I SA/WA 1894/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra SWiA, uznając, że decyzja o pozostawieniu mienia poza granicami RP nie może być ujawniona w rejestrze, jeśli nie określa wartości tego mienia.
Skarżący domagał się ujawnienia w rejestrze wojewódzkim decyzji z 1992 r. stwierdzającej pozostawienie mienia poza granicami RP. Organy administracji odmówiły, wskazując, że decyzja ta nie określa wartości mienia ani wysokości rekompensaty, co jest wymogiem ustawy. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że brak określenia wartości mienia w decyzji uniemożliwia jej ujawnienie w rejestrze zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy.
Sprawa dotyczyła skargi Z. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą ujawnienia w rejestrze wojewódzkim decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 1992 r. stwierdzającej pozostawienie przez spadkodawców skarżącego mienia nieruchomego poza granicami RP. Skarżący argumentował, że decyzja ta, wraz z opinią biegłych, nadaje się do ujawnienia. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznały jednak, że kluczowym wymogiem ustawy o realizacji prawa do rekompensaty jest określenie wartości pozostawionego mienia w decyzji lub zaświadczeniu, które ma być ujawnione. Ponieważ decyzja z 1992 r. jedynie stwierdzała pozostawienie mienia i pozostawiała kwestię przyznania rekompensaty do odrębnego postępowania, nie spełniała ona wymogów art. 7 ust. 3 i 4 ustawy, co uniemożliwiało jej ujawnienie w rejestrze. Sąd podkreślił, że tryb ujawnienia w rejestrze ma charakter automatyczny i wymaga posiadania dokumentu określającego wartość mienia, co nie miało miejsca w tej sprawie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, taka decyzja nie może zostać ujawniona, ponieważ ustawa wymaga, aby dokument potwierdzający prawo do rekompensaty określał wartość pozostawionego mienia, co jest niezbędne do określenia wysokości rekompensaty i dokonania stosownej adnotacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 7 ust. 3 i 4 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, w powiązaniu z art. 13, nakładają wymóg określenia wartości pozostawionego mienia w decyzji lub zaświadczeniu, które ma być ujawnione w rejestrze. Tryb ujawnienia ma charakter automatyczny i nie pozwala na uzupełnianie braków dowodowych przez organ prowadzący rejestr. Decyzja z 1992 r. nie spełniała tego wymogu, gdyż jedynie stwierdzała pozostawienie mienia i pozostawiała kwestię rekompensaty do odrębnego postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
ustawa o rekompensacie art. 7 § 3
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa o rekompensacie art. 7 § 4
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa o rekompensacie art. 13 § 1
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa o rekompensacie art. 13 § 2
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Dz.U. 2005 nr 169 poz. 1418
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Dz.U. 2023 poz. 259 art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa o rekompensacie art. 19 § 1
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa o rekompensacie art. 5 § 1
Ustawa o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
K.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 art. 81 § 1
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z 1992 r. nie określa wartości pozostawionego mienia, co jest wymogiem do ujawnienia jej w rejestrze zgodnie z art. 7 ust. 3 i 4 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty.
Odrzucone argumenty
Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego, wraz z opinią biegłych, nadaje się do ujawnienia w rejestrze. Przepisy ustawy nie wymagają, aby decyzja potwierdzająca prawo do rekompensaty określała jej wysokość. Ujawnieniu decyzji w rejestrze nie stoi na przeszkodzie toczące się postępowanie w trybie art. 5 ust. 1 ustawy. Odmowa ujawnienia decyzji jest nieuprawniona i stanowi naruszenie art. 8 K.p.a. poprzez przerzucanie na stronę skutków błędów organów lub ustawodawcy.
Godne uwagi sformułowania
fundamentalną zasadą przyjętą w omawianym akcie prawnym jest prawo do uzyskania przez osoby uprawnione, rekompensaty w wysokości równej 20% wartości pozostawionych nieruchomości Powołane regulacje znajdą więc zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca posiada i przedkłada organowi zaświadczenie lub decyzję potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów. Dokument ten musi określać aktualną wartość nabytych uprzednio praw do nieruchomości (jeśli miało to miejsce), jak też wartość nieruchomości pozostawionej. Czynność ujawnienia w rejestrze [...] ma bowiem charakter niejako automatyczny, bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego obejmującego m.in. wartość nieruchomości pozostawionej.
Skład orzekający
Anna Milicka-Stojek
sprawozdawca
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
przewodniczący
Przemysław Żmich
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ujawniania w rejestrze decyzji potwierdzających prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie, w szczególności wymogu określenia wartości mienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z mieniem zabużańskim i wymogami formalnymi dokumentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego, choć specyficznego zagadnienia prawnego związanego z mieniem zabużańskim i jego rekompensatą, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Czy decyzja o pozostawieniu mienia za granicą wystarczy do uzyskania rekompensaty? Sąd wyjaśnia kluczowy wymóg.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1894/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-06-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek /sprawozdawca/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Mienie zabużańskie
Sygn. powiązane
I OSK 2897/23 - Wyrok NSA z 2025-11-21
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418
art. 7 ust. 3 i; art. 13 ust. 1 i2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 maja 2022 r. nr DAP-WOSRFR-7280-90/2021/MBs w przedmiocie odmowy ujawnienia decyzji w rejestrze wojewódzkim oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z 23 maja 2022 r. znak DAP-WOSRFR-7280-90/2021/MBs utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda") z 5 listopada 2021 r. znak [...] o odmowie ujawnienia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w R. (dalej jako "Kierownik Urzędu Rejonowego") z 12 lutego 1992 r. nr [...] w rejestrze wojewódzkim.
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Z. S. (dalej jako "skarżący") wnioskiem z 12 grudnia 1990 r. skierowanym do Urzędu Rejonowego w R. wystąpił o przyznanie rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez S. i W. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości S. Do wniosku dołączył postanowienia Sądu Rejonowego w K. z 3 października 1990 r. o stwierdzenie nabycia spadku po W. S. (sygn. akt [...]) oraz o stwierdzeniu nabycia spadku po S. S. (sygn. akt [...]).
Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją z 12 lutego 1992 r. orzekł, że S. i W. S. pozostawili w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. mienie nieruchome w S. koło L., szczegółowo wymienione w pkt 1-4 tej decyzji. Sprawę przyznania rekompensaty za ww. mienie Kierownik Urzędu Rejonowego pozostawił do rozpoznania w odrębnym postępowaniu.
Skarżący pismem z 31 grudnia 2008 r. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. i W. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości S.
Wojewoda [...] pismem z 13 listopada 2013 r. wezwał skarżącego do sprecyzowania treści ww. żądania, tj. czy wnosi o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 12 lutego 1992 r., czy też o dalsze prowadzenie postępowania o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia ww. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżący pismem z 22 listopada 2013 r. wniósł o ujawnienie w rejestrze decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 12 lutego 1992 r.
W związku z powyższym, zawiadomieniem z 16 grudnia 2013 r. Wojewoda [...] przekazał według właściwości Wojewodzie [...] ww. wniosek skarżącego o ujawnienie w rejestrze decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego.
Wojewoda pismem z 28 stycznia 2014 r. znak: [...] poinformował skarżącego, że nie można dokonać ujawnienia w rejestrze ww. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego, ponieważ w decyzji tej nie została określona wartość pozostawionych nieruchomości. Jednocześnie Wojewoda wezwał skarżącego o doprecyzowanie, czy złożony przez niego wniosek należy traktować jako wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z 24 marca 2017 r. ponowiono ww. zapytanie, jednak skarżący nie udzielił na nie odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie prawomocnym wyrokiem z 21 stycznia 2021 r. sygn. akt II SAB/Rz 228/20, w wyniku złożonej przez skarżącego skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązał Wojewodę do rozpatrzenia wniosku skarżącego bądź przez ujawnienie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w rejestrze wojewódzkim, bądź też poprzez wydanie decyzji odmawiającej jej ujawnienia.
Wojewoda decyzją z 5 listopada 2021 r., działając na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097), powoływanej dalej jako "ustawa", odmówił skarżącemu ujawnienia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 12 lutego 1992 r. w rejestrze wojewódzkim i wskazał, że decyzja ta orzeka jedynie o tym, jaki majątek pozostawili w związku z wojną poprzednicy prawni skarżącego, nie określa natomiast wysokości rekompensaty za pozostawione mienie. W ocenie Wojewody, brak określenia w decyzji wysokości rekompensaty powoduje, że decyzja ta nie jest decyzją potwierdzająca prawo do rekompensaty w rozumieniu art. 7 ust. 3 ustawy.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i wskazał, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego, w zestawieniu z operatem i opinią sporządzonymi przez biegłych sądowych w latach 90-tych nadaje się do ujawnienia w rejestrze, w trybie przewidzianym w art. 7 ust. 3 w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy.
Minister decyzją z 23 maja 2022 r., po rozpoznaniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 5 listopada 2021 r. i wskazał, że ustawa przewiduje dwa tryby postępowania, w zależności od tego, czy strona lub jej poprzednik prawny realizowali prawo do rekompensaty. W przypadku, gdy nastąpiła realizacja tego prawa, osoba zainteresowana przyznaniem rekompensaty powinna złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 5 ust. 1). Natomiast, gdy dana osoba posiada zaświadczenie lub decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty, ale prawo to nie było realizowane, złożyć należy wniosek o ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty (art. 7 ust. 3). Tymczasem w rozpatrywanej sprawie skarżący wnioskiem z 12 grudnia 1990 r. wystąpił o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione przez jego spadkodawców poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek ten ponowił pismem z 31 grudnia 2018 r. Aktualnie wniosek o przyznanie rekompensaty za przedmiotowe mienie, złożony w trybie art. 5 ust. 1 ustawy, jest rozpatrywany przez Wojewodę [...]. Niezależnie od powyższego skarżący pismem z 22 listopada 2013 r. wniósł o ujawnienie w rejestrze wojewódzkim decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 12 lutego 1992 r., zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy. Jak wynika z treści ww. decyzji wydanej w sprawie "ustalenia mienia pozostawionego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa i przyznania rekompensaty za to mienie", Kierownik Urzędu Rejonowego orzekł, że poprzednicy prawni skarżącego pozostawili w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. mienie nieruchome w S. szczegółowo określone w treści decyzji. Jednocześnie w decyzji tej zawarto sformułowanie, że sprawę przyznania rekompensaty za mienie pozostawiono do rozpoznania w odrębnym postępowaniu. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania Minister zauważył, że zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy na decyzji lub zaświadczeniu, o których mowa w ust. 3, wojewoda zamieszcza adnotację o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty oraz o wysokości rekompensaty, określonej zgodnie z art. 13. Organ przytoczył następnie treść art. 13 ustawy, która wskazuje, w jakich formach nastąpić może realizacja tego prawa, a z których to from wnioskować można, że zaświadczenie, czy też decyzja, na podstawie której strona żąda ujawnienia prawa do rekompensaty w rejestrze wojewódzkim, musi określać wartość pozostawionej nieruchomości. Tylko bowiem w takim przypadku jest możliwe określenie wysokości rekompensaty i umieszczenia na ww. dokumentach stosownych adnotacji, zgodnie z art. 7 ust. 4 w zw. art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Oznacza to, że wskazana przez skarżącego decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego nie może stanowić podstawy do ujawnienia prawa do rekompensaty w rejestrze wojewódzkim, na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy, bowiem nie określa ona wartości pozostawionej nieruchomości.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając organowi naruszenie:
1) prawa materialnego, tj. art. 7 w zw. z art. 13 i art. 19 ustawy przez błędną jego wykładnię, poprzez przyjęcie, że zaświadczenie, czy też decyzja, na podstawie której strona żąda ujawnienia prawa do rekompensaty w rejestrze wojewódzkim musi określać wartość pozostawionej nieruchomości, gdyż tylko w takim przypadku jest możliwe określenie wysokości rekompensaty i umieszczenia na wymienionych dokumentach stosownych adnotacji, w sytuacji gdy przepisy nie wprowadzają wymogu, aby określały one wysokość rekompensaty, zaś poczynienie adnotacji określonej w art. 7 ust. 4 ustawy jest możliwe na podstawie przedłożonego przez skarżącego operatu,
2) prawa materialnego tj. art. 7 w zw. z art. 5 ustawy przez błędną jego wykładnię, polegającą na uznaniu, że ujawnieniu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w rejestrze stoi na przeszkodzie toczące się przed Wojewodą [...] postępowanie w trybie z art. 5 ust. 1 ustawy, w sytuacji gdy możliwość ta odpada dopiero w sytuacji uprawnienia do ujawnienia decyzji w rejestrze w trybie z art. 7 ust. 3 ustawy, które organy obu instancji kwestionują;
3) przepisów postępowania mające wpływ na treść decyzji, tj. art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", poprzez przerzucanie na stronę skutków ewentualnych błędów spowodowanych przez pracowników organu administracji, czy też skutków błędów i uchybień popełnionych przez ustawodawcę, takich jak uchwalanie niejasnych przepisów.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że z art. 7, art. 13 i art. 19 ustawy, ani z żadnych innych przepisów tej ustawy nie wynika wymóg, by zaświadczenie lub decyzja potwierdzająca prawo do rekompensaty zawierały określenie jej wysokość, wynika zaś wymóg zmieszczenia na nich przez Wojewodę prowadzącego rejestr odpowiedniej adnotacji, co nie jest równoznaczne. Odmowa ujawnienia decyzji w rejestrze z tego powodu jest więc nieuprawniona. Artykuł 13 ustawy wymienia formy realizacji prawa do rekompensaty, a nie elementy decyzji, czy zaświadczenia, która ma zostać ujawniona w rejestrze. Przyjęcie, że zaświadczenie czy też decyzja, na podstawie której strona żąda ujawnienia prawa do rekompensaty w rejestrze wojewódzkim prawa do rekompensaty w rejestrze wojewódzkim musi określać wartość pozostawionej nieruchomości, gdyż tylko w takim przypadku jest możliwe określenie wysokości rekompensaty i umieszczenia na wymienionych dokumentach stosownych adnotacji, jest niekonstytucyjną i sprzeczną z zasadami Kodeksu postępowania administracyjnego wykładnią rozszerzającą na niekorzyść strony, tym bardziej, że poczynienie adnotacji określonej w art. 7 ust. 4 ustawy w niniejszej sprawie jest możliwe na podstawie przedłożonego przez skarżącego operatu z 1990 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy, który stanowił materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji, osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały prawa do rekompensaty, występują do wojewody, który wydał decyzję, lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie lub decyzję, z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty zgodnie z art. 13 ust. 1. W przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu osoba uprawniona wskazuje numer rachunku bankowego.
Z kolei art. 7 ust. 4 ustawy stanowi, że na decyzji lub zaświadczeniu, o których mowa w ust. 3, wojewoda zamieszcza adnotację o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty oraz o wysokości rekompensaty, określonej zgodnie z art. 13.
W myśl natomiast art. 13 ust. 1 ustawy, prawo do rekompensaty jest realizowane w jednej z następujących form:
1) zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na poczet:
a) ceny sprzedaży nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa albo
b) ceny sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przysługującego Skarbowi Państwa, albo
c) opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych stanowiących własność Skarbu Państwa i ceny sprzedaży położonych na nich budynków oraz innych urządzeń lub lokali, albo
d) opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, o którym mowa w przepisach odrębnych albo
2) świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego, o którym mowa w art. 16.
Zgodnie z kolei z ust. 2 art. 13 ustawy, zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości.
W ocenie Sądu, powyższe wskazuje, że fundamentalną zasadą przyjętą w omawianym akcie prawnym jest prawo do uzyskania przez osoby uprawnione, rekompensaty w wysokości równej 20% wartości pozostawionych nieruchomości (czy to w formie zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych na poczet praw do nieruchomości nabytych na terenie Polski w obecnych granicach, czy też w formie świadczenia pieniężnego wypłacanego ze środków Funduszu Rekompensacyjnego).
Artykuł 7 ust. 3 ustawy dotyczy zatem tylko tych osób, które posiadają zaświadczenie lub decyzję potwierdzające prawo do rekompensaty, wskazujące na wartość pozostawionej nieruchomości i nie zrealizowały swego uprawnienia. Uprawnieniu wskazanych osób odpowiada z kolei obowiązek organu ujawnienia w rejestrze jedynie wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, skoro prawo to zostało już wcześniej ustalone. W takim przypadku organ dokonuje ujawnienia w powyższym rejestrze wskazanej we wniosku formy realizacji prawa niejako automatycznie, bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego obejmującego ustalenie osoby uprawnionej, wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, czy też wartości nabytego mienia, a następnie wylicza wysokość rekompensaty zgodnie z zasadami określonymi w art. 13 ustawy i zamieszcza na decyzji lub zaświadczeniu adnotację o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty i wysokości tej rekompensaty (art. 7 ust. 4 ustawy).
Powołane regulacje znajdą więc zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca posiada i przedkłada organowi zaświadczenie lub decyzję potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów. Dokument ten musi określać aktualną wartość nabytych uprzednio praw do nieruchomości (jeśli miało to miejsce), jak też wartość nieruchomości pozostawionej. Wartość ta pozwala bowiem organowi prowadzącemu postępowanie ustalić, czy np. wartość nabytej nieruchomości odpowiada w pełni kwocie, do której osoby uprawnione mogą obecnie realizować uprawnienia, a w konsekwencji potwierdzić lub odmówić przyznania wnioskowanego uprawnienia. Zatem tylko spełnienie powyższych wymogów poprzez przedłożone organowi dokumenty, umożliwia określenie wysokości rekompensaty i umieszczenie na tych dokumentach stosownych adnotacji, o których mowa art. 7 ust. 4 w związku z art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy.
W niniejszej sprawie, składając do Wojewody wniosek w trybie art. 7 ust. 3 ustawy, o dokonanie ujawnienia w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, skarżący przedłożył decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego z 12 lutego 1992 r., w której orzeczono, że S. i W. S. pozostawili w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. mienie nieruchome w S. koło L., szczegółowo wymienione w pkt 1-4 tej decyzji. W decyzji tej wskazano następnie, że sprawa przyznania rekompensaty za ww. mienie pozostaje do rozpoznania w odrębnym postępowaniu. Jak trafnie uznały organy orzekające w sprawie, przedmiotowa decyzja w żaden sposób nie potwierdza prawa do rekompensaty. Stwierdza ona bowiem jedynie, jakie składniki majątkowe pozostawili poprzednicy prawni skarżącego na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja ta nie określa natomiast ani wartości pozostawionych nieruchomości, ani też nie wskazuje, czy osoby nią objęte otrzymały własność lub użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa na obecnym terenie Polski, a jeśli tak, jaka była jej wartość (jeśli oczywiście okoliczność taka miała miejsce).
Powyższe jest o tyle istotne, że decyzja przedłożona przez skarżącego wydana została na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), zgodnie z którym na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali, a także ceny sprzedaży nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły majątek nieruchomy na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo mają otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą, zalicza się wartość mienia nieruchomego pozostawionego za granicą. Z przepisu tego wprost wynika zatem, że decyzja ta winna określać wartość mienia nieruchomego pozostawionego za granicą (tylko to bowiem pozwalało na ewentualne zaliczenie tej wartości na poczet praw, o których mowa w początkowej części ww. przepisu). Tę jednak kwestię ("sprawę przyznania rekompensaty") pozostawiono w omawianej decyzji do określenia w odrębnym postępowaniu.
Podkreślić jeszcze raz należy, że zgodnie z niebudzącą wątpliwości treścią art. 7 ust. 3 i ust. 4 ustawy, wartość nieruchomości pozostawionej, jak też ewentualna wartość nabytych uprzednio praw do nieruchomości na obecnym terenie Rzeczypospolitej Polskiej musi zostać określona w samym zaświadczeniu lub decyzji potwierdzających prawo do rekompensaty wydanych na podstawie odrębnych przepisów. Powyższego wymogu ustawowego przedłożony przez skarżącego dokument nie spełnia. Braku tego nie sanuje też podnoszona przez skarżącego w toku postępowania okoliczność, że wartość nieruchomości pozostawionej potwierdza operat i opinia sporządzone przez biegłych sądowych w latach 90-tych. Organy ujawniające w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy, wybraną formę realizacji prawa do rekompensaty nie są bowiem uprawnione do dokonywania oceny takiego dokumentu. Czynność ujawnienia w rejestrze, jak już wskazano powyżej, ma bowiem charakter niejako automatyczny, bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego obejmującego m.in. wartość nieruchomości pozostawionej.
Wobec powyższego uznać trzeba, że przy wydawaniu zaskarżonych decyzji organy nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego (tj. art. 7 ust. 3 w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy). Sąd nie dopatrzył się również podniesionego w skardze naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 8 K.p.a. Analiza zebranego materiału dowodowego potwierdza, że organy podjęły przy rozpoznawaniu sprawy wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy spełnione zostały przewidziane w art. 7 ust. 3 i ust. 4 ustawy przesłanki uprawniające do wydania decyzji o ujawnieniu w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Zdaniem Sądu, przeprowadzona przez organy ocena zebranej dokumentacji nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie dowodów, na których oparto kwestionowane w skardze rozstrzygnięcia oraz przyczyn, dla których organy nie podzieliły argumentacji skarżącego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), orzekł jak w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI