I SA/Wa 1854/20

I SA/Wa 1854/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-02-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-08-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Skiba /przewodniczący/
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Monika Sawa
Symbol z opisem
6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne
Przejęcie mienia
Sygn. powiązane
I OSK 1923/21 - Wyrok NSA z 2022-07-28
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. C., A. C., M. C. i M. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w całości i odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r. nr [...] w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości ziemskiej stanowiącej w dacie przejęcia własność P. C. (pkt 3 orzeczenia).
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], działając na podstawie art. 1 i 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) wydało w dniu [...] grudnia 1954 r. orzeczenie znak: [...], mocą którego zostały przejęte na własność Państwa grunty i budynki w gromadzie [...] (obecnie w województwie [...], w powiecie [...], w gminie [...]) po osobach nieobecnych i niewładających swoimi gruntami, w tym nieruchomość należącą do P. C. (poz. 3 orzeczenia).
R. C., A. C., M. C. oraz M. C., będący następcami prawnymi P. C. wystąpili z wnioskami o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1954 r. w części dotyczącej P. C..
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia z dnia [...] grudnia 1954 r., w części dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości należącej do P. C..
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Minister doszedł bowiem do wniosku, że w prowadzonym przez Wojewodę postępowaniu nie brał udziału Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], któremu przysługuje przymiot strony.
Wojewoda [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium z dnia [...] grudnia 1954 r. w zaskarżonej części.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Skarb Państwa - Lasy Państwowe reprezentowany przez Nadleśniczego Nadleśnictwa [...].
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując sprawę wskazał, że orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r. zostało wydane na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Przejęcie nieruchomości w tym trybie było uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek: położenia nieruchomości w obrębie pasa granicznego albo na terenie powiatów [...], [...] i [...] województwa [...] lub [...] i [...] województwa [...]; niepozostawania tej nieruchomości w faktycznym władaniu jej właściciela, a w przypadku, gdy uprawiały ją osoby trzecie - niezamieszkiwania właściciela na miejscu.
W rozpatrywanej sprawie pierwsza z przesłanek przejęcia została bez wątpienia zdaniem Ministra spełniona, ponieważ w dniu [...] grudnia 1954 r. miejscowość [...], na terenie której położona była sporna nieruchomość, znajdowała się w bezpośrednim sąsiedztwie granicy Państwa, a ponadto powiat gorlicki był powiatem granicznym, stąd cały obszar tego powiatu, zgodnie z art. 10 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P z 1937 r. nr 11, poz. 83), został uznany za pas graniczny.
Badając z kolei przesłankę faktycznego władania rzeczoną nieruchomością i zamieszkiwania jej przez właściciela, Minister wskazał, że jej spełnienie również nie budzi wątpliwości. Osoba, od której nieruchomość została przejęta (tj. P. C.), posiadała bowiem tytuł prawny do nieruchomości położonej w miejscowości [...], co potwierdzają: kopie arkuszy posiadłości gruntowych nr [...] i [...] oraz kopia wykazu hipotecznego, z których wynika, że S. C. (ojciec P. C.) był współwłaścicielem nieruchomości położonej w miejscowości [...], powiat [...]; postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2003 r. sygn. akt [...] w sprawie nabycia spadku po S. C. - z którego wynika, że P. C. odziedziczył całość spadku po swoim ojcu (wprawdzie postanowienie to zostało wydane 54 lata po śmierci S. C.; ma ono jednak charakter deklaratoryjny, ponieważ prawo do spadku nabywane jest przez spadkobierców z chwilą jego otwarcia - czyli w niniejszej sprawie z dniem [...] kwietnia 1948 r.).
Sporne grunty (jak wynika z kopii arkuszy posiadłości gruntowych nr [...] i [...]) sklasyfikowane były w większości jako rola, łąki, pastwiska oraz las - istniały zatem podstawy, aby przyjąć, że grunty te stanowiły nieruchomość ziemską, a przynajmniej brak jest podstaw do wysnucia odmiennych wniosków, ponieważ w dekrecie z dnia 27 lipca 1949 r. definicja tego rodzaju nieruchomości nie została sformułowana.
Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w orzeczeniu z dnia [...] grudnia 1954 r. uznało, że nieruchomość należąca do P. C. nie pozostaje w jego faktycznym władaniu. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie Burmistrza [...] z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...], z którego wynika, że P. C. s. S. i J. był zameldowany w miejscowości [...] od dnia [...] czerwca 1947 r. do dnia [...] kwietnia 1957 r. Sami skarżący we wniosku z dnia [...] lutego 2016 r. również potwierdzili, że w 1947 r. P. C. wraz z rodziną wyprowadził się z miejscowości [...] do miejscowości [...] położonej w gminie [...], powiat [...] (tj. do miejscowości oddalonej o ponad 500 kilometrów od miejsca położenia spornej nieruchomości). Ustalenia te pozwalają stwierdzić, że w dniu [...] grudnia 1954 r. P. C. sporną nieruchomością nie władał ani na niej nie zamieszkiwał. Oznacza to, że wszystkie przesłanki materialnoprawne, które decydowały o dopuszczalności przejęcia nieruchomości na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. zostały w sprawie spełnione. Do takich samych wniosków doszedł organ pierwszej instancji, który zarówno w zakresie położenia nieruchomości, jak i w zakresie faktu jej opuszczenia oraz nieużytkowania nie dostrzegł w sprawie kwalifikowanej wadliwości. Uznał on jednak, że orzeczenie PPRN jest wadliwe z przyczyn formalnoprawnych, a mianowicie, że nie zostało w nim określone, które nieruchomości podlegają przejęciu, co naruszać miało przepisy § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. Ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Wojewodę [...] Minister się nie zgodził podnosząc, że ww. rozporządzenie dotyczyło sposobu określania jedynie tych nieruchomości, których granice zostały zatarte, bądź ich właściciel był nieznany. Nie miało ono zatem zastosowania do nieruchomości, których granice były ustalone lub właściciele znani. W rozpatrywanej sprawie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w punkcie 3 orzeczenia z dnia [...] grudnia 1954 r. wskazało właściciela gruntów – P. C.. Z treści tego orzeczenia nie wynikało równocześnie, aby granice nieruchomości należącej do P. C. uległy zatarciu, nie wskazywali na tę okoliczność także skarżący, którzy we wniosku o stwierdzenie nieważności części badanego orzeczenia powoływali się jedynie na brak wymienienia w nim konkretnych działek, które podlegały przejęciu, wyjaśniali jednak, że "do skonkretyzowania przejmowanych nieruchomości należących do P. C., które odziedziczył po S. C., Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] mogło wykorzystać dane znajdujące się w katastrze gruntowym i hipotekach". Minister podkreślił, że w sprawie nie jest pewne, czy Prezydium w prowadzonym postępowaniu rzeczywiście nie dysponowało dokumentami pozwalającymi na identyfikację nieruchomości należącej do P. C., gdyż materiał dowodowy, który udało się obecnie odnaleźć, jest szczątkowy - co wynika z faktu, że postępowanie, w którym był on gromadzony, toczyło się ponad 65 lat temu, upłynął już zatem ustawowy okres przechowywania akt z tych postępowań. Na skutek zdarzeń losowych, przenoszenia czy rozkompletowywania akt dokumentacja ta mogła również ulec zniszczeniu. Nie można było zatem stwierdzić w sposób jednoznaczny (jak uczynił to Wojewoda), że Prezydium rzeczywiście nie ustaliło, która nieruchomość stanowiła własność P. C., tym bardziej, że organ ten prowadził kataster gruntowy [do czego był zobowiązany na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Budownictwa w sprawie postępowania przy organizacji, zakładaniu i prowadzeniu katastru gruntowego i budynkowego z dnia 6 grudnia 1950 r. (Dz.U. Nr 57, poz. 520)], dzięki czemu posiadał wiedzę co do stanu parcel znajdujących się na terenie powiatu w zakresie ich oznaczenia, miejsca położenia oraz tego, czyją stanowiły własność. Nie bez znaczenia w sprawie pozostaje zdaniem Ministra również to, że w oparciu o ustalenia Prezydium odnotowana została (po wydaniu orzeczenia z dnia [...] grudnia 1954 r.) zmiana właściciela nieruchomości (z P. C. na Skarb Państwa), co przemawia za tym, że nie było problemu z jej identyfikacją. Potwierdza to również nadesłany przez skarżących wykaz synchronizacyjny zawierający konkretne numery parcel, które P. C. nabył w spadku po swoim ojcu S. ([...]) C. oraz powierzchnię tych parcel, jak również numery odpowiadających im obecnie działek. Brak było zatem podstaw do uznania, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia § 1 rozporządzenia z dnia 16 września 1950 r., ponieważ w rozpatrywanej sprawie nie było potrzeby, aby rozporządzenie to w ogóle stosować.
W ocenie Ministra w sprawie nie doszło również do naruszenia art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.), który stanowił, że każda decyzja powinna zawierać powołanie się na podstawę prawną, datę, osnowę decyzji, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazywać, czy przysługuje od niej odwołanie, czy skarga. Już wstępna weryfikacja pozwala bowiem stwierdzić, że orzeczenie z dnia [...] grudnia 1954 r. zawiera wszystkie te elementy. Wprawdzie opis przejmowanego mienia jest bardzo ogólny, to jednak okoliczność ta sama w sobie nie mogła zostać potraktowana jako wada o charakterze kwalifikowanym, ponieważ żaden z przepisów zawartych w rozporządzeniu z dnia 22 marca 1928 r. oraz dekrecie z dnia 27 lipca 1949 r. nie wymagał szczegółowej identyfikacji przejmowanych nieruchomości - już zatem z tego tylko względu przepis prawa materialnego nie mógł zostać w tym zakresie naruszony (a tym bardziej naruszony w sposób rażący). Nie można przy tym uznać, że brak stosownego uregulowania stanowił niezamierzone pominięcie prawodawcze i traktować owego pominięcia na równi z rażącym naruszeniem prawa. W obowiązującym w tym samym czasie rozporządzeniu wykonawczym do dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr 59, poz. 318) tego rodzaju uregulowania zostały bowiem zawarte (por. § 3 tego rozporządzenia). Jeśli zatem wolą ustawodawcy byłoby, aby orzekający w sprawie organ szczegółowo identyfikował przejmowane nieruchomości, to zawarłby w tym zakresie, w dekrecie z dnia 27 lipca 1949 r., stosowne dyspozycje, tak jak uczynił to w rozporządzeniu wykonawczym do dekretu z dnia 5 września 1947 r. Ponieważ dekret z dnia 27 lipca 1949 r. nie wspominał nawet o potrzebie uwzględniania w wydawanych orzeczeniach danych katastralnych, to uzasadnione staje się stwierdzenie, że osnowa orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r. tego rodzaju danych nie musiała zawierać. Obowiązek udowodnienia, jakie składniki zawierało przejęte w trybie art. 1 dekretu mienie, aktualizował się dopiero po uostatecznieniu się orzeczenia o przejęciu nieruchomości ziemskiej. Właściciel przejętego gospodarstwa miał prawo do złożenia wniosku o przydział gospodarstwa, gruntu bądź mienia nierolniczego (art. 5 dekretu). Jednak na poczet należności za przydział mienia zaliczało się wartość nieruchomości przejętej (art. 7 dekretu). Aby więc określić wartość przejętej nieruchomości, powiatowa władza administracji ogólnej winna wpierw wydać orzeczenie o szacunku nieruchomości przejętej na własność Państwa (art. 7 ust. 3 dekretu). Zatem na etapie postępowania szacunkowego właściciel przejętej nieruchomości winien przedłożyć dowody indywidualizujące przejęte gospodarstwo rolne. Dopiero bowiem wydane w tym postępowaniu orzeczenie umożliwiało rozliczenie finansowe za przydział mienia i zakończenie tej sprawy. Sprawy o przejęcie mienia, o oszacowanie przejętego mienia i o przydział mienia zamiennego były więc sprawami odrębnymi i każda z tych spraw miała inny przedmiot (wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 maja 2016 r., I SA/Wa 13/16). Wprawdzie z punktu widzenia obecnych standardów prawnych orzeczenie, które nie wskazuje wprost numerów parcel podlegających przejęciu, może wydawać się wadliwe - to jednak nie można zapominać, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzekało ponad 65 lat temu w odmiennych warunkach ustrojowych, innej kulturze prawnej i organizacyjnej, w której praktyką stało się określanie przejmowanych gruntów poprzez wskazanie ich powierzchni, miejsca położenia oraz ich właściciela. Stwierdzanie nieważności orzeczeń tylko z uwagi na owe odmienne realia i odmienną praktykę byłoby rzecz jasna niedopuszczalne, gdyż mogłoby okazać się, że wszystkie ówczesne rozstrzygnięcia są wadliwe, tylko dlatego, że standardy, które obowiązywały podczas ich wydania, różnią się od standardów funkcjonujących obecnie.
Za rażące naruszenie prawa nie można także uznać, zdaniem Ministra, tego, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1954 r. przejęło kilkadziesiąt nieruchomości położonych na terenie gromady [...], które stanowiły własność wielu osób. Połączenie wielu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia jest bowiem kwestią techniczną i nie ma żadnego wpływu na prawidłowość orzeczenia w zakresie spełnienia materialnoprawnych przesłanek przejęcia. Ze względu na zbiorczy charakter, orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r. mogło już stać się przedmiotem kontroli w innym postępowaniu nieważnościowym, w części dotyczącej przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości stanowiących własność innych osób. Rozstrzygnięcia takie mogły też być przedmiotem kontroli sądowej. Okoliczność ta nie może mieć jednak wpływu na rozstrzygnięcie. W ramach obecnie prowadzonego postępowania badana jest bowiem ta część orzeczenia z dnia [...] grudnia 1954 r., która dotyczyła przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości należącej do P. C.. Nie zachodzi tu zatem tożsamość podmiotowa oraz przedmiotowa z innymi osobami i nieruchomościami wymienionymi w tym orzeczeniu (występują tu bowiem inne strony oraz dotyczy ono innej nieruchomości), a ponadto w każdej ze spraw rozstrzygniętych zbiorczo w orzeczeniu z dnia [...] grudnia 1954 r. może występować odrębny stan faktyczny (np. kwestia władania nieruchomością czy też zamieszkiwania jej przez właściciela). Z tych względów ocena zawarta w innych rozstrzygnięciach nadzorczych czy też wyrokach sądu może odnosić się tylko do tej części orzeczenia z dnia [...] grudnia 1954 r., która była przedmiotem badania zgodności z prawem. W związku z tym brak jest podstaw do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie zapadłe co do jednej z nieruchomości objętej orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1954 r. jest wiążące w stosunku do innych nieruchomości objętych tym samym orzeczeniem. Okoliczności przejęcia na własność państwa poszczególnych nieruchomości należy badać indywidualnie (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt 1 OSK 1934/16).
Minister stwierdził, że przeprowadzona w sprawie analiza nie wykazała, aby przejęcie przez Państwo nieruchomości stanowiącej własność P. C. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, ani tego, że badane orzeczenie z dnia [...] grudnia 1954 r. obarczone jest inną wadą przewidzianą w art. 156 § 1 k.p.a.
Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: R. C., A. C., M. C. i M. C. zarzucając jej naruszenie następujących przepisów prawa, które miało wpływ na treść skarżonej decyzji:
naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne uznanie, iż wady prawne zawarte w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r., znak: [...], na podstawie którego przejęto na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie położone w miejscowości [...] w części stanowiącej w chwili przejęcia własność P. C., nie stanowią rażącego naruszenia prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zdaniem MRiRW przedmiotowe orzeczenie zawierało wszystkie niezbędne elementy decyzji określone w wówczas obowiązujących przepisach prawa (tj. przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o postępowaniu administracyjnym), a było jedynie ogólnikowe, co jednakże nie można utożsamiać z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy:
- odnośnie określenia przejmowanych nieruchomości w miejscowości [...] organ wydający to orzeczenie ograniczył się jedynie do wskazania ogólnej powierzchni przejmowanych nieruchomości w tej miejscowości oraz wymienienia z imienia i nazwiska osób, które mogły być właścicielami tych nieruchomości, nie zważając w zupełności na istniejące wówczas przepisy obowiązującego prawa, które wprost określały elementy obligatoryjne każdego orzeczenia oraz wskazywały na sposób określenia przejmowanych nieruchomości, gdy granice nieruchomości nie były dokładnie znane, co stanowiło wydanie orzeczenia z rażącym naruszeniem prawa,
- orzeczenie PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r., znak: [...] na podstawie którego przejęto na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie położone w miejscowości [...], jako podstawę prawną odnośnie P. C. (i innych osób przymusowo przesiedlonych na Ziemie Zachodnie) zawierało wskazanie jedynie ogólnie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, bez konkretnych przepisów dekretu mających zastosowanie w sprawie, a taki sposób wskazania podstawy prawnej w orzeczeniu jest niewystarczający i w związku z tym stanowi to rażące naruszenie prawa poprzez brak dokładnego wskazania podstawy prawnej orzeczenia z przytoczeniem konkretnych przepisów zarówno prawa formalnego (przepisów o postępowaniu administracyjnym) jak i materialnego, .
