I SA/Wa 191/15

I SA/Wa 191/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2015-04-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-02-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Emilia Lewandowska
Magdalena Durzyńska /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Szmydt
Symbol z opisem
6281 Regulacje spraw majątkowych
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
II OSK 2207/15 - Wyrok NSA z 2017-04-28
Skarżony organ
Minister Administracji i Cyfryzacji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1971 nr 16 poz 156
art. 2 ust. 1
Ustawa z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych  własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia nabycia nieruchomości oddala skargę
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 stycznia 2013 r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2088/10 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013 r. I SA/Wa 377/13 uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. o umorzeniu postępowania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy z wniosku Z. z dnia [...] listopada 2009 r. zaskarżoną do tut. Sądu decyzją [...] z dnia [...] listopada 2014r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm. - dalej jako kpa) Minister Administracji i Cyfryzacji (dalej jako organ/minister) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. Ww decyzją Wojewoda [...] z powołaniem się na art. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych (Dz. U. Nr 16, poz. 156 - zwanej dalej ustawą) oraz § 1 i 2 uchwały Nr 303 Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1973 r. w sprawie przekazania osobom prawnym Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych (M.P. Nr 57, poz. 325 - dalej jako uchwała), odmówił stwierdzenia przejścia na rzecz Z. (dalej jako Zgromadzenie/ strona skarżąca) nieruchomości położonej w S. , oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni 0,0113 ha, [...] o powierzchni 0,0028 ha oraz nr [...] o powierzchni 0,2738ha.
Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym:
Zawartym w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. przepisem upoważniono Radę Ministrów do przekazania na własność, w terminie do dnia 31 grudnia 1973r., nieodpłatnie osobom prawnym Kościoła Rzymskokatolickiego albo innych kościołów i związków wyznaniowych nieruchomości państwowych lub ich części położonych na obszarze Ziem Zachodnich i Północnych, które nie odpowiadały warunkom określonym w art. 1 ust. 1 ustawy (tj. jeżeli nie znajdowały się w wyłącznym faktycznym władaniu ww osób) o ile były niezbędne do wykonywania celów religijnych. Korzystając z tego upoważnienia uchwałą Nr 303 z dnia 31 grudnia 1973 r. Rada Ministrów przekazała nieodpłatnie na własność Kościoła i innych związków wyznaniowych nieruchomości państwowe lub ich części wymienione w drugim wykazie stanowiącym załącznik do uchwały. Pod poz. [...] wykazu wpisana została nieruchomość określona jako Klasztor, [...], ul. [...] Wykazanie w poz. [...] uchwały Klasztoru było konsekwencją oświadczenia złożonego w dniu [...] października 1971 r. przez A. K. - Wizytatorkę Generalną będącą przedstawicielem Z. z siedzibą we [...] przy ul. [...]. W dniu [...] stycznia 1971 r. Zgromadzenie nie władało wyłącznie żadną nieruchomością, korzystało natomiast wraz z innymi instytucjami lub osobami fizycznymi z domu zakonnego znajdującego się na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Ogólna powierzchnia całej ww nieruchomości wynosiła 42.62 a; znajdowały się tam 2 budynki przyległe do siebie w pozycji poprzecznej połączone korytarzem, zabudowanie gospodarcze, ogród i podwórze. Wg przedstawiciela Zgromadzenia nieruchomość ta w dacie złożenia oświadczenia tj. [...] października 1971 r. była użytkowana przez: 1) [...], które w domu zakonnym mieszkalnym zajmowały parter i II piętro, ogród o powierzchni 80 m2 i współużytkowały pralnię; 2) Szpital Rejonowy zajmujący cały budynek szpitalny, zabudowania gospodarcze, a w domu zakonnym: I piętro zajmowane na pokoje służbowe dla personelu, poddasze - zajmowane na pokoje służbowe i magazyn; szpital zajmował też część ogrodu i podwórze. W ww oświadczeniu z [...] października 1971 r. przedstawiciel domu zakonnego wskazał, że Zgromadzenie prosi o uznanie prawa własności na całą nieruchomość będącą w jego posiadaniu już od 1879 roku, wyjaśniając przy tym, że ta część jest konstrukcyjnie wyodrębniona od budynku szpitala i wobec tego istnieje możliwość fizycznego przedzielenia budynków oraz utworzenia oddzielnego wejścia dla [...] od strony ulicy. Z treści Protokołu nr 1 sporządzonego ze spotkania, które odbyło się w dniu 5 listopada 1971 r. w Powiatowym Biurze Geodezji i Urządzeń Rolnych w [...] przy udziale przedstawiciela Wydziału do Spraw Wyznań PWRN we [...] oraz przedstawiciela Zgromadzenia wynika, że sprawę zakwalifikowano do rozpatrzenia w trybie art. 2 ustawy. Dotyczyła ona wydzielenia z kompleksu szpitalnego znajdującego się na działkach [...] w [...] przy ul. [...] - bocznego skrzydła budynku dwupiętrowego z poddaszem posiadającego wejście oddzielne od ul. [...] i od ul. [...] a współużytkowanego wspólnie przez Szpital i zakonnice. W protokole wskazano, iż w ww budynku szpital zajmuje na parterze 3 izby, całe I piętro i całe poddasze, zaś zakonnice użytkują na parterze kaplicę i 4 izby oraz II piętro w całości. Ustalono ponadto, że zajmowane częściowo przez zakonnice skrzydło połączone jest wewnętrznym wejściem ze szpitalem, który posiada także dwa oddzielne wejścia od ul. [...]. Zakonnice wniosły o przekazanie im tegoż skrzydła budynku w całości na własność z zachowaniem dotychczasowych praw szpitala jako współużytkownika a ponadto znajdującego się tuż przed budynkiem ogrodu. W oparciu o wyżej opisane dokumenty Kierownik Wydziału do Spraw Wyznań sformułował wniosek z dnia [...] listopada 1973 r. o przekazanie na podstawie art. 2 ustawy nieruchomości na własność Kongregacji [...] , ul. [...] - części budynku mieszkalnego położonego w [...] przy ulicy [...]. Z uzasadnienia tego wniosku wynika, że ww. budynek mieszkalny stanowi część kompleksu budynków konstrukcyjnie ze sobą związanych, współużytkowanych przez Szpital Powiatowy i [...], przy proporcji użytkowania powierzchni mieszkalnej - Szpital - 320 m2, Zgromadzenie - 270 m2, z tym że piwnice i poddasze (346 m2) również były użytkowane przez Szpital. Wnioskujący wskazał przy tym, że istnieje możliwość podziału budynku w pionie oraz że jego wniosek został uzgodniony z Zespołem Powiatowym, Wojewódzkim, a także z Przełożoną [...]
Opisując stan faktyczny sprawy organ wyjaśnił, że ww wniosek z [...] listopada 1973r. trafił do adresata na kilkanaście dni przed upływem materialnoprawnego terminu do przekazania w tym trybie nieruchomości przez Radę Ministrów (tj. 31 grudnia 1973 r.). Okoliczność ta oraz ilość (517 pozycji) nieruchomości przekazanych przez Radę Ministrów ostatniego dnia ustawowego terminu uchwałą nr [...] oraz uchwałą nr [...], zdaniem organu obrazuje powody ograniczenia przy opisywaniu przekazywanych nieruchomości wyłącznie do ich adresu administracyjnego oraz rodzaju znajdujących się na nich zabudowań lub sposobu ich użytkowania w dniu przekazania. Powyższe w ocenie organu skutkowało też umocowaniem przez Radę Ministrów wojewody do deklaratoryjnego stwierdzenia w drodze decyzji administracyjnej przejścia własności nieruchomości wymienionych w ww załączniku (lub części tych nieruchomości), i określeniu przy tym tak istotnych kwestii jak powierzchnia przekazywanej nieruchomości, jej oznaczenie w ewidencji gruntów, a nawet podmiot, na rzecz którego przeniesienie własności nastąpiło.
Jak wynika z akt sprawy, w wyniku tak przyjętej w § 2 uchwały procedury, decyzją nr [...] z dnia [...] maja 1974 r. wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych oraz § 2 uchwały nr 303 Rady Ministrów, stwierdzono, że figurująca pod poz. [...] nieruchomość położona w miejscowości [...] przy ulicy [...] obejmująca: 1) działkę nr [...], z karty mapy 1, o powierzchni 594 m2, 2) działkę nr [...] z karty mapy 1, o powierzchni 831 m2 - wraz ze znajdującymi się na nich budynkami, urządzeniami trwale z gruntem związanymi z prawem korzystania z dojścia i dojazdu została przekazana nieodpłatnie na własność Kongregacji [...]. Decyzja z 1974r. nie została zaskarzona przez zadną ze stron.
W dniu [...] listopada 2009 r. do Wojewody [...] o wpłynął wniosek Zgromadzenia o stwierdzenie w trybie art. 2 ustawy przejścia własności działek Nr [...] wchodzących w skład nieruchomości przekazanej Zgromadzeniu uchwałą nr [...] z 31 grudnia 1973r. Organ ustalił, że ww wniosek dotyczy aktualnej działki nr [...], obręb [...], o powierzchni 0,2738 ha; działki nr [...] obręb [...], o powierzchni 0,0113 ha, położonej w [...], Al. [...]; działki nr [...], obręb [...], o powierzchni 0,0028 ha, położonej w [...] przy ul. [...].
W toku postępowania ustalono także, że właścicielem nieruchomości aktualnie oznaczonej jako działka nr [...] (tj. nieruchomości pod budynkiem szpitala usytuowanego prostopadle do domu zakonnego przy ul. [...]) jest P. Spółka Akcyjna z siedzibą we [...], która nabyła tę nieruchomość na podstawie umowy sprzedaży z dnia 21 grudnia 2012 r. zawartej pomiędzy tym podmiotem, a Powiatem [...]. Z treści księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości aktualnie oznaczonej jako działka nr [...] wynika natomiast, że właścicielem tej nieruchomości jest Zgromadzenie [...]. Nabycie własności tej nieruchomości nastąpiło w oparciu o umowę zamiany z dnia [...] października 2013 r. (...) zawartą pomiędzy P. S.A. we [...], a Zgromadzeniem, które jest również właścicielem nieruchomości aktualnie oznaczonej jako działka nr [...]. Nabycie własności tej nieruchomości nastąpiło również w oparciu o umowę zamiany z dnia [...] października 2013 r. W dacie orzekania przez organ objęte wnioskiem działki [...] stanowiły własność Zgromadzenia.
Organ ustalił także, że w 1961 r. Szpital powiatowy nr [...] położony na nieruchomości w [...] przy ulicy [...] , oznaczonej numerami parcel - [...] o łącznej powierzchni 4510 m2 wraz ze znajdującymi się na tej nieruchomości budynkami stanowiącymi budynek główny szpitala z 2 przybudówkami o 3 – kondygnacjach, magazyn i drewutnię został przekazany w trwały zarząd i użytkowanie nieodpłatnie Wydziałowi Zdrowia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] Przekazanie nastąpiło uchwałą nr [...] dnia [...] maja 1961 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w sprawie przekazania nieruchomości użytkowanych przez Wydział Zdrowia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Opisana w powyższym dokumencie nieruchomość w całości zawiera w sobie nieruchomość, która stanowi przedmiot niniejszego postępowania a różnica w powierzchni wynika stąd, iż część opisanej w uchwale nieruchomości czyli dom zakonny decyzją z 1974r. w trybie art. 2 ustawy została przekazana na rzecz Zgromadzenia.
Według Zgromadzenia nieruchomość objęta wnioskiem z 2009r. czyli nieruchomość obejmująca budynek szpitala (dz [...]) została wymieniona w wykazie nieruchomości państwowych, które przechodzą na własność osób prawnych Kościoła Rzymskokatolickiego albo innych kościołów i związków wyznaniowych, w pozycji Lp. [...].
Rozpoznając wniosek Zgromadzenia z 2009r. minister uznał, że w sprawie zachodzi konieczność ustalenia jaka faktycznie nieruchomość (lub jej część) została przekazana Zgromadzeniu uchwałą z 1973r. W tym zakresie organ przeanalizował dokumenty wytworzone w ramach czynności podejmowanych w celu sporządzenia ogólnego wykazu nieruchomości, które do dnia 31 grudnia 1973 r. Rada Ministrów mogła przekazać w trybie art. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. W tym zakresie minister wskazał na opisane wyżej oświadczenie z dnia [...] października 1971 r. Wizytatorki Generalnej Zgromadzenia wskazujące na to, że przedmiotem wniosku jest cała nieruchomość będąca w posiadaniu Zgromadzenia od 1879 roku oraz że część ta jest konstrukcyjnie wyodrębniona od budynku szpitala i wobec tego istnieje możliwość fizycznego przedzielenia budynków oraz utworzenia oddzielnego wejścia dla [...] od strony ulicy. Dalej organ podał, że wg Protokołu nr [...] z [...] listopada 1971 r. sprawę wydzielenia z kompleksu szpitalnego znajdującego się na działkach [...] w [...] ul. v - bocznego skrzydła budynku - zakwalifikowano do rozpatrzenia w trybie art. 2 ustawy. Z kolei wniosek z dnia 30 listopada 1973 r. o przekazanie nieruchomości na własność kościelnej osoby prawnej dotyczył przekazania nieruchomości na rzecz [...] we [...] w postaci części budynku mieszkalnego położonego w [...] przy ulicy [...].
Uwzględniając powyższe wojewoda a za nim minister uznali, że działki, które w dniu podjęcia uchwały przez Radę Ministrów (co najmniej od 1961r.) stanowiły Szpital Powiatowy w [...] (tj. działki stanowiące przedmiot niniejszego postępowania) nie zostały objęte uchwałą nr [...] gdyż Rada Ministrów opisując przekazywaną nieruchomość wskazała, że znajduje się na niej Klasztor. Organ wyjaśnił, że uchwała, jak i ustawa z dnia 23 czerwca 1971 r. nie definiuje pojęcia »klasztor« i podał, że wg terminologii słownikowej klasztor oznacza: »1. budynek lub kompleks budynków stanowiących wspólne miejsce zamieszkania zakonnic lub zakonników; 2. wspólnotę zakonną o określonej regule«. Organ uznał w konsekwencji, że użyty w uchwale termin »klasztor« z całą pewnością określa miejsce zamieszkania zakonnic, co skutkowało przyjęciem, że uchwała Nr [...] nie obejmowała nieruchomości, na której znajdowały się zabudowania Szpitala Powiatowego w [...], lecz wyłącznie budynki zamieszkiwane przez zakonnice. Organ wyjaśnił przy tym, że w sensie historycznym ukształtowanie całości tych zabudowań, tj. części zamieszkiwanej przez siostry zakonne oraz części wykorzystywanych przez szpital może wskazywać, że zabudowania te niegdyś być może stanowiły jeden kompleks klasztorny ale nie stanowiły one jednej całości jako klasztoru ani w 1971r. ani w 1973r. gdyż w tych datach na przedmiotowej nieruchomości znajdował się budynek szpitala w trwałym zarządzie Wydziału Zdrowia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. Organ wskazał przy tym, że wojewoda wydający decyzję, o której mowa w § 2 uchwały Nr [...] miał możliwość orzeczenia co do tego czy nieruchomość wymieniona w załączniku została przekazana w całości czy też w części ( § 1 uchwały) oraz jaka była jej powierzchnia i geodezyjne oznaczenie. Organ przyjął ponadto, że nieruchomość objęta niniejszym postępowaniem, na której w dniu podjęcia uchwały Nr [...] znajdował się Szpital Powiatowy w [...], nie spełniała kryterium niezbędności na cele religijne. Co do tego organ zaznaczył, że jakkolwiek kościelne osoby prawne mogą prowadzić i często prowadzą różnego rodzaju działalność, np. działalność charytatywno-opiekuńczą lub opiekuńczo – wychowawczą, to jednak cel religijny, o którym mowa w art. 2 ustawy należy wiązać ściśle z podstawową działalnością kościołów i związków wyznaniowych, a za taką uznał sprawowanie kultu religijnego. Minister zaprzeczył aby zamiarem Rady Ministrów było przekazanie zabudowań zajmowanych przez jedyny szpital w powiecie [...] na rzecz kościelnej osoby prawnej w celu realizacji celów religijnych. Organ wyjaśnił także, że pomimo braku legalnej definicji "celów religijnych", za wspomniane cele należy uznać racje istnienia wspólnot religijnych, które, jak stanowi art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2005 r. Nr 235, poz. 1965, z późn. zm.) zakładane są w celu wyznawania i szerzenia wiary religijnej i które posiadają własny ustrój, doktrynę i obrzędy kultowe. Omawiane cele religijne zatem winny odnosić się wyłącznie do działań związanych bezpośrednio i ściśle ze sprawami natury religijnej, do których należy: ustalanie dogmatów wiary i doktryny religijnej, wykładnia norm religijnych, określenie przepisów religijnych, treści i form obrzędów religijnych, posług religijnych, modlitw, urządzanie zbiorowych i publicznych nabożeństw oraz innych uroczystości kultowych, czuwanie nad moralnością duchowieństwa i wiernych, krzewienie zasad wiary przez nauczanie religii i propagandę religijną, kształcenie duchownych (zob. np. Michał Pietrzak, Prawo wyznaniowe wyd. 4, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2010). Wskazał, że rozróżnienie celów religijnych od kościelnej działalności charytatywno-opiekuńczej zostało dokonane także w innych ustawach.
Kolejnym argumentem przemawiającym przeciw twierdzeniom Zgromadzenia, zdaniem ministra jest stanowisko zaprezentowane w 1974r. w trakcie otrzymywania nieruchomości, w szczególności okoliczność że Zgromadzenie nie odwołało się od decyzji organu przekazującego mu jedynie dom zakonny z pominięciem szpitala.
Ostatecznie minister uznał, że nieruchomość z budynkiem szpitala nie została przekazana na rzecz kościelnej osoby prawnej, na podstawie art. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. oraz uchwały nr [...] Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1973 r. Przyjęcie odwrotnej konkluzji zdaniem ministra prowadziłoby do wniosku, że Rada Ministrów przekroczyła upoważnienie ustawowe przekazując Zgromadzeniu nieruchomość, która nie spełnia przesłanki wykonywania celu religijnego.
Skargę na powyższą decyzję złożyło Zgromadzenie zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1971 r. o przejściu na osoby prawne Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych oraz § 1 uchwały nr [...] Rady Ministrów z 31 grudnia 1973 r. w sprawie przekazania osobom prawnym Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych własności niektórych nieruchomości położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych (Monitor Polski nr 57, poz. 325) poprzez błędną, naruszającą zasadę tempus regit actum interpretację terminu "celów religijnych" skutkującą niewłaściwym przyjęciem, że prowadzenie szpitala nie może być uznane za niezbędne do wykonywania celów religijnych, co uzasadniałoby dokonanie przeniesienia na rzecz Skarżącego własności nieruchomości położonej w [...], obecnie pod adresem: [...] oraz przy ul. [...], w skład której aktualnie wchodzą działki oznaczone geodezyjnie w obrębie [...] numerami: [...], o powierzchni 0,0113 ha, objęta księgą wieczystą nr [...], o powierzchni 0,0028 ha, objęta księgą wieczystą nr [...] o powierzchni 0,2738 ha, objęta księgą wieczystą nr [...].
Strona skarżąca zarzuciła też naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, to jest art. 77 § 1 kpa poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, skutkujący zupełnym zaniechaniem rozważenia kwestii, czy Skarżący utracił własność nieruchomości spornej, co mogłoby implikować dokonanie uwłaszczenia w myśl przepisów art. 2 ust. 1 ustawy.
Wskazując na powyższe zarzuty Zgromadzenie wniosło o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie przejścia na rzecz Skarżącego własności objętej wnioskiem nieruchomości położonej w [...], obecnie pod adresem: [...] oraz przy ul. [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania ewentualnie, z ostrożności procesowej o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi administracji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że uchwała numer [...] w swoim § 1 nie przewidywała możliwości ale postanawiała o przejściu nieruchomości państwowych lub ich części położonych na Ziemiach Zachodnich i Północnych niezbędnych do wykonywania celów religijnych wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik numer [...]. Wskazano, że pod pozycją nr [...] ww wykazu wymieniono klasztor w [...], powiat [...] a zatem nieruchomości wymienione w załączniku spełniały w dniu wydania uchwały kryterium niezbędności do wykonywania celów religijnych, o których mowa w obu wyżej wskazanych aktach prawnych. Stąd w ocenie strony skarżącej zupełnie nieuprawnionym jest stanowisko organu, który dokonuje wykładni pojęcia "celów religijnych" z odwołaniem się wprost do dwóch innych ustaw, datowanych w zupełnie innych realiach ustrojowych aniżeli w okresie PRL, kiedy to wchodziła w życie i podlegała wykonaniu ustawa. Zgromadzenie podniosło, że termin "klasztor" może być utożsamiany z terminem "szpital", zwłaszcza że nawet po wojnie siostry zakonne sprawowały opiekę nad chorymi.
Strona skarżąca zarzuciła także, iż organ niezasadnie przyjął że w oparciu o dekret z dnia 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (...) Zgromadzenie utraciło własność ww nieruchomości jako mienia poniemieckiego. Przywołując kolejne przepisy z końca I połowy XX wieku pełnomocnicy strony skarżącej wywodzili, że Zgromadzenie nie utraciło ww nieruchomości a państwo co najwyżej uzyskało tylko bezpłatne jej użytkowanie (str. 6-7 skargi). Podnosząc powyższe Zgromadzenie zarzuciło organowi naruszenie art. 77 § 1 kpa przez to, że wbrew wynikającemu z tego przepisu obowiązkowi nie rozważył on czy Zgromadzenie w ogóle utraciło własność ww nieruchomości i dodało, że procedura uwłaszczenia miałaby rację bytu dopiero wówczas gdyby w sposób nie budzący wątpliwości zostało ustalone, że Zgromadzenie nie jest właścicielem ww gruntów, w przeciwnym wypadku postępowanie należałoby uznać za bezprzedmiotowe (str. 8 skargi).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Badając sprawę w ramach art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: "ppsa") Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego a jej uzasadnienie jako bardzo szczegółowe i rzeczowe - spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 kpa. W działaniu organu Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Sąd w całości podziela argumentację przytoczoną przez organ oraz ustalenia faktyczne i ocenę prawną, jakiej dokonano w zaskarżonej decyzji.
Jak wynika z przytoczonych powyżej przepisów ustawy Rada Ministrów mogła w określonym terminie tj. do dnia 31 grudnia 1973 r. przekazać na rzecz Kościoła nieruchomości (lub ich części) przy czym: 1) musiały to być nieruchomości państwowe; 2) nieruchomości musiały być położone na obszarze Ziem Zachodnich i Północnych; 3) w dniu 1 stycznia 1971 r. nie znajdowały się w wyłącznym faktycznym władaniu osób prawnych Kościoła Rzymskokatolickiego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych; 4) a przy tym były niezbędne do wykonywania celów religijnych.
Uchwałą Nr [...] z dnia 31 grudnia 1973 r. Rada Ministrów przekazała na rzecz kościelnej osoby prawnej m. in. nieruchomość państwową położoną w [...], na której posadowiony był w tym dniu budynek Klasztoru. Opisana wyżej nieruchomość objęta ww uchwałą została wymieniona pod pozycją [...] załącznika do uchwały. Stanowiła ona o przekazaniu nieruchomości położnej w [...] przy ulicy [...] stanowiącej »Klasztor«. Oparte o § 2 uchwały postępowanie zakończone deklaratoryjną decyzją potwierdzającą przekazanie Zgromadzeniu ww nieruchomości miało miejsce w 1974r. Cały proces dochodzenia do umieszczenia ww nieruchomości na liście nieruchomości, które w trybie art. 2 ustawy miały być przekazane Kościołowi i innym związkom wyznaniowym oraz wypełnienia przesłanek z ustawy jak również późniejsza kwestia dotycząca deklaratoryjnej decyzji administracyjnej z 1974r. – został szczegółowo opisany przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie ma powodu, by przytaczać powyższe okoliczności ponownie, zwłaszcza że strona skarżąca w żadnej mierze ich nie kwestionuje (jak również dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy). Kwestia przekazania Zgromadzeniu nieruchomości objętej wykazem pod pozycją [...] została zakończona poprzez wydanie przywoływanej wielokrotnie decyzji nr [...] z dnia [...] maja 1974 r.
Rozpoznawany w kontrolowanej sprawie wniosek dotyczy natomiast nie Klasztoru położonego przy ul. [...] w [...] lecz położonego w [...] przy ul. [...] (istniejącego zarówno w 1971r., tak i w 1973r., w 1974r. jak i obecnie). Stąd też Sąd w sprawie I SA/Wa 377/13 przyjął, że odnośnie do nieruchomości, będącej przedmiotem niniejszego postępowania z wniosku z 2009r. nie zachodzi res iudicata.
Uchwała oraz będący załącznikiem do niej wykaz nieruchomości nie zawiera w swoim zestawieniu ww Szpitala położonego przy ul. [...] a obecnie Aleja [...], stąd też skarga na zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję I instancji podlegała oddaleniu a decyzje te Sąd uznał za prawidłowe i nie naruszające przepisów prawa. Bezprzedmiotowe w ocenie Sądu są zatem podjęte w skardze rozważania na okoliczność niezbędności ww nieruchomości w postaci Szpitala (tj. nieruchomości zabudowanej budynkiem szpitalnym) dla realizacji celów religijnych. Jakkolwiek słusznie zarzucono w skardze, iż odnosząc się do tego terminu organ niezasadnie powołał się na współcześnie obowiązujące ustawy, które nie istniały w 1971r. to strona skarżąca również (niekonsekwentnie) przedstawiając swoje stanowisko i negując uzasadnienie organu powoływała się w skardze na przepisy ustaw z 1989r. czy z 1992r. Tym niemniej, odnośnie do kwestii niezbędności dla celów religijnych nieruchomości zabudowanej budynkiem zajmowanym co najmniej od 1961r. na Szpital powiatowy - Sąd podziela w całości rozważania poczynione w tym zakresie przez organ.
Niezasadne w szczególności są twierdzenia skargi, że wydana dnia [...] maja 1974 r., decyzja [...] stwierdzała przeniesienie na rzecz Zgromadzenie jedynie części nieruchomości opisanej w Uchwale Rady Ministrów. Skoro strona skarżąca twierdzi, że decyzja z 1974r. nie byłą dla niej satysfakcjonująca gdyż nie obejmowała całej objętej wykazem pod poz. [...] nieruchomości, winna była we właściwym do tego trybie kwestionować ww decyzję. Twierdzenie zaś po ponad 40-tu latach od daty podjętej przez Radę Ministrów uchwały oraz zapadłej w 1974r. decyzji, że umieszczony pod pozycją [...] wykazu "Klasztor" obejmuje zarówno Dom Zakonny położony przy ul. [...] i Szpital położony przy ówczesnej ul. [...] róg [...] a obecnie Al. [...] – to jedna i ta sama nieruchomość – nie znajduje uzasadnienia zarówno w stanie faktycznym jak i prawnym sprawy. Rację ma przy tym organ wskazując na granice delegacji ustawowej dla Rady Ministrów. Istotną kwestią pozostaje także kwestia zaistnienia przesłanek z art. 2 ustawy. Wg jej art. 1 na własność Kościoła i innych związków wyznaniowych przechodziły nieruchomości będące w ich wyłącznym posiadaniu zaś w oparciu o art. 2 Rada Ministrów mogła przekazać kościelnym osobom prawnym nieruchomości nie będące w ich wyłącznym posiadaniu, co miało miejsce w przypadku Domu Zakonnego przy ul. [...] (gdyż siostry zakonne zajmowały tam mniej niż ½ pomieszczeń użytkowych). Ani w 1971r. ani w dniu 31 grudnia 1973r. Zgromadzenie nie władało natomiast budynkiem szpitalnym usytuowanym prostopadle do Domu Zakonnego a połączonym z nim jedną klatką schodową przy zachowaniu osobnych wejść dla każdego z tych budynków z innej strony.
Gdy chodzi o drugą część skargi a w szczególności twierdzenia wskazujące na to, że Zgromadzenie nigdy nie utraciło prawa własności spornej nieruchomości - to w ocenie Sądu jest ona wewnętrznie sprzeczna a w konsekwencji jako pozbawiona logiki - niezasadna. Strona skarżąca z jednej strony popiera skargę i kwestionuje zasadność odmowy jej uwłaszczenia w trybie art. 2 ustawy na ww nieruchomości a z drugiej strony twierdzi, że jest właścicielem tejże nieruchomości. Zarzuca przy tym organowi, że nie ustalił on z urzędu, że Zgromadzenie nigdy nie utraciło prawa własności spornego gruntu gdyż przepisy dekretu z 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich pozostawiały tego typu nieruchomości w rękach dotychczasowych właścicieli. Skarga nie wskazuje jednak w jakim trybie a zwłaszcza na podstawie jakich przepisów organ administracji w procesie administracyjnym dotyczącym uwłaszczenia nieruchomości państwowych w oparciu o przepisy ustawy miałby kwestionować domniemanie wynikające z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity Dz.U. 2013, poz.707) tj. wynikającą z przepisów tej ustawy rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych czy późniejsze decyzje wydawane w oparciu o przepisy ww dekretu.
Uwzględniając zatem, że w ocenie Sądu w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa w tym w szczególności art. 2 ust. 1 ustawy a tym bardziej art. 77 § 1 kpa, Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 ppsa.