I SA/Wa 1875/23

I SA/Wa 1875/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Lenart
Łukasz Trochym /przewodniczący/
Nina Beczek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Komunalizacja mienia
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Nina Beczek (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta G. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 13 lipca 2023 r. nr KKU-133/22 w przedmiocie odmowy przekazania na rzecz gminy własności udziału w nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] lipca 2023 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasta [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2022 r. nr [...] o odmowie przekazania na rzecz Gminy Miasta [...] własności udziału w wysokości [...] w nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] wraz z przypisanymi do niej lokalami mieszkalnymi:
• nr [...], dla której prowadzi się księgę wieczystą nr [...] (udział w nieruchomości wspólnej: [...]),
• nr [...], dla której prowadzi się księgę wieczystą nr [...] (udział w nieruchomości wspólnej: [...]),
• nr [...], dla której prowadzi się księgę wieczystą nr [...] (udział w nieruchomości wspólnej: [...]),
• nr [...], dla której prowadzi się księgę wieczystą nr [...] (udział w nieruchomości wspólnej: [...]),
• nr [...], dla której prowadzi się księgę wieczystą nr [...] (udział w nieruchomości wspólnej: [...]),
• nr [...], dla której prowadzi się księgę wieczystą nr [...] (udział w nieruchomości wspólnej: [...]).
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Prezydent Miasta [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem z [...] lipca 2020 r. o nieodpłatne przekazanie na własność Gminy Miasta [...] opisanej na wstępie nieruchomości.
Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2022 r. odmówił przekazania nieodpłatnie na rzecz Gminy Miasta [...] prawa własności nieruchomości objętej wnioskiem. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), zgodnie z którym gminie, na jej wniosek, może być przekazane mienie ogólnonarodowe (państwowe) inne niż wymienione w ust. 1-3, jeżeli jest ono związane z realizacją jej zadań. Przedmiotem postępowania komunalizacyjnego, prowadzonego w oparciu o ustawę są przekształcenia własnościowe, zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a gminami w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (państwowego), mające na celu uwłaszczenie gmin. Organ odwołał się przy tym do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym gminie może być zatem (ale nie musi) przekazane tylko takie mienie ogólnonarodowe, które jest aktualnie, bezpośrednio związane z realizowanym przez nią konkretnym zadaniem. Celem art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie jest generalne przysporzenie gminom majątku. Norma ta stwarza możliwość uzyskania przez gminę mienia ogólnonarodowego, w stosunku do którego wykaże ona istnienie bezpośredniego związku z realizowanymi przez nią - a nie dopiero zamierzonymi - zadaniami (wyrok NSA z dnia 11 maja 1999 r., sygn. akt. I SA 1812/98). Organ podniósł, że w orzecznictwie KKU, jak również NSA ugruntował się pogląd, że powołany wyżej przepis nie ma na celu nieodpłatnego dostarczenia gminie przez Skarb Państwa mienia potrzebnego do realizacji planowanych przez gminę przedsięwzięć, nawet wówczas, jeżeli jest to związane z realizacją zadań gminy jako jednostki samorządu terytorialnego. Gmina nie jest uprawniona do decydowania o losach mienia państwowego (m. in. decyzja [...] z [...] kwietnia 2000 r.).
W wyniku analizy materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, tj. decyzji Ministra Finansów z [...] lutego 2011 r. nr [...] powołującego się na ustawę z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65) organ ustalił, że w dniu 27 maja 1990 r. opisana na wstępie nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Stan ten został ustalony w oparciu o wskazane wyżej księgi wieczyste oraz ugodę i uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym z [...] grudnia 2018 r. Rep. A nr [...] i obowiązuje również obecnie. Z ustaleń organu wynika, że zgodnie z treścią wniosku Prezydenta Miasta [...] oraz uchwały Rady Miasta [...] z [...] grudnia 2018 r. nr [...], działka nr [...] objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym znajduje się w strefie oznaczonej symbolem "02 U/MW3 - zabudowa usługowa/zabudowa wielorodzinna". W wypisie z rejestru gruntów przedmiotowa działka została oznaczona jako "B - tereny mieszkaniowe". Jak wskazano we wniosku Prezydenta i jego piśmie z [...] grudnia 2020 r. przedmiotowa działka zabudowana jest 7-kondygnacyjnym budynkiem mieszkalno-usługowym położonym w [...] przy ul. [...]. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2022 r. poz. 559 z późn. zm.) do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, które w szczególności obejmują sprawy z zakresu gminnego budownictwa mieszkaniowego. Wobec powyższego, w toku postępowania organ podjął kroki w celu wyjaśnienia, czy lokale, o których mowa powyżej stanowią lokale socjalne, zamienne albo czy stanowią zasób mieszkaniowy na potrzeby rodzin o niskich dochodach, stosownie do art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 172), m.in. czy lokale wynajęto na zasadach rynkowych, czy korzystniejszych dla najemcy. Taka bowiem sytuacja, w ocenie Wojewody, może uzasadniać przekazanie lokalu w trybie omawianym w niniejszej decyzji. Jeżeli bowiem gmina wynajmuje lokale mieszkalne na innych warunkach niż opisane powyżej, to pełni w istocie taką samą funkcję jak Skarb Państwa, gdy pobiera dochody ze "swoich" lokali - jest wynajmującym. Jej funkcja w takim przypadku nie polega na służeniu społeczności lokalnej poprzez gminne budownictwo mieszkaniowe, lecz pobieraniu pożytków z przedmiotu najmu (w postaci czynszu lub innych świadczeń), jak czyni to każdy wynajmujący.
W toku postępowania organ ustalił, że na podstawie porozumienia zawartego [...] maja 2019 r. administrację i nadzór nad wnioskowanymi lokalami sprawuje Zarząd Budynków i Lokali Komunalnych w [...] będący jednostką budżetową Gminy Miasta [...]. Do jego zadań należy m.in. zarządzanie komunalnym zasobem mieszkaniowym, zasobem mieszkaniowym Skarbu Państwa oraz administrowanie nieruchomościami wspólnymi w ramach zawartych umów. Należało jednak zbadać, zdaniem organu, status lokali w budynku przy ul. [...] i zasady, na jakich były wynajmowane. Wobec tego, Wojewoda pismami z [...] kwietnia 2021 r. i z [...] czerwca 2021 r. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] z zapytaniem, jakie były warunki najmu lokali w budynku przy ul. [...], w szczególności czy stanowiły one lokale socjalne lub w inny sposób Gmina, wynajmując te lokale udzielała pomocy mieszkańcom gminy (np. zaspokajając potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach).
W odpowiedzi Prezydent Miasta [...] w piśmie z [...] lipca 2021 r. podał, że lokale znajdujące się w budynku przy ul. [...] nie zostały wynajęte jako lokale zamienne lub socjalne, lecz według niżej wskazanych zasad:
lokal nr [...] - zajmowany jest w ramach kontynuacji najmu w trybie art. 691 kc,
lokal nr [...] - zajmowany na podstawie decyzji administracyjnej,
lokale nr [...] - zajmowane na podstawie zawartej umowy z właścicielem.
Ponadto w treści tego pisma Prezydent podkreślił, że lokale te nie stanowią mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta [...], a decyzje administracyjne o przydziale lokali wydane były w okresie gdy obowiązywał jeszcze na terenie [...] szczególny tryb najmu. We wcześniejszym piśmie z [...] grudnia 2020 r. Prezydent wspomniał, że lokale objęte zaskarżoną decyzją, zgodnie z umowami najmu, stanowią lokale mieszkalne i są wynajmowane na tych samych zasadach, co lokale gminne, co zgodnie z pismem Prezydenta z [...] lipca 2021 r. oznacza, że lokale obciążone są tymi samymi stawkami czynszów jak lokale komunalne.
Powyższe, zdaniem Wojewody, prowadziło do konkluzji, że Gmina Miasta [...] nie wykazała, że w przedmiotowych lokalach zaspokaja zbiorowe potrzeby wspólnoty z zakresu gminnego budownictwa mieszkaniowego na warunkach uzasadniających przekazanie nieruchomości w omawianym trybie. Obciążenie lokali tymi samymi stawkami czynszów co lokale komunalne, nie pozwala w ocenie Wojewody na uznanie, że spełniona została przesłanka komunalizacji w omawianym trybie. Lokale nie były bowiem wynajmowane w ramach pomocy mieszkańcom gminy (np. lokal socjalny, lokal zaspokajający potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach).
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina Miasta [...].
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Komisja podzieliła stanowisko organu pierwszej instancji i odwołała się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie podkreślając, że przedmiotem przekazania może być jedynie mienie wykorzystywane w celu realizacji zadań gminy, przy czym decyzja wojewody w sprawie przekazania mienia ma charakter uznaniowy. Przepis art. 5 ust. 4 ustawy wskazuje, że pozytywną przesłanką, umożliwiającą przekazanie mienia ogólnonarodowego na własność gminie (lecz nie zobowiązującą organu do jego przekazania) jest związanie tego mienia z realizacją zadań gminy. Gminie może być zatem - ale nie musi - przekazane tylko takie mienie ogólnonarodowe, które jest obecnie bezpośrednio związane z realizowanym przez nią konkretnym zadaniem (por. wyroki NSA z dnia 19 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 408/08 oraz z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1923/10). Odnosząc się do fakultatywności, Komisja wskazała, że w pełni podziela i uznaje za własne ugruntowane orzecznictwo, podnosząc choćby za wyrokiem NSA z dnia 18 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1542/19, że okoliczności, czy mienie objęte wnioskiem gminy jest związane z realizacją jej zadań (jest to tzw. ocena administracyjna stanu faktycznego), jak i przesądzenie o celowości i racjonalności przekazania na tej podstawie mienia ogólnonarodowego gminie (uznanie administracyjne) zostały pozostawione ocenie i uznaniu organu orzekającego o tym przekazaniu (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1993 r, sygn. akt I SA 1473/92, niepubl.). Komisja podkreśliła, że zasadniczą płaszczyzną oceny administracyjnej w tej sprawie jest ocena celowości i racjonalności, a nie wykazanie, że Gmina ma już plany związane z zagospodarowaniem spornej nieruchomości czy też uważają za własne mienie, a nawet czy w jakimś stopniu podejmuje na przedmiotowej nieruchomości czynności, np. porządkowe. Komisja podkreśliła, że Skarb Państwa, jak każdy inny podmiot (osoba prawna lub fizyczna), może być właścicielem – spornej nieruchomości (co jest okolicznością bezsporną) – i nie jest wyłączony spod konstytucyjnej ochrony tego prawa (por. art. 20, art. 21 ust. 1 i art. 64, zwłaszcza ust. 2, Konstytucji RP). Nierozłączną częścią prawa własności jest przy tym prawo do decydowania o rozporządzaniu lub nierozporządzaniu tym prawem. W powyższym świetle w kategoriach wyjątku można rozpatrywać dyspozycję art. 5 ust. 4 ustawy. Regulacje wyjątkowe wymagają przy tym wykazania i nie mogą być interpretowane rozszerzające. Ponadto, w ocenie Komisji, o szczególności art. 5 ust. 4 ustawy świadczy to, że kwestie dotyczące ewentualnego przekazywania mienia państwowego na rzecz jednostek samorządu terytorialnego zostały jednolicie uregulowane przez ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm.). Stosowanie więc w ich miejsce regulacji incydentalnej zawartej w art. 5 ust. 4 ustawy, bez jej powiązania z treścią całej ustawy, a w szczególności pozostałych ustępów artykułu 5, uznać należy za działanie znajdujące, zwłaszcza wraz z upływem czasu, coraz bardziej wątpliwe uzasadnienie w obowiązującym systemie prawa i w okolicznościach tej sprawy. Wątpliwości wywoływać może przy tym stosowanie w miejsce regulacji ogólnych szczególnego przepisu ustawy komunalizacyjnej, która w dodatku była ponad 30 lat temu przepisami wprowadzającymi ustawę o samorządzie gminnym. W powyższym kontekście wskazania wymaga, że art. 13 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwarza zasadniczą możliwość wręcz darowania Gminie jakiejkolwiek działki Skarbu Państwa, tyle że sformułowany jest tam istotny warunek w brzmieniu: w umowie darowizny określa się cel, na który nieruchomość jest darowana. W przypadku niewykorzystania nieruchomości na ten cel darowizna podlega odwołaniu. W analizowanym przypadku niejako "zastępcze" zastosowanie ustawy komunalizacyjnej celem uwłaszczenia Gminy nie dość, że nie zrozumiałe, to rodziłoby jeszcze wątpliwości co do obejścia powyższej regulacji ogólnej i ustanowionego w niej w interesie społecznym warunku.
W ocenie Komisji, decyzja, w zakresie uznania zasadności przekazania mienia Skarbu Państwa na rzecz wnioskującej gminy, nawet w sytuacji ustalenia, że dane mienie Skarbu Państwa służy realizacji zadań wnoszącej gminy i nie służy aktualnie celom ponadlokalnym, należy ostatecznie do organu, a ten podejmuje ją w ramach prowadzonej przez siebie polityki w tym zakresie, kierując się przykładowo ponadgminnym interesem społecznym, a decyzja ma w tym przypadku charakter fakultatywny. Z tego względu Komisja nie podzieliła zarzutów co do naruszenia uznaniowości i nie uznała, aby naruszała dyspozycję art. 5 ust. 4 ustawy odmowa przekazania mienia wnioskującej Gminie, bowiem fakt, że gminę obowiązują zadania wymienione w art. 7 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym nie oznacza jeszcze, że każdy teren państwowy nadający się dla realizacji tych zadań winien być gminie na jej wniosek bezwzględnie przekazany na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1212/19 jednoznacznie zostało wskazane, że "sam fakt, iż mienie ogólnonarodowe jest związane z realizacją zadań gminy, nie obliguje organu do przekazania go tej gminie, lecz ma on prawo wyboru rozstrzygnięcia (przekazać bądź nie przekazać) pod warunkiem, że wydana decyzja została należycie i przekonująco uzasadniona". W ocenie Komisji taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, a Gmina może ubiegać się o realizację swoich celów, tj. nawet o nieodpłatne nabycie spornej nieruchomości z wykorzystaniem ogólnych i bardziej adekwatnych oraz w większym stopniu zabezpieczających interes społeczny unormowań aniżeli szczególna, wyjątkowa i w istocie przejściowa regulacja z ustawy komunalizacyjnej (Przepisów wprowadzających (...)), która weszła w życie 27 maja 1990 r. i wiązała się z wprowadzeniem samorządu gminnego, a nie z bieżącą i bezterminową "obsługą" gospodarki nieruchomościami strony publicznej, do czego dedykowana jest zasadniczo późniejsza ustawa o gospodarce nieruchomościami.
Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wniosła Gmina Miasta [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie:
1) art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 z póżn. zm.) przez błędne uznanie przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do przekazania na rzecz Gminy Miasta [...] własności udziału w wysokości [...] w nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2, obręb [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...] wraz z przypisanymi do niego lokalami mieszkalnymi, mimo że Gmina wykorzystuje lokale do wykonywania zadań własnych polegających na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb gminnej wspólnoty przez realizację gminnego budownictwa mieszkaniowego;
2) przepisu art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w związku z przepisem art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.) przez uznanie, że Gmina Miasta [...] nie realizuje, wykorzystując udział w wysokości [...] w opisanej wyżej nieruchomości, wraz z przypisanymi do niego lokalami mieszkalnymi, zadań własnych polegających na zaspokajaniu zbiorowych potrzeb gminnej wspólnoty przez realizację gminnego budownictwa mieszkaniowego, gdyż gmina czerpie pożytki z przedmiotu najmu, a to wyklucza służenie przez Gminę społeczności lokalnej przez gminne budownictwo mieszkaniowe;
3) przepisu art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w związku z przepisem art. 7 kpa polegające na przekroczeniu przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową granic uznania administracyjnego i braku uzasadnienia odmowy przekazania na rzecz Gminy Miasta [...] udziału w wysokości [...] w powyższej nieruchomości wraz z przypisanymi do niego lokalami mieszkalnymi;
4) przepisu art. 77 § 1 kpa oraz art. 7 kpa przez brak przeprowadzenia przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy mienie, którego sprawa dotyczy, jest aktualnie związane z realizacją zadań Gminy Miasta [...], co doprowadziło do nieustalenia niezbędnej materialnoprawnej przesłanki do komunalizacji tego mienia;
5) przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 z późn. zm.) przez skierowane decyzji do Wojewody [...], zamiast do Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej jako do organu reprezentującego Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Analiza zebranego materiału aktowego w sprawie wskazuje na niezasadność skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "ustawa" lub "ustawa komunalizacyjna". Zgodnie z treścią tego przepisu gminie, na jej wniosek, może być także przekazane mienie ogólnonarodowe (państwowe) inne niż wymienione w ust. 1-3, jeżeli jest ono związane z realizacją jej zadań. Zwrócić przy tym należy uwagę, że przejęcie przez gminę nieruchomości w powołanym trybie nie jest tożsame z nabyciem z mocy prawa przez gminę prawa własności określonej nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 tej ustawy. Decyzja wydawana w trybie art. 5 ust. 4 ustawy nie jest bowiem decyzją stwierdzającą nabycie przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości, gdyż jest to decyzja konstytutywna, a ponadto zawsze ma charakter uznaniowy w odróżnieniu od mającej charakter deklaratoryjny decyzji wydawanej w trybie art. 5 ust. 1 ustawy. Dlatego też ocena okoliczności, ustalenie, czy mienie objęte wnioskiem gminy jest związane z realizacją jej zadań, jak i przesądzenie o celowości i racjonalności przekazania na tej podstawie mienia ogólnonarodowego gminie, ustawodawca pozostawił ocenie i uznaniu organu orzekającemu o tym przekazaniu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1993 r., sygn. akt I SA 1473/92). Przekazanie gminie mienia w trybie art. 5 ust. 4 ustawy komunalizacyjnej nie jest także obligatoryjne. Decyzja wydawana w tym trybie ma charakter uznaniowy. Użycie w przepisie art. 5 ust. 4 ustawy wyrazów "może (...) być przekazane" wskazuje bowiem, że przy jego stosowaniu organy działają według uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet fakt, że mienie ogólnonarodowe jest związane z realizacją zadań gminy, nie obliguje organu do przekazania go tej gminie, lecz ma on prawo wyboru rozstrzygnięcia (przekazać bądź nie przekazać) pod warunkiem, że wydana decyzja została należycie i przekonująco uzasadniona (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 1991 r., sygn. akt I SA 802/91, ONSA 1991, nr 3-4, poz. 80).
Stan faktyczny i prawny sprawy nie budzi wątpliwości i znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Przedmiotem skargi jest udział w nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] wraz z przypisanymi do niej lokalami mieszkalnymi nr: [...],. Jak ustalił Wojewoda [...] na podstawie decyzji Ministra Finansów z [...] lutego 2011 r., przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa i stan ten ustalony został również w oparciu o wymienione na wstępie księgi wieczyste oraz ugodę i uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym z [...] grudnia 2018 r. Rep. A nr [...] i obowiązuje również obecnie. Nieruchomość objęta jest ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którym działka znajduje się w strefie oznaczonej symbolem "02 U/MW3 - zabudowa usługowa/zabudowa wielorodzinna". W wypisie z rejestru gruntów przedmiotowa działka została oznaczona jako "B - tereny mieszkaniowe". Działka zabudowana jest 7-kondygnacyjnym budynkiem mieszkalno-usługowym. Jak wynika z wniosku Prezydenta, przedmiotowym budynkiem administruje i nadzór nad wnioskowanymi lokalami sprawuje Zarząd Budynków i Lokali Komunalnych w [...] będący jednostką budżetową Gminy Miasta [...]. Do jego zadań należy m.in. zarządzanie komunalnym zasobem mieszkaniowym, zasobem mieszkaniowym Skarbu Państwa oraz administrowanie nieruchomościami wspólnymi w ramach zawartych umów. W piśmie z [...] lipca 2021 r. Prezydent podał, że lokale znajdujące się w tym budynku nie zostały wynajęte jako lokale zamienne lub socjalne, lecz według niżej wskazanych zasad:
lokal nr [...] - zajmowany jest w ramach kontynuacji najmu w trybie art. 691 kc,
lokal nr [...] - zajmowany na podstawie decyzji administracyjnej,
lokale nr [...] - zajmowane na podstawie zawartej umowy z właścicielem.
Ponadto, co istotne, Prezydent w piśmie tym sam przyznał, że lokale te nie stanowią mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta [...], a decyzje administracyjne o przydziale lokali wydane były w okresie gdy obowiązywał jeszcze na terenie [...] szczególny tryb najmu. We wcześniejszym piśmie z [...] grudnia 2020 r. Prezydent podał, że lokale objęte zaskarżoną decyzją, zgodnie z umowami najmu, stanowią lokale mieszkalne i są wynajmowane na tych samych zasadach, co lokale gminne. Informacje te w świetle pisma Prezydenta z [...] lipca 2021 r. oznaczają, że lokale obciążone są tymi samymi stawkami czynszów co lokale komunalne.
W świetle powyższych ustaleń i zgodnie z legalną definicją mieszkaniowego zasobu gminy określoną w art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725), zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o mieszkaniowym zasobie gminy - należy przez to rozumieć lokale służące do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, stanowiące własność gminy lub jednoosobowych spółek gminnych, którym gmina powierzyła realizację zadania własnego w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej, z wyjątkiem społecznych inicjatyw mieszkaniowych, oraz lokale pozostające w posiadaniu samoistnym tych podmiotów, przedmiotowa nieruchomość nie przynależy do zasobu mieszkaniowego Gminy Miasta [...], powyższe lokale również nie stanowią mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta [...], nie były bowiem wynajmowane w ramach pomocy mieszkańcom gminy jako np. lokale socjalne, czy lokale zaspokajające potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.) do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, które w szczególności obejmują sprawy z zakresu gminnego budownictwa mieszkaniowego. Administrację nad przedmiotowym budynkiem sprawuje Zarząd Budynków i Lokali Komunalnych w [...], który reprezentuje Gminę Miasta [...], a czynsz stanowi dochód Gminy Miasta [...]. Sąd podziela stanowisko organu, że przedmiotem obrotu może być tylko lokal, a jego los prawny dzieli ex lege sporny udział. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048) w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Niezależnie od tego uznając, że przedmiotem postępowania jest lokal oraz związany z nim udział w nieruchomości wspólnej, należy zgodzić się z organem, że Gmina nie wykazała, aby w przedmiotowych lokalach zaspokajała zbiorowe potrzeby wspólnoty z zakresu gminnego budownictwa mieszkaniowego na warunkach uzasadniających przekazanie nieruchomości w trybie komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy. Organy orzekające w sprawie rację mają, że Gmina nie wykazała, że spełniona została przesłanka komunalizacji w tym trybie. Gmina nie wykazała, że lokale mieszkalne znajdujące się w budynku miały status lokali socjalnych, zamiennych lub aby stanowiły zasób mieszkaniowy na potrzeby rodzin o niskich dochodach. Stanowisko organów jest zatem prawidłowe. Organy zasadnie przyjęły, że nie można uznać, że na przedmiotowej nieruchomości są realizowane zadania własne Gminy z zakresu gminnego budownictwa mieszkaniowego, a skoro Gmina czerpie z lokali dochody, to funkcja Gminy nie polega na służeniu społeczności lokalnej poprzez gminne budownictwo mieszkaniowe, lecz na pobieraniu pożytków z przedmiotu najmu. Zdaniem Sądu oznacza to, że skarżąca Gmina nie spełnia przesłanki art. 5 ust. 4 ustawy. Możliwości skorzystania przez skarżącą Gminę z powołanej regulacji prawnej stoi także na przeszkodzie interes właściciela spornej nieruchomości, czyli Skarbu Państwa. Skoro Gmina Miasto [...] nie realizuje na przedmiotowej nieruchomości zadań własnych w sposób, który uzasadniałby przekazanie jej tej nieruchomości na własność, to przekazanie przedmiotowej nieruchomości na własność Gminy służyłoby w istocie przysporzeniu majątkowemu. Sąd podziela zatem stanowisko organów orzekających w sprawie, wyczerpująco wyjaśnione w uzasadnieniach wydanych decyzji.
W tej sytuacji Sąd uznał, że organy administracji publicznej prowadziły kontrolowane postępowanie administracyjne w sposób prawidłowy, dokładnie ustaliły stan faktyczny i prawny w sprawie, a także właściwie zastosowały zarówno przepisy procedury administracyjnej, jak i prawa materialnego, nie naruszając przy tym granic swobodnego uznania, a powody podjętych rozstrzygnięć wyczerpująco przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 kpa.
Z powyższych względów, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).