I SA/Wa 1858/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, uznając brak wystarczających dowodów na istnienie zarządu nieruchomością w kluczowym dniu.
Spółka domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, powołując się na decyzję Ministra Leśnictwa z 1980 r. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że spółka nie wykazała istnienia zarządu nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r., co jest warunkiem uwłaszczenia. Kluczowe dowody przedstawione przez spółkę, w tym decyzja Ministra Leśnictwa, nie zostały uznane za wystarczające do potwierdzenia zarządu zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Sprawa dotyczyła skargi spółki [...] sp. z o.o. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Spółka twierdziła, że nabyła prawo użytkowania wieczystego z dniem 5 grudnia 1990 r. na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, powołując się m.in. na decyzję Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 1980 r. Organy administracji oraz Sąd uznały, że spółka nie przedstawiła wystarczających dowodów na istnienie zarządu nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r., co jest warunkiem koniecznym do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego. Sąd podkreślił, że samo faktyczne władanie nieruchomością nie jest wystarczające, a zarząd musi wynikać z konkretnych dokumentów wymienionych w przepisach wykonawczych. Decyzja Ministra Leśnictwa z 1980 r. nie została uznana za dowód przekazania nieruchomości w zarząd lub użytkowanie w rozumieniu przepisów o uwłaszczeniu, a wpis w księdze wieczystej dotyczący zarządu był późniejszy niż wymagana data. W konsekwencji, skarga została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja ta nie stanowiła dowodu przekazania nieruchomości w zarząd lub użytkowanie w rozumieniu przepisów wykonawczych do ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ została wydana na podstawie innych przepisów i nie kreowała tytułu prawnego do władania nieruchomością w sposób wymagany dla uwłaszczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że decyzja Ministra Leśnictwa z 1980 r. była wydana na podstawie przepisów dotyczących ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz zmiany ich użytkowania, a nie przepisów kreujących zarząd lub użytkowanie nieruchomości w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami i jej przepisów wykonawczych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 200 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Warunkiem stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego jest posiadanie przez państwowe lub komunalne osoby prawne w dniu 5 grudnia 1990 r. zarządu do nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa.
ustawa nowelizująca u.g.g.n. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Pomocnicze
u.g.g.n. art. 38 § 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Określała dokumenty potwierdzające istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej.
u.g.g.n. art. 87
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Regulowała przekształcenie prawa użytkowania w zarząd.
rozporządzenie uwłaszczeniowe art. 4 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu
Wymienia katalog dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu lub użytkowania nieruchomości.
rozporządzenie uwłaszczeniowe art. 4 § 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu
Argumenty
Odrzucone argumenty
Decyzja Ministra Leśnictwa z 1980 r. stanowi dowód przekazania nieruchomości w użytkowanie. Prawo użytkowania nieruchomości na podstawie decyzji z 1980 r. przekształciło się w zarząd z mocy prawa. Faktyczne władanie nieruchomością jest wystarczające do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego. Wpis w księdze wieczystej potwierdza zarząd nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r.
Godne uwagi sformułowania
zarząd nieruchomością to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością Sam więc fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę, z nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa nie kreuje prawa zarządu. istnienia zarządu nie można domniemywać.
Skład orzekający
Bożena Marciniak
przewodniczący sprawozdawca
Joanna Skiba
członek
Przemysław Żmich
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogów formalnych dla stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów o uwłaszczeniu, w szczególności konieczności udokumentowania zarządu nieruchomością."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z uwłaszczeniem państwowych i komunalnych osób prawnych na podstawie przepisów sprzed 1990 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z uwłaszczeniem i nabyciem prawa użytkowania wieczystego, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w nieruchomościach i prawie administracyjnym.
“Uwłaszczenie nieruchomości: czy decyzja sprzed lat wystarczy do udowodnienia zarządu?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1858/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-02-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-07-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/ Joanna Skiba Przemysław Żmich Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Przemysław Żmich, , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2023 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 kwietnia 2022 r. nr DO-II.7610.333.2021.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z 27 kwietnia 2022 r., nr DO-II.7610.333.2021.KC, Minister Rozwoju i Technologii, po rozpoznaniu odwołania [...] Sp. z o.o. w W. (dalej "Spółka" lub "skarżąca") utrzymał w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z 30 sierpnia 2021 r., nr NRŚ-OR.752.13.2020.RC, o odmowie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym; Decyzją z 30 sierpnia 2021 r. Wojewoda Dolnośląski, działając na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.), odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...], oznaczonego w operacie ewidencji gruntów w obrębie [...] na [...] jako działka nr [...] o pow.[...] ha. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka zarzucając organowi naruszenie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także § 4 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. poprzez przyjęcie, że decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 10 listopada 1980 r. nie stanowi dowodu przekazania przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie [...] przed 1 sierpnia 1985 r. Ponadto, Spółka zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie czy w stanie faktycznym sprawy zaistniały przesłanki stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości. Decyzją z 27 kwietnia 2022 r. Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z 30 sierpnia 2021 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Minister wskazał, że w sprawie nie jest kwestionowane, że obecnie istniejąca działka nr [...] została utworzona w wyniku połączenia działek nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha, które według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. były ujawnione w operacie ewidencji gruntów jako działki stanowiące własność Skarbu Państwa we władaniu Lasów Państwowych - [...]. Dla nieruchomości nie była prowadzona księga wieczysta. Ponadto, przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. R. P Nr 13, poz. 87 ze zm.). Aktualnie prawo własności Skarbu Państwa do przedmiotowej nieruchomości jest ujawnione w dziale [...] księgi wieczystej nr [...]. Spór w sprawie dotyczy natomiast tego czy przedmiotowy grunt znajdował się w dniu [...] grudnia 1990 r. w zarządzie [...]. Organ przywołał treść art. 38 ust. 2 i art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i wskazał, że zarząd nieruchomością był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać. Ponadto, w orzecznictwie podnosi się, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej. Minister podniósł, że stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. Organ wskazał, że na potwierdzenie prawa zarządu do akt sprawy przedłożono: decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 1992 r., nr [...], stwierdzającą wygaszenie prawa zarządu Lasom Państwowym Nadleśnictwu [...] nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] ha z jednoczesnym stwierdzeniem, że powyższa nieruchomość w okresie przed [...] grudnia 1990 r. i nadal jest użytkowana przez [...] w [...] (w likwidacji), decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 1994 r., nr [...], o zmianie w operacie ewidencji gruntów obrębu [...], poprzez wykreślenie dotychczasowego zarządcy i wpisanie w to miejsce "[...]" sp. z o. o w [...], decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] marca 1995 r., nr [...], o zmianie w operacie ewidencji gruntów poprzez wykreślenie działek nr [...] i nr [...] i wpisanie działki nr [...] oraz decyzję Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] listopada 1980 r. nr [...], zezwalającą m. in. na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów leśnych o powierzchni [...] ha wchodzących w skład oddz. [...] i [...] Nadleśnictwa [...] obrębu [...], oraz przekazanie ww. gruntów leśnych oraz [...] ha nieleśnych na rzecz [...]. W ocenie organu odwoławczego, żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego [...] do przedmiotowej nieruchomości. W szczególności takiego dowodu nie stanowi decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] listopada 1980 r. zezwalająca na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów leśnych o powierzchni [...] ha wchodzących w skład oddz. [...] Nadleśnictwa [...], obręb [...] oraz przekazanie gruntów leśnych oraz [...] ha nieleśnych na rzecz [...]. Nie mieści się ona w katalogu dokumentów wymienionych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r., w tym również określonych § 4 pkt 2 rozporządzenia. W konsekwencji bez znaczenia na gruncie niniejszej sprawy pozostaje nadesłana przez skarżącą opinia geodezyjna z 11 stycznia 2022 r. z której wynika, że przedmiotowa nieruchomość, oznaczona obecnie jako działka nr [...], wchodziła w skład nieruchomości objętej decyzją Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] listopada 1980 r. Ponadto, z zebranej dokumentacji wynika, że prawo zarządu do działek nr [...] i nr [...] (z połączenia których powstała działka nr [...]) przysługiwało Lasom Państwowym Nadleśnictwu [...] do dnia jego wygaszenia na mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 1992 r., a zatem również w dniu 5 grudnia 1990 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że przedmiotowa nieruchomość jest w faktycznym władaniu [...] i była przez nią użytkowana. Ponadto, w uzasadnieniu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] marca 1995 r. wskazano, że do 1992 r. działki nr [...] i nr [...] były w zarządzie Nadleśnictwa [...], a ponadto zapis działek w formie ułamkowej oznacza w liczniku numer ewidencyjny działki, a w mianowniku numer oddziału leśnego. W związku z tym, że numery oddziałów stosowane są jako oznaczenia geodezyjne gruntów zarządzanych przez administrację leśną dokonano zapisu działek pozostawiając numer ewidencyjny tj. zapis licznika. Minister podniósł, że dla wydania decyzji uwłaszczeniowej nie wystarczy faktyczne władanie nieruchomością. Zarząd musi wynikać z konkretnego dokumentu wymienionego w rozporządzeniu Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. Zdaniem organu odwoławczego, w katalogu dokumentów wskazanych w § 4 ust. 5 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. mieściłby się wypis z księgi wieczystej nr [...], w której dziale II widnieje wpis, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarb Państwa pod zarządem [...] w likwidacji. Jednakże, wpisu tego dokonano w dniu 6 maja 1993 r. na podstawie ww. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 1992 r. W konsekwencji nie może on stanowić dowodu potwierdzającego zarząd [...] przedmiotowym gruntem na 5 grudnia 1990 r. Końcowo, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Minister podniósł, że wprawdzie organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale też i strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła [...] Sp. z o.o. w W. zarzucając tej decyzji naruszenie: I. prawa materialnego, to jest: 1) art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez poprzednika prawnego skarżącej, tj. [...], prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości; 2) § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu w zw. z art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że zalegająca w aktach sprawy decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] listopada 1980 r., nr [...], zezwalająca na zmianę przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze i nieleśne oraz o przekazaniu gruntów leśnych na rzecz [...] z przeznaczeniem pod eksploatację złoża gabra nie stanowi dowodu przekazania spornej nieruchomości w użytkowanie [...] przed dniem 1 sierpnia 1985 r., a tym samym nie stanowi dowodu pozwalającego na stwierdzenie okoliczności, że w dniu 5 grudnia 1990 r. [...] przysługiwał zarząd przedmiotowej nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa, podczas gdy z powyższej decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego (wydanej przed dniem 1 sierpnia 1985 r.) wprost wynika, że jej przedmiotem było między innymi przekazanie opisanej w niej nieruchomości w użytkowanie [...] pod eksploatację złoża gabra; 3) art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w zw. z art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez niezastosowanie art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz brak uznania, że nieruchomości objęte decyzją Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] listopada 1980 r., nr [...], zezwalającą na zmianę przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze i nieleśne oraz o przekazaniu gruntów leśnych na rzecz [...] z przeznaczeniem pod eksploatację złoża gabra, będące w użytkowaniu [...], na mocy z art. 87 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przeszły z mocy prawa w zarząd [...], a w konsekwencji były w zarządzie [...] również w dniu 5 grudnia 1990 r.; II. przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich działań i przeprowadzenia dowodów w celu wyjaśnienia czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy zaistniały przesłanki stwierdzenia nabycia z mocy prawa, użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, w szczególności zaniechanie prowadzenia postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym okoliczności, że (i) na mocy decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] listopada 1980 r., nr [...], zezwalającej na zmianę przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze i nieleśne oraz o przekazaniu gruntów leśnych na rzecz [...] z przeznaczeniem pod eksploatację złoża gabra oraz protokołu zdawczo - odbiorczego z 19 stycznia 1981 r. [...] przejęła w użytkowanie nieruchomość o powierzchni [...] ha w oddziałach [...], (ii) z nieruchomości przejętej na podstawie powyższej decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w użytkowanie przez [...] powstała lub jest z nią tożsama obecnie istniejąca nieruchomość (tj. działka gruntu nr [...] o pow. [...] ha). Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 200 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2021 r., poz. 1899), dalej zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 21 sierpnia 1997 r." Przepis ten stanowi, że w sprawach stwierdzenia nabycia z mocy prawa na podstawie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Zatem decyzję w powołanym trybie można wydać tylko wtedy gdy objęta wnioskiem o uwłaszczenie nieruchomość stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa oraz wnioskodawca legitymował się w tym dniu prawem zarządu do tej nieruchomości. W sprawie nie jest kwestionowane, że grunt obejmujący działkę nr [...] o powierzchni [...] ha w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowił własność Skarbu Państwa. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w treści zaświadczenia Starosty [...] z [...] września 2020 r., nr [...], i nie budzi również wątpliwości Sądu. Sporne natomiast pozostaje czy przedmiotowa nieruchomość pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie [...]. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że zarząd (obecnie trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam więc fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę, z nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa nie kreuje prawa zarządu. Decydujące znaczenie w tym aspekcie mają dwa zagadnienia: dzień wejścia w życie ustawy, tj. dzień 5 grudnia 1990 r., oraz obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tej dacie określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Obowiązująca we wskazanej dacie ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1990 r., Nr 79, poz. 464), dalej zwana "ustawą z 29 kwietnia 1985 r.", przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 ustawy, dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) umowa o nabyciu nieruchomości. Na gruncie powołanych regulacji w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się trafny pogląd, że istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również to, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (por. uchwała składu 7 sędziów SN z 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994/2/27 oraz wyrok NSA z 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 929/09, Lex nr 595619). W kwestii sposobu dokumentowania prawa zarządu podstawowe znaczenie mają z kolei przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r., Nr 23, poz. 120, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem". W § 4 rozporządzenia ustawodawca wymienił dokumenty wskazujące na istnienie prawa zarządu, którymi mogą być: decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeśli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawarta za zgodą organu; umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r., przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r., a także umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokół przekazania nieruchomości sporządzone przed 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi. Po analizie akt sprawy Sąd podzielił ocenę organów, że zebrane dowody nie potwierdziły istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzedniczce prawnej skarżącej do wnioskowanej nieruchomości. Akta sprawy nie potwierdzają bowiem aby w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości skarżąca wylegitymowała się jednym z dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia, w tym indywidualnym aktem dotyczącym wnioskowanej nieruchomości czy to w formie decyzji administracyjnej czy w formie umowy. Ma to zaś w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie, gdyż, jak już wskazano wyżej, o zarządzie lub użytkowaniu nie świadczy samo przeznaczenie gruntu lub władanie nim przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę. W szczególności za dowód przekazania nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa nie można uznać powoływanej przez skarżącą, na potwierdzenie swoich praw, decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] listopada 1980 r., którą zezwolono m. in. na przeznaczenie na cele nierolnicze gruntów leśnych o powierzchni [...] ha wchodzących w skład oddz. [...] Nadleśnictwa [...] obrębu [...] oraz przekazanie ww. gruntów leśnych oraz [...] ha nieleśnych na rzecz [...]. Zdaniem skarżącej, powyższa decyzja dowodzi, że [...] nabyła grunt w użytkowanie, które to prawo na mocy art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. z dniem 1 sierpnia 1985 r. przekształciło się w zarząd. Sąd powyższego stanowiska skarżącej nie podziela. Zauważyć trzeba, że decyzja z [...] listopada 1980 r., jak wynika z jej treści, została wydana na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 9 września 1977 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz rekultywacji gruntów (Dz. U. Nr 33, poz. 145 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 27 marca 1976 r. w sprawie włączania i wyłączania gruntów państwowego gospodarstwa leśnego oraz zmiany uprawy leśnej na inny rodzaj użytkowania (Dz. U. Nr 12, poz. 73). Na mocy wskazanej decyzji Minister Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego zezwolił na przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne, przekazanie tych gruntów [...] z przeznaczeniem pod eksploatację złoża gabra oraz zmianę uprawy leśnej na inny rodzaj użytkowania. W ocenie Sądu, błędnie wywodzi skarżąca, że powołany akt stanowi decyzję uprawnionego organu państwowego o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa, który wykreował na rzecz [...] tytuł prawny do władania nieruchomością. Na takie stwierdzenie nie pozwalają zarówno regulacje prawne, na podstawie których przedmiotowa decyzja została wydana, jak również sama jej treść. Przy tym bez wpływu na prawidłowość tej oceny pozostaje powołany w skardze wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2016 r. Orzeczenie to zapadło bowiem w odmiennym stanie faktycznym i prawnym niż w niniejszej sprawie, gdzie decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] stycznia 1978 r. została wydana, między innymi, na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 4 października 1958 r. w sprawie zasad i trybu przekazywania w ramach administracji państwowej przedsiębiorstw, instytucji oraz zakładów, nieruchomości i innych obiektów majątkowych (Dz.U. z 1970 r., Nr 28, poz. 225), które stanowiło akt wykonawczy do ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W tej sytuacji prawidłowo uznały organy, że decyzja z 10 listopada 1980 r. nie stanowiła dokumentu określonego w § 4 pkt 2 ww. rozporządzenia z 10 lutego 1998 r. Tym samym wobec nieudokumentowania prawa zarządu do spornej nieruchomości nie ma również znaczenia podniesiona w skardze argumentacja dotycząca tożsamości nieruchomości opisanej w decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z [...] listopada 1980 r. z nieruchomością stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...]. Prawidłowo również stwierdził organ odwoławczy, że dowodu potwierdzającego zarząd skarżącej przedmiotowym gruntem na dzień 5 grudnia 1990 r., w rozumieniu § 4 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r., nie może stanowić wypis z prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości księgi wieczystej nr [...]. W dziale II tej księgi widnieje wprawdzie wpis, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa pod zarządem [...] w likwidacji. Jak jednak słusznie wywiódł Minister, przedmiotowego wpisu dokonano 6 maja 1993 r. na podstawie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] sierpnia 1992 r. Powołana decyzja stwierdzała z kolei wygaszenie prawa zarządu Lasom Państwowym Nadleśnictwu [...] nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o łącznej pow. [...] ha z jednoczesnym stwierdzeniem, że przedmiotowa nieruchomość w okresie przed 5 grudnia 1990 r. i nadal jest użytkowana przez [...] (w likwidacji). Z wpisu tego nie wynika zatem aby oparto go na akcie kreującym prawo zarządu. Z tego powodu nie może on zostać uznany za dowód na istnienie w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu poprzedniczki prawnej skarżącej do spornego gruntu. Podsumowując, wynik przeprowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego nie potwierdził istnienia dokumentów wymienionych w § 4 ust. 1 rozporządzenia z 10 lutego 1998 r., które świadczyłyby o tym, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się 5 grudnia 1990 r. w zarządzie czy użytkowaniu skarżącej. Czyni to niezasadnym zarzut błędnej wykładni art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 lutego 1998 r. oraz art. 87 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W sprawie nie doszło również do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania (tj. art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.). Akta sprawy potwierdzają, że organ podjął wszelkie niezbędne działania dla wyjaśnienia czy zachował się jakikolwiek dokument mogący potwierdzić prawo zarządu poprzedniczki prawnej skarżącej w dniu 5 grudnia 1990 r. do spornej nieruchomości. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcia oraz przyczyn, dla których organy nie podzieliły argumentacji skarżącej. Organy wyjaśniły również w należyty sposób podstawę prawną wydanych decyzji. Skoro zatem po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego nie uzyskano dowodu potwierdzającego zarząd sporną nieruchomością przez poprzedniczkę prawną skarżącej, to zarówno Wojewoda Śląski, jak też Minister Rozwoju i Technologii trafnie stwierdzili, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o uwłaszczenie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI