I SA/Wa 1897/22

I SA/Wa 1897/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Monika Sawa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt a , c,  art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1716
art. 1 ust. 1 art. 4 ust. 1 pkt 1,  art. 7,  art. 9a
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o  przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo  własności tych gruntów
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi W. K. i A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 maja 2022 r. nr KOX/539/Pu/22 w przedmiocie ustalenia wysokości rocznej opłaty przekształceniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 2 marca 2022 r. nr UD-XVIII-WND-SP.6826.10.2021.MTR; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz W. K. i A. K. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 25 maja 2022 r. nr KOX/539/Pu/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (SKO/organ) po rozpatrzeniu odwołania [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy nr 2/26/UW/2022 znak UDXVIII-WND-SP.6826.10.202l.MTR z dnia 2 marca 2022 r. mocą której ustalono wysokość rocznej opłaty przekształceniowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako dz. ewid. nr [...] z obrębu [...] o pow. 5941 m2 nr, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] w udziale 4514/1610689 w części związanej z własnością lokalu mieszkalnego [...], dla którego jest prowadzona księga wieczysta nr [...] na kwotę 649,51 zł oraz ustalono, że ww. opłata winna być wnoszona przez okres 20 lat licząc od dnia przekształcenia,
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zaświadczeniem nr UD-XVIII-WND-GN.6826.107.2019.MRO z dnia 14 lutego 2020 r., wydanym [...], Prezydent m.st. Warszawy zaświadczył, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 5941 nr, uregulowanej w księdze wieczystej [...], uległo przekształceniu w prawo własności z dniem 1 stycznia 2019 r. oraz poinformował, że roczna opłata przekształceniowa w odniesieniu do udziału w wysokości 4514/1610689 części nieruchomości gruntowej związanego z prawem własności lokalu nr [...] usytuowanego w budynku przy ul. [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta [...], wynosi 649,51 zł i winna być wnoszona przez okres 99 lat licząc od dnia przekształcenia. Powyższe zaświadczenie zostało doręczone [...] w dniu 27 lutego 2020 r. Pismem z dnia 16 kwietnia 2021 r. [...] złożyli wniosek o ustalenie wysokości opłaty przekształceniowej oraz okresu jej wnoszenia w drodze decyzji. Decyzją nr 10/11/UW/2020 znak UD-XVIII-WND-GN.6826.7.2019.MRO z dnia 9 lipca 2020 r. Prezydent m. st. Warszawy, po rozpatrzeniu ww. wniosku [...] ustalił wysokość rocznej opłaty przekształceniowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej w Warszawie przy ul. [...] oznaczonej jako dz. ewid. nr [...] z obrębu [...] o pow. 5941 m2 nr, uregulowanej w księdze wieczystej [...] w udziale 4514/1610689 części związanej z własnością lokalu mieszkalnego nr [...] na kwotę 649,51 zł (słownie: sześćset czterdzieści dziewięć złotych pięćdziesiąt jeden groszy). Opłata winna być wnoszona przez okres 99 lat licząc od dnia przekształcenia. W dniu 28 lipca 2020 r. [...] złożyli odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją Nr KOX/l 198/Pu/20 z dnia 24 września 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu ww. odwołania [...] na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją nr 2/26/UW/2022 znak UD-XVIII-WND-SP.6826.10.202l.MTR z dnia 2 marca 2022 r., Prezydent m. st. Warszawy, po ponownym rozpatrzeniu ww. wniosku [...] z dnia 16 kwietnia 2020 r., ustalił wysokość rocznej opłaty przekształceniowej z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zabudowanej, położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako dz. ewid. nr [...] z obrębu [...] o pow. 5941 m2 nr, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] w udziale 4514/1610689 części związanej z własnością lokalu mieszkalnego [...], dla którego jest prowadzona księga wieczysta nr [...] na kwotę 649,51 zł oraz ustalił, że ww. opłata winna być wnoszona przez okres 20 lat licząc od dnia przekształcenia. Z decyzją tą nie zgodzili się [...] i złożyli odwołanie. Rozpoznając sprawę na skutek odwołania SKO wskazało, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w. z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Przy czym, z ust. 2 art. 1 u.p.p.u.w. wynika, że przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie: 1) budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 4 u.p.p.u.w. podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi wydane przez właściwy organ zaświadczenie potwierdzające przekształcenie i informujące o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, zwanej dalej "opłatą", wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty jednorazowej i zasadach jej wnoszenia. Jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może - zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.p.u.w. - złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Stosownie zaś do treści ust. 2 art. 6 u.p.p.u.w. do czasu zakończenia postępowania ustalającego wysokość i okres wnoszenia opłaty, opłata wnoszona jest w wysokości wskazanej w zaświadczeniu. Ustalona w postępowaniu wysokość opłaty obowiązuje od dnia przekształcenia. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 u.p.p.u.w. z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę, której wysokość jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Natomiast z ust. 3 art. 7 u.p.p.u.w. wynika, że w przypadku gdy w dniu przekształcenia obowiązywałaby opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego ustalona za pierwszy lub drugi rok od aktualizacji, zgodnie z art. 77 ust. 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z p. zm.), zwanej dalej "u.g.n.", wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego w trzecim roku od aktualizacji. Zgodnie z art. 7 ust. 6 u.p.p.u.w. opłata jest wnoszona przez okres 20 lat licząc od dnia przekształcenia. Z kolei z art. 7 ust. 6a u.p.p.u.w. wynika, że właściciel gruntu będący przedsiębiorcą, w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 162 z p. zm.), z uwzględnieniem art. 14, może w terminie 3 miesięcy od dnia przekształcenia złożyć właściwemu organowi oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty przez okres: 1) 99 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 1 % albo 2) 50 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 2%, albo 3) 33 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 3%, albo 4) w którym suma opłat nie przekroczy wartości rynkowej nieruchomości stanowiącej podstawę ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2 - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, jest wyższa niż 3%. Zgodnie z art. 7 ust. 6c u.p.p.u.w. w przypadku gdy właściciel gruntu będący przedsiębiorcą nie złożył oświadczenia w terminie, o którym mowa w ust. 6a, właściwy organ wydaje zaświadczenie i informuje o obowiązku wnoszenia opłaty odpowiednio przez okres, o którym mowa w ust. 6a. Oświadczenie złożone po upływie terminu, o którym mowa w ust. 6a, ale przed doręczeniem zaświadczenia uznaje się za skuteczne. Ponadto przepis art. 21 ust. 1 u.p.p.u.w. stanowi, że postępowania w sprawach aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego oraz aktualizacji lub ustalenia stawek procentowych tych opłat, wszczęte i niezakończone przed dniem przekształcenia, toczą się nadal po tym dniu na podstawie przepisów dotychczasowych. Z ust. 2 art. 21 u.p.p.u.w. wynika natomiast, że jeżeli w dniu przekształcenia nie była ustalona stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ po tym dniu ustala tę stawkę, stosując odpowiednio przepisy art. 77-81 u.g.n. Do czasu zakończenia postępowania w tej sprawie przyjmuje się stawkę w wysokości 1% wartości nieruchomości gruntowej, określonej na dzień 1 stycznia 2019 r. Z kolei w ust. 2a art. 21 u.p.p.u.w. ustawodawca postanowił, że jeżeli w dniu przekształcenia nie obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ ustala po tym dniu tę opłatę, stosując odpowiednio przepis art. 72 ust. 3 u.g.n., na podstawie wartości nieruchomości określonej na dzień przekształcenia. Opłata, o której mowa w zdaniu pierwszym, stanowi podstawę wymiaru opłaty określonej w art. 7 ust. 1 u.p.p.u.w. Stosownie zaś do dyspozycji ust. 3 art. 21 u.p.p.u.w. jeżeli w dniu przekształcenia obowiązywała stawka procentowa niezgodna z faktycznym sposobem użytkowania gruntu, właściwy organ, po tym dniu, ustala tę stawkę, stosując odpowiednio przepis art. 73 ust. 2 u.g.n. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 8 u.p.p.u.w. jeżeli w wyniku postępowań, o których mowa w ust. 1-3, zostanie ustalona nowa wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ zawiadamia na piśmie właściciela o dopłacie do wniesionej opłaty jednorazowej, a w przypadku nadpłaty właściwy organ zwraca właścicielowi nadwyżkę wniesionej opłaty jednorazowej. Trzeba też wskazać, że w myśl obecnego brzmienia art. 73 ust. 2 u.g.n., jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu użytkowania wieczystego, z wnioskiem o zmianę celu użytkowania wieczystego występuje właściwy organ albo użytkownik wieczysty. W myśl art. 73 ust. 2d i 2e u.g.n. właściwy organ przedstawia w formie pisemnego oświadczenia propozycję zmiany celu użytkowania wieczystego oraz wyznacza termin na zajęcie pisemnego stanowiska przez użytkownika wieczystego, nie krótszy niż 2 miesiące od dnia otrzymania propozycji. Jeżeli użytkownik wieczysty nie zgadza się z proponowaną zmianą celu użytkowania wieczystego lub nie przedstawił stanowiska, właściwy organ może wnieść powództwo do sądu powszechnego właściwego ze względu na położenie nieruchomości. Natomiast w przypadku złożenia przez użytkownika wieczystego wniosku, o którym mowa w ust. 2 art. 73 u.g.n., właściwy organ przedstawia pisemne stanowisko w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli organ nie zgadza się na zmianę celu użytkowania wieczystego lub nie przedstawił stanowiska, użytkownik wieczysty może wnieść powództwo do sądu powszechnego właściwego ze względu na położenie nieruchomości. Do dnia 15 sierpnia 2019 r. przepis art. 73 ust. 2 u.g.n. stanowił, że jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana, stawkę procentową opłaty rocznej zmienia się stosownie do tego celu. Przy dokonywaniu zmiany stawki procentowej stosuje się tryb postępowania określony w art. 78 – 81 u.g.n. Stosownie zaś do przepisów 78-81 u.g.n. ustalenie obowiązującej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości (lub wysokości stawki procentowej tej opłaty) następuje w drodze orzeczenia samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości (dalej "kolegium"), wydawanego na wniosek użytkownika wieczystego, przy czym od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, a w razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie kolegium traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia. W świetle przywołanych wyżej przepisów stwierdzić należy, że prowadząc postępowanie w sprawie ustalenia wysokości opłaty przekształceniowej organ I instancji jest zobowiązany do ustalenia, czy w dniu przekształcenia, tj. w dniu 1 stycznia 2019 r., obowiązywała opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości i w jakiej wysokości oraz ile wynosiła obowiązująca stawka procentowa tej opłaty rocznej, a także czy stawka procentowa tej opłaty rocznej została ustalona prawidłowo, tzn. zgodnie z faktycznym sposobem użytkowania gruntu. W przypadku ustalenia, że w dniu przekształcenia w odniesieniu do danej nieruchomości nie została ustalona wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości albo że stawka procentowa tej opłaty obowiązująca w dniu przekształcenia jest niezgodna z faktycznym sposobem korzystania z gruntu, organ zobowiązany jest do jej ustalenia w odrębnym postępowaniu. Dopiero bowiem po dokonaniu ww. ustaleń w zakresie obowiązującej w dniu przekształcenia wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego oraz właściwej stawki procentowej, organ może ustalić prawidłową wysokość opłaty przekształceniowej. Podstawą takich ustaleń powinien być odpowiedni dokument określający wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia, tj. ostatnie skierowane do użytkownika wieczystego oświadczenie właściwego organu o wysokości obowiązującej opłaty rocznej oraz wysokości stawki procentowej tej opłaty, ewentualnie wydane w tym zakresie prawomocne orzeczenie kolegium lub prawomocne orzeczenie właściwego sądu powszechnego. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 23 sierpnia 2013 r. nr 697/2013 r. Prezydent m.st. Warszawy wypowiedział [...] wysokość dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 4514/1610689 części nieruchomości gruntowej położonej w Warszawie przy ul. [...] (przynależnej do lok. [...]), stanowiącej dz. ewid. nr [...] z obrębu [...] o pow. 5941 m2 nr, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], i jednocześnie ustalił od dnia 1 stycznia 2014 r. nową jej wysokość, stanowiącą 1% wartości gruntu, w kwocie 649,51 zł. Z akt sprawy wynika również, że orzeczeniem nr KOX/7978/Po/13 z dnia 23 lutego 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie oddaliło wniosek [...] przeciwko Prezydentowi m.st. Warszawy o ustalenie, że ww. aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadniona. Orzeczenie powyższe - zgodnie z adnotacją umieszczoną na nim przez Kolegium na egzemplarzu zostało odebrane przez stronę w dniu 18 kwietnia 2016 r., jest prawomocne i podlega wykonaniu. W tym stanie rzeczy SKO stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że wysokość rocznej opłaty przekształceniowej - zgodnie z art. 7 ust. 2 u.p.p.u.w. - wynosi kwotę 649,51 zł. Z akt sprawy wynika również, że rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji uwzględnił fakt, że Państwo [...] pismem z dnia 9 marca 2021 r. (data wpływu do organu I instancji - 15 marca 2021 r.) poinformowali organ, że od dnia 1 stycznia 2021 r. prowadzona przez [...] w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie indywidualna kancelaria adwokacka została od dnia 1 stycznia 2021 r. przeniesiona do domu przy ul. [...] w Warszawie, a zatem z końcem 2020 r. działalność gospodarcza w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie została zlikwidowana. W tym stanie rzeczy organ I instancji słusznie, zdaniem SKO, ustalił, że okres wnoszenia opłaty przekształceniowej - zgodnie z art. 7 ust. 6 u.p.p.u.w. - wynosi 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. Odnosząc się natomiast do podniesionego w odwołaniu zarzutu braku ustosunkowania się w zaskarżonej decyzji przez organ I instancji do zagadnienia wysokości przysługującej skarżącym bonifikaty i zawartego we wniosku skarżących żądania przyznania bonifikaty w najwyższej dopuszczalnej wysokości SKO wskazało, że zgodnie z art. 7 ust. 7 u.p.p.u.w. właściciel gruntu w każdym czasie trwania obowiązku wnoszenia opłaty może zgłosić właściwemu organowi na piśmie zamiar jednorazowego jej wniesienia w kwocie pozostającej do spłaty (opłata jednorazowa). Wysokość opłaty jednorazowej odpowiada iloczynowi wysokości opłaty obowiązującej w roku, w którym zgłoszono zamiar wniesienia opłaty jednorazowej, oraz liczby lat pozostałych do upływu okresu, o którym mowa w ust. 6 albo 6a. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 u.p.p.u.w. właściwy organ może udzielić osobom fizycznym będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych lub spółdzielniom mieszkaniowym bonifikaty od opłaty za dany rok w odniesieniu do gruntów stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego - na podstawie uchwały właściwej rady albo sejmiku. Na podstawie tego przepisu podjęta została uchwała Nr XXVIII/835/2020 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 19 marca 2020 r. w sprawie wyrażenia zgody na udzielanie bonifikaty osobom fizycznym będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych lub spółdzielniom mieszkaniowym od rocznych opłat przekształceniowych należnych za 2019 i 2020 rok (Dz.Urz. Woj. Mazow. z 2020 r. poz. 3888), przewidująca udzielenie bonifikat w wysokości 98% lub 99% od rocznych opłat przekształceniowych należnych za 2019 i 2020 rok. Zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.p.u.w. w przypadku wniesienia opłaty jednorazowej za przekształcenie gruntu stanowiącego własność jednostki samorządu terytorialnego, właściwy organ może udzielić osobom fizycznym będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych lub spółdzielniom mieszkaniowym bonifikaty od tej opłaty na podstawie uchwały właściwej rady albo sejmiku. Na podstawie tego przepisu podjęta została uchwała Nr LXXV/2128/2018 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 października 2018 r. w sprawie wyrażenia zgody na udzielanie bonifikaty osobom fizycznym będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych lub spółdzielniom mieszkaniowym od jednorazowej opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.Urz. Woj. Mazow. z 2018 r. poz. 10156 z p. zm.) przewidująca udzielenie bonifikat w wysokości 98% lub 99% od opłaty jednorazowej o której mowa w art. 7 ust. 7 i 8 u.p.p.u.w. Ponadto art. 9a ust. 1 u.p.p.u.w. stanowi, że właściwy organ udziela, na wniosek, bonifikaty od opłaty jednorazowej w wysokości 99%: 1) osobom, w stosunku do których orzeczono niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym lub znacznym, oraz osobom, w stosunku do których orzeczono niepełnosprawność przed ukończeniem 16 roku życia, lub zamieszkującym w dniu przekształcenia z tymi osobami opiekunom prawnym lub przedstawicielom ustawowym tych osób, 2) członkom rodzin wielodzietnych, o których mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1348), 3) inwalidom wojennym i wojskowym w rozumieniu ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 1790), 4) kombatantom oraz ofiarom represji wojennych i okresu powojennego w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2020 r. poz. 517), 5) świadczeniobiorcom do ukończenia 18 roku życia, u których stwierdzono ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, o których mowa w art. 47 ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, 1492, 1493, 1578 i 1875), lub ich opiekunom prawnym - będącym właścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych służących wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych tych osób. Zgodnie z ust. 2 art. 9a u.p.p.u.w. w razie zbiegu praw do bonifikat, o których mowa w art. 9 i art. 9a, stosuje się jedną bonifikatę korzystniejszą dla właściciela gruntu. Stosownie zaś do dyspozycji art. 7 ust. 8 pkt 2 u.p.p.u.w. właściwy organ informuje właściciela gruntu na piśmie o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty w przypadku udzielenia bonifikaty określonej w uchwale właściwej rady albo sejmiku - w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia, o którym mowa w ust. 7. Jeżeli właściciel nie zgadza się z wysokością opłaty jednorazowej lub wysokością kwoty należnej do zapłaty, może - w zgodnie z art. 7 ust. 8a u.p.p.u.w. - złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia informacji, wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji. Z przywołanych wyżej przepisów wynika zatem, zdaniem SKO, że organ określa wysokość opłaty jednorazowej oraz wysokość kwoty należnej do zapłaty w przypadku udzielenia jednej z ww. bonifikat wyłącznie na wniosek nowego właściciela gruntu, przy czym zastrzeżenie, iż udzielenie bonifikaty dotyczy budynków mieszkalnych jednorodzinnych lub lokali mieszkalnych "służących wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych" zawarte zostało jedynie w przepisie art. 9a ust. 1 u.p.p.u.w. Tym samym, w ocenie SKO, brak jest podstaw do stosowania takiego zastrzeżenia w odniesieniu do bonifikat udzielanych na podstawie art. 9 ust. 1 i ust. 1 u.p.p.u.w. i podjętych na ich podstawie ww. uchwał Rady Miasta Stołecznego Warszawy, zwłaszcza że uchwały te nie zawierają w swojej treści takiego zastrzeżenia. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że w dniu 25 marca 2019 r. [...] złożyli w Urzędzie m.st. Warszawy oświadczenie dotyczące sposobu korzystania z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie, w którym wskazali, iż w jednym z pokojów tego lokalu znajduje się indywidualna kancelaria adwokacka [...] oraz zadeklarowali "jednorazową opłatę z uwzględnieniem bonifikat". Z kolei w piśmie z dnia 16 kwietnia 2020 r. (złożonym do organu I instancji dnia 17 kwietnia 2020 r.) [...] wskazali, iż organ I instancji nie dostrzegł, że [...] uprawniony jest - zgodnie z art. 9a ust. 1 u.p.p.u.w. - do 99% bonifikaty od opłaty jednorazowej z uwagi na to, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Do pisma tego załączone zostało orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nr 44038/04/15 z dnia 11 czerwca 2015 r., którym [...] został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. Jak zaś już wyżej wskazano - z pisma Państwa [...] z dnia 9 marca 2021 r. wynika, że działalność gospodarcza prowadzona w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie w formie indywidualnej kancelarii adwokackiej została zlikwidowana dopiero z końcem 2020 r. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, zdaniem SKO, że w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2020 r. ww. lokal mieszkalny nie służył wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych [...], a tym samym nie byli oni uprawnieni w tym czasie do uzyskania ustawowej bonifikaty, o której mowa w art. 9a ust. 1 pkt 1 u.p.p.u.w. Organ wskazał także, że w myśl przywołanych wyżej przepisów organ obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić wysokości rocznej opłaty przekształceniowej i okres jej wnoszenia, a dopiero w następnej kolejności - na wniosek nowego właściciela - ustalić wysokość opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty w przypadku udzielenia bonifikaty określonej w uchwale właściwej rady. Następnie - w myśl przywołanych wyżej przepisów - organ I instancji obowiązany jest wysłać do właściciela gruntu informację na piśmie o ustalonej wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty. Po otrzymaniu takiej informacji właściciel, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty jednorazowej lub wysokością kwoty należnej do zapłaty, może w terminie 2 miesięcy złożyć do właściwego organu wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji. Zdaniem SKO z powyższego wynika, że po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy dotyczącej ustalenia wysokości rocznej opłaty przekształceniowej i okresu jej wnoszenia organ I instancji zobowiązany jest rozpoznać wniosek skarżących dotyczący ustalenia opłaty jednorazowej i poinformować wnioskodawców na piśmie o wysokości takiej jednorazowej opłaty oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty w przypadku udzielenia jednej z ww. bonifikat, tj. bonifikaty najkorzystniejszej dla wnioskodawców. Dopiero w przypadku, gdyby skarżący nie byli zadowoleni z ustalonej wysokości opłaty jednorazowej będą oni mogli złożyć wniosek o ustalenie w drodze decyzji wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty. Organ dodał, że zgodnie z art. 8a u.p.p.u.w. jeżeli przed wydaniem przez właściwy organ zaświadczenia dotychczasowy użytkownik wieczysty wniósł opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego za 2019 rok lub następne lata, opłaty te podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet opłaty lub opłaty jednorazowej, o czym właściwy organ zawiadamia dotychczasowego użytkownika wieczystego. W przypadku gdy wniesione opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego przewyższałyby wysokość opłaty lub opłaty jednorazowej, właściwy organ dokonuje, z urzędu, zwrotu nadpłaty w terminie 30 dni, licząc od dnia wydania zaświadczenia lub zaświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 9.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli [...] (skarżący) zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
a) naruszenie art. 104 § 2 w powiązaniu z art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez nie wydanie orzeczenia o całości sprawy, a odniesienie się tylko (co zdaje się wynikać z końcowego fragmentu uzasadnienia zaskarżonej decyzji) do ustalenia rocznej opłaty przekształceniowej i okresu jej wnoszenia a pominięcie ustalenia opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty w przypadku udzielenia bonifikaty,
b) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 79a § 1 zdanie pierwsze in fine kpa poprzez niepełne zebranie materiału dowodowego oraz niewyczerpujące jego rozpatrzenie, a także niewskazanie na przesłanki, które w ocenie organu nie zostały spełnione i które mogły zaważyć w toku postępowania na wydaniu decyzji niekorzystnej dla strony
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz rozważenie możliwości uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenie o zwrocie skarżącym kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący wskazali, że w decyzji tej nie orzeczono nic na temat opłaty jednorazowej i o zastosowaniu bonifikaty. Tymczasem we wniosku z dnia 25 marca 2019 r. wyraźnie zaznaczyli, że gotowi są uiścić opłatę jednorazową z uwzględnieniem bonifikat. Wskazali, że wielokrotnie wyjaśniali, że wbrew sugestiom organu I instancji w całym lokalu [...] przy ul. [...] nie była i nie jest prowadzona działalność gospodarcza. Tylko w jednym z pokoi zarejestrowana była siedziba indywidualnej kancelarii adwokackiej. Zatem nie była to działalność obojga małżonków gdyż [...] w ogóle nie prowadziła w tym lokalu działalności. Oświadczenie o prowadzeniu tylko w części lokalu działalności dotyczyło wyłącznie działalności prowadzonej, w dacie składania tego oświadczenia, przez [...]. Natomiast w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wyrażany był już pogląd, iż okoliczność zarejestrowania w części lokalu mieszkalnego działalności gospodarczej nie niweczy podstawowej funkcji mieszkalnej (por. wyrok WSA I SA/Wa 1741/20). Zdaniem skarżących organ I instancji zupełnie poza sferą swych rozważań pozostawił kwestię jednorazowej opłaty oraz kwestie bonifikat.
Skarżący wskazali także, że pomijając zupełnie bonifikatę wynikającą z art. 9a ustawy z dnia 20 lipca 2018r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów ( Dz. U. z 2020 r. poz. 139 ze zm.) wskazane było przez [...], że obowiązują na terenie m. st. Warszawy dwie uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy nr LXXV/2128/2018 i nr XXVIII/835/2020, które też zawierają zgodę na udzielanie bonifikat osobom fizycznym będącym właścicielami lokali mieszkalnych. Z treści tych uchwał w ogóle nie wynika, że bonifikaty, o których mowa jest w obu uchwałach uzależnione są od tego czy w lokalach mieszkalnych prowadzona jest czy też nie jest prowadzona działalność gospodarcza. Zatem nieuwzględnienie wynikającej z tych uchwał 98 % bonifikaty było zupełnie bezpodstawne. Dopiero z końcowego fragmentu uzasadnienia zaskarżonej decyzji SKO zdaje się, zdaniem skarżących wynikać, że w odbiorze organu II instancji decyzja o ustaleniu rocznej opłaty przekształceniowej i 20-letnim okresie jej wpłacania, to jest dopiero pierwsza decyzja i jako następna powinna być wydana kolejna właśnie o opłacie jednorazowej i przysługującej bonifikacie przy jej wpłacaniu. Niemniej z treści decyzji organu I instancji wcale to nie wynika, a nadto z kolejnej informacji przesłanej przez Prezydenta m. st. Warszawy wynika, że cały czas stara się organ I instancji wykazywać, że [...] bonifikata jako osobie niepełnosprawnej nie przysługuje, a kwestia udzielenia innej bonifikaty uzależniona jest od złożenia odrębnego wniosku tak jakby już w 2019 r. taki wniosek nie był złożony. Tymczasem organ II instancji rozpatrując odwołanie i wydając decyzję w zasadzie nie odniósł się do wszystkich zarzutów poniesionych w odwołaniu i w składanych w trakcie postępowania pismach wyjaśniających. Swoją decyzją SKO wpisało się w ten zainicjowany przez organ I instancji model dzielenia jednej sprawy na pewne jej fragmenty i robi się to nie tylko bez wyraźnego wniosku strony ale i też bez wyraźnego wskazania, że wydana została decyzja częściowa nie załatwiająca w istocie całej sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kwestia sporna w niniejszej sprawie dotyczy przyznania bonifikaty na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2018 r. poz. 1716 z późn. zm.; dalej: "u.p.u.w.") i uchwał Rady m.st. Warszawy nr LXXV/2128/2018 i nr XXVIII/835/2020.
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 1 ust. 1 tej ustawy z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształciło się z mocy prawa w prawo własności tych gruntów. Podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie, wydawane przez starostę wykonującego zasadnie z zakresu administracji rządowej - w przypadku gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa (art. 4 ust. 1 pkt 1). Organ ten wydaje zaświadczenie z urzędu - nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia przekształcenia albo na wniosek właściciela - w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku, albo na wniosek właściciela lokalu uzasadniony potrzebą dokonania czynności prawnej mającej za przedmiot lokal albo właściciela gruntu uzasadniony potrzebą ustanowienia odrębnej własności lokalu - w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 4 ust. 2 pkt 1, 2 i 3). W zaświadczeniu potwierdza się przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty, o której mowa w art. 7 ust. 7, i zasadach jej wnoszenia. Zaświadczenie zawiera pouczenie o możliwości złożenia wniosku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 (art. 4 ust. 4). Przepis ten stanowi, że jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Wspomniana w art. 4 ust. 4 ustawy roczna opłata przekształceniowa oraz opłata jednorazowa zostały uregulowane w art. 7 ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę. Wysokość opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia (art. 7 ust. 2). Opłatę wnosi się w terminie do dnia 31 marca każdego roku. Na wniosek złożony nie później niż 14 dni przed dniem upływu terminu płatności właściwy organ może rozłożyć opłatę na raty lub ustalić inny termin jej wniesienia, nieprzekraczający danego roku kalendarzowego (art. 7 ust. 5). Z dalszych przepisów wynika, że właściciel gruntu w każdym czasie trwania obowiązku wnoszenia opłaty może zgłosić właściwemu organowi na piśmie zamiar jednorazowego jej wniesienia w kwocie pozostającej do spłaty (opłata jednorazowa) (art. 7 ust. 7 zd. 1). Wówczas właściwy organ informuje właściciela gruntu na piśmie o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty w przypadku udzielenia bonifikaty określonej w uchwale właściwej rady albo sejmiku - w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia, o którym mowa w ust. 7 (art. 7 ust. 8). I znowu, jeżeli właściciel nie zgadza się z wysokością opłaty jednorazowej lub wysokością kwoty należnej do zapłaty, może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia informacji, wniosek o ustalenie wysokości opłaty jednorazowej lub kwoty należnej do zapłaty w drodze decyzji (art. 7 ust. 8a). Jak wynika z akt sprawy w dniu 25 marca 2019 r. [...] złożyli w Urzędzie m.st. Warszawy oświadczenie dotyczące sposobu korzystania z lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie, w którym wskazali, iż w jednym z pokojów tego lokalu znajduje się indywidualna kancelaria adwokacka [...] oraz zadeklarowali "jednorazową opłatę z uwzględnieniem bonifikat". Następnie w piśmie z dnia 16 kwietnia 2020 r. podali, że organ I instancji nie dostrzegł, że [...] uprawniony jest - zgodnie z art. 9a ust. 1 u.p.p.u.w. - do 99% bonifikaty od opłaty jednorazowej z uwagi na to, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym załączając jednocześnie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nr 44038/04/15 z dnia 11 czerwca 2015 r. Z pisma skarżących z 9 marca 2021 r. wynika, że działalność gospodarcza prowadzona w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie w formie indywidualnej kancelarii adwokackiej została zlikwidowana z końcem 2020 r. Słusznie organy uznały, w świetle tych ustaleń, że w okresie od 1 stycznia 2019 r. do 31 grudnia 2020 r. ww. lokal mieszkalny nie służył wyłącznie zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych [...], a tym samym nie byli oni uprawnieni w tym czasie do uzyskania ustawowej bonifikaty, o której mowa w art. 9a ust. 1 pkt 1 u.p.p.u.w. Niemniej jednak pomimo złożonego przez skarżących wniosku w zakresie "przyznania bonifikat" organy obu instancji nie wypowiedziały się w zakresie bonifikaty określonej w uchwałach Rady m.st. Warszawy nr LXXV/2128/2018 i nr XXVIII/835/2020 wskazując, że jest to kwestia która będzie rozstrzygana na kolejnym etapie postępowania po złożeniu wniosku w tym zakresie przez stronę pomimo, że dysponowały wnioskiem właścicieli oraz wypowiedziały, chociaż lakonicznie, co do bonifikaty określonej w art. 9a ust 1 pkt 1 u.p.p.u.w. Sad zwraca uwagę, że z zacytowanych przepisów wynika, że ustalenie opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia odbywa się niejako w dwóch etapach, z tym, że w pierwszym etapie właściwy organ wydaje zaświadczenie, w którym potwierdza przekształcenie oraz informuje o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty jednorazowej, i zasadach jej wnoszenia, w tym więc i o przewidzianych w ustawie bonifikatach. Jeśli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, może wystąpić do właściwego organu z wnioskiem o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Jeżeli natomiast właściciel zgadza się z wysokością i okresem wnoszenia opłaty, może zdecydować się uiszczać opłatę co roku, lub też w każdej chwili zgłosić właściwemu organowi na piśmie zamiar jednorazowego wniesienia opłaty. Zgłoszenie tego zamiaru organowi właściwemu wiąże się z obowiązkiem poinformowania właściciela gruntu na piśmie o wysokości opłaty jednorazowej oraz wysokości kwoty należnej do zapłaty po uwzględnieniu stosownych bonifikat, co stanowi swoisty drugi etap ustalenia opłaty jednorazowej.
Opisana powyżej procedura ustalenia opłaty jednorazowej z tytułu przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności została zachowana przez skarżących, którzy złożyli stosowny wniosek, zaś organ nie rozpoznał go w pełni i nie zastosował się do zasad i trybu przewidzianego ustawą, gdyż nie wypowiedział się czy skarżącym przysługuje prawo do bonifikaty i ewentualnie na podstawie której z powołanych uchwał Rady Miasta st. Warszawy, co ostatecznie miało wpływ na ocenę zasadności skargi w niniejszej sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną i rozstrzygnie także w zakresie wniosku skarżących i przyznanie bonifikaty w związku z ustaleniem jednorazowej opłaty rocznej, której wysokości skarżący nie kwestionowali.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.