I SA/WA 2401/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, uznając wniosek za złożony po terminie.
Skarżąca M.W. wniosła o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, jednak organ I instancji oraz Minister SWiA odmówili, wskazując na złożenie wniosku po terminie określonym w ustawie (31 grudnia 2008 r.). Skarżąca argumentowała, że wcześniejszy wniosek z 1990 r. złożony przez innego spadkobiercę powinien odnieść skutek również dla niej, powołując się na uchwałę NSA I OPS 3/17. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że wniosek z 1990 r. dotyczył innego spadkobiercy (B.G.), a wniosek skarżącej dotyczył spadkobierców W.I. i A.G., co czyniło go odrębnym wnioskiem złożonym po terminie.
Sprawa dotyczyła skargi M.W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP. Skarżąca domagała się potwierdzenia prawa do rekompensaty za udziały w nieruchomościach w W. i K., które należały do jej przodków. Organy administracji odmówiły, wskazując, że wniosek skarżącej z dnia 14 kwietnia 2021 r. został złożony po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. (do 31 grudnia 2008 r.). Skarżąca podnosiła, że wniosek z dnia 11 grudnia 1990 r., złożony przez innych spadkobierców (następców prawnych B.G.), powinien odnieść skutek również dla niej, powołując się na uchwałę NSA z dnia 9 października 2017 r. (sygn. akt I OPS 3/17), która stwierdza, że złożenie wniosku przez jednego uprawnionego skutkuje wszczęciem postępowania również w stosunku do pozostałych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że choć uchwała NSA I OPS 3/17 jest zasadniczo trafna w kwestii współuczestnictwa materialnego, to w tej konkretnej sprawie nie miała zastosowania. Wniosek z 1990 r. dotyczył rekompensaty za mienie pozostawione przez B.G., podczas gdy skarżąca swoje prawa wywodziła ze spadkobrania po W.I. i A.G. Decyzja Wojewody z 2017 r. potwierdziła prawo do rekompensaty dla następców B.G. i była ostateczna. Wniosek skarżącej dotyczył zatem innego kręgu spadkobierców i stanowił odrębne postępowanie, które zostało zainicjowane po terminie ustawowym. Sąd podkreślił, że art. 5 ust. 1 ustawy z 2005 r. ma charakter prawa materialnego, a złożenie wniosku po 31 grudnia 2008 r. skutkuje wygaśnięciem prawa do rekompensaty.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wniosek złożony w terminie dotyczył innego spadkobiercy niż wnioskodawca składający późniejszy wniosek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wniosek z 1990 r. dotyczył spadku po B.G., a wniosek skarżącej dotyczył spadku po W.I. i A.G. Skoro skarżąca nie była spadkobiercą B.G., to wniosek z 1990 r. nie mógł jej objąć, a jej własny wniosek został złożony po terminie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. art. 5 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin ten ma charakter prawa materialnego i jego upływ powoduje wygaśnięcie prawa.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom lub niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych.
ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. art. 3 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych.
ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej
Współwłaściciel, spadkobierca lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty.
K.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 157 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 16
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości decyzji administracyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wniosek skarżącej złożony po terminie ustawowym (31 grudnia 2008 r.). Wniosek z 1990 r. dotyczył innego spadkobiercy (B.G.), a nie spadkobierców W.I. i A.G., których reprezentowała skarżąca. Decyzja Wojewody z 2017 r. była ostateczna i prawomocna, co wyłączało możliwość jej kwestionowania w innym postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Argument skarżącej o zastosowaniu uchwały NSA I OPS 3/17 do jej sprawy, wskazującej na skutek wniosku jednego spadkobiercy dla pozostałych. Zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. dotyczących niewyczerpania materiału dowodowego i braku wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
Godne uwagi sformułowania
wniosek złożony po terminie wskazanym w art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. postępowanie w tamtej sprawie jest więc zakończone wniosek z dnia 11 grudnia 1990 r. bez wątpienia dotyczył przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia udziału w przedmiotowych nieruchomościach poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez B.G. skarżąca nie należy do grona spadkobierców B.G. powoływanie się przez skarżącą na tezę ww. uchwały z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17 jest nieadekwatne do okoliczności tej sprawy.
Skład orzekający
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
przewodniczący
Bożena Marciniak
sędzia
Dorota Kozub-Marciniak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących mienia zabużańskiego, w szczególności stosowania uchwały NSA I OPS 3/17 w kontekście różnych kręgów spadkobierców oraz znaczenia terminu materialnoprawnego do złożenia wniosku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z różnymi liniami spadkobrania po pierwotnym właścicielu mienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy mienia zabużańskiego i interpretacji przepisów dotyczących rekompensat, co jest tematem o znaczeniu historycznym i prawnym. Kluczowe jest rozróżnienie między różnymi liniami spadkobierców i zastosowanie uchwały NSA.
“Mienie zabużańskie: czy wniosek jednego spadkobiercy ratuje prawa innych?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 2401/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-07-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-10-13 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Marciniak Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/ Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6079 Inne o symbolu podstawowym 607 Hasła tematyczne Mienie zabużańskie Inne Sygn. powiązane I OSK 242/23 - Wyrok NSA z 2024-04-24 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 169 poz 1418 art. 5 Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska sędzia WSA Bożena Marciniak asesor WSA Dorota Kozub - Marciniak (spr.) Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Uzasadnienie M.W. (dalej, jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. Stan sprawy przedstawia się następująco. Pismem z dnia 7 kwietnia 2021 r. (data nadania – 14 kwietnia 2021 r.), skarżąca, reprezentowana przez pełnomocników, wystąpiła do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez W.I, z d. G. oraz A.G., z d. G., córki A.G.[1], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w udziałach każda po ¼ w miejscowości W. przy ul. O. oraz nieruchomości wiejskiej położonej w K., w gminie M., pow. w.. W treści podania zawarto m.in. wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów sprawy [...], prowadzonej przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego, Wydział Skarbu Państwa i Nieruchomości Oddział Zamiejscowy w [...], na okoliczność znajdujących się tam dokumentów potwierdzających prawo spadkobierców po zmarłym A.G.[1], a także składu spadku będącego majątkiem zabużańskim oraz innych okoliczności powołanych w treści uzasadnienia. Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., znak: [...], Wojewoda Kujawsko-Pomorski odmówił M.W. potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu wskazano, że wniosek skarżącej z dnia 7 kwietnia 2021 r., złożony został po terminie wskazanym w art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097, dalej, jako: ustawa z dnia 8 lipca 2005 r.). Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 7 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez błędną ocenę spełnienia wymogów co do potwierdzenia prawa do rekompensaty. W ocenie skarżącego, termin ustawowy zakreślony do wniesienia wniosku został zachowany, albowiem wniosek został złożony w dniu 11 grudnia 1990 r. Powołano się przy tym na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17. Zaskarżoną decyzją Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek, o którym mowa w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, jest wnioskiem o ukształtowanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia dokładnie określonych co do rodzaju i powierzchni nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Granice tego prawa muszą być ukształtowane w pełni w zakreślonych przez ustawodawcę ramach czasowych. Przyznanie rekompensaty także za nieruchomości, co do których wnioski zostały zgłoszone po dniu 31 grudnia 2008 r., prowadziłoby do obejścia ustawowego nakazu i ponownego nabycia prawa przez stronę, której uprawnienie po upływie zakreślonego terminu wygasło. W konsekwencji oznacza to, że zarówno modyfikowanie wniosku, jak i jego rozszerzenie, ale również złożenie nowego wniosku w tym przedmiocie o kolejne nieruchomości, mogło być dokonane wyłącznie do dnia 31 grudnia 2008 r. Po tym terminie uprawnienie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty przysługującej z tytułu pozostawienia konkretnych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wygasło. Jak wynika z akt sprawy wniosek M.W. o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez W.I. z d. G. oraz A.G. z d. G., córki A.G.[1], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w udziałach każda po ¼ w miejscowości W. przy ul. [...] oraz nieruchomości wiejskiej położonej w K. w gminie M., pow. w. został złożony do Wojewody Kujawsko-Pomorskiego w dniu 14 kwietnia 2021 r. (data nadania w polskiej placówce pocztowej), a zatem po upływie terminu wskazanego w art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Organ zauważył, że sprawa przyznania prawa do rekompensaty za pozostawienie poza granicami RP ww. nieruchomości była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewodę Kujawsko-Pomorskiego. Decyzją z [...] lipca 2017 r., znak: [...], Wojewoda Kujawsko-Pomorski orzekł bowiem o potwierdzeniu na rzecz I.K. i A.G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B.G., syna A., udziału wynoszącego ¼ części w nieruchomości miejskiej położonej w W. przy ul. [...] oraz udziału wynoszącego ¼ cześć w nieruchomości wiejskiej, położonej w K., gminie M., pow. w.. Wyżej wymieniona decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego jest ostateczna i prawomocna. W dniu 24 listopada 2017 r. zostało wypłacone na rzecz I.K. i A.G. świadczenie pieniężne z tytułu rekompensaty za ww. udziały w nieruchomościach, pozostawione przez B.G.. Postępowanie w ww. sprawie zostało zainicjowane wnioskiem I.K., A.G. i B.G. z dnia 11 grudnia 1990 r., którzy domagali się przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B.G. nieruchomości wiejskiej położonej w K., gminie M. oraz zabudowanej nieruchomości miejskiej położonej w W. przy ul. O.. Z powyższej decyzji nie wynikało, iż jest to decyzja częściowa. Organ podkreślił, że wniosek z dnia 11 grudnia 1990 r. dotyczył rekompensaty w zakresie należnym po B.G. i w takim zakresie orzekł organ I instancji w decyzji z dnia [...] lipca 2017 r., o przyznaniu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez B.G., a nie w zakresie należnym pozostałym spadkobiercom po A.G., tj. W.I. z d. G. oraz A.G. z d. G.. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ wskazał, że w dniu 9 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę I OPS 3/17, w której stwierdził, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy. Sąd uznał, że jeżeli kilku osobom przysługuje uprawnienie wynikające z norm prawa materialnego tj. z przepisów art. 3 ust. 1 albo art. 3 ust. 2 zdanie pierwsze w związku z art. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, osoby te (współwłaściciele albo spadkobiercy właściciela pozostawionej poza obecnymi granicami RP nieruchomości) występują wobec siebie w relacji współuczestnictwa materialnego. Taki rodzaj współuczestnictwa charakteryzuje się przede wszystkim tym, że uprawnienia i obowiązki uczestników postępowania zależą wzajemnie od siebie. Taka zależność zachodzi m.in. w sytuacji, gdy uprawnienia lub obowiązki stron są wspólne. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Tak samo według art. 3 ust. 2, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że wystarczającym jest by jeden ze spadkobierców lub współwłaścicieli złożył wniosek do dnia 31 grudnia 2008r., a organ powinien z urzędu ustalić, którym osobom przysługuje przymiot strony w postępowaniu i umożliwić tym osobom aktywny udział w postępowaniu, bowiem posiadanie przez współwłaścicieli oraz spadkobierców interesu prawnego w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest niewątpliwe. Jeśli zaś tak zawiadomiona osoba nie przyłączy się do postępowania w charakterze strony domagającej się potwierdzenia prawa do rekompensaty także na jej rzecz, brak będzie podstaw do przyznania jej uprawnienia. To jednak od woli osoby uprawnionej, a nie od czynności procesowych podejmowanych poza jej wiedzą będzie zależało rozstrzygnięcie dotyczące także jej interesu prawnego. Ponadto skład siedmiu sędziów wskazał na celowość załatwiania sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty jednym rozstrzygnięciem. Jednakże postępowanie z wniosku złożonego w ustawowym terminie przez I.K., A.G. i B.G., tj. z dnia 11 grudnia 1990 r. jest zakończone i było zakończone w dacie złożenia wniosku przez skarżącą M.W., a więc jej wniosku nie można potraktować jako przyłączenia się do postępowania, bo żadne postępowanie z wniosku złożonego w ustawowym terminie już się wtedy nie toczyło. W dacie wydawania decyzji z [...] lipca 2017 r. nie było w obrocie uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17. Organ I instancji nie miał zatem obowiązku stosować legitymacji łącznej i mógł orzec jedynie w zakresie uprawnienia należnego tym wnioskodawcom, którym potwierdzono prawo do rekompensaty (I.K. i A.G., tj. następców prawnych B.G.). W związku z powyższym nie można, zdaniem Ministra, w tej sprawie przyjąć, że wniosek złożony przez I.K., A.G. i B.G. z dnia 11 grudnia 1990 r. wszczął postępowanie w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wobec wszystkich spadkobierców A.G., w tym W.I., A.G. i ich następców prawnych. W tej sytuacji, organ uznał, że wniosek skarżącego złożony został w dniu 14 kwietnia 2021 r., a więc po upływie terminu zakreślonego w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. Zasadnym jest zatem utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji o odmowie przyznania prawa do rekompensaty. Z tym rozstrzygnięciem skarżąca nie zgodziła się i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy): • art. 138 § 2 K.p.a. polegające na jego niezastosowaniu i nieuchyleniu decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] maja 2021 r. w sprawie znak [...], podczas gdy zachodzi jedność stosunku materialnoprawnego z wydaną decyzją i organ winien rozpoznać sprawę z uwzględnieniem wszystkich współwłaścicieli i ich spadkobierców; • art. 157 § 2 w zw. zart. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. polegające na jego niezastosowaniu i brak wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiegoz dnia [...] lipca 2017 r. w sprawie znak [...], podczas gdy z analizy materiału dowodowego w sprawie wynika, że Wojewoda Kujawsko-Pomorski wydał tą decyzję z rażącym naruszeniem prawa polegającym na naruszeniu art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., poprzez pominięcie i nieuwzględnienie pozostałych spadkobierców po właścicielach nieruchomości, a co za tym idzie nierozstrzygnięcie co do istoty sprawy; • art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia spraw, w tym nie ustalenie kręgu wszystkich następców prawnych dawnych współwłaścicieli nieruchomości położonych w miejscowości W. przy ul. O. oraz nieruchomości wiejskiej położonej w K. gminie M. powiat w., z udziałem których powinno toczyć się postępowanie; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię tj. art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17, poprzez uznanie, że skoro w dacie wydania decyzji z dnia [...] lipca 2017 r. Wojewody Kujawsko-Pomorskiego znak [...] nie było w obrocie uchwały składu siedmiu sędziów NSA (sygn. akt I OPS 3/17) to organ nie miał obowiązku stosować legitymacji łącznej i mógł orzec jedynie w zakresie uprawnienia należnego pierwotnym wnioskodawcom, którym potwierdzono prawo do rekompensaty (tj. następców prawnych po B.G.). W uzasadnieniu skargi przedstawiono stosowną argumentację na poparcie stawianych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Podstawę prawną do odmowy uwzględnienia żądania wskazaną przez organy był przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., zgodnie z którym złożenie wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty ograniczone było w czasie tj. do 31 grudnia 2008 r. Po tej dacie, jak trafnie wywodzą organy, roszczenie wygasało. Sąd w pełni podziela wywody skargi o tym, że na tle ustaw zabużańskich obecnie dominuje pogląd o tym, że złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli lub ich następców prawnych odnosi skutek w stosunku do pozostałych w tym sensie, że organ z urzędu wzywa ich jako strony tego postępowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17: "Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. - obecnie: Dz.U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy.". W tej sprawie jednak mamy do czynienia z zupełnie inną sytuacją faktyczną. Otóż skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez W.I. z d. G. oraz A.G., z d. G., córki A.G.[1], w udziałach każda po ¼, w miejscowości W. przy ul. O. oraz nieruchomości wiejskiej położonej w [...], w gminie M., pow. w.. Jak wynika z akt sprawy ww. mienie było do 1943 r. w całości własnością A.G., po którym na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...], [...] Wydział [...] z dnia [...] października 2016 r. sygn. akt [...], spadek nabyły jego dzieci: B.G., W.I., K.M. i A.G. – po ¼ części każde z nich. Następcy prawni jednego ze współspadkobierców tj. B.G. wystąpili – wnioskiem z dnia 11 grudnia 1990 r. – o przyznanie ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione na byłych obszarach Polski przez B.G., syna A.. Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Wojewoda Kujawsko-Pomorski potwierdził posiadanie przez następców prawnych B.G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez B.G. tj. ¼ udziału w nieruchomości miejskiej położonej w W. przy ul. O. oraz ¼ udziału w nieruchomości wiejskiej położonej w K., gminie M., pow, w.. Decyzja ta jest ostateczna i na mocy art. 16 K.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady trwałości decyzji administracyjnych wiąże strony i organy. Postępowanie w tamtej sprawie jest więc zakończone. Dlatego organ w obecnie rozpoznawanej sprawie nie mógłby zastosować konstrukcji współuczestnictwa materialnego, a więc nie mógłby ani uznać że sprawa nie została w całości rozpoznana gdyż pominięto pozostałych uprawnionych ani niejako "dołączyć" obecnego wniosku strony skarżącej i kolejnych uprawnionych i ponownie rozpoznać sprawę. Z kolei ocena decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] lipca 2017 r. pozostać musi poza oceną Sądu rozpoznającego sprawę niniejszą. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna albowiem nie została w owym czasie zaskarżona przez żadną stronę tamtego postępowania. Co jednak ważniejsze w tej sprawie i decydujące o rozstrzygnięciu Sądu, to fakt, że wniosek z dnia 11 grudnia 1990 r. złożony przez I.K., A.G. i B.G. – następców prawnych B.G., dotyczył przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia ww. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej właśnie przez B.G.. Tymczasem skarżąca nie należy do grona spadkobierców B.G., a swoje żądanie przyznania prawa do rekompensaty wywodzi ze spadkobrania po W.I. i A.G. (w udziałach po ¼ części każda). Wniosek z dnia 11 grudnia 1990 r. dotyczył rekompensaty w zakresie należnym po B.G. i Wojewoda Kujawsko-Pomorski decyzją z [...] lipca 2017 r. potwierdził posiadanie przez następców prawnych B.G. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez B.G. tj. ¼ udziału w ww. nieruchomościach. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17, na którą powołuje się skarżąca, treść przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wskazuje, że przepis ten reguluje dwie kwestie: wszczęcie postępowania oraz termin do złożenia wniosku. Określenie, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa oznacza przede wszystkim, że postępowanie ma charakter wnioskowy. Wskazany przepis jest, w przypadku sytuacji określonej w art. 3 ustawy, doprecyzowany przepisem art. 5 ust. 2. W tym ostatnim jest zaś mowa o współwłaścicielu, spadkobiercy lub wskazanej osobie uprawnionej do rekompensaty. Definiując osoby legitymowane czynnie w sposób uwzględniający powołane przepisy, przez osoby ubiegające się o potwierdzenie prawa (art. 5 ust. 1) należy rozumieć osoby uprawnione do rekompensaty. Tylko wniosek takiej osoby złożony w wymaganym terminie skutkuje tym, że uprawnienie do rekompensaty za nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej nie wygasa po dniu 31 grudnia 2008 r. Jak zauważono w orzecznictwie, chodzi o wniosek dotyczący konkretnej nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (patrz: wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 594/14). Niezłożenie, w odniesieniu do konkretnej nieruchomości, wniosku w terminie określonym w art. 5 ust. 2 ustawy, powoduje wygaśnięcie prawa do rekompensaty (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2072/11). W powyższej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że posiadanie przez współwłaścicieli oraz spadkobierców interesu prawnego w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest niewątpliwe. Wszczęcie postępowania w stosunku do jednej osoby, która może nabyć uprawnienie wynikające z określonego stanu faktycznego i z określonej podstawy prawnej powoduje, że stronami postępowania stają się inne osoby mogące uzyskać uprawnienie z tego samego stanu faktycznego i tej samej podstawy prawnej. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w rozpoznawanej sprawie. W tej sprawie wniosek z dnia 11 grudnia 1990 r. bez wątpienia dotyczył przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia udziału w przedmiotowych nieruchomościach poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez B.G.. Nie budzi też wątpliwości, że skarżąca nie należy do grona spadkobierców B.G.. W tej sytuacji powoływanie się przez skarżącą na tezę ww. uchwały z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17 jest nieadekwatne do okoliczności tej sprawy. W związku z powyższym nie doszło, zdaniem Sądu, do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Niezasadne są wywody skargi na tle tej sprawy, związane z brakiem wnikliwej oceny zebranych dowodów, co miało polegać przede wszystkim na pominięciu wniosku z dnia 11 grudnia 1990 r. o przyznanie prawa do rekompensaty na rzecz skarżącej i kwestii dotyczących współuczestnictwa wszystkich uprawnionych w postępowaniu administracyjnym. Zauważyć należy po pierwsze, że wniosek ten można było modyfikować, w tym rozszerzać co do zakresu nieruchomości, jednak tylko do 31 grudnia 2008 r., bowiem przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., określając termin, który jest terminem prawa materialnego, nie pozwala po tym okresie skutecznie domagać się rekompensaty za inne mienie niż zgłoszone przed tą datą. Wszelkie zaś roszczenia zgłoszone po tej dacie wygasają. Po drugie, wniosek złożony przez stronę skarżącą w terminie późniejszym i dotyczący mienia pozostawionego przez W.I. z d. G. oraz A.G., z d. G., stanowił w istocie odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu albowiem organ właściwie przyjął w tej sprawie, że wniosek z dnia 7 kwietnia 2021 r. złożony przez skarżącą złożony został po terminie wskazanym w art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI