I SA/WA 1884/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-05-23
NSAAdministracyjneWysokawsa
komunalizacjamienie państwowenieruchomościstwierdzenie nieważnościnieodwracalne skutki prawnepowaga rzeczy osądzonejKodeks postępowania administracyjnegoustawa o samorządzie terytorialnym

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody o przekazaniu mienia państwowego gminie, uznając, że sprzedaż części nieruchomości osobom trzecim wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która stwierdziła nieważność decyzji Wojewody z 1998 r. o przekazaniu mienia państwowego gminie Z. Skarżący podnosili zarzut naruszenia powagi rzeczy osądzonej, wskazując na wcześniejsze umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Sąd uznał, że postępowanie nadzorcze wszczęte z urzędu nie narusza zasady rei iudicatae, a sprzedaż części nieruchomości osobom trzecim wywołała nieodwracalne skutki prawne, co uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji w tej części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki [...] Polska Sp. z o.o. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody z 1998 r. o przekazaniu mienia państwowego gminie Z. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej, argumentując, że wcześniejsza decyzja Ministra o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji powinna wykluczać ponowne jej rozpatrywanie. Sąd oddalił skargę, wyjaśniając, że postępowanie nadzorcze wszczęte z urzędu w celu weryfikacji decyzji pod kątem wad nieważności nie jest tożsame z postępowaniem umorzonym na wniosek strony. Sąd podkreślił, że sprzedaż części skomunalizowanej nieruchomości osobom trzecim wywołała nieodwracalne skutki prawne, co zgodnie z art. 156 § 2 k.p.a. wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności decyzji w tej części. Niemniej jednak, organ nadzoru mógł stwierdzić nieważność decyzji w pozostałej części, jeśli istniały ku temu podstawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wszczęcie z urzędu postępowania nadzorczego w celu weryfikacji decyzji pod kątem wad nieważności jest dopuszczalne, nawet jeśli wcześniej postępowanie w tej sprawie zostało umorzone na wniosek strony, o ile nie narusza to zasady powagi rzeczy osądzonej.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że postępowanie nadzorcze wszczęte z urzędu ma na celu weryfikację decyzji pod kątem przesłanek nieważności (art. 156 § 1 k.p.a.) i nie jest tożsame z postępowaniem umorzonym na wniosek strony. Umorzenie postępowania na skutek cofnięcia wniosku nie stanowi przeszkody do wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie nieważności, jeśli zostaną wykryte wady skutkujące nieważnością.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm. art. 5 § ust. 4

Ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Dotyczy mienia bezpośrednio związanego z realizacją zadań gminy, a nie mienia, które jedynie może wpływać na realizację tych zadań w sposób pośredni.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli wywołała ona nieodwracalne skutki prawne.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie administracyjne podlega umorzeniu, jeśli stało się bezprzedmiotowe.

k.p.a. art. 105 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Cofnięcie wniosku przez stronę może skutkować umorzeniem postępowania, jeżeli pozostałe strony nie zgłoszą sprzeciwu oraz gdy umorzenie postępowania nie narusza interesu społecznego.

k.p.a. art. 158 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji, w której organ stwierdza nieważność kontrolowanej decyzji, albo odmawia stwierdzenia jej nieważności.

Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 art. 54 § § 1

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe

Dz. U. z 1990 r. art. 7

Ustawa o samorządzie gminnym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie nadzorcze wszczęte z urzędu nie narusza zasady powagi rzeczy osądzonej, nawet jeśli wcześniej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zostało umorzone na wniosek strony. Sprzedaż części skomunalizowanej nieruchomości osobom trzecim wywołała nieodwracalne skutki prawne, co wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej w tej części.

Odrzucone argumenty

Naruszenie powagi rzeczy osądzonej z uwagi na wcześniejszą decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Błędne zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że naruszenie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. miało charakter rażący. Niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności związanych z postępowaniem komunalizacyjnym, w tym nieodniesienie się do art. 7 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja wydana w trybie art. 105 § 2 kpa, jeżeli o umorzenie postępowania wystąpiła strona, na której wniosek postępowanie zostało wszczęte, nie pozbawia organu – w przypadku zaistnienia stosownych okoliczności – do przeprowadzenia z urzędu postępowania administracyjnego, którego celem będzie weryfikacja decyzji pod kątem istnienia bądź nieistnienia kwalifikowanych wad tej decyzji. Przekazanie gminie na podstawie art. 5 ust. 4 mienia nie spełniającego przesłanki określonej w tym przepisie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, które powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji komunalizacyjnej. O tym, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne można mówić, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego skutku. Odpłatne nabycie opisanej nieruchomości przez osoby trzecie wywołało nieodwracalny skutek prawny w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, co wyłącza możliwość wyeliminowania przez organ nadzoru z obrotu prawnego wadliwej decyzji komunalizacyjnej w części obejmującej sprzedaną działkę nr [...]. Trzeba zważyć na skutki prawne, jakie wywołuje decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty od następstwa prawnego umorzenia postępowania administracyjnego. W następstwie wydania decyzji o umorzeniu postępowania dochodzi wyłącznie do przerwania i zakończenia jego dalszego biegu, podczas gdy skutkiem wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest ustanowienie, zmiana lub zniesienie określonego stosunku prawnego, będące rezultatem zakończonego postępowania administracyjnego.

Skład orzekający

Anna Łukaszewska-Macioch

przewodniczący sprawozdawca

Przemysław Żmich

członek

Sławomir Antoniuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zasady powagi rzeczy osądzonej w kontekście postępowań nadzorczych i umorzenia postępowania na wniosek strony; analiza nieodwracalnych skutków prawnych w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, zwłaszcza w kontekście obrotu nieruchomościami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekazania mienia państwowego gminie na podstawie przepisów przejściowych oraz późniejszego obrotu nieruchomością.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii proceduralnych związanych z nieważnością decyzji administracyjnych i zasadą powagi rzeczy osądzonej, a także praktycznych konsekwencji obrotu nieruchomościami, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.

Nieważność decyzji komunalizacyjnej: czy sprzedaż nieruchomości zamyka drogę do jej uchylenia?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1884/05 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-10-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Żmich.
Sławomir Antoniuk
Symbol z opisem
6101 Przekazanie gminie z urzędu lub na wniosek mienia państwowego związanego z realizacją zadań gminy
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch (spr.) Sędziowie asesor WSA Sławomir Antoniuk asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2006 r. sprawy ze skargi [...] Polska Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności oraz wydania z naruszeniem prawa decyzji o przekazaniu gminie mienia Skarbu Państwa oddala skargę.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] lipca
2005 r., po rozpatrzeniu wniosków: Syndyka Masy Upadłości [...] Fabryki [...] w Z., [...] Polska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. oraz Prezydenta Miasta Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r., w której orzekł o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. nr [...] o przekazaniu na własność Gminy Z. o statusie miejskim mienia państwowego.
Decyzja ostateczna została wydana w oparciu o następujące ustalenia stanu faktycznego:
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 1998 r. nr [...], na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), przekazał na własność Gminy Z. o statusie miejskim mienie państwowe obejmujące zabudowaną nieruchomość Skarbu Państwa wraz z budynkami, urządzeniami i pozostałymi przynależnościami gruntowymi, szczegółowo opisanymi w załącznikach nr 1 i 2 tej decyzji, położoną w obrębie [...] miasta Z., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o powierzchni [...] ha, uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [...]. Decyzja komunalizacyjna nie została zaskarżona w ustawowym terminie i stała się ostateczna. Po skomunalizowaniu przedmiotowej nieruchomości decyzją z dnia [...] października 1999 r. nr [...] dokonano podziału działki nr [...] o pow. [...] m2 na dwie działki: nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2. Następnie aktem notarialnym z dnia [...] października 2003 r. Gmina Miasto Z. sprzedała nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] spółce jawnej [...] z siedzibą w L., która z kolei aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 2004 r. sprzedała ją [...] Polska Sp. z o.o. z siedzibą w W.
Syndyk Masy Upadłości [...] Fabryki [...] w Z. pismem z dnia 24 listopada 1999 r. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1998r., lecz wniosek ten Syndyk cofnął pismem z dnia 19 kwietnia 2000 r., w związku z czym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. umorzył postępowanie wszczęte tym wnioskiem.
Pismem z dnia 26 listopada 2003 r. Syndyk Masy Upadłości [...] Fabryki [...] w Z. ponownie wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] czerwca 1998 r. wskazując na rażące naruszenie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i wyjaśnił, że przekazana Gminie nieruchomość była typową nieruchomością fabryczną (zabudowana budynkiem odlewni), a zatem nie mogła być związana z realizacją zadań Gminy. Przed wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji komunalizacyjnej zarządca komisaryczny [...] Fabryki [...] w Z. aktem notarialnym z dnia [...] maja 1998 r. Repertorium [...] nr [...] zrzekł się na rzecz Skarbu Państwa prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o pow. [...] m2 i własności budynków położonych na tej działce. Skomunalizowaną nieruchomość Gmina sprzedała w dniu [...] października 2003 r. w celach komercyjnych spółce jawnej [...] w L. Syndyk zwrócił przy tym uwagę, że czynność prawna zrzeczenia się przedmiotowej działki przez zarządcę komisarycznego z mocy art. 54 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512) była bezskuteczna wobec Masy Upadłości [...] Fabryki [...] z uwagi na to, że między zrzeczeniem się praw do nieruchomości a datą złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości [...], nie upłynął rok. Ponadto zgoda Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. na zrzeczenie się mienia, wyrażona w piśmie z dnia [...] stycznia 1998 r. nr [...], jest nieważna, ponieważ nie została udzielona w formie aktu notarialnego. Te okoliczności uzasadniają interes prawny Masy Upadłości [...] Fabryki [...] w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o komunalizacji.
Pismem z dnia 12 października 2004 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2005r. stwierdził nieważność kontrolowanej decyzji w części dotyczącej obecnej działki nr [...] o pow. [...] m2, natomiast co do części dotyczącej obecnej działki nr [...] o pow. [...] m2 stwierdził, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru, w związku ze zgłoszonym w toku postępowania nadzorczego zarzutem naruszenia zasady rei iudicatae wyjaśnił, że decyzja wydana w trybie art. 105 § 2 kpa, jeżeli o umorzenie postępowania wystąpiła strona, na której wniosek postępowanie zostało wszczęte, nie pozbawia organu – w przypadku zaistnienia stosownych okoliczności – do przeprowadzenia z urzędu postępowania administracyjnego, którego celem będzie weryfikacja decyzji pod kątem istnienia bądź nieistnienia kwalifikowanych wad tej decyzji.
Oceniając decyzję komunalizacyjną z dnia [...] czerwca 1998 r. organ wziął pod uwagę, że przepis art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., na podstawie którego Wojewoda [...] przekazał mienie Skarbu Państwa Gminie Z. stanowi, iż gminie, na jej wniosek, może być przekazane mienie ogólnonarodowe (państwowe) inne niż wymienione w ust. 1-3 tego artykułu, jeżeli jest ono związane z realizacją jej zadań. Tak sformułowany przepis wskazuje, że dotyczy on mienia bezpośrednio związanego z realizacją zadań gminy, a nie mienia, które jedynie może wpływać na realizację tych zadań w sposób pośredni. W rozpatrywanej sprawie warunek związania komunalizowanego mienia z zadaniami gminy nie został spełniony, o czym wiedział Wojewoda [...] wydając decyzję komunalizacyjną, albowiem w uzasadnieniu decyzji wskazał, że "omawiana działka znajduje się w strefie istniejącej zabudowy i posłuży gminie do realizacji zadań własnych". Nie bez znaczenia jest też fakt, że władze miasta Z. po skomunalizowaniu nieruchomości dokonały jej podziału na dwie działki, z których jedną zbyły na rzecz osób trzecich. Przekazanie gminie na podstawie art. 5 ust. 4 mienia nie spełniającego przesłanki określonej w tym przepisie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, które powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji komunalizacyjnej. Jednakże, zgodnie z art. 156 § 2 kpa, nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. O tym, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne można mówić, gdy ani przepisy prawa materialnego, ani przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu administracji publicznej nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego skutku. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Po dokonaniu podziału będącej przedmiotem komunalizacji działki nr [...] o pow. [...] m2 na dwie działki: nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, Gmina Miasta Z. aktem notarialnym z dnia [...] października 2003 r. sprzedała działkę nr [...] o pow. [...] m2 spółce jawnej [...] w L., która z kolei sprzedała ją [...] Polska Sp. z o.o. w W. Zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r. sygn. akt III AZP 4/92 (OSNC 1992/12/211) jeżeli obrót nieruchomością poprzedzony był wydaniem decyzji administracyjnej, a decyzja ta dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa, zbycie na rzecz osoby chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji i powinno być oceniane jako zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych. Organ administracji nie może we własnym zakresie rozstrzygać o ważności umowy przeniesienia własności, albowiem kwestię ważności takiej czynności prawnej może przesądzić tylko sąd powszechny. W przedmiotowej sprawie oznacza to, że odpłatne nabycie opisanej nieruchomości przez osoby trzecie wywołało nieodwracalny skutek prawny w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, co wyłącza możliwość wyeliminowania przez organ nadzoru z obrotu prawnego wadliwej decyzji komunalizacyjnej w części obejmującej sprzedaną działkę nr [...]. Nie ma natomiast przeszkód do stwierdzenia nieważności tej decyzji w pozostałej części.
Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2005 r. wnieśli: [...] S.A. z siedzibą w Z., [...] Polska Sp. z o.o. z siedzibą w W., Syndyk Masy Upadłości [...] Fabryki [...] z siedzibą w Z. oraz Gmina Z. o statusie miejskim.
[...] S.A. oraz Syndyk Masy Upadłości [...] Fabryki [...] wnieśli o uchylenie pkt 2 decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. i stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. również w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] m2. Wnioskodawcy zakwestionowali przyjęte w decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stanowisko w kwestii nieodwracalnych skutków prawnych decyzji komunalizacyjnej.
[...] Polska Sp. z o.o. zarzuciła naruszenie powagi rzeczy osądzonej, z uwagi na to, że już wcześniej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozstrzygnął o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] czerwca 1998 r. Zarzucił ponadto niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności związanych z postępowaniem komunalizacyjnym, a w szczególności nieodniesienie się do art. 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym w związku z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. sprawy. Skutkiem tego, zdaniem wnioskodawcy, uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 7 kpa. Tym samym uzasadnienie decyzji nie spełnia wymagań art. 107 § 3 kpa.
Zarzut naruszenia powagi rzeczy osądzonej już wcześniej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2003 r. o umorzeniu postępowania nadzorczego podniosła również Gmina Z. o statusie miejskim, która zarzuciła ponadto błędne zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 kpa wskutek przyjęcia, iż naruszenie art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. miało charakter rażący. Zdaniem wnioskującej Gminy pominięto fakty i dowody związane z komunalizacją, przedstawione przez stronę w toku postępowania. Przy ocenie, czy naruszenie prawa miało charakter rażący niezbędne było, zdaniem Gminy, wzięcie pod uwagę społeczno-ekonomicznych skutków, jakie wywołała decyzja komunalizacyjna. Chodziło bowiem wówczas o oddłużenie Fabryki przez Gminę. O przejęcie nieruchomości Wojewoda [...] jako organ założycielski zabiegał u Gminy celem poprawienia trudnej sytuacji finansowej Fabryki. W związku z komunalizacją Gmina umorzyła Fabryce [...], dokonała rozbiórki zdewastowanych budynków i uporządkowania gruntu. Te okoliczności zostały pominięte w postępowaniu nadzorczym. Nadto Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wziął pod uwagę, że działka nr [...] o pow. [...] m2 od roku 1998 służy wykonywaniu zadań Gminy związanych z ochroną [...], gdyż została oddana w dzierżawę Wojewódzkiemu Ośrodkowi [...].
Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca
1998 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przesądza o tym fakt, że w dniu wydania decyzji nie istniała przesłanka związania przekazywanego mienia z realizacją zadań Gminy. Z uwagi jednak na to, że po skomunalizowaniu działki Gmina dokonała jej podziału, a następnie umową cywilnoprawną zbyła jej część stanowiącą działkę nr [...] o pow. [...] m2 osobie trzeciej, która dokonała następnie zbycia jej na rzecz [...] Polska Sp. z o.o., należało uznać, że w tej części decyzja Wojewody [...] została wydana z naruszeniem prawa.
Na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skargi wnieśli: Gmina Z. o statusie miejskim, [...] Polska Sp. z o.o. z siedzibą w W., Syndyk Masy Upadłości [...] Fabryki [...] z siedzibą w Z. oraz [...] S.A. z siedzibą w Z.
[...] Polska Sp. z o.o. zarzuciła w skardze naruszenie art. 105 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 3 kpa wobec powagi rzeczy osądzonej, która wynika z faktu wydania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r. w sprawie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] czerwca 1998 r. Skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2005 r. i zasądzenie kosztów postępowania. Argumentując podniesiony w skardze zarzut skarżąca wskazała, że z uzasadnienia decyzji Ministra wynika, iż Syndyk Masy Upadłości [...] Fabryki [...] wystąpił ponownie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] czerwca 1998 r. opartym na tym samym zarzucie rażącego naruszenia art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Skarżąca nie zgadza się z twierdzeniem organu, że postępowanie podjęte po umorzeniu postępowania decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. na skutek cofnięcia wniosku, jest nowym postępowaniem. Postępowanie administracyjne zostało już raz umorzone na podstawie art. 105 § 2 kpa, w którym przewidziano odmianę umorzenia postępowania, które nie stało się obiektywnie bezprzedmiotowe lecz stało się bezprzedmiotowe dla strony postępowania w tym sensie, że nie jest już ona zainteresowana kontynuacją postępowania i uzyskaniem merytorycznego rozstrzygnięcia. Z przesłanek określonych w art. 105 § 2 kpa wynika, że przy podejmowaniu decyzji o umorzeniu postępowania organ jest obowiązany starannie rozważyć interesy stron tego postępowania, które maja prawo zgłosić sprzeciw, a także wziąć pod uwagę względy interesu społecznego. Skoro strona, która wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej doszła do przekonania, że jest ono dla niej bezprzedmiotowe, a organ mając na uwadze charakter wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, a więc siłą faktów odnoszącej się do interesu społecznego, wydał decyzję umarzającą postępowanie, to – zdaniem skarżącego – zachodzi sytuacja powagi rzeczy osądzonej. Charakter postępowania wynikający z zastosowania trybu przewidzianego w art. 156 kpa, zdaniem skarżącego, nie różni się niczym w zakresie skutków prawnych od przypadku cofnięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Oznacza to, że wydanie decyzji administracyjnej umarzającej postępowanie jest rozstrzygnięciem merytorycznym i posiada powagę rzeczy osądzonej. Odmienne stanowisko prowadziłoby do stanu niepewności co do praw związanych z nieruchomością.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją postępowanie administracyjne zostało wszczęte przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z urzędu jako postępowanie nadzorcze, którego celem była weryfikacja, pod kątem przesłanek nieważności (art. 156 § 1 kpa), ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1998 r. Wynika to jednoznacznie z pisma Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2004 r. nr [...] zawiadamiającego o wszczęciu postępowania, jak i z decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r.
Istotą zagadnienia, którego dotyczy zarzut skarżącej Spółki, jest dopuszczalność wszczęcia i prowadzenia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji komunalizacyjnej, w sytuacji gdy wcześniej (decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r.) umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji wszczęte wnioskiem Syndyka Masy Upadłości [...] Fabryki [...] w Z.
Analizując przedstawione zagadnienie należy przede wszystkim stwierdzić, że przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest sprawa procesowa polegająca na rozpoznaniu i rozstrzygnięciu w trybie unormowanym przepisami prawa procesowego, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Zgodnie z art. 158 § 1 kpa rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji, w której organ stwierdza nieważność kontrolowanej decyzji, albo odmawia stwierdzenia jej nieważności, jeżeli nie ustali którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. Organ wydaje decyzję stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli ustali, że decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, ale równocześnie stwierdzi zaistnienie przesłanki negatywnej, o jakiej mowa w art. 156 § 2 kpa. Decyzje, o których mowa w art. 158 § 1 i 2 kpa, rozstrzygają sprawę co do istoty (merytorycznie) w całości lub w części.
Nie można również wykluczyć sytuacji, w której postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może zakończyć bieg bez wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. O takiej sytuacji jest mowa w art. 104 § 2 in fine. Postępowanie administracyjne podlega umorzeniu, jeśli stało się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 kpa). W przypadku, gdy postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony, cofnięcie wniosku może skutkować umorzeniem postępowania, jeżeli pozostałe strony nie zgłoszą sprzeciwu oraz gdy umorzenie postępowania nie narusza interesu społecznego (art. 105 § 2 kpa). Umorzenie postępowania w obu przypadkach następuje przez wydanie decyzji, która kończy bieg postępowania nie rozstrzygając sprawy co do jej istoty.
Z powyższych rozważań wynika zasadnicza różnica między decyzją kończącą postępowanie rozstrzygnięciem sprawy co do istoty a decyzją umarzającą postępowanie i to niezależnie od tego, czy umorzenie było wynikiem bezprzedmiotowości postępowania, czy też następstwem cofnięcia przez stronę wniosku inicjującego postępowanie. Trzeba zważyć na skutki prawne, jakie wywołuje decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty od następstwa prawnego umorzenia postępowania administracyjnego. W następstwie wydania decyzji o umorzeniu postępowania dochodzi wyłącznie do przerwania i zakończenia jego dalszego biegu, podczas gdy skutkiem wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty jest ustanowienie, zmiana lub zniesienie określonego stosunku prawnego, będące rezultatem zakończonego postępowania administracyjnego.
O naruszeniu powagi rzeczy osądzonej, co zarzucono w skardze, można mówić jedynie w przypadku, gdy istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość sprawy natomiast, to sytuacja, gdy w obu przypadkach w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym (B. Adamiak/J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Warszawa 1996, s. 722, także NSA w wyrokach: z dnia 20.01.1999 r. sygn. akt III SA 6434/97 (LEX nr 37852) oraz z dnia 4.11.2003 r. sygn. akt I SA 341/02 (niepublik.).
Bez względu na podobną, procesową naturę obu decyzji, nie ma podstaw do przyjęcia, że przedmiot sprawy rozpoznanej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji we wszczętym z urzędu postępowaniu nadzorczym jest tożsamy z przedmiotem decyzji o umorzeniu postępowania wszczętego wnioskiem Syndyka Masy Upadłości [...] Fabryki [...]. Za nietrafne należało zatem uznać stanowisko strony skarżącej, że wydanie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji umarzającej postępowanie w trybie art. 105 § 2 kpa spowodowało powagę rzeczy osądzonej skutkującą niedopuszczalnością wszczęcia z urzędu i prowadzenia postępowania w przedmiocie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Należy w tej sytuacji zgodzić się ze stanowiskiem organu administracji, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, na skutek cofnięcia wniosku przez stronę inicjującą to postępowanie, nie stanowi przeszkody do wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w przedmiocie nieważności tej decyzji, jeżeli zostaną wykryte wady skutkujące jej nieważnością. Wydana w takim postępowaniu decyzja stwierdzająca nieważność z powodu tych wad nie narusza powagi rzeczy osądzonej.
Z tych przyczyn za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia zasady rei iudicatae przez wydanie zaskarżonej decyzji.
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI