I SA/Wa 1876/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję odmawiającą gminie stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości Skarbu Państwa, uznając, że brak było wystarczających dowodów na istnienie prawa zarządu przedsiębiorstwa państwowego w dacie komunalizacji.
Gmina Miejska wniosła skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości Skarbu Państwa z dnia 27 maja 1990 r. Organy administracji uznały, że nieruchomość nie podlegała komunalizacji, ponieważ istniało prawo zarządu przedsiębiorstwa państwowego, czego dowodem była decyzja o ustaleniu opłat za zarząd. Sąd uchylił decyzje organów, stwierdzając, że decyzja o opłatach nie stanowiła wystarczającego dowodu na istnienie prawa zarządu w rozumieniu przepisów komunalizacyjnych, a prawo własności mogło przejść na gminę z mocy prawa.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miejskiej na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej (KKU) utrzymującą w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa. Organy administracji oparły swoje stanowisko na fakcie, że decyzją z 1992 r. stwierdzono nabycie prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości przez przedsiębiorstwo państwowe, co miało wynikać z wcześniejszej decyzji o ustaleniu opłat za zarząd z 1987 r. Zdaniem organów, istnienie prawa zarządu wyłączało komunalizację nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody. Sąd uznał, że organy błędnie oceniły materiał dowodowy i naruszyły przepisy K.p.a. Podkreślono, że decyzja o ustaleniu opłat za zarząd nie stanowiła wystarczającego dowodu na istnienie prawa zarządu w rozumieniu przepisów ustawy komunalizacyjnej (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.). Prawo zarządu musiało być ustanowione na podstawie indywidualnego aktu prawnego, a nie domniemane. Sąd powołał się na wykładnię Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którą brak udokumentowanego prawa zarządu oznacza, że nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej i podlegała komunalizacji. Decyzja uwłaszczeniowa z 1992 r. badała stan prawny na późniejszy dzień i nie miała wpływu na ocenę przesłanek komunalizacji z 27 maja 1990 r. Sąd stwierdził, że spełnione zostały materialnoprawne przesłanki do komunalizacji nieruchomości.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja o ustaleniu opłat za zarząd nie stanowi wystarczającego dowodu na istnienie prawa zarządu w rozumieniu przepisów ustawy komunalizacyjnej. Prawo zarządu musiało być ustanowione na podstawie indywidualnego aktu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji błędnie wywiodły istnienie prawa zarządu przedsiębiorstwa państwowego z decyzji o ustaleniu opłat za zarząd. Przepisy ustawy komunalizacyjnej wymagały indywidualnego tytułu prawnego do nieruchomości, a zarządu nie można domniemywać ani wywodzić z decyzji o opłatach.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
ustawa komunalizacyjna art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Przez pojęcie 'należące do' należy rozumieć przynależność w sensie prawnym, a nie faktycznym. Jeżeli mienie pozostawało w zarządzie innego podmiotu nie podlegało komunalizacji, jednakże prawo zarządu musiało być udokumentowane indywidualnym aktem prawnym.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu administracji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
k.p.a. art. 77 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
u.g.g.w.n. art. 38 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Określa sposób ustanowienia zarządu nieruchomością.
u.g.g.w.n. art. 87
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Określa sposób ustanowienia zarządu nieruchomością.
ustawa komunalizacyjna art. 11 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Wyłącza spod komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja o ustaleniu opłat za zarząd nie stanowi dowodu na istnienie prawa zarządu w rozumieniu ustawy komunalizacyjnej. Prawo zarządu nieruchomością musi być udokumentowane indywidualnym aktem prawnym. Decyzja uwłaszczeniowa wydana po dacie komunalizacji nie wpływa na ocenę przesłanek nabycia własności z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r.
Godne uwagi sformułowania
Zarządu nie można domniemywać. Decyzja uwłaszczeniowa z [...] października 1992 r. badała natomiast stan prawny przedmiotowego gruntu na dzień 5 grudnia 1990 r. Choć zatem w obrocie prawnym pozostaje decyzja uwłaszczeniowa, to jednak finalnie skutek komunalizacji (zmiany właściciela mienia państwowego) nastąpił z mocy samego prawa w dniu 27 maja 1990 r.
Skład orzekający
Anna Milicka-Stojek
sprawozdawca
Magdalena Durzyńska
członek
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących komunalizacji mienia państwowego, w szczególności wymogów dowodowych dotyczących prawa zarządu nieruchomością."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z komunalizacją mienia państwowego w okresie transformacji ustrojowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu transformacji ustrojowej i komunalizacji mienia, a interpretacja przepisów dotyczących dowodów na prawo zarządu jest kluczowa dla wielu podobnych spraw.
“Czy decyzja o opłatach za zarząd wystarczy, by zatrzymać mienie państwowe dla przedsiębiorstwa? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1876/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-01-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Milicka-Stojek /sprawozdawca/ Magdalena Durzyńska Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Hasła tematyczne Komunalizacja mienia Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2023 poz 1634 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 13 lipca 2023 r. nr KKU-95/22 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia mienia przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia 27 kwietnia 2022 r. nr NWXVa.7532.564.2016; 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy Miejskiej [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej jako "KKU" lub "organ") decyzją z [...] lipca 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasta [...] (dalej jako "skarżąca" lub "gmina"), utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda") z [...] kwietnia 2022 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej geodezyjnie jako dz. nr [...] o pow. [...] ha. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydent Miasta [...] pismem z [...] lipca 2016 r. wystąpił do Wojewody o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez gminę prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda decyzją z [...] października 2020 r. nr [...], na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa komunalizacyjna" odmówił stwierdzenia nabycia przedmiotowej nieruchomości przez gminę uznając, że w dacie komunalizacji, tj. w dniu 27 maja 1990 r. nie należała ona do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. KKU decyzją z [...] lipca 2021 r. nr [...], na skutek odwołania skarżącej, uchyliła ww. decyzję i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie. Wskazała, że w sprawie należy zweryfikować, czy w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość nie należała do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, ani do podmiotów im podporządkowanych. Wojewoda decyzją z [...] kwietnia 2022 r., na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, ponownie odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez gminę z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie, prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że nieruchomość stanowiła w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa. Dowodzą tego zaświadczenie Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2015 r. nr [...] o zapisach ewidencji gruntów i budynków według stanu z daty komunalizacji oraz zaświadczenie Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2015 r. dz. odp. [...], z których wynika, że w dniu 27 maja 1990 r. ww. działka ujawniona była w księdze wieczystej [...] Tom XV Wykaz [...], w której od 1956 r. jako właściciel wpisany był Skarb Państwa Polskiego. Aktualnie działka ta zapisana jest w księdze wieczystej nr [...], a jako właściciel nadal figuruje Skarb Państwa. W konsekwencji, mając na uwadze art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, konieczne było ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość w dacie 27 maja 1990 r. należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Według oświadczenia Prezydenta Miasta [...] z [...] lipca 2016 r. ww. działka nie była w dniu 27 maja 1990 r. obciążona prawem zarządu lub użytkowania. W toku postępowania ustalono jednak, że decyzją z [...] października 1992 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego tej działki przez [...] w [...] (dalej jako "przedsiębiorstwo"). Wpis prawa użytkowania wieczystego znajduje się w księdze wieczystej, z której wynika że grunt pozostaje w użytkowaniu wieczystym do 4 grudnia 2089 r. na podstawie prawomocnej decyzji z [...] października 1992 r. Przesłanka istnienia prawa zarządu ustanowionego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego do nieruchomości objętej postępowaniem była już zatem uprzednio badana przez organ prowadzący postępowanie uwłaszczeniowe w trybie przepisów ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1990 r. Nr 79, poz. 464). W toku postępowania organ uwłaszczeniowy uznał jako dowód na istnienie zarządu decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] października 1987 r. nr [...] o ustaleniu opłaty za zarząd gruntem. Skoro więc decyzja uwłaszczeniowa nie została zakwestionowana w trybie zwykłym, ani też w trybie nadzwyczajnym, to jest obecnie wiążąca zarówno dla stron postępowania, jak i organu prowadzącego postępowanie komunalizacyjne. Jeśli zatem istniało prawo zarządu przedsiębiorstwa państwowego do nieruchomości, to nie można uznać, że w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość ta należała do podmiotów wymienionych w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, a więc nie mogła stać się własnością gminy. KKU decyzją z [...] lipca 2023 r., po rozpatrzeniu odwołania gminy, utrzymała w mocy decyzję Wojewody i wskazała, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej, mienie ogólnonarodowe (państwowe), należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego (z wyłączeniem mienia określonego w art. 11 i 12 tej ustawy), staje się w dniu jej wejścia w życie, tj. 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Mieniem należącym do ww. podmiotów były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się pod zarządem innych niż państwowych osób prawnych. Użyte w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej pojęcie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, nie faktycznym. Innymi słowy w dniu 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe powinno legitymować się indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby na jego rzecz prawo zarządu lub użytkowania. Brak tytułu prawnego w tej dacie do tego mienia oznacza, że należało ono wówczas, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.g.w.n.", w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Artykuł 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej, wyłączał spod komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym, przy czym określenie "należące" oznaczało, że przedsiębiorstwo legitymowało się tytułem prawnym. Niemniej jednak, KKU podzieliła stanowisko Wojewody, że istnienie prawa zarządu ustanowionego na rzecz przedsiębiorstwa państwowego do przedmiotowej nieruchomości była już uprzednio badana przez organ prowadzący postępowanie uwłaszczeniowe w trybie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W toku tego postępowania Wojewoda [...], jako dowód na istnienie prawa zarządu przedsiębiorstwa do nieruchomości przyjął decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] października 1987 r. o ustaleniu opłaty z tytułu zarządu gruntem. W rezultacie wydał decyzję z [...] października 1992 r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa oraz prawa własności znajdujących się na tym gruncie budynków i urządzeń. KKU zwróciło jednocześnie uwagę, że decyzja uwłaszczeniowa nie została zakwestionowana ani w trybie zwykłym, ani nadzwyczajnym przez żaden z podmiotów będących adresatami tej decyzji, a więc weszła do obrotu prawnego i stała się ostateczna i prawomocna, zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." Zdaniem KKU, w tak ustalony stanie faktycznym, stwierdzenie istnienia (zapewne zbrakowanej) decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd mieści się w zakresie możliwych i logicznych wniosków w ramach art. 80 K.p.a. Innymi słowy decyzja z 30 października 1987 r. o ustaleniu opłaty z tytułu zarządu gruntem pośrednio potwierdza istnienie tytułu w postaci zarządu. Nieruchomość nie podlegała w konsekwencji komunalizacji. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji, zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 38 ust. 2 i art. 87 ust. 2 u.g.g.w.n. w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 maja 1990 r. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że decyzja o naliczeniu opłat z tytułu prawa zarządu stanowi tytuł prawny do nieruchomości i potwierdza prawo zarządu do przedmiotowej działki na rzecz przedsiębiorstwa państwowego; 2. art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość należała do przedsiębiorstwa państwowego, choć prawo zarządu nie zostało stwierdzone za pomocą jednego z dokumentów, o jakim mowa w art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n. Ponadto działka ta nie była przedmiotem decyzji o oddaniu w użytkowanie zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22. poz. 159 ze zm.), tak więc nieruchomość nie należała do przedsiębiorstwa państwowego w sensie prawnym; 3. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej poprzez jego wadliwe niezastosowanie i przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i tym samym nie podlega nabyciu przez gminę z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.; 4. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, nie mającej potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, niezgodnej z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, co doprowadziło do nieuzasadnionego stwierdzenia przez organ, że: - doszło do zniszczenia/zbrakowania decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd na rzecz przedsiębiorstwa państwowego, choć organ nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie, a z pozostałych okoliczności faktycznych i doświadczenia życiowego wynika, że praktyką dość częstą było to, że organy administracji publicznej nie wydawały odrębnych decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd, w konsekwencji organ bezzasadnie uznał, że mimo niedołączenia tej decyzji do akt sprawy, zapewne decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd została wydana; - działka była w dniu 27 maja 1990 r. oddana w zarząd na rzecz przedsiębiorstwa państwowego w oparciu o poczynione przy wydaniu decyzji Wojewody [...] z [...] października 1992 r. ustalenia, choć w toku postępowania uwłaszczeniowego nie dołączono do akt sprawy decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd, a w ramach postępowania uwłaszczeniowego stwierdza się prawo do zarządu na dzień 5 grudnia 1990 r. w oparciu o przewidziane odrębnymi przepisami dowody; 5. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie pisma Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] września 1992 r. nr [...] na potwierdzenie faktu, że dokumentem potwierdzającym prawo zarządu była jedynie decyzja o ustaleniu opłat z tytułu zarządu z [...] października 1987 r., a więc organy administracji publicznej jednoznacznie potwierdziły brak decyzji o oddaniu w zarząd ww. działki; 6. art. 75 § 1 K.p.a. w zw. art. 2d ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z poz. 464, ze zm.) i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 97) przez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu w postaci decyzji o naliczeniu opłat z tytułu zarządu i decyzji o stwierdzeniu nabycia prawa użytkowania wieczystego na potwierdzenie faktu istnienia prawa zarządu do nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r., choć decyzja o naliczeniu opłat za zarząd nie mogła stanowić dowodu w postępowaniu komunalizacyjnym na potwierdzenie prawa zarządu. Decyzja o naliczeniu opłat za zarząd może stanowić dowód na potwierdzenie faktu oddania w zarządu jedynie w postępowaniach, dla których wydano ww. rozporządzenie. W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, zgodnie z którym, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Jak wynika z zaświadczenia Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2015 r. nr [...] wydanego w oparciu o zapisy ewidencji gruntów i budynków według stanu z daty komunalizacji oraz zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...] z [...] czerwca 2015 r. dz. odp. [...], w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa działka ujawniona była w księdze wieczystej [...] Tom [...] Wykaz [...], w której od 1956 r. jako właściciel wpisany był Skarb Państwa Polskiego. Aktualnie działka ta zapisana jest w księdze wieczystej nr [...], a jako właściciel nadal figuruje Skarb Państwa. W sprawie kwestią sporną było, czy mienie objęte wnioskiem gminy spełniało cechy mienia o charakterze ogólnonarodowym (państwowym) należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Nie budzi wątpliwości, że w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej przez pojęcie mienie "należące do" rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, należy rozumieć przynależność tego mienia w sensie prawnym, a nie faktycznym. Przyjmuje się, że jeżeli mienie pozostawało w zarządzie innego podmiotu nie podlegało komunalizacji. W ocenie KKU, prawo zarządu "innego podmiotu" wynika z decyzji Wojewody [...] z [...] października 1992 r. nr [...], którą organ ten stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r., prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej działki przez [...] w [...]. Zdaniem KKU, organy rozpatrujące wniosek o komunalizację są tą decyzją związane, a ponadto decyzja o zarządzie mogła zostać "zbrakowana". KKU pomija jednak, że w decyzji Wojewody [...] z [...] października 1992 r. wprost wskazano, że z przedłożonych dokumentów wynika, że przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawał w posiadaniu przedsiębiorstwa. "Wprawdzie wnioskodawca nie przedłożył dokumentu o przekazaniu opisanego gruntu w jego zarząd, niemniej Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] uznając [...] w [...] za prawnego zarządcę gruntu naliczył decyzją z dnia [...].10.1987 r. stosowne opłaty, które Przedsiębiorstwo ponosiło". Z powyższego wynika, że kwestia zarządu wywiedziona została przez organ uwłaszczeniowy z decyzji z [...] października 1987 r. ustalającej opłaty za zarząd. Tymczasem przepisy obowiązującej w dniu komunalizacji (tj. 27 maja 1990 r.) ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywały powstanie zarządu w ściśle określony sposób, tj. na podstawie art. 38 ust. 2 u.g.g.w.n., tj. na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości oraz na podstawie art. 87 u.g.g.w.n. Tylko zatem dysponowanie przez przedsiębiorstwo tego rodzaju tytułem prawnym świadczyłoby, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego powodu nie podlegała komunalizacji z mocy prawa. Tymczasem z akt nie wynika, by tego rodzaju indywidualnym aktem przedsiębiorstwo to dysponowało. Podkreślić należy, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Zarządu nie można domniemywać. Nie można go też wywodzić z decyzji o opłatach za zarząd, jeżeli w decyzji tej nie nawiązano do dokumentu ustanawiającego zarząd lub użytkowanie. W niniejszej sprawie wydana została decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w [...] z [...] października 1987 r. o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd, jednakże nie wynika z niej tytuł prawny do nieruchomości i wynikający z tego tytułu obowiązek wnoszenia opłaty. Odnosząc się do stanowiska organów orzekających w sprawie, odnośnie do związania w niniejszym postępowaniu decyzją uwłaszczeniową Wojewody [...] z [...] października 1992 r., która to uznała, że po stronie przedsiębiorstwa istniał zarząd przedmiotową nieruchomością (wywiedziony z istniejącej decyzji ustalającej opłaty za zarząd), zauważyć trzeba, że w sprawach związanych z komunalizacją nie budzi wątpliwości, że skutek prawny zmiany właściciela mienia państwowego nastąpił z mocy samego prawa w dniu 27 maja 1990 r. Decyzja uwłaszczeniowa z [...] października 1992 r. badała natomiast stan prawny przedmiotowego gruntu na dzień 5 grudnia 1990 r. Choć zatem w obrocie prawnym pozostaje decyzja uwłaszczeniowa, to jednak finalnie skutek komunalizacji (zmiany właściciela mienia państwowego) nastąpił z mocy samego prawa w dniu 27 maja 1990 r. W sprawie spełnione zostały zatem wszystkie materialnoprawne przesłanki wynikające z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Jeszcze raz podkreślić należy, że wyłączenie z komunalizacji mienia ogólnonarodowego będącego w dyspozycji przedsiębiorstwa miało miejsce tylko wtedy, gdy mienie to należało do tego przedsiębiorstwa w kategorii prawnej, czyli było przekazane mu zgodnie z przepisami obowiązującej w dacie 27 maja 1990 r., ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Kwestie dokumentowania prawa władania nieruchomością, jako negatywnej przesłanki komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, były przedmiotem analizy przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwał z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16 i z 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17 (https://cbois.nsa.gov.pl). Zaprezentowana w nich wykładnia, choć dotyczy innego przedsiębiorstwa, to jednak odnosi się generalnie do problematyki dokumentowania prawa władania nieruchomością i w tym zakresie bezpośrednio koresponduje z istotą sporu w niniejszej sprawie. W uchwałach tych wskazano natomiast, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Z akt sprawy nie wynika, aby został ustanowiony w formie prawem przewidzianym zarząd dla przedsiębiorstwa. W tej sytuacji, skoro decyzja uwłaszczeniowa wydana została dopiero w dniu [...] października 1992 r., to pozostaje bez wpływu na ocenę zaistnienia przesłanek komunalizacji na dzień 27 maja 1990 r. Okoliczność ustanowienia użytkowania wieczystego po nabyciu z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości przez gminę nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy, bo decyzja w tej materii jest deklaratoryjna, stąd nielegalności można dowodzić co najwyżej w odniesieniu do ustanowienia użytkowania wieczystego (por. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z 3 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1282/13, z 5 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 524/20; https://cbois.nsa.gov.pl). Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie dokonały właściwej oceny materiału dowodowego, naruszając tym samym podstawowe zasady postępowania określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. To z kolei doprowadziło je do błędnego wniosku, że skarżąca nie spełnia przesłanek do komunalizacji przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Rozpatrując sprawę ponownie Wojewoda weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu i zastosowaną w uzasadnieniu wyroku wykładnię prawa, jak też brak wpływu wydanej w sprawie decyzji uwłaszczeniowej na postępowanie prowadzone w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej i rozpozna wniosek skarżącej z 6 lipca 2016 r. o stwierdzenie nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), orzekł jak sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy. Na powyższe koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w wysokości 480 zł oraz wpis od skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, w której skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zaś pozostałe strony nie sprzeciwiły się temu wnioskowi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI