I SA/Wa 1880/22

I SA/Wa 1880/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Magdalena Durzyńska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1773/23 - Wyrok NSA z 2025-07-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art 147, 149 par 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, , po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 23 maja 2022 r. nr SKO/4111/172/2022 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 maja 2022 r. nr SKO/4111/172/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta O. z dnia 7 marca 2022 r., nr ŚW.4114.1.528.2021,
w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Pismem z dnia 8 lutego 2022 r. H. K. wniósł o wznowienie postępowania, które zostało zakończone decyzją ostateczną Prezydenta Miasta O. z dnia 9 grudnia 2021 r., nr ŚW.4114.1.528.2021, w sprawie przyznanej pomocy w formie gorącego posiłku dla P. K. i O. K. w Szkole Podstawowej nr [...] w O., im. Z. N., ul. [...].
Postanowieniem z dnia 7 marca 2022 r., nr ŚW.4114.1.528.2021, Prezydent Miasta O. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w powyższej sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł H. K.
Kolegium rozpatrując zażalenie wskazało, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie,
w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną
w art. 145 § 1 k.p.a. Instytucja wznowienia postępowania może być wykorzystywana tylko w razie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, i to dopiero po zakończeniu postępowania instancyjnego. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie organ bada, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na ustawowych przesłankach wznowienia enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a.
oraz 145a k.p.a., a także czy został on wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. oraz czy osoba wnosząca podanie jest stroną
tego postępowania. Negatywna weryfikacja którejkolwiek z tych przesłanek uprawnia organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu
o art. 149 § 3 k.p.a. Art. 149 § 3 k.p.a. może być stosowany wyłącznie w sytuacji,
gdy jest rzeczą oczywistą, nie budzącą żadnej wątpliwości i nie wymagającą żadnego postępowania ani dodatkowych dowodów, że wniosek o wznowienie postępowania
nie pochodzi od strony.
W ocenie Kolegium organ I instancji zasadnie uznał, iż w przedmiotowej sprawie zaistniała negatywna przesłanka dla wznowienia postępowania. Skarżący w piśmie
z dnia 8 lutego 2022 r. złożonym na potrzeby wznowienia postępowania,
nie wskazywał konkretnej przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa
w art. 145 § 1 k.p.a. Niemniej jednak z treści samego podania wywieść można,
że chodzi o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż w treści pisma czytamy:
"żądam wznowienia postępowania zakończonego decyzją ŚW.4114.1.528.2021
za stosownie złożonym wnioskiem, uznania za stronę postępowania z pełnią praw
i obowiązków, pouczenia o możliwych środkach odwoławczych".
Kolegium zauważyło, że postępowanie w sprawie przyznania pomocy społecznej
jest postępowaniem wnioskowym w myśl art. 102 ust. 1 u.p.s. Oznacza to,
że co do zasady wszczęcie przez organ postępowania i następnie wydanie decyzji
w przedmiocie przyznania świadczenia z pomocy społecznej wymaga jednoznacznego wystąpienia przez osobę zainteresowaną z wnioskiem o jego przyznanie.
Wniosek strony wyznacza granice sprawy podlegającej rozpoznaniu i rozstrzygnięciu
w drodze decyzji. Konsekwencją wszczęcia postępowania na żądanie osoby
jest związanie organu administracyjnego zakresem tego żądania. Organ nie może samodzielnie ustalić jego treści, ani też prowadzić postępowania administracyjnego
i wydać rozstrzygnięcia w innym przedmiocie, czy zakresie, niż wynika to z wniosku osoby. Podkreślić trzeba, że organ w żadnym wypadku nie jest też uprawniony
do narzucania osobie treści wniosku wbrew jej woli. Zatem charakter postępowania
w sprawie o udzielenie pomocy w formie nieodpłatnego gorącego posiłku
z wniosku jednego z rodziców sprawującego opiekę naprzemienną nad dzieckiem, wyklucza uznanie, by przymiot strony w tym postępowaniu przysługiwał również drugiemu rodzicowi. Brak jest bowiem przepisu, który byłby wyrazem obiektywnej wartości w systemie normatywnym wyznaczającym interes prawny tej osoby.
Wobec czego niezależnie od tego, czy opieka nad dzieckiem sprawowana jest
przez jednego tylko czy też oboje rodziców, adresatem decyzji przyznającej prawo
do tej formy pomocy może być tylko jedno z rodziców. Z tego też względu,
skoro skarżący, nie zainicjował postępowania w sprawie przyznania pomocy
w formie nieodpłatnego gorącego posiłku dla swoich dzieci nie może być uznany
za stronę tegoż postępowania w wyniku wznowienia.
Organ przywołał art. 24 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny
i opiekuńczy (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.), który wskazuje że małżonkowie rozstrzygają wspólnie o istotnych sprawach rodziny; w przypadku braku porozumienia każdy z nich może zwrócić się o rozstrzygnięcie do sądu. Z kolei według treści
art. 97 § 1, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich
jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania, jednakże - stosownie do brzmienia art. 98 § 1 - o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie;
w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.
Zatem każde z rodziców może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka, a w istotnych sprawach dziecka każdy z przedstawicieli ustawowych
jest umocowany do złożenia oświadczenia woli odnośnie do małoletniego.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Kolegium stwierdziło,
że M. K. (matka) sprawuje opiekę nad małoletnimi dziećmi,
co potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] października 2021 r., sygn. akt [...] z którego wynika, iż Sąd udzielił zabezpieczenia, w ten sposób, że przez czas toczącego się postępowania miejscem zamieszkania małoletnich dzieci: O. K. i P. K. będzie miejsce zamieszkania ich matki M. K.
Wobec powyższych ustaleń uznać należało, że brak interesu prawnego
w rozpoznawanej sprawie miał charakter oczywisty, a w konsekwencji dopuszczalne było wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Ponadto ze wskazywaną przez stronę przyczyną wznowieniową ściśle związane jest badanie zachowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie.
Z regulacji zawartych w art. 148 k.p.a. wynika, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się
o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1).
Termin jednego miesiąca do złożenia podania o wznowienie postępowania
z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji
(vide: art. 148 § 2 k.p.a.).
W przedmiotowej sprawie wniosek H. K. z dnia 8 lutego 2022 r.
o wznowienie postępowania został złożony w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. dnia 9 lutego 2022 r., a zatem w ocenie Kolegium
po upływie terminu ustawowego. O wydaniu decyzji skarżący bowiem dowiedział się
30 listopada 2021 r. Złożenie zaś wniosku o wznowienie postępowania po terminie stanowi wystarczającą podstawę do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, bez potrzeby badania innych okoliczności.
Skargę na postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wniósł H. K. zarzucając mu:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy,
w postaci obrazy art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego, poprzez brak czynnego udziału skarżącego w postępowaniu bez jego winy,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 98 § 1 Kodeksu rodzinnego
i opiekuńczego poprzez jego błędne zastosowanie oraz uznanie, że każde z opiekunów samodzielnie może działać, jako przedstawiciel ustawowy dziecka,
mimo że w przypadku braku porozumienia obojga rodziców, rozstrzyga
Sąd Opiekuńczy, a nie organ administracji zgodnie z art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego
i opiekuńczego,
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej
pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa
w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 735
ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów, Sąd uznał skargę
za niezasadną.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie
art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Kwestią bezsporną pozostaje, że rozpoznający wniosek o wznowienie postępowania organ I instancji, odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej
ostateczną decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r. Przyczyną wydanego postanowienia
był oczywisty brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy. Z tej też przyczyny organ I instancji uznał za celowe odmówić wznowienia postępowania w sprawie.
Podkreślić trzeba, że na podstawie art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, z tym że wznowienie postępowania
z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje
tylko na żądanie strony. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się
do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji,
w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.).
Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej
w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji
(art. 148 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 149 k.p.a. wznowienie postępowania następuje
w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia
oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4).
Trafnie podniosło Kolegium, że na wstępnym etapie rozpatrywania wniosku wznowieniowego – gdy decyduje się kwestia wznowienia bądź odmowy wznowienia postępowania – bada się przede wszystkim zachowanie ustawowego (art. 148 § 1
lub § 2 k.p.a.) terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania.
Prawidłowo wskazano też w zaskarżonym postanowieniu, że w przypadku
gdy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest – tak jak w niniejszej sprawie
– na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ("strona bez własnej winy nie brała udziału
w postępowaniu"), to badanie interesu prawnego wnioskodawcy następuje,
co - do zasady - już po wznowieniu postępowania administracyjnego.
Wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, gdy już z treści wniosku wynika,
iż brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Taka sytuacja – w ocenie organów obu instancji – ziściła się na gruncie badanej sprawy.
Należy zauważyć, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania
w sprawie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) może zakończyć postępowanie tylko w przypadkach gdy brak legitymacji do żądania wszczęcia postępowania jest na tyle oczywisty, że bez koniecznych czynności postępowania wyjaśniającego po stronie żądającego wszczęcia postępowania brak jest interesu prawnego. Wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania
z tego powodu, że podanie o wznowienie nie zostało złożone przez stronę,
jest więc możliwe tylko wówczas, gdy - z samego podania - o wznowienie wynika
w oczywisty i niebudzący wątpliwości sposób, że wnoszący to podanie nie jest stroną.
Zdaniem Sądu z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Należy zauważyć, że postanowieniem z dnia [...] października 2021 r., sygn. akt
[...], Sąd Rejonowy w O. udzielił zabezpieczenia w ten sposób,
że ustalił na czas toczącego się postępowania miejsce zamieszkania małoletnich:
O. K. i P. K. miejsce zamieszkania ich matki M. K.
Wskutek wniosku złożonego przez M. K. Prezydent Miasta O. decyzją z dnia 13 października 2021 r. przyznał pomoc w formie nieodpłatnego gorącego posiłku dla O. K. i P. K. Następnie, z uwagi na to, że posiłki zostały opłacone przez M. K., Prezydent Miasta O. decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r. uchylił swoją wcześniejszą decyzję z dnia 13 października 2021 r. i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.
W tej sytuacji zasadnie organy obu instancji uznały, że skarżącemu nie przysługuje legitymacja uprawniająca go do zainicjowania postępowania nadzwyczajnego,
jakim jest wznowienie postępowania. Nie był on bowiem inicjatorem postępowania
o przyznanie pomocy w formie posiłków dla dzieci, a M. K. jako matka O. K. i P. K. Jak wynika z ww. postanowienia sądu powszechnego, miejscem zamieszkania dzieci jest miejsce zamieszkania Ich matki, a zatem ona sprawuje nad nimi bezpośrednią opiekę. Wystąpienie zaś o udzielenie pomocy w zakresie świadczeń z pomocy społecznej nie jest czynnością o tyle istotną, że w braku porozumienia rodziców konieczne byłoby
rozstrzygnięcie sądu. Każde bowiem z rodziców w bieżących sprawach dzieci
może samodzielnie o nich decydować jako ich przedstawiciel ustawowy.
Błędne jest zatem stanowisko skarżącego, że w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r. przysługuje mu przymiot strony,
co w konsekwencji oznacza prawidłowość rozstrzygnięcia o odmowie wznowienia postępowania i bezzasadność skargi.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 3
i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
orzekł jak w sentencji.