I SA/WA 1907/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2024-01-26
NSAAdministracyjneŚredniawsa
piecza zastępczarodzina zastępczaopłata za pobytobowiązek alimentacyjnyprawo rodzinneprawo administracyjnedzieckosąd opiekuńczyświadczenia

WSA w Warszawie oddalił skargę rodzica na decyzję ustalającą opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, potwierdzając obowiązek ponoszenia opłaty od dnia umieszczenia dziecka w pieczy.

Skarżący kwestionował decyzję o ustaleniu opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, argumentując m.in. wadliwość postanowienia sądu o umieszczeniu dziecka i bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny uznał, że postanowienie sądu, nawet wydane w trybie zabezpieczenia, jest wiążące dla organów administracji. Potwierdził, że rodzice ponoszą opłatę od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, zgodnie z przepisami ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, a przekazywanie świadczeń dziecku nie zwalnia z tego obowiązku. Skargę oddalono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy ustalającą opłatę za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym kwestionował status rodziny zastępczej, twierdząc, że postanowienie sądu o umieszczeniu dziecka było wadliwe i wydane w trybie zabezpieczenia, co czyniło postępowanie administracyjne bezprzedmiotowym. Sąd uznał te argumenty za chybione, podkreślając, że postanowienie sądu o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej, nawet w trybie zabezpieczenia, jest wiążące dla organów administracji. Sąd potwierdził, że zgodnie z art. 193 ust. 1a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, rodzice ponoszą opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej od dnia jego umieszczenia, a decyzja ustalająca tę opłatę ma charakter związany i powinna być wydana z mocą wsteczną od faktycznego dnia umieszczenia. Sąd odrzucił również argument, że przekazywanie świadczeń dziecku przez ojca zwalnia z obowiązku ponoszenia opłat publicznoprawnych. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną, uznając, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienie sądu, nawet wydane w trybie zabezpieczenia, jest wiążące dla organów administracji i stanowi podstawę do ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postanowienie sądu o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej, zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. i art. 5 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, jest wiążące dla organów administracji. Organ nie ma uprawnień do dokonywania wykładni treści postanowienia ani kwestionowania go.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.w.s.i.s.p.z. art. 193 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (rodzina zastępcza spokrewniona).

u.w.s.i.s.p.z. art. 193 § 1a

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Opłata za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ponoszona jest od dnia umieszczenia dziecka w pieczy.

u.w.s.i.s.p.z. art. 194 § 1

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

Opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ustala starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w pieczy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

k.p.c. art. 365 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie prawomocne sądu cywilnego wiąże inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.

k.r.o. art. 109 § § 1 i § 2 pkt 5

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Sąd opiekuńczy może zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, jeżeli dobro dziecka jest zagrożone.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Postanowienie sądu o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej, wydane w trybie zabezpieczenia, nie jest wiążące dla organów administracji. Postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest bezprzedmiotowe, jeśli dziecko zostało umieszczone na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu. Przekazywanie świadczeń pieniężnych dziecku przez ojca zwalnia go z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w pieczy zastępczej. Decyzja ustalająca opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej może być wydana tylko na przyszłość, a nie za okres wsteczny.

Godne uwagi sformułowania

Postanowienie powyższe zostało uchylone postanowieniem tego Sądu z [...] lipca 2022 r. Oznacza to, że dziecko skarżącego od [...] czerwca 2021 r. do [...] lipca 2022 r. przebywało w rodzinie zastępczej spokrewnionej. Zważyć należy, że postanowienie Sądu w przedmiocie umieszczenia małoletniego w rodzinie zastępczej było dla organu administracji wiążące. Nie ma przy tym znaczenia, że postanowienie zostało wydane w trybie zabezpieczenia - na podstawie art. 109 kro. Chodzi bowiem o szybkie działanie dla dobra dziecka i zapewnienia mu opieki, gdy rodzice z różnych przyczyn opieki tej sprawować nie mogą. Wobec tego stanowisko skargi, że E. i A. L. nie mieli statusu rodziny zastępczej i postępowanie administracyjne powinno być umorzone, jako bezprzedmiotowe, jest chybione. Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń... Pokreślić przy tym trzeba, że również analiza przepisu art. 194 ust. 1 ustawy nie daje podstaw do przyjęcia, że nakazuje on wydanie decyzji o ustaleniu opłaty przed umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej.

Skład orzekający

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

przewodniczący sprawozdawca

Magdalena Durzyńska

członek

Przemysław Żmich

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie wiążącego charakteru postanowień sądu o zabezpieczeniu dla organów administracji w sprawach dotyczących pieczy zastępczej oraz potwierdzenie obowiązku ponoszenia opłat od dnia umieszczenia dziecka."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej na podstawie postanowienia sądu o zabezpieczeniu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa rodzinnego i administracyjnego związanego z pieczą zastępczą i obowiązkami rodziców. Choć nie zawiera nietypowych faktów, stanowi przykład rutynowej interpretacji przepisów przez sąd.

Rodzicu, pamiętaj: opłata za pieczę zastępczą biegnie od dnia umieszczenia dziecka, nawet jeśli decyzja zapadnie później!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1907/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Magdalena Durzyńska
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6324 Rodzina   zastępcza,  pomoc na usamodzielnienie dla wychowanka rodziny zastępczej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1555/24 - Wyrok NSA z 2025-06-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2011 nr 149 poz 887
art. 193 ust. 1, art. 194 ust. 1
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej1)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 25 lipca 2023 r., nr KOC/461/Op/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania M.L. od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 21 grudnia 2022 r., nr 562/RZ/2022, w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że małoletni K. L. od [...] czerwca 2021 r. do [...] lipca 2022 r. przebywał w rodzinie zastępczej spokrewnionej ustanowionej w osobach E. i A. L. zamieszkałej na terenie [...]. Rodzinie zastępczej przyznano świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka dla wskazanego wyżej okresu na podstawie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 7 lipca 2021 r., nr 93/2021, która została zmieniona decyzją z 26 maja 2022 r., nr RZ/1 016/2022 w związku z waloryzacją świadczenia. Z kolei decyzją z 22 września 2022 r., nr RZ/1381/2022 stwierdzono, że w związku z wygaszeniem decyzji RZ/1016/2022 świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka nie przysługuje od 9 lipca 2022 r.
Następnie decyzją z 21 grudnia 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy ustalił opłatę wobec M. L. za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej ustanowionej w osobach E. i A. L. w okresie od [...] czerwca 2021 r. do [...] lipca 2022 r. w kwocie [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami w przypadku opóźnienia.
W uzasadnieniu decyzji podano, że dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej i w tej sytuacji powstał obowiązek poniesienia przez rodziców solidarnie opłaty za ten okres umieszczenia, w wysokości przyznanych rodzinie zastępczej świadczeń. Naliczona opłata została ustalona proporcjonalnie do liczby dni pobytu w rodzinie zastępczej, co stanowi sumę; kwoty [...]zł za czerwiec 2021 r. ([...]zł : 30 x 21 dni = [...]zł); kwoty [...]zł za okres od lipca 2021 r. do maja 2022 r. ([...]zł x 11 mieś. = [...]zł); kwoty [...]zł za czerwiec 2022 r. (pełna miesięczna kwota); kwoty [...]zł za lipiec 2022 r. ([...]zł : 31 x 8 dni = [...]zł). Prezydent wskazał, że przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej stanowią o ustaleniu powyższej opłaty wyłącznie w zależności od wysokości świadczenia udzielonego rodzinie zastępczej.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. L..
Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 447, z póżn. zm). Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 ustawy, w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (art. 193 ust. 1a ustawy). Za ponoszenie tej opłaty rodzice odpowiada solidarnie (art. 193 ust. 2 ustawy).
Opłatę ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona (art. 193 ust.6 ustawy). Opłaty, o której mowa w ust. 1, nie ponosi się za okres, w którym dziecko umieszczone w pieczy zastępczej przebywa u rodziców (art. 193 ust. 6a ustawy).
Kolegium podało, że jak wynika z orzecznictwa sądowoadministracyjnego miesięczna opłata za pobyt dziecka w pieczy zastępczej jest pobierana od rodziców w każdym przypadku umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej jak również rodzinie zastępczej (zob. m.in. wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 184/14). Opłatę taką rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej (art. 193 ust. 1a ustawy) - wyrok WSA w Poznaniu z 9 czerwca 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1800/20) .
Kolegium wyjaśniło, że małoletni K. L. od [...] czerwca 2021 r. do [...] lipca 2022 r. przebywał w rodzinie zastępczej spokrewnionej ustanowionej w osobach E. i A. L.. Fakt ustanowienia rodzinny zastępczej wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] czerwca 2021 r., sygn. akt [...]. W ocenie Kolegium nie ma znaczenia w jakim trybie wydane zostało orzeczenie stwierdzające umieszczenie w rodzinie zastępczej. Stosownie do art. 365 § 1 k.p.c orzeczenie prawomocne sądu cywilnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zatem Kolegium nie ma prawych możliwości kwestionować powyżej wskazanego postanowienia Sądu z [...] czerwca 2021 r., ani też dokonywać jego interpretacji zgodnie z oczekiwaniem strony.
Skoro małoletni przebywał w rodzinie zastępczej spokrewnionej, to w związku z tym faktem powstał obowiązek poniesienia solidarnie przez rodziców opłaty za okres umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej w wysokości przyznanych rodzinie zastępczej świadczeń.
Kolegium podkreśliło, że umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej nie zwalnia rodziców z obowiązku alimentacji na jego rzecz. Przeszkodą nie jest ograniczenie, zawieszenie czy pozbawienie władzy rodzicielskiej. Zatem nie ma znaczenia podnoszony w odwołaniu fakt przekazywania na rzecz małoletniego przez jego ojca świadczeń pieniężnych.
Kolegium poinformowało, że rada powiatu określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy (art. 194 ust. 2 ustawy).
Udzielenie ulg reguluje na terenie m.st. Warszawy uchwała Nr XXI/552/2019 Rady m.st. Warszawy z 7 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalania opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej (Dz. Urz. Woj. Maz. z dnia 19 listopada 2019 r. poz. 13142).
Zgodnie zaś z art. 194 ust. 3 ustawy starosta na wniosek lub z urzędu, uwzględniając
uchwałę, o której mowa w art. 194 ust. 2 ustawy, może umorzyć w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty lub odstąpić od ustalenia opłaty, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustawy.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie złożył M. L.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów:
1) prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, tj:
a) art. 6 kpa w zw. z art. 7 kpa w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 8 § kpa w zw. z art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 11 kpa w zw. z art. 15 kpa polegającym na tym, że organ II instancji zignorował w całości zarzuty i stanowisko przedstawione przez stronę w odwołaniu zaskarżanej decyzji nie odnosząc się do niego w najmniejszym stopniu; w rezultacie organ naruszył zasadę praworządności, podważył zaufanie obywateli do państwa i uniemożliwił stronie czynny udział w postępowaniu;
b) art. 7a § 1 kpa polegający na tym, że nawet gdyby przyjąć wykładnię prawa przedstawioną przez stronę za nieoczywistą, to pozostające wątpliwości co do treści norm prawnych należało rozstrzygnąć na korzyść strony; tym samym organ powinien ewentualne wątpliwości w zakresie: ustanowienia przez sąd rodziny zastępczej, dopuszczalności wydania merytorycznej decyzji administracyjnej rozstrzygnąć na korzyść strony,
c) art. 107 § 1 pkt 6 kpa polegającym na tym, że uzasadnienie faktyczne i prawne przedstawione przez organ ma charakter szablonowy, schematyczny i jest oderwane od stanu faktycznego i uwarunkowań prawnych niniejszej sprawy; w szczególności organ II instancji nie odniósł się do wykładni prawa przedstawionej przez pełnomocnika strony w odwołaniu,
d) art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa polegającym na tym, że organ II instancji zignorował, iż strona łożyła na utrzymanie syna w okresie objętym decyzją, a przedmiotowy fakt wynikał z potwierdzeń przelewu załączonych do pisma pełnomocnika strony złożonego przed organem I instancji z 20 maja 2022 r.,
e) art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 730 § 1 k.p.c. w zw. z art. 731 k.p.c. polegającym na tym, że organ II instancji stwierdził, że organy są związane postanowieniem w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia, pomimo iż: z istoty postępowania zabezpieczającego wynika, że rozstrzygnięcia w jego ramach zapadają w toku sprawy głównej, mają charakter tymczasowy i nie rozstrzygają sprawy co do istoty, prawomocność postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oznacza wyłącznie, iż postanowienie to reguluje na czas trwania sprawy sytuację prawną stron postępowania w określony sposób; z perspektywy podmiotów trzecich, czy też organów administracji publicznej nie przesądza jednak w sposób definitywny o jakiejkolwiek okoliczności faktycznej lub prawnej, a tym bardziej na jego podstawie nie można dojść do wniosku, że została ustanowiona rodzina zastępcza;
f) art. 745 § 1 k.p.c. w zw. z art. 1 k.p.c. w zw. z art. 1 pkt 1 kpa a contrario w związku z art. 105 § 1 kpa a contrario polegającym na tym, że organ II instancji nie uchylił zaskarżanej decyzji oraz nie umorzył postępowania, lecz wydał decyzję administracyjną w zakresie zastrzeżonym dla sądu cywilnego; o ewentualnych kosztach ustanowienia "rodziny zastępczej" w postępowaniu zabezpieczającym powinien bowiem rozstrzygnąć sąd rodzinny rozpoznający sprawę co do istoty w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie;
g) art 105 § 1 kpa w zw. z art. 194 ust. 1 ustawy z 9 czerwca 2011 r. polegającym na tym, że organ II instancji nie wziął pod uwagę, że organ I instancji powinien był umorzyć postępowanie albowiem zgodnie z przepisem powołanym w zarzucie mógłby wydać decyzję administracyjną w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt małoletniego w rodzinie zastępczej przed umieszczeniem w niej małoletniego; tymczasem w niniejszej sprawie postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia zostało wydane niemal rok przed wszczęciem niniejszego postępowania, a półtora roku przed wydaniem decyzji przez organ I instancji;
h) art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy a contrario polegającym na tym, że organ II instancji nie zważył, iż organ I instancji nie umorzył postępowania administracyjnego, pomimo że jego prowadzenie było bezprzedmiotowe albowiem E. i A. L. nigdy nie zostali ustanowieni rodziną zastępczą;
i) art. 138 § 1 kpa w zw. z art. 138 § 2 kpa a contrario polegającym na tym, że organ II instancji nie uchylił w całości zaskarżanej w odwołaniu decyzji organu I instancji i nie umorzył postępowania w sprawie, pomimo istnienia podstaw ku wydaniu takiego rozstrzygnięcia.
2) prawa materialnego, tj.: art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z art. 86 ust. 1 ustawy polegającym na tym, że organ II instancji doszedł do wniosku, że istnieją podstawy do obciążenia ojca opłatami, o których mowa w ww. wskazanych przepisach, pomimo że dla jego syna nigdy nie została ustanowiona rodzina zastępcza.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinął w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Kolegium złożyło wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący nie sprzeciwił się wnioskowi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Bezspornym jest, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] czerwca 2021 r., sygn. akt [...] zarządzono umieszczenie małoletniego K. L. w rodzinie zastępczej dziadków macierzystych E. i A. L.. Postanowienie powyższe zostało uchylone postanowieniem tego Sądu z [...] lipca 2022 r. Oznacza to, że dziecko skarżącego od [...] czerwca 2021 r. do [...] lipca 2022 r. przebywało w rodzinie zastępczej spokrewnionej.
Bezspornym jest także, że decyzją z 7 lipca 2021 r., nr 93/2022 r. Prezydenta m.st. Warszawy, zmienioną następnie decyzją tego organu z 26 maja 2022 r., nr RZ/1016/22 przyznano E. i A. L. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego we wskazanych w decyzjach kwotach.
Zważyć należy, że postanowienie Sądu w przedmiocie umieszczenia małoletniego w rodzinie zastępczej było dla organu administracji wiążące. Skoro z jego treści wprost wynikało umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, to organ nie ma uprawnień do dokonywania wykładni treści postanowienia. Nie ma przy tym znaczenia, że postanowienie zostało wydane w trybie zabezpieczenia - na podstawie art. 109 kro. Jak wynika z treści art. 109 § 1 i § 2 pkt 5 kro jeżeli dobro dziecka jest zagrożone sąd opiekuńczy może wydać zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej.
Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy system pieczy zastępczej to zespół osób, instytucji i działań mających na celu zapewnienie czasowej opieki i wychowania dzieciom w przypadkach niemożności sprawowania opieki i wychowania przez rodziców. Natomiast stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, ustawę stosuje się do osób umieszczonych w pieczy zastępczej na podstawie orzeczenia sądu. Przepis nie rozróżnia rodzajów orzeczeń, a więc czy było ono wydane w postępowaniu zabezpieczającym, czy innym. Chodzi bowiem o szybkie działanie dla dobra dziecka i zapewnienia mu opieki, gdy rodzice z różnych przyczyn opieki tej sprawować nie mogą. Niewątpliwie w niniejszej sprawie prawomocne orzeczenie sądu zostało wydane i było dla organu wiążące. Wobec tego stanowisko skargi, że E. i A. L. nie mieli statusu rodziny zastępczej i postępowanie administracyjne powinno być umorzone, jako bezprzedmiotowe, jest chybione. Gdyby podzielić stanowisko skarżącego to mogłoby dojść do sytuacji, gdy dziecko do czasu zakończenia toczącego się postępowania sądowego przez długi czas byłoby w pieczy zastępczej, a sprawujący tę pieczę pozbawiony byłby możliwości uzyskania środków na potrzeby dziecka przyznawanych w postępowaniu administracyjnym.
Zgodnie z art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy, za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka.
Podnieść należy, że sformułowanie normy art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy powoduje, że w przypadku zaistnienia okoliczności w niej określonych, organowi nie pozostawiono możliwości wyboru rozstrzygnięcia. Organ zobowiązany jest wydać decyzję w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, a decyzja taka jest decyzją związaną. Wbrew twierdzeniom skargi przepis ten nie budzi wątpliwości interpretacyjnych.
Stosownie do treści art. 193 ust. 1a ustawy, opłatę, o której mowa w ust. 1, rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Z kolei w myśl art. 194 ust. 1 opłatę, o której mowa w art. 193 ust. 1 ustala, w drodze decyzji, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed umieszczeniem w rodzinie zastępczej.
Dokonując wykładni art. 193 ust. 1 i art. 194 ust. 1 ustawy nie jest możliwe przyjęcie, że decyzja nakładająca obowiązek opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ustala tę opłatę wyłącznie na przyszłość, a nie za faktyczny pobyt dziecka w rodzinie zastępczej lub innej placówce, gdyż niweczyłoby to w istocie możliwość nałożenia opłaty za okres, w którym dziecko faktycznie przebywa w pieczy zastępczej i za który zostały poniesione wydatki na jego utrzymanie i w którym organ prowadził postępowanie w kwestii tej odpłatności.
Zagadnienie to było wielokrotnie analizowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w szeregu orzeczeń (np. w wyrokach: z 8 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1231/21; z 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2171/16; z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 157/17; z 27 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1538/17 oraz z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 672/16) opowiedział się za poglądem, że wobec jednoznacznej treści art. 193 ust. 1a ustawy nie ulega wątpliwości, że opłata ma być ponoszona przez rodziców od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej, a zatem jej ustalenie w drodze decyzji administracyjnej, wydawanej na podstawie art. 194 ust. 1 ustawy musi nastąpić z mocą od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej.
Pokreślić przy tym trzeba, że również analiza przepisu art. 194 ust. 1 ustawy nie daje podstaw do przyjęcia, że nakazuje on wydanie decyzji o ustaleniu opłaty przed umieszczeniem dziecka w pieczy zastępczej. Z jego treści wynika bowiem jedynie, że do wydania decyzji w tym zakresie jest uprawniony starosta, którego właściwość miejscowa zdeterminowana jest miejscem zamieszkania dziecka przed jego umieszczeniem w pieczy zastępczej. Nie do przyjęcia jest zatem pogląd, że rodzice dziecka nie ponoszą odpłatności za jego pobyt w pieczy zastępczej, jeśli opłata nie zostanie ustalona przed umieszczeniem dziecka w pieczy, czy też za okres przed wydaniem decyzji. Błędne jest zatem stanowisko skarżącego zawarte w pkt 5 uzasadnienia skargi, że dokonując wykładni art. 194 ust. 1 ustawy nie jest możliwe przyjęcie, że decyzja nakładająca obowiązek opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej ustala tę opłatę wyłącznie na przyszłość, a nie za faktyczny pobyt dziecka w rodzinie zastępczej.
Natomiast uchylenie postanowienia z [...] czerwca 2021 r. nie niweczy pobytu dziecka w pieczy zastępczej i nie skutkuje uznaniem za nieważne decyzji przyznających rodzinie zastępczej środki na pokrycie kosztów utrzymania dziecka.
Z kolei przekazywanie świadczeń pieniężnych na rzecz dziecka przez skarżącego nie zwalnia go z obowiązku ponoszenia opłat publicznoprawnych za okres umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej.
Ze wszystkich omówionych przyczyn niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego.
Odnośnie do zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że organ przedstawił zarzuty odwołania i odniósł się do nich w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi Kolegium nie naruszyło wskazanych w skardze przepisów postępowania. Organ rozpatrzył zebrany w sprawie materiał dowodowy i prawidłowo go ocenił, wskazując jakie okoliczności uznał za udowodnione i z jakich przyczyn. Wskazał na orzecznictwo sądowe. Podał podstawy prawne i dokonał subsumcji do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa. Kolegium utrzymując w mocy prawidłową decyzję organu I instancji nie naruszyło przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 2 ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI