I SA/Wa 1908/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że status wspólnika spółki jawnej, nawet bez faktycznego prowadzenia działalności czy uzyskiwania dochodu, wyklucza prawo do świadczenia.
Skarżąca D. K. domagała się uchylenia decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Sprawa dotyczyła okresu, w którym skarżąca była wspólnikiem spółki jawnej, mimo że nie prowadziła aktywnie działalności ani nie uzyskiwała z tego tytułu dochodu. Organy administracji uznały, że sam status wspólnika spółki jawnej jest równoznaczny z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej, co wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd administracyjny podzielił to stanowisko, podkreślając, że świadczenie to ma rekompensować utratę dochodów z pracy, a posiadanie statusu wspólnika spółki jawnej, zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, jest traktowane jako prowadzenie działalności gospodarczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy J. o uznaniu świadczeń pielęgnacyjnych za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu w kwocie 44 681,00 zł. Sprawa dotyczyła okresu od 1 sierpnia 2018 r. do 31 października 2020 r. Głównym zarzutem skarżącej było to, że w tym okresie była wspólnikiem spółki jawnej, ale nie prowadziła faktycznie działalności ani nie uzyskiwała z tego tytułu dochodu, a jedynie sprawowała opiekę nad niepełnosprawną córką. Organy administracji, opierając się na przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uznały, że sam status wspólnika spółki jawnej jest równoznaczny z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej, co wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd administracyjny podzielił tę interpretację, wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować utratę dochodów z pracy, a przepisy nie uzależniają prawa do świadczenia od faktycznego uzyskiwania dochodu, lecz od samego podejmowania lub rezygnacji z aktywności zawodowej. Sąd podkreślił, że skarżąca została również należycie pouczona o konsekwencjach prowadzenia działalności gospodarczej. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że posiadanie statusu wspólnika spółki jawnej, zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jest traktowane jako prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, co stanowi przeszkodę w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego, nawet jeśli wspólnik został wyłączony od prowadzenia spraw spółki i nie osiągał z tego tytułu dochodu. Sąd odwołał się również do celu świadczenia pielęgnacyjnego, jakim jest wsparcie osób rezygnujących z pracy zarobkowej w celu opieki nad osobą niepełnosprawną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, status wspólnika spółki jawnej jest traktowany jako prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, co stanowi przeszkodę w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego, niezależnie od faktycznego prowadzenia działalności czy uzyskiwania dochodu.
Uzasadnienie
Ustawa o świadczeniach rodzinnych definiuje 'zatrudnienie lub inną pracę zarobkową' szeroko, włączając prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych kwalifikuje wspólnika spółki jawnej jako osobę prowadzącą taką działalność. Świadczenie pielęgnacyjne ma rekompensować utratę dochodów z pracy, a sam status wspólnika oznacza podejmowanie aktywności zawodowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Definicja 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' obejmuje m.in. prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
u.ś.r. art. 30 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 3 § pkt 22
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definicja 'zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej' obejmuje m.in. prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
u.ś.r. art. 30 § ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.
u.s.u.s. art. 8 § ust. 6 pkt 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika spółki jawnej.
p.przed. art. 22 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Przedsiębiorca może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej.
p.przed. art. 25 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności i osiągać bieżących przychodów.
k.c. art. 40 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 51 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 53
Kodeks cywilny
k.s.h. art. 48 § § 2
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 40 § § 1
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 51 § § 1
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 53
Kodeks spółek handlowych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Status wspólnika spółki jawnej jest równoznaczny z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej, co wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca została należycie pouczona o braku prawa do świadczenia w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej.
Odrzucone argumenty
Fakt posiadania udziałów w spółce jawnej, bez faktycznego prowadzenia działalności i uzyskiwania dochodu, nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca była pozbawiona prawa reprezentowania spółki i nie uzyskała faktycznie dochodu z tytułu bycia wspólnikiem. Organ nie miał dowodu na faktyczne prowadzenie działalności przez skarżącą. Błędne zastosowanie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Błędna wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Błędne zastosowanie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych – brak należytego pouczenia. Błędna wykładnia art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę szans zarobkowych wspólnik spółki jawnej, nawet wyłączony od prowadzenia jej spraw, nie rezygnuje z uzyskiwania szans zarobkowych z tytułu dochodów spółki istota świadczenia pielęgnacyjnego polega na tym, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej pełnienie roli wspólnika w spółce jawnej prowadzącej działalność gospodarczą jest równoznaczne z podejmowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej
Skład orzekający
Jolanta Dargas
przewodniczący sprawozdawca
Anna Falkiewicz-Kluj
sędzia
Łukasz Trochym
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego w kontekście posiadania statusu wspólnika spółki jawnej, nawet bez faktycznego prowadzenia działalności i uzyskiwania dochodu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wspólnika spółki jawnej i może być odmiennie interpretowane w przypadku innych form działalności gospodarczej lub spółek kapitałowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia socjalnego i jego dostępności w nietypowej sytuacji prawnej, jaką jest posiadanie statusu wspólnika spółki jawnej bez faktycznego prowadzenia działalności. Wyjaśnia, jak sądy interpretują przepisy w takich przypadkach.
“Czy bycie wspólnikiem spółki jawnej odbiera prawo do świadczenia pielęgnacyjnego? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 44 681 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1908/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-02-01 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-10-03 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Falkiewicz-Kluj Jolanta Dargas /przewodniczący sprawozdawca/ Łukasz Trochym Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Łukasz Trochym, Protokolant: specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2024 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr KOA/3871/Sr/23 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego i zobowiązania do jego zwrotu oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 10 sierpnia 2023 r. nr KOA/3871/Sr/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z dnia 13 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń pielęgnacyjnych za nienależnie pobrane oraz zobowiązania do ich zwrotu. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 16 kwietnia 2017 r. D. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad córką A. K. (ur. 2012-05-[...]). Wójt Gminy J. decyzją nr [...] z dnia 22 czerwca 2017 r. przyznał D. K. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na córkę A. K. w okresie od 1 kwietnia 2017 r. do 30 czerwca 2020 r. Od ww. świadczenia zostało przyznane prawo do składki społecznej. W dniu 11 stycznia 2018 r. zgodnie z obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2017 r. w sprawie i wysokości kwoty świadczenia pielęgnacyjnego (MP z 2017 poz. 1014) organ pierwszej instancji wydał decyzję nr [...] zmieniającą decyzję przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w zakresie zmiany wysokości świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 15 stycznia 2019 r. zgodnie z obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 09 listopada 2018r. w sprawie wysokości kwoty świadczenia pielęgnacyjnego (MP z 2018 poz. 1099) Wójt Gminy J. wydał decyzję nr [...] zmieniającą decyzję przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w zakresie zmiany wysokości świadczenia pielęgnacyjnego. Kolejną decyzją nr [...] z dnia 13 stycznia 2020r. zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019r. w sprawie wysokości kwoty świadczenia pielęgnacyjnego (M.P. z 2019 r., poz. 1067) zmieniono decyzję przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w zakresie zmiany wysokości świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie w dniu 2 lipca 2020 r. Wójt Gminy J. wydał decyzję nr [...], wydłużającą okres przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego na mocy art. 15h ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 poz. 2095 ze zm.). Z kolei w dniu 15 października 2020r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wpłynęła pisemna prośba D. K. o uchylenie ww. decyzji nr [...] z dnia 2 lipca 2020 r. w związku z uzyskaniem orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności nr [...]. W powyższym oświadczeniu D. K. poinformowała, że od ww. orzeczenia będzie wnosić odwołanie do Sądu. W dniu 19 października 2020 r. Wójt Gminy J. decyzją nr [...] uchylił z dniem 31 października 2020 r. decyzję własną nr [...] z dnia 2 lipca 2020 r. wydłużającą okres przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego na mocy art. 15h ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r. poz. 2095, z póżn. zm.). W związku ze złożonym w dniu 21 listopada 2022 r. przez D. K., wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na jaw wyszły nowe okoliczności. Na podstawie informacji pozyskanej drogą elektroniczną w dniu 24 listopada 2022 r. wynika, że D. K. w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 14 grudnia 2020 r. podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytuł ubezpieczenia jako wspólnik Spółki Jawnej (kod tytułu ubezpieczenia [...]). W związku z zaistniałą sytuacją w dniu 22 lutego 2023 r. organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne (pismo nr: [...]) w celu ustalenia czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wypłacone w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 31 października 2020 r. D. K. w związku z opieką nad córką A. K. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Następnie Wójt Gminy J. decyzją z dnia 13 marca 2023 r. nr [...] uznał, iż kwota wypłacona D. K. w związku z opieką nad córką A. K. w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 31 października 2020r. w wysokości 44681,00 zł (słownie: czterdzieści cztery tysiące sześćset osiemdziesiąt jeden złoty) z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest świadczeniem nienależnie pobranym. Jednocześnie w ww. decyzji zobowiązano D. K. do zwrotu kwoty 44681,00 zł. (słownie: czterdzieści cztery tysiące sześćset osiemdziesiąt jeden, złoty) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych, do dnia spłaty. W wyniku rozpatrzenia złożonego przez D. K. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr KOA/2259/Sr/23 uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przed organem pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy i uzupełnieniu postępowania dowodowego Wójt Gminy J. decyzją z dnia 13 marca 2023 r. nr [...] uznał, iż kwota wypłaconego D. K. świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 31 października 2020r. w wysokości 44681,00 zł. (słownie: czterdzieści cztery tysiące sześćset osiemdziesiąt jeden złoty) z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest świadczeniem nienależnie pobranym. Jednocześnie w ww. decyzji zobowiązano D. K. do zwrotu kwoty 44681,00 zł. (słownie: czterdzieści cztery tysiące sześćset osiemdziesiąt jeden, złoty) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych, do dnia spłaty. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w związku ze złożonym w dniu 21 listopada 2022r. przez D. K., wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na jaw wyszły nowe okoliczności. Na podstawie informacji pozyskanej drogą elektroniczną ustalono, że D. K. w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 14 grudnia 2020 r. podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytuł ubezpieczenia jako wspólnik spółki jawnej (kod tytułu ubezpieczenia [...]). Zdaniem organu pierwszej instancji wnioskodawczyni nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie powiadomiła organu na czas o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. nie powiadomiła organu o fakcie, że w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 14 grudnia 2020 r. była wspólnikiem w spółce jawnej. D. K. dostarczyła wydruk Krajowego Rejestru Sądowego, potwierdzający okres działalności powyższej spółki oraz wykreślenie z Krajowego Rejestru Sądowego z dniem 14 grudnia 2020 r. W dniu 9 grudnia 2022 r. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w J. D. K. złożyła pisemne oświadczenie, w którym poinformowała, że w związku z byciem wspólnikiem spółki jawnej nie wykonywała żadnych czynności zarobkowych, nie otrzymywała z tego tytułu wynagrodzenia, a jedyną osobą do reprezentowania spółki był jeden z czterech wspólników. Zgodnie z art. 23b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w dniu 9 grudnia 2022 r. organ pozyskał drogą elektroniczną zeznanie roczne PIT 36L za 2019 r. D. K., z którego wynika, że osiągnęła dochód w wysokości 351 986,10 zł. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, że pomimo wyłączenia z reprezentowania i prowadzenia spraw spółki D. K. w okresie od 1 sierpnia 2018r. do 14 grudnia 2020r. była wspólnikiem i korzystała z praw przysługujących wspólnikowi np. prawa do udziału w zysku oraz prawa do ubezpieczenia emerytalno-rentowego, co potwierdza wydruk z Portalu Empatia e-Podatki, pozyskany drogą elektroniczną. W wypadku osób rezygnujących z zatrudnienia lub pracy zarobkowej świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę szans zarobkowych, natomiast wspólnik spółki jawnej, nawet wyłączony od prowadzenia jej spraw, nie rezygnuje z uzyskiwania szans zarobkowych z tytułu dochodów spółki. Wyłączenie D. K. z prowadzenia spraw spółki nie wywołało skutków jakie wynikają z zawieszenia działalności gospodarczej, a więc faktycznej rezygnacji z prowadzenia działalności, a przede wszystkim z utraty osiąganego dochodu. W sytuacji gdy nie doszło do zaprzestania prowadzenia działalności i uzyskiwania dochodów D. K. w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 31 października 2020 r. nie spełniała warunków do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, wynikających z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dalej wyjaśniono, że jedną z tych form aktywności zawodowej jest prowadzenie pozarolniczej działalności, za którą uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej. Tym samym wspólnika spółki jawnej uważa się za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność, który z tego tytułu podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalno-rentowym. Powszechnie przyjmuje się, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający z aktywności zawodowej, której nie może podjąć, lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Jeżeli opiekun prowadzi kilka form aktywności zawodowej, o których mowa w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to tylko rezygnacja ze wszystkich tych form aktywności uzasadnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. K. Kolegium rozpatrując sprawę wskazało, że materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz.615, z późn. zm., zwana dalej jako "u.ś.r."). Stosownie do treści art. 30 ust.1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie zaś z ustępem 2 art. 30 pkt 1 u.ś.r. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. ma zastosowanie wówczas, gdy świadczenia rodzinne zostały prawidłowo przyznane i w trakcie ich pobierania zajdą okoliczności uzasadniające zawieszenie bądź wstrzymanie ich wypłaty, ewentualnie ustanie prawa do ich pobierania i o tych okolicznościach świadczeniobiorca nie powiadomi organu, pomimo pouczenia w tym zakresie. Zgodnie z art. 30 ust. 5 u.ś.r. decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Niniejsze postępowanie dotyczy uznania za świadczenie nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i zwrotu tych świadczeń nienależnie pobranych. Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce albo ojcu, a także innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z przepisu tego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskazanym w nim osobom, jeżeli spełniają łącznie dwie przesłanki. Pierwsza z tych przesłanek dotyczy sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w tym opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast druga przesłanka dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest ocena spełnienia przesłanki określonej w przepisie art. 17 u.ś.r., czyli niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Na gruncie u.ś.r., co ma istotne znaczenie dla właściwej identyfikacji normy prawnej z art. 17 u.ś.r., nie posługujemy się potocznym rozumieniem pojęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, ponieważ prawodawca w art. 3 pkt 22 u.ś.r. sformułował definicję legalną tego pojęcia. Zgodnie z tym przepisem pod pojęciem "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zauważyć przy tym należy, że wobec normy prawnej zawarta w art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie można zastosować wykładni rozszerzającej, ponieważ wymieniony katalog należy uznać za zamknięty. Dla rozpatrzenia niniejszej sprawy istotne jest wyjaśnienie czym jest prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W zakresie wyjaśnienia tego pojęcia literatura przedmiotu (zob. np. W. Maciejko, A. Brzeźna, M. Gajda-Durlik, A. Korcz-Maciejko, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Warszawa 2019, s. 144) oraz orzecznictwo (zob. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z 13 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1137/17) odwołują się do zapisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1230). Z art. 8 ust. 6 pkt 4 tej ustawy wynika, iż za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Zatem z treści art. 3 pkt 22 u.ś.r. w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, iż wspólnika spółki jawnej należy zakwalifikować jako osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą. Kolegium zwróciło uwagę, że rezygnacją z zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej jest zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej. Według art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 22, z późn. zm.) przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na zasadach określonych w niniejszej ustawie, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych. W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej (zob. art. 25 ust. 1 w/w ustawy). Mając zatem na uwadze skutki, jakie wynikają z zawieszenia działalności gospodarczej, a więc faktyczną rezygnację z wykonywanej dotychczas działalności gospodarczej oraz utratę dochodu z tego tytułu osiąganego, Kolegium stoi na stanowisku, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej może być uznane za rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Taki zresztą kierunek wykładni prezentowany jest obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, wypracowanym w głównej mierze na gruncie wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r., który w swojej hipotezie zawiera identyczną, jak w art. 16a u.ś.r., przesłankę rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Olsztynie z dnia 18 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/OI 1023/10, Warszawie z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 290/11 i z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1596/12, we Wrocławiu z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 283/14, Szczecinie z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 585/13, Gliwicach z dnia 14 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/GI 106/11, Rzeszowie z dnia 15 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Rz 1015/13, Poznaniu z dnia 23 października 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 971/14 - dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niemniej jednak w realiach sprawy niniejszej do takiej sytuacji nie doszło. Podjęta uchwała wspólników, która została przedłożona przez odwołującą się, dotyczy prowadzenia spraw spółki i nie oznacza wystąpienia wspólnika ze spółki. Zgodnie z art. 40 § 1 Kodeksu spółek handlowych (dalej k.s.h.) prowadzenie spraw spółki może być powierzone jednemu lub kilku wspólnikom bądź na mocy umowy spółki, bądź na podstawie późniejszej uchwały wspólników. Pozostali wspólnicy są wówczas wyłączeni od prowadzenia spraw spółki. Uchwała podjęta w ww. sprawie oznacza, że wspólnik został wyłączony od prowadzenia spraw spółki jednakże nadal pozostaje wspólnikiem i korzysta z praw mu przysługujących, np. prawa do udziału w zyskach (art. 51 § 1 k.s.h.) czy prawa żądania wypłacania odsetek (art. 53 k.s.h.). Pomimo, że odwołująca się jako wspólnik została wyłączona od prowadzenia spraw spółki to nadal podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z tytułu bycia wspólnikiem spółki jawnej, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 5 w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Reasumując, podjęta uchwała nie wywołała skutków jakie wynikają z zawieszenia działalności gospodarczej, a więc faktycznej rezygnacji z prowadzonej dotychczas działalności, a przede wszystkim z utraty osiąganego z tego tytułu dochodu. Wyłączony od prowadzenia spraw spółki wspólnik nie traci dochodu oraz zobowiązany jest do zajmowania stanowiska w sprawach przekraczających zakresem zwykły zarząd, do których potrzebna jest zgodna wszystkich wspólników spółki. W sytuacji zatem, gdy nie doszło do zaprzestania prowadzenia działalności i uzyskiwanego dochodu, należało uznać, że odwołująca się w przedmiotowym okresie nie spełniała warunków do przyznania świadczenia rodzinnego wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Dla poparcia tej tezy warto wskazać na uchwałę NSA podjętą w składzie siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2012 r. (I OPS 5/12), w uzasadnieniu której stwierdzono między innymi, że istota świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r. polega na tym, że świadczenie to jest adresowane wyłącznie do tych osób, których źródłem utrzymania jest wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i które nie podejmują lub rezygnują z tego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji, gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wielkość tych dochodów. Przemawia za tym również wyłączenie uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do osób, które otrzymują jakiekolwiek świadczenia (dochody) z innych tytułów, wymienionych w art. 17 ust. 5 u.ś.r. Przedstawione wyżej stanowisko jest zgodne z poglądami funkcjonującymi w orzecznictwie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 418/17). Składowi orzekającemu znane są również poglądy prezentowane w orzecznictwie, do których nawiązuje D. K. w swoim odwołaniu. Zgodnie z nimi z art. 3 pkt 22 u.ś.r. nie wynika wprost, że posiadanie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością świadczy o zatrudnieniu lub prowadzeniu innej działalności zarobkowej. Tym samym okoliczność ta nie może stanowić wystarczającej podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Posiadanie udziałów jest formą prawa własności, a ewentualna dywidenda jest skutkiem posiadania tego prawa, a nie wynagrodzeniem uzyskanym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (zob. wyrok NSA z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 2839/19). Kolegium wskazało, że niniejsza sprawa odnosi się do posiadania udziału w spółce jawnej i zwróciło uwagę na różnicę wynikającą faktu, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest spółką kapitałową gdzie determinujący jest substrat kapitałowy wniesiony przez wspólników, zaś w spółce jawnej, jako spółce osobowej, istotą jest prowadzenie wspólnej działalności gospodarczej w oparciu o wkłady wspólników, które mogą obejmować świadczenie pracy lub usług na rzecz spółki (zob. art. 48 § 2 k.s.h.). Stąd też zdaniem Kolegium nie można wprost odnosić przywołanych wyżej poglądów wyrażonych przez sądy administracyjne do niniejszej sprawy. Gdy chodzi bowiem o przywołaną definicję z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych to, wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, identycznie jak wspólnika spółki jawnej, należy zakwalifikować jako osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą. Z kolei przywoływane przez odwołującą się orzeczenia odnoszą się osób będących wspólnikami wieloosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Zgodnie z treścią art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie, którego podstawą jest spoczywający na organach obowiązek prawidłowego pouczenia osoby otrzymującej świadczenia o sytuacjach, w których nastąpić może brak prawa do ich pobierania. Oznacza to, że w sprawie o ustalenie, iż świadczeniobiorca pobrał nienależne świadczenie i ciąży na nim obowiązek jego zwrotu, zachodzi konieczność dokonania oceny istnienia przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., tj. zaistnienia okoliczności należytego pouczenia osoby pobierającej świadczenie rodzinne o sytuacjach, w których następuje brak prawa do ich pobierania. Odnosząc powyższe twierdzenia do realiów niniejszej sprawy, sprawy Kolegium uznało, że skarżąca była należycie pouczona. Pouczenie zawarte we wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia z dnia 16 kwietnia 2017 r. na stronie drugiej odnosi się bowiem wprost do prowadzenia pozarolniczej działalność gospodarczej. Kolegium zwróciło również uwagę, że wraz z wnioskiem złożonym w 2022 r. wnioskodawczyni złożyła oświadczenie z dnia 21 listopada 2022 r., gdzie wskazała, że nie uzyskuje dochodów podlegających opodatkowaniu, co stoi w oczywistej sprzeczności zeznaniem rocznym PIT 36L za 2019 r.; Pani K. osiągnęła dochód w wysokości 351 986,10 zł. Skład orzekający stwierdza, że postępowaniu poprzedzającemu wydanie decyzji nie można postawić skutecznie zarzutu naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. Wbrew twierdzeniom odwołującej się wydana przez organ pierwszej instancja została podjęta po przeprowadzeniu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego i bezsprzecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Opisany stan faktyczny sprawy uzasadnia zdaniem organu II instancji podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie uznania świadczeń za nienależnie pobrane i zwrotu nienależnie iż stosownie do dyspozycji art. 30 ust. 9 u.ś.r. organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D. K. zarzucając jej: 1. naruszenie przepisów postępowania wpływające na treść zaskarżonej decyzji w stopniu znacznym tj.: art. 7, 77 § 1, 80,107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego i bezsprzecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż skarżąca D. K. w okresie od dnia 1 sierpnia 2018 roku do dnia 31 października 2020 roku nie spełniła warunków do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy sam fakt posiadania udziałów w spółce nie stanowi wystarczającej podstawy do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ skarżąca była pozbawiona prawa reprezentowania spółki a z faktem posiadania udziałów w spółce nie wiązał się dla skarżącej żaden dochód albowiem całość majątku pozostałego w spółce otrzymał wyłącznie wspólnik J. W., co wprost wynika z treści dokumentu w postaci Porozumienia dot. wydania majątku spółki w procesie jej rozwiązania bez likwidacji i przeniesienia majątku spółki na rzecz wspólnika na podstawie uchwały wspólników spółki z dnia 17 listopada 2020 roku, Repertorium A nr [...] oraz z protokołu ze zgromadzenia wspólników W. Spółka jawna z siedzibą w K. z dnia 26 października 2020 roku, 2. naruszenie przepisów postępowania wpływające na treść zaskarżonej decyzji w stopniu znacznym tj.: art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego i bezsprzecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż skarżąca D. K. w okresie od dnia 1 sierpnia 2018 roku do dnia 31 października 2020 roku nie spełniła warunków do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ miała inne źródło utrzymania w postaci dochodu z działalności spółki, podczas gdy jak wynikało z dokumentów złożonych przez skarżącą skarżąca nie uzyskała faktycznie żadnego dochodu z tytułu bycia wspólnikiem spółki jawnej albowiem cały majątek spółki został przeniesiony na rzecz wspólnika J. W., 3. naruszenie przepisów postępowania wpływające na treść zaskarżonej decyzji w stopniu znacznym tj.: art. 7, 77 § 1, 80,107 § 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego i bezsprzecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż skarżąca faktycznie prowadzi działalność pozarolniczą, podczas gdy organ nie miał żadnego dowodu na tę okoliczność a wręcz dysponował dowodem przeciwnym, że skarżąca jest wspólnikiem wyłączonym od prowadzenia spraw spółki i reprezentacji spółki i w rzeczywistości nie podejmowała żadnych działań faktycznych ani prawnych na rzecz spółki, 4. naruszenie przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj.: art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie, iż samo posiadanie statusu wspólnika spółki jawnej oznacza wykonywanie pozarolniczej działalności i utratę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy ww. przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem powołany przepis dotyczy tylko pewnej fikcji prawnej stosowanej w sprawach związanych z objęciem obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na fakt faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, bowiem obowiązek ubezpieczenia wspólnika powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego takiego statusu prawnego, nie zaś z rzeczywistym prowadzeniem działalności gospodarczej, natomiast w niniejszej sprawie sam fakt posiadania statusu wspólnika spółki jawnej nie pozbawia skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jeżeli spełniła warunki określone w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i faktycznie nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej a swoje działania koncentrowała na opiece nad córką, 5. naruszenie przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżąca nie spełniła warunków do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 sierpnia 2018 roku do dnia 31 października 2020 roku, 6. naruszenie przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż skarżąca była należycie pouczona o braku prawa do pobierania świadczenia w przypadku posiadania udziałów w spółce, podczas gdy takiego pouczenia organ nie wystosował do skarżącej a skarżąca nie miała świadomości, że fakt posiadania udziałów w spółce jawnej bez uzyskania żadnych dochodów z tego tytułu może być przyczyną odmowy wypłaty świadczenia, 7. naruszenie przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż skarżąca nie spełniła warunków do przyznania jej świadczenia w okresie od dnia 1 sierpnia 2018 roku do dnia 31 października 2020 roku, podczas gdy skarżąca w tym okresie nie podejmowała zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej a stale sprawowała opiekę nad swoją niepełnosprawną córką, co powinno skutkować przyjęciem, iż skarżąca spełniła warunki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. Materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz.615, ze zm., zwana dalej jako "u.ś.r."). Stosownie do treści art. 30 ust.1 u.ś.r. osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne jest obowiązana do ich zwrotu. Zgodnie zaś z ustępem 2 art. 30 pkt 1 u.ś.r. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. ma zastosowanie wówczas, gdy świadczenia rodzinne zostały prawidłowo przyznane i w trakcie ich pobierania zajdą okoliczności uzasadniające zawieszenie bądź wstrzymanie ich wypłaty, ewentualnie ustanie prawa do ich pobierania i o tych okolicznościach świadczeniobiorca nie powiadomi organu, pomimo pouczenia w tym zakresie. Zgodnie z art. 30 ust. 5 u.ś.r. decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych nie jest wydawana, jeżeli od terminu ich pobrania upłynęło więcej niż 10 lat. Niniejsze postępowanie dotyczy uznania za świadczenie nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i zwrotu tych świadczeń nienależnie pobranych. Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce albo ojcu, a także innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z przepisu tego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskazanym w nim osobom, jeżeli spełniają łącznie dwie przesłanki. Pierwsza z tych przesłanek dotyczy sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w tym opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast druga przesłanka dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki. Z powołanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskazanym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wymienione w nich przesłanki. Analiza zgromadzonych w toku postępowania przed organami administracji publicznej materiałów, przedłożonych następnie Sądowi, nie budzi wątpliwości, że skarżąca spełnia pierwszą z przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem córka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie powstał natomiast spór dotyczący spełnienia przez skarżącą drugiej z przesłanek - niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Definicja "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", zawarta jest w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pojęcie to określone jest w powołanym przepisie szeroko jako wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że skarżąca w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego posiadała status wspólnika w spółce jawnej. W związku z powyższym organy zarówno I, jak i II instancji stanęły na stanowisku, że skarżąca prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Ustalenia powyższego, wobec braku legalnej definicji wymienionego pojęcia na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o świadczeniach rodzinnych (jak również niewskazania bezpośrednio w ww. ustawie posiadania statusu wspólnika spółki jawnej jako wypełniającego zakres pojęcia "zatrudnienia lub pracy zarobkowej" ) organy administracji dokonały w oparciu o ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych, co należy uznać, wbrew zarzutowi skarżącej, za zabieg prawidłowy, bowiem wobec braku odmiennej definicji pojęcia "prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej" na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasadnym było dokonanie wykładni systemowej poprzez odwołanie się do znaczenia tego pojęcia określonego w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, będącej bez wątpienia ustawą podstawową w rozumieniu powołanych wyżej przepisów dla ustaw o charakterze socjalnym, do których należy ustawa o świadczeniach rodzinnych. Pełnienie roli wspólnika w spółce jawnej prowadzącej działalność gospodarczą jest równoznaczne z podejmowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Wspólnik istniejącej spółki jawnej przez przystąpienie do niej rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności podlegającej ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Przywołane rozważania prowadzą do stwierdzenia, że skarżąca będąc wspólnikiem spółki jawnej jest w rozumieniu przepisów regulujących zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych osobą podejmującą zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Bez znaczenia jest przy tym, czy skarżąca podejmuje na rzecz spółki jakiekolwiek czynności i czy uzyskuje z tego tytułu dochód. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie uzależniają przesłanki niepodejmowania zatrudnienia i rezygnacji z zatrudnienia od uzyskiwania wynagrodzenia. Niemniej, w niniejszej sprawie rozważania w tym zakresie nie mają zasadniczego znaczenia, jak bowiem ustalono, skarżąca w 2019 r. uzyskała dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 351 986,10 zł (PIT-36L). W świetle tych danych oraz twierdzeń skarżącej odnośnie do braku dochodów z tytułu bycia wspólnikiem w spółce prawa handlowego, zgoła nieuzasadnione jawią się zarzuty skargi, w szczególności jeżeli weźmie się pod uwagę cel jaki przyświecał ustawodawcy przy tworzeniu instytucji świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to przysługuje bowiem określonym osobom z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wówczas, gdy nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne zastępuje więc dochód wynikający z wykonywania pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca, a jego istotą jest co prawda tylko częściowe, ale zrekompensowanie strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. W wyroku z 18 lipca 2008 r. sygn. P 27/07, Trybunał Konstytucyjny stwierdził "świadczenie pielęgnacyjne stanowi pomoc ze strony państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym w sytuacji, gdy na osobie tej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dziecka." Dlatego też decyzja o uznaniu pobrania przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego za niezasadnie pobrane i zobowiązanie do jego zwrotu nie może być uznana za sprzeczną z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego, ale należy uznać ją całkowicie jej odpowiadającą, podobnie jak i wydaną zgodnie z zasadą praworządności. Dodać należy, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma świadomość osoby pobierającej świadczenie, którego podstawą jest spoczywający na organach obowiązek prawidłowego pouczenia osoby otrzymującej świadczenia o sytuacjach, w których nastąpić może brak prawa do ich pobierania. Oznacza to, że w sprawie o ustalenie, iż świadczeniobiorca pobrał nienależne świadczenie i ciąży na nim obowiązek jego zwrotu, zachodzi konieczność ustalenia czy skarżąca została należycie pouczona o sytuacjach, w których następuje brak prawa do ich pobierania. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko Kolegium, że skarżąca była należycie pouczona. Pouczenie zawarte we wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia z dnia 16 kwietnia 2017 r. na stronie drugiej odnosi się bowiem wprost do prowadzenia pozarolniczej działalność gospodarczej. W tej sytuacji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty skargi są chybione. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI