I SA/WA 1893/22

I SA/Wa 1893/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-02-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Dariusz Pirogowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Łukasz Trochym
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2660/23 - Wyrok NSA z 2025-09-26
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Łukasz Trochym, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H.P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2022 r.nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. nr [...] odmówił H.P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2017 r. nr [...]
Postanowienie to wydane zostało przy następujących ustaleniach faktycznych:
Decyzją z [...] lutego 2017 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] lutego 1965 r. nr [...] w części dotyczącej jej punktu pierwszego. Decyzja ta doręczona została H. P. 13 lutego 2017 r.
Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z pominięciem administracyjnego trybu jej weryfikacji, H.P. (dalej: "skarżąca") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która została odrzucona postanowieniem tego Sądu z 21 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 419/17. Wywiedziona od tego wyroku skarga kasacyjna została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2924/17.
Pismem z 14 kwietnia 2017 r., doprecyzowanym 17 maja 2017 r., wyżej wymieniona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] lutego 2017 r., powołując się na nieznajomość przepisów prawa.
Postanowieniem z [...] maja 2017 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił skarżącej przywrócenia ww. terminu, a postanowieniem z [...] września 2017 r. stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienia te uchylone zostały wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 1276/19, z powodu sygnowania ich przez pracownika, który podlegał wyłączeniu od udziału w sprawie z mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Rozpoznając w następstwie tego wyroku sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] czerwca 2022 r. odmówił skarżącej przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej własną decyzją z [...] lutego 2017 r., oceniając że nie uprawdopodobniła ona braku winy w jego uchybieniu. Za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy nie mogła być bowiem uznana podnoszona we wniosku nieznajomość przepisów prawa. Tym bardziej, że decyzja Ministra z [...] lutego 2017 r. zawierała wyraźne i prawidłowe pouczenie o sposobie jej zaskarżenia, a także terminie w jakim ów środek można wnieść. Niezależnie od powyższego w ocenie Ministra wniosek o przywrócenie terminu skarżąca złożyła z naruszeniem siedmiodniowego terminu przewidzianego na dokonanie tej czynności w art. 58 § 2 k.p.a. O przywrócenie uchybionego terminu wystąpiła ona bowiem dopiero po uzyskaniu niekorzystnego dla siebie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 marca 2017 r.
W skardze na powyższe postanowienie skarżąca zakwestionowała samą zasadność ponownego rozpatrywania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją [...] lutego 2017 r., podnosząc, że wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ponawiała w tym względzie żądania. W obszernych wywodach skargi kwestionowała natomiast legalność decyzji z 1965 r., w przedmiocie której rozstrzygał Minister w 2017 r., z którym to orzeczeniem się nie zgadza. Z tego też względu żądała "unieważnienia" zaskarżonego postanowienia, jak też decyzji z [...] lutego 2017 r.
W uzupełnieniu skargi, ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej podnosił, że analiza akt sprawy wskazuje, że pismo strony 20 lutego 2017 r. oraz kolejne z 7 marca 2017 r. ze względu na ich treść nie stanowiły w istocie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (odrzuconej prawomocnym postanowieniem Sądu z 21 marca 2017 r.), ale "sprzeciw" od decyzji z [...] lutego 2017 r. i winny być zakwalifikowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej tą decyzją. Zakwalifikowanie ich jako skargi było natomiast wynikiem wprowadzenia w błąd skarżącej przez organ prowadzący postępowanie poprzez zasugerowania jej możliwości wyboru takiej drogi w piśmie z 27 lutego 2017 r., choć w okolicznościach sprawy sugerowana możliwość wyboru środka zaskarżenia ww. decyzji w rzeczywistości nie istniała.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest niezasadna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 58 § 1 i 2 k.p.a. W myśl tego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).
Z powyższego wynika, że możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął termin do jej podjęcia została uzależniona od spełnienia następujących warunków: 1) wniesienia podania o przywrócenie terminu, 2) uprawdopodobnienia przez wnoszącego to podanie, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; 3) jednoczesnego - z wniesieniem podania - dokonania czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, 4) wniesienia podania o przywrócenie terminu i dokonania czynności, dla której był on przewidziany w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
Wyjaśnić przy tym należy, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi – jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie i doktrynie - wówczas, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Stąd nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, co ma miejsce gdy strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a sama przeszkoda powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Z tego powodu do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10, lex nr 743939).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju okoliczności uniemożliwiających stronie złożenie w terminie przewidzianym w art. 129 § 2 k.p.a. (14 dni od doręczenia kwestionowanej decyzji), wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lutego 2017 r. skarżąca nie przedstawiła. nie przywołuje. Jako przyczynę uchybienia terminu wskazywała bowiem brak znajomości procedury administracyjnej. Pomijając nawet fakt, że nieznajomość prawa, czy niezrozumienie przepisów prawa procesowego nie mogą co do zasady być uznawane jako usprawiedliwione przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności, gdyż już ze swej istoty są one zawinione przez stronę (por. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2017 r., II OZ 305/17, lex nr 2276822 oraz powołane tam orzecznictwo). To w okolicznościach niniejszej sprawy zagadnienie te w ogóle nie mogło mieć istotnego znaczenia. Nie sposób bowiem nie dostrzec, że skarżąca w decyzji z [...] lutego 2017 r. o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) została pouczona. Pouczenie to było przy tym sformułowane w jasny i zrozumiały sposób. Nie wymagało zatem od niej znajomości pojęć, czy sformułowań zaczerpniętych z języka prawniczego, czy też wiedzy prawniczej by zrozumieć sens zawartej tam informacji. Należy również odnotować, że sam wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dla jego skuteczności nie wymagał szczególnej formy czy ujęcia w nim skomplikowanych prawnych rozważań. Z uwagi na zastosowanie do tego środka prawnego, z mocy art. 127 § 3 k.p.a., odpowiednio przepisów o odwołaniu, znajduje w takim przypadku zastosowanie unormowanie art. 128 k.p.a. Ten zaś przepis w zd. pierwszym i drugim, stanowi, że odwołanie (a więc i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) wynika, że strona nie jest zadowolona z decyzji.
Skoro zatem poza wspomnianą "nieświadomością prawną" skarżąca nie przywoływała innych obiektywnych przyczyn, które uniemożliwiły jej złożenia ww. środka odwoławczego w przewidzianym do tego w art. 129 § 2 k.p.a. czternastodniowym terminie, o którym została prawidłowo pouczona, to jej podanie o jego przywrócenie nie mogło zostać uwzględnione. Podejmując zatem w tym przedmiocie negatywne rozstrzygnięcie, Minister nie naruszył prawa, co czyni skargę niezasadną.
Wbrew też temu co sugeruje pełnomocnik skarżącej nie można uznać, że przyczyną uchybienia terminowi było swoiste wprowadzenie jej w błąd przez organ, poprzez zasugerowanie – w reakcji na wniesione przez nią podanie z 20 lutego 2017 r. - możliwości wyboru środka prawnego jakim mogła kwestionować decyzję z 2017 r. w postaci skargi do sądu administracyjnego, zamiast wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który byłby w tych uwarunkowaniach środkiem wniesionym z zachowaniem przewidzianego prawem terminu. Jak bowiem już wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 lutego 2018 r. I OSK 2924/17 treść pisma skarżącej z 20 lutego 2017 r. nie dawała podstaw do uznania, że zamiarem jej było złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona skierowała ww. pismo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując że wnosi je za pośrednictwem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a ponadto w końcowych wnioskach zwróciła się "do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o oddalenie uchylenia decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z dnia [...] czerwca 1964 r." oraz "do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o rozstrzygnięcie decyzji Ministra z dnia [...] lutego 2017 r." Ponadto, w odpowiedzi na wezwanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do sprecyzowania czy pismo skierowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie należy traktować jako skargę, czy też jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazała, że jej pisma z dnia 20 i 24 lutego 2017 r. skierowane są do WSA w Warszawie i wniosła o natychmiastowe przekazanie akt do tego Sądu. W piśmie z dnia 7 marca 2017 r. H.P. wyraziła także niezrozumienie związane z wątpliwościami organu dotyczącymi jej intencji. Również w trakcie rozmowy telefonicznej w dniu 1 marca 2017 r. z Naczelnikiem Wydziału Orzecznictwa – A. K. skarżąca określiła swoje żądanie, domagając się przesłania sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego r. w Warszawie. Na przesądzenie kwestii kwalifikacji pisma skarżącej z 20 lutego 2017 r. jako skargi, a nie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w przywoływanym postanowieniu wskazywał także sąd kasacyjny w wyroku z 5 stycznia 2022 r. I OSK 1276/19, zwracając przy tym uwagę, że "w rozpoznawanej sprawie wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy było dopiero pismo skarżącej z 14 kwietnia 2017 r., co oznacza, ze środek ten złożony został po ustawowym terminie do jego wniesienia".
Odnosząc się zaś do podnoszonego w skardze argumentu, że po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2017 r. zbędne było w ogóle zajmowanie się kwestią przywrócenia terminu, a Minister winien dokonać oceny legalności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] lutego 1965 r. wyjaśnić wypada, że konsekwencją uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny uprzednio wydanego postanowienia o odmowie przywróceniu skarżącej uchybionego terminu, był obowiązek organu ponownego rozpatrzenia złożonego w tym względzie podania, przy uwzględnieniu oceny prawnej i zaleceń co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu. Dopóki zaś termin do złożenia środka odwoławczego nie został przywrócony, Minister nie mógł także dokonywać oceny legalności decyzji z 1965 r. o przejęciu należącego do poprzedników prawnych skarżącej gospodarstwa rolnego, w przedmiocie której rozstrzygał decyzją z [...] lutego 2017 r.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 ww. ustawy, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest, między innymi, postanowienie kończące postępowanie. Taki zaś charakter miało zaskarżone postanowienie.