I SA/Wa 350/21
Podsumowanie
WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, uznając brak wystarczających dowodów na istnienie prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r.
Spółka domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, powołując się na wpis w księdze wieczystej wskazujący na jej zarząd. Organy administracji oraz WSA uznały, że wpis ten, oparty na umowach sprzedaży, zamiany i orzeczeniach o wywłaszczeniu, nie stanowił wystarczającego dowodu na istnienie prawa zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r., co było warunkiem uwłaszczenia. Brak było również innych dokumentów potwierdzających prawo zarządu, a oświadczenia strony i świadków nie mogły zastąpić brakujących dokumentów.
Sprawa dotyczyła skargi spółki [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Spółka twierdziła, że prawo to nabyła na podstawie zarządu nieruchomością, który miał istnieć w tej dacie. Kluczowym dowodem, na który powoływała się spółka, był wpis w księdze wieczystej wskazujący Skarb Państwa jako właściciela, a spółkę jako jednostkę, której nieruchomość oddano w zarząd. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznały jednak, że wpis ten, oparty na umowach sprzedaży, zamiany i orzeczeniach o wywłaszczeniu, nie dowodził istnienia prawa zarządu w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia wykonawczego. Podkreślono, że dokumenty te potwierdzały jedynie własność Skarbu Państwa, a nie kreowały prawa zarządu. Sąd wskazał, że wpis w księdze wieczystej może być dowodem prawa zarządu tylko wtedy, gdy opiera się na akcie prawnym go kreującym, a nie na aktach przenoszących własność. Brak było również innych dokumentów wymienionych w rozporządzeniu, a oświadczenia strony i świadków nie mogły zastąpić brakujących dokumentów, chyba że potwierdzałyby ich istnienie i późniejsze zniszczenie lub zaginięcie. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wpis taki nie stanowi wystarczającego dowodu, jeśli nie opiera się na akcie prawnym kreującym prawo zarządu, a jedynie na aktach przenoszących własność na rzecz Skarbu Państwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpis w księdze wieczystej, oparty na umowach sprzedaży, zamiany i orzeczeniach o wywłaszczeniu, potwierdza jedynie własność Skarbu Państwa, a nie kreuje prawa zarządu. Prawo zarządu musi być wykazane odrębnym aktem prawnym, a same oświadczenia strony lub świadków nie zastąpią dokumentów, chyba że potwierdzą ich istnienie i zaginięcie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
u.g.n. art. 200 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 2 § ust. 1
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie i użytkowaniu art. 4 § ust. 1 pkt 5
Odpis z księgi wieczystej stwierdzający prawo zarządu lub użytkowania nieruchomości może stanowić dowód, ale podlega ocenie organu i musi być oparty na akcie kreującym to prawo.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie i użytkowaniu art. 4 § ust. 3
Dowody z oświadczeń stron lub zeznań świadków są dopuszczalne tylko, gdy udowodnione zostanie istnienie dokumentów potwierdzających prawo zarządu, które następnie zaginęły lub uległy zniszczeniu.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
ppsa art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wpis w księdze wieczystej oparty na umowach sprzedaży, zamiany i orzeczeniach o wywłaszczeniu nie stanowi wystarczającego dowodu na istnienie prawa zarządu nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r. Oświadczenia strony i świadków nie mogą zastąpić brakujących dokumentów potwierdzających prawo zarządu, chyba że potwierdzą ich istnienie i późniejsze zniszczenie lub zaginięcie.
Odrzucone argumenty
Odpis z księgi wieczystej stwierdzający prawo zarządu jest wystarczającym dowodem. Organy przeprowadziły niewystarczające postępowanie dowodowe. Treść księgi wieczystej wskazująca na oddanie nieruchomości w zarząd jest domniemaniem prawa zarządu.
Godne uwagi sformułowania
Decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 200 ust. 1 ugn mają charakter deklaratoryjny, gdyż potwierdzają one zaistniały ex lege skutek prawny. Wpis w księdze wieczystej może być dowodem na istnienie prawa zarządu, jednakże podlegać musi ocenie organu prowadzącego postępowanie uwłaszczeniowe. Zarząd operatywny, ujawniony w księdze wieczystej, nie miał na celu potwierdzania określonej publicznoprawnej formy władania mieniem (zarządu), której sprawowanie w dacie 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe jest warunkiem jego uwłaszczenia.
Skład orzekający
Anna Falkiewicz-Kluj
sprawozdawca
Anna Wesołowska
przewodniczący
Dariusz Pirogowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja dowodów w postępowaniu uwłaszczeniowym, znaczenie wpisów w księgach wieczystych jako dowodów, dopuszczalność dowodów z oświadczeń i zeznań świadków w przypadku braku dokumentów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z uwłaszczeniem państwowych osób prawnych na dzień 5 grudnia 1990 r. i wymaga analizy konkretnych dokumentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z nabyciem prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów przejściowych, co jest istotne dla podmiotów gospodarczych posiadających nieruchomości Skarbu Państwa.
“Kluczowy wpis w księdze wieczystej nie wystarczy do uwłaszczenia – sąd wyjaśnia, jakie dowody są potrzebne.”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
I SA/Wa 350/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-08-30 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-02-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Falkiewicz-Kluj /sprawozdawca/ Anna Wesołowska /przewodniczący/ Dariusz Pirogowicz Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 852/22 - Wyrok NSA z 2023-04-19 Skarżony organ Minister Rozwoju, Pracy i Technologii Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603 art. 200 ust. 1 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Dariusz Pirogowicz, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z [...] grudnia 2020 r. nr [...] Minister Rozwoju Pracy i Technologii (obecnie Minister Rozwoju i Technologii) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej ,,kpa", po rozpatrzeniu odwołania [...] z siedzibą w [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 , o łącznej pow. [...] m2 oraz prawa własności budynków znajdujących się na przedmiotowym gruncie, dla którego Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 29 listopada 2012 r. [...] w [...] wystąpiło do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w gminie [...] obejmującego ww. działki oraz prawa własności budynków znajdujących się tam budynków. W toku postępowania przed Wojewodą [...] ustalono, że prawo własności Skarbu Państwa na dzień 5 grudnia 1990r. stwierdzono w oparciu o wydruk treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej dla przedmiotowych działek z Portalu Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości na podstawie umów zamiany, sprzedaży oraz orzeczeń o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z lat 1953-1957, co wskazuje, iż Skarb Państwa był właścicielem nieruchomości przed 5 grudnia 1990 r. Organ I instancji wskazał także, że z uwagi na istnienie w dniu 5 grudnia 1990r. prawa własności Skarbu Państwa do przedmiotowego gruntu zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia było ustalenie czy przedmiotowa nieruchomość w tej dacie była w zarządzie [...] w [...]. Organ podniósł, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.). Wojewoda wskazał, że Spółka do wniosku przedłożyła odpis księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowego gruntu, w której w dziale II widnieje wpis: "Skarb Państwa – [...] w [...]". Podstawę tego wpisu stanowią umowy zamiany, orzeczenia o wywłaszczeniu i odszkodowaniu z lat 1953-1957. Zdaniem organu orzeczenia o wywłaszczeniu nie są dokumentami przewidzianymi w §4 ww. rozporządzenia, a zatem nie świadczą o prawie zarządu. Natomiast odnośnie umów Wojewoda wskazał, iż do 31 lipca 1985 r. tereny państwowe przekazywane były jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie także w drodze umów cywilnoprawnych, na podstawie ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Tym samym, przedmiotowe umowy i orzeczenia, będące podstawą wpisu w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowego gruntu powodują, że odpis księgi wieczystej również nie dowodzi istnienia prawa zarządu do gruntu. Odwołanie od decyzji Wojewody w ustawowym terminie złożyła skarżąca spółka, jednakże organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody, nie przychylając się do zarzutów odwołania. W uzasadnieniu swojego stanowiska Minister podzielił w całości ustalenia faktyczne organu I instancji uznając, że podstawą dokonanego wpisu przyznającego skarżącemu prawo zarządu nad sporną nieruchomością są orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, umowy zamiany oraz umowy sprzedaży, które to dokumenty potwierdzają jedynie tytuł prawa własności należący do Skarbu Państwa, nie przyznając tym samym poprzednikowi prawnemu spółki żadnych praw rzeczowych w stosunku do nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. W ocenie Ministra, faktu sprawowania zarządu przedmiotową nieruchomością przez poprzednika prawnego skarżącej nie potwierdza także dołączone do akt sprawy oświadczenie skarżącej spółki z dnia [...] listopada 2011 r. stwierdzające, że przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdował się w zarządzie [...] w [...]. Także istnienia prawa zarządu w stosunku do nieruchomości objętej postępowaniem nie potwierdzają przedłożone przez spółkę oświadczenia pracowników spółki: J. E., R. B. i S. D. Organ zaznaczył, iż skorzystanie przez wnioskodawcę ze środka dowodowego w postaci oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym możliwe jest jedynie wówczas, gdy oświadczenie takie jednoznacznie wskazuje na dokumenty, które stanowią tytuł prawny zarządu lub użytkowania, a których nie można odtworzyć ze względu na zaginięcie lub zniszczenie, co wynika wprost z przepisu § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. W ocenie organu, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie pozwala stwierdzić, że dokumenty potwierdzające prawo zarządu w ogóle istniały. Tym samym nie było możliwości dokonywania ustaleń faktycznych na podstawie osobowych źródeł dowodowych (oświadczenia strony, oświadczenia świadków). Bowiem oświadczenia te mogłyby potwierdzić przysługiwanie poprzednikowi prawnemu odwołującej się spółki prawa zarządu przedmiotową nieruchomością, tylko w wypadku, gdyby w toku postępowania ustalono, że dokumenty te istniały, a uległy zniszczeniu, bądź zaginęły. Zasadnie zatem, zdaniem Ministra, organ wojewódzki uznał, że skoro Skarżący mimo wezwań organu nie przedłożył odpowiedniego dowodu spełnienia przesłanki prawa zarządu do gruntu Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r., to nie było podstaw do wydania decyzji uwłaszczeniowej w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła Skarżąca - [...] z siedzibą w [...], zarzucając jej naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj.: a) § 4 ust. 1 pkt. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu poprzez odmowę uznania mocy dowodowej odpisom z ksiąg wieczystych, stwierdzających prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, przy ustalaniu posiadania przez poprzednika prawnego skarżącej prawa zarządu nieruchomości, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy z treści przywołanego przepisu rozporządzenia jednoznacznie wynika, że ww. dokumenty, niezależnie od ewentualnych decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie (jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.) lub w zarząd (leżeli została wydana po dniu 1 sierpnia 1985 r.), stanowi podstawę dla stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu, stanowiącego podstawę dla stwierdzenia nabycia przez Skarżącą prawa użytkowania wieczystego gruntu, b) § 4 ust. 3 rozporządzenia poprzez: - pominięcie dowodu z oświadczenia strony złożonego w toku postępowania, - dowolne przyjęcie, że złożone zeznania świadków należy ocenić wyłącznie pod kątem istnienia dokumentów potwierdzających ustanowienie zarządu, a nie pod kątem ustalenia materialnego stosunku prawnego w postaci istnienia zarządu [...] w [...] na przedmiotowych nieruchomościach. 2. przepisów prawa procesowego, tj.: a) art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich działań w celu wyjaśnienia, czy w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu obejmującego wskazane we wniosku działki i poprzestanie na stwierdzeniu, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu, b) art. 80 kpaw stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na przyjęciu przez Ministra, że w przypadku gdy zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...], skarżąca określona została jako "Państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której oddano nieruchomość w zarząd", sprawowany przez nią zarząd nad nieruchomością jest domniemany i niepotwierdzony odpowiednimi dokumentami, podczas gdy treść księgi wieczystej literalnie wskazuje na istnienie prawa zarządu skarżącej. Wskazując na powyższe, skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.), dalej: ,,ppsa", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Rozwoju Pracy i Technologii (obecnie Ministra Rozwoju i Technologii) z dnia [...] grudnia 2020 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] odpowiadają prawu. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), dalej:,, ugn". Przepis ten w swojej treści odwołuje się do art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), który w ust. 1 stanowił, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem ich użytkowania wieczystego. Decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 200 ust. 1 ugn mają charakter deklaratoryjny, gdyż potwierdzają one zaistniały ex lege skutek prawny w postaci przekształcenia z dniem 5 grudnia 1990 r. przysługującego w tym dniu państwowym osobom prawnym prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego gruntu. Nabycie z mocy prawa określonego uprawnienia oznacza, że nabycie to jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie przepisu prawnego, jeżeli spełnione są wymienione w tym przepisie warunki jego nabycia. Skutek ten następuje bez względu na późniejsze zdarzenia prawne. Zasady tej nie podważa to, że nabycie prawa stwierdza się w drodze decyzji administracyjnej, która jest niezbędna jedynie dla potwierdzenia prawa nabytego już z mocy ustawy. Decyzja taka w swej istocie potwierdza bowiem, że konkretny podmiot nabył określone prawo z dniem wskazanym w przepisie, a więc odnosi się do ówczesnego stanu prawnego nieruchomości i nie rozstrzyga o stanie prawnym powstałym wskutek zdarzeń późniejszych, które mogły nastąpić po dniu wejścia w życie ustawy (uchwała NSA z dnia 18 marca 1996 r., OPK 2/96, Lex nr 27846). Z kolei § 4 i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie i użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120), dalej:,, rozporządzenie", wydanego na podstawie art. 206 ugn przewidują, że właściwy organ stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych osób prawnych, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: 1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, 2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r. 3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, 4) umowy zawartej, w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, 5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, 6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, 7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., 8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowane na ich podstawie uchwały komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, 9) protokołu przekazania nieruchomości sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r. 10)umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Jeżeli zaś właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa wyżej, może wezwać państwowe osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie (ust. 2 § 4 rozporządzenia). Jeżeli natomiast wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 kpa, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (ust. 3 § 4 rozporządzenia). Istotą rozpatrywanej sprawy było ustalenie i rozstrzygnięcie przez organy administracji orzekające w sprawie, czy na dzień 5 grudnia 1990 r. poprzednikowi prawnemu skarżącej spółki – [...] w [...] przysługiwało prawo zarządu nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 o łącznej pow. [...] m2 oraz prawa własności budynków znajdujących się na przedmiotowym gruncie, dla którego Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. W niniejszej sprawie jako dowód na istnienie prawa zarządu do wnioskowanej do uwłaszczenia nieruchomości skarżąca spółka powoływała się na zapis w dziele II księgi wieczystej, gdzie poza wskazaniem Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości, ujawniono także [...] w [...] jako jednostkę organizacyjną, której nieruchomość oddano w zarząd. W jej ocenie bowiem wpisy ten, stosownie do § 4 ust. 1 pkt 5 przywoływanego rozporządzenia są wystarczające do wykazania prawa zarządu. Sąd nie podziela zaprezentowane przez Spółkę stanowiska. Wprawdzie istotnie z woli prawodawcy odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości może stanowić dowód na istnienie po stronie przedsiębiorstwa prawa zarządu, jednakże - jak zasadnie zauważał Minister – dowód ów podlegać musi ocenie organu prowadzącego postępowanie uwłaszczeniowe. W ramach zaś tej oceny koniecznym staje się ustalenie na jakiej podstawie wpis omawianego prawa został dokonany. Jeśli zatem nie znajduje on oparcia w akcie konkretne prawo kreującym, to nie może być uznany za wystarczający dowód na jego istnienie. Z niespornych ustaleń organów wynika natomiast, że wpis w dziale II ww. księgi wieczystej został dokonany w oparciu o umowy sprzedaży, zamiany oraz orzeczenia wywłaszczeniowe wydane w trybie przepisów dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zarówno zgromadzone w aktach sprawy umowy cywilnoprawne, zawierane z osobami fizycznymi, jak i akty uwłaszczeniowe przenosiły własność na rzecz Skarbu Państwa objętych nim gruntów, lecz nie kreowały po stronie inicjującego procedurę wywłaszczenia prawa użytkowania czy zarządu. Nie można przy tym pomijać faktu, że w okresie tym faktycznie obowiązywał już system jednolitej własności państwowej, usankcjonowany formalnie wejściem w życie przepisów kodeksu cywilnego. Ujawnienie w takich uwarunkowaniach prawnych w księdze wieczystej obok Skarbu Państwa także jednostki, której przysługiwać miałby zarząd i użytkowanie mienia państwowego, zwany niekiedy zarządem operatywnym, a wywłaszczonego na wniosek tej właśnie jednostki, podyktowany był potrzebą zabezpieczenie interesów osób trzecich, które dzięki temu miały wiedzę przeciwko jakiej jednostce kierować swe ewentualne roszczenia związane z owym państwowym mieniem. Nie miał on jednakże na celu potwierdzania określonej publicznoprawnej formy władania mieniem (zarządu), której sprawowanie w dacie 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe jest warunkiem jego uwłaszczenia. Jak wyjaśnił to Sąd Najwyższy w postanowieniu z [...] czerwca 1963 r. [...], [...]) - wpis taki nie obciążał nieruchomości, lecz ujawniał, kto jest uprawniony do wykonywania w imieniu własnym własności państwowej, a więc w istocie było to bardziej szczegółowy wpis prawa własności. Same natomiast umowy sprzedaży, zamiany oraz akty uwłaszczenia, stanowiły jedynie podstawę do zmiany istniejących na danej nieruchomości stosunków własnościowych (przejścia prawa własności z osoby prywatnej na Skarb Państwa). Stąd, aby zapis w księdze wieczystej mógł być uznany za dowód na istnienia w ww. dacie zarządu musiał być oparty na akcie, owo prawo kreującym, do którego w treści księgi by nawiązywano, a nie li tylko na akcie wywłaszczeniowym, czy umowie cywilnoprawnej. Tak też należy interpretować przyjęte w § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenie założenie, że podstawą stwierdzenia przez organ prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych na dzień 5 grudnia 1990 r. jest odpis z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości. W sytuacji więc, gdy z treści księgi wieczystej nie wynikałoby że ujawnienie w jej dziale II obok Skarbu Państwa [...] w [...] znajdowało oparcie w indywidulanym akcie prawo zarządu kreującym i takiego aktu skarżąca spółka w toku postepowania nie przedstawiła, to należy przyjąć, że zasadnie organy obu instancji uznały sam wpis w księdze za niewystraczający dla stwierdzenia istnienia tego prawa w kluczowej dla uwłaszczenia dacie. Postępując w ten sposób nie naruszyły one zatem ww. przepisu, a sformułowany w tym kontekście zarzut skargi uznać należy za chybiony. Pogląd o niewystarczającym samym wpisie zarządu w księdze wieczystej jako dowodu dla stwierdzenia jego istnienie, potwierdził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 lipca 2020 r. I OSK 2943/19 wydanym na kanwie sprawy o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym, zainicjowanej przez spółkę [...] z siedzibą w [...]. Nie mogły także potwierdzić sprawowania zarządu gruntami przez poprzednika skarżącej spółki, złożone w tym przedmiocie oświadczenie samej spółki oraz członków jej organu. Przywoływane w tych oświadczeniach decyzja lokalizacyjna z [...] października 1953 r. dotycząca przekazania Zarządowi [...] w zarząd i użytkowanie nieruchomości rolnej w obszarze objętym późniejszym wywłaszczeniem, ze swej istoty nie mogła bowiem kreować po stronie jednostki na rzecz której była wydana, praw do wskazanych w nich gruntów. Nie można zatem nawet potencjalnie rozpatrywać ich w kategorii dowodów, o których mowa w § 4 ust. 3 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. Przewidziane w tym przepisie dowody z oświadczeń czy zeznań świadków mogą mieć prawne znaczenie jedynie wówczas, gdy zostanie w sposób pewny ustalone, że konkretne dokumenty potwierdzające prawo zarządu jednostki państwowej istniały (zostaną ustalone ich dane umożliwiające ich identyfikację), ale się nie zachowały (np. zostały zniszczone, zaginęły). Tym samym bez potwierdzenia istnienia tego rodzaju dokumentów (a takowego w sprawie zabrakło), oświadczenie spółki oraz świadków samodzielnego dowodu na potwierdzenie zarządu stanowić nie mogą. Skoro zatem zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził aby przywoływane przedsiębiorstwo dysponowało jakimkolwiek indywidualnym aktem dotyczącym formy sprawowania władztwa nad przedmiotową nieruchomością, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo - odbiorczego, który ustanowiłby na jego rzecz zarząd bądź użytkowanie i na taki akt nie powołuje się także skarżąca spółka – która co znamienne nie kwestionuje faktu, że takowym dokumentem się nie legitymuje - to odmowa potwierdzenia uwłaszczenia na tych nieruchomościach owego przedsiębiorstwa odpowiada prawu. Podejmując zatem tej treści rozstrzygnięcie Wojewoda [...] nie naruszył prawa. W konsekwencji czego nie naruszył także prawa organ odwoławczy utrzymując decyzją organu pierwszej instancji w mocy. Nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu także argumenty, że organy przeprowadziły niewystarczające postępowanie dowodowe. Jakkolwiek w polskim prawie administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, obligująca organ do zebrania materiału dowodowego, nie może to jednak prowadzić do nakładania na organ nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów, które podnosi strona. Przeprowadzone przez organy postępowanie nie dało podstaw do ustalenia, aby prawo zarządu mogło być w niniejszym przypadku stwierdzone na podstawie także innych dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Jeśli zatem skarżąca spółka domagała się uznania jakichś dodatkowych dowodów, wskazujących na nierzetelność dowodów zgromadzonych w sprawie przez organ, powinna dowody te przedstawić, by organ mógł je zweryfikować. Stąd także zarzut naruszenia art. 80 kpa oraz zasad ogólnych postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 § 1 kpa), jest zdaniem Sądu niezasadny. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 i 119 pkt 2 ppsa orzekł jak w sentencji.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę