Odnosząc się natomiast do zarzutów wskazanych we wniesionym zażaleniu, Minister powołując się na zasadę obciążania zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi i konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego z uwagi na ich nie uiszczenie, nie podzielił wywodów co do wadliwości w zakresie ustalenia zasadności i wysokości ustalonych przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych. Wysokość kosztów powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego obowiązku o charakterze niepieniężnym została naliczona na podstawie ww. przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz na podstawie faktur oraz wyliczeń własnych organu. W ocenie Ministra, przedstawione w postanowieniu Wojewody [...] wyliczenia są prawidłowe, a sposób udokumentowania przez organ egzekucyjny poniesionych kosztów egzekucyjnych, czyli faktycznego ich poniesienia, nie budzi wątpliwości. Za niezasadny Minister uznał zarzut Skarżącego, że organy administracji publicznej, wbrew dotychczasowym orzeczeniom sądów administracyjnych podejmują próby obciążenia go kosztami egzekucyjnymi.
Z akt sprawy wynika, że powołany przez Skarżącego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/GI 576/15 dotyczył kontroli sądowoadministracyjnej postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...], [...] utrzymującego w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...], [...], wydanego w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, których organem egzekucyjnym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...]. Ww. postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...], [...] zawierało stanowisko wierzyciela wobec zarzutów wniesionych przez zobowiązanego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Zatem powyższe postępowanie egzekucyjne nie było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez Wojewodę [...] w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym. Egzekucja obowiązków o charakterze pieniężnym (koszty egzekucyjne) i egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym (wydanie nieruchomości albo opróżnienia lokalu) są objęte odrębnymi postępowaniami egzekucyjnymi prowadzonymi, jak w omawianej sprawie, przez różne organy egzekucyjne.
Odnosząc się natomiast do zarzutu Skarżącego kwestionującego twierdzenie Wojewody [...] w zakresie możliwości samodzielnego opróżnienia przez zobowiązanego nieruchomości w sytuacji, gdy nie dysponował on nieruchomością zamienną oraz, że ruchomości znajdujące się na nieruchomościach będących przedmiotem egzekucji zostały przewiezione na miejsce przez niego wskazane, pozostają poza kontrolą Ministra w prowadzonym postępowaniu zażaleniowym. Przy badaniu prawidłowości ustalenia przez organ egzekucyjny kosztów egzekucyjnych, brak jest podstaw prawnych do rozpatrywania poszczególnych czynności egzekucyjnych, jako wykraczających poza ramy zaskarżonego postanowienia. Skarżący mógł skorzystać z odpowiednich środków ochrony w trakcie postępowania egzekucyjnego, w tym z prawa wniesienia na podstawie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego i egzekutora. Rolą organu egzekucyjnego w postępowaniu w sprawie kosztów egzekucyjnych jest jedynie ich ustalenie, a zadaniem organu kontrolującego zaskarżone postanowienie zbadanie, czy ustalenie tej wysokości nie narusza prawa. W dalszej części organ przedstawił czynności jakie podejmował organ egzekucyjny.
Zatem z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że zarzuty Skarżącego w powyższej kwestii są pozbawione podstaw. Powołane w zażaleniu przez Skarżącego kwestie odszkodowawcze czy informacje o rzekomej sprzedaży złomu stanowiącego własność skarżącego również pozostają poza kontrolą Ministra w prowadzonym postępowaniu zażaleniowym. Nie uwzględniono także zarzutu Skarżącego, w ocenie którego ustalone koszty egzekucyjne należy zaliczyć do niepodatkowych należności budżetowych i w konsekwencji uznać, że wygasły wskutek przedawnienia. Definicja niepodatkowych należności budżetowych została uregulowana w art. 3 pkt 8 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którą, przez niepodatkowe należności budżetowe rozumie się niebędące podatkami i opłatami należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych. Przykładowe wyliczenie środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym zawarte zostało w art. 60 ustawy o finansach publicznych, wśród których nie ma jednak kosztów egzekucyjnych. Katalog ten ma wprawdzie jedynie charakter przykładowy, otwarty, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę sformułowanie "w szczególności". Cechą wspólną tych należności jest jednak to, że nie będąc podatkami i opłatami, stanowią one dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Muszą też oczywiście wynikać ze stosunków publicznoprawnych. Zgodnie z art. 64c § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, środki pieniężne pochodzące z wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych, w tym powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego albo zagranicznego tytułu wykonawczego, przypadają na rzecz tego organu, który je uzyskał. Koszty egzekucyjne, których dotyczy przedmiot sporu nie stanowią jednak dochodu, ani budżetu państwa, ani budżetu jednostek samorządu terytorialnego. Koszty egzekucyjne wyraźnie nie korespondują z należnościami wymienionym w art. 60 ustawy o finansach publicznych. Podkreślić także należy, że żaden przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie odsyła do przepisów ustawy o finansach publicznych czy ustawy Ordynacja podatkowa. Ponadto sam ustawodawca w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadził instytucji przedawnienia kosztów egzekucyjnych.
Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący zarzucając:
1. błędne ustalenie, iż zobowiązanie nie uległo przedawnieniu,
2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 67 ustawy o finansach publicznych poprzez niezastosowanie ww. przepisu w stanie niniejszej sprawy,
Wskazując na powyższy zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej postanowienia i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego kwestionując zarówno zasadność obciążania go kosztami egzekucyjnymi jak również wysokość przedmiotowych kosztów. Wskazał, że egzekwowana należność, zaliczona jest do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym (art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych). Zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768, 935, 1428 i 1537). Natomiast z treści działu III z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa wynika jednoznacznie, iż egzekwowane należności ulegają maksymalnie 5 - letniemu terminowi przedawnienia, gdzie początek biegu terminu przedawnienia liczyć należy od dnia zdarzenia stanowiącego podstawę naliczenia egzekwowanej należności. Stwierdzić więc należy, iż egzekwowane należności uległy już przedawnienia z uwagi na 5 letniego terminu przedawnienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. Stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Przedmiotem oceny pod względem zgodności z prawem było postanowienie dotyczące ustalenia kosztów egzekucyjnych powstałych w trakcie egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym – wydania opisanych wyżej nieruchomości. Wynikało to z tego, że nieruchomość nie została dobrowolnie wydana. Podstawę stanowiły wystawione tytuły wykonawcze nr [...] z [...] marca 2011 r. i nr [...] z [...] kwietnia 2011 r. Czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone [...]-[...] maja 2011 r., co potwierdza protokół.
Zasadą w postępowaniu egzekucyjnym jest obowiązek pobierania opłat egzekucyjnych za czynności egzekucyjne - co wynika z art. 64a § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (D.U. 2018, poz. 1314), dalej "pea". Koszty te obciążają zobowiązanego a więc w tym wypadku Skarżącego, który nie wydał dobrowolnie nieruchomości. Wysokość tych kosztów została ustalona na kwotę [...] zł.
Skarżący w skardze wywodził, że koszty egzekucyjne związane z egzekucją o charakterze niepieniężnym stanowią niepodatkowe należności budżetowe do których stosuje się ordynację podatkową i które uległy 5 letniemu przedawnieniu.
Sąd tej argumentacji nie podziela i przychyla się do wykładni prawa dokonanej przez organy bez potrzeby szczegółowego powtarzania wywodu w szczególności Ministra.
Powołany przez Skarżącego art. 67 ustawy o finansach publicznych odsyła do przepisów ustawy K.p.a. oraz ordynacji podatkowej w zakresie należności o których mowa w art. 60 tej ustawy o ile nie zostały one uregulowane tą ustawą. Art. 60 wymienia, choć nie w sposób zamknięty, katalog środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Jest to zatem katalog otwarty. Brak na gruncie ustawy o finansach publicznych konkretnej definicji tego rodzaju należności nie wyklucza jej wypracowania na podstawie cech tego rodzaju środków do których zalicza się: wynikanie z regulacji prawa publicznego, publicznoprawny tryb wymiaru, poboru oraz egzekucji, wpływ do budżetu związku publicznoprawnego, brak spełniania kryteriów podatków i opłat, a także powstanie skutku prawnego w postaci stosunku o charakterze zobowiązaniowym. I tak należy stwierdzić, że koszty egzekucyjne nie są wymienione w treści art. 60 pkt 1 u.f.p., a zatem nie mają one statusu niepodatkowej należności publicznoprawnej wynikającej z woli ustawodawcy. Mają co prawda charakter publicznoprawny, wynikający z nierównorzędności podmiotów stosunku prawnego a wysokość tych kosztów ustalana jest w drodze aktu władczego administracyjnego, co jednak nie oznacza, że strona zobowiązana nie ma uprawnień do kwestionowania wysokości tych kosztów. Obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych nie spełnia natomiast przesłanki wpływu do budżetu związku publicznoprawnego ani też nie stanowi przychodu państwowego funduszu celowego (p. Zbigniew Ofiarski, ustawa o finansach publicznych, Komentarz WKP 2019 w Lex). Jest to bowiem w istocie zwrot kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego i stanowi dochód tego organu, który poniósł ten koszt. Dlatego nie sposób przy takiej konstrukcji uznać, że koszty egzekucyjne stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, do których stosuje się przepisy ordynacji podatkowej, zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Tym samym organ nie miał podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych a co za tym idzie przepisów ordynacji podatkowej dotyczącej przedawnienia. Zwrócić przy tym należy uwagę, że definicja niepodatkowych należności budżetowych, jaka zawarta jest w art. 2 pkt 8 ordynacji podatkowej stanowi, że są to niebędące podatkami i opłatami należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych. Na gruncie tej ustawy wydatki poniesione przez organ egzekucyjny a związane z czynnościami egzekucyjnymi w danej sprawie nie stanowią ani dochodu budżetu państwa ani jednostek samorządu terytorialnego.
Sąd nie stwierdził także aby organ w sposób wadliwy ustalił wysokość należnych kosztów egzekucyjnych. Z uzasadnienia decyzji wynika w jaki sposób i jakie koszty zostały przez organ uwzględnione a Skarżący w skardze nie podważył ani ich zasadności ani wysokości. Koszty te były celowe i znajdowały podstawę prawną w art. 64 a § 1 pkt 2 lit c i pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z rozporządzeniem Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r w spawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ w sposób szczegółowy opisał czynności i związane z tym koszty którymi został obciążony Skarżący i wskazał podstawę prawną do naliczenia. Sąd do tego zestawienia nie ma zastrzeżeń.
Prowadzi to do wniosku, że w postępowaniu egzekucyjnym w stosunku do kosztów egzekucyjnych nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej. Sąd nie stwierdził także z urzędu wad których istnienie prowadziłoby do konieczności wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151. i 119 pkt 3 P.p.s.a Sąd orzekł jak w wyroku.