- orzeczenie PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r., znak: [...] odnośnie P. C. (i innych osób przymusowo przesiedlonych na Ziemie Zachodnie) zostało wydane jako orzeczenie zbiorcze, co jednakże nie było; dopuszczalne w tym przypadku na podstawie wówczas obowiązujących przepisów prawa, gdyż zasadą wynikającą z rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o postępowaniu administracyjnym było wydawanie decyzji o charakterze indywidualnym, a decyzje zbiorcze mogły być wydawane jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy taki wyjątek był wyraźnie przewidziany w przepisach prawa (co odnośnie P. C. objętego dekretem z dnia 27 lipca 1949 r. nie miało miejsca), a zatem także ta wada orzeczenia jako orzeczenia zbiorczego skutkuje koniecznością uznania orzeczenia za wydane z rażącym naruszeniem prawa, tym bardziej, iż dekret z dnia 27 lipca 1949 r. przewidywał przejęcie na własność Skarbu Państwa nieruchomości, a nie gruntów określonych wsi lub gromad, co zresztą wprost wynika już tylko z samej nazwy dekretu,
- z treści orzeczenia PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r., znak: [...] odnośnie P. C. (i innych osób przymusowo przesiedlonych na Ziemie Zachodnie) do którego zastosowanie miał dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, wynika, że wydanie orzeczenia związane było z postępowaniem uwłaszczeniowym prowadzonym na podstawie innych przepisów niż przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., co także było niedopuszczalne i stanowiło rażące naruszenie wówczas obowiązującego prawa, gdyż postępowanie uwłaszczeniowe służyło zupełnie innym celom, które można było zacząć osiągać dopiero po zakończeniu postępowania związanego z dekretem z dnia 27 lipca 1949 r. (postępowanie z dekretu służyło jako postępowanie wyjaśniające do postępowania uwłaszczeniowego),
naruszenie art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341) poprzez błędne uznanie, iż:
- nie stanowi rażącego naruszenia tych przepisów to, że w orzeczeniu o przejęciu nieruchomości położonych w miejscowości [...] określono nieruchomości podlegające przejęciu na rzecz Państwa poprzez wskazanie jedynie ogólnej powierzchni przejmowanych gruntów, bez dokładnego ich zidentyfikowania oraz opisania w osnowie orzeczenia, a tak wydane orzeczenie zdaniem MRiRW zwiera wszystkie niezbędne elementy określone w przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o postępowaniu administracyjnym, w sytuacji gdy wskazanie w orzeczeniu tylko ogólnej powierzchni przejmowanych gruntów odnośnie danej miejscowości oznaczało nieokreślenie przedmiotu przejęcia, a więc stanowiło brak istoty rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy obowiązujące w dacie wydania skarżonego orzeczenia przepisy prawa wskazywały wyraźnie jakie obligatoryjne elementy winno zawierać orzeczenie, w szczególności mając na uwadze fakt, że na jego podstawie następowało odjęcie prawa własności do nieruchomości osoby fizycznej (prywatnej) na rzecz Skarbu Państwa, a przejęcie na własność nieruchomości w oparciu o ten dekret nie następowało z mocy prawa, lecz orzekały o tym organy administracji wydając stosowne orzeczenie, które miało charakter konstytutywny,
- nie można mówić o rażącym naruszeniu wskazanych w niniejszym ustępie przepisów prawa, gdyż zdaniem MRiRW nie może budzić wątpliwości co było przedmiotem orzeczenia PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r., znak: [...], a także nie ma żadnych wątpliwości, które nieruchomości stanowiły własność P. C., w sytuacji gdy MRIRW w uzasadnieniu skarżonej decyzji dokonał ustalenia, które nieruchomości stanowiły własność P. C. w oparciu o przedłożoną przez skarżącego dokumentację geodezyjną (wykaz zmian gruntowych oraz wykaz synchronizacyjny), a takiego ustalenia nie można dokonać w oparciu o orzeczenie PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r.,
- orzeczenie PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r., znak: [...] określało do kogo należały przejmowane na rzecz Państwa, nieruchomości i w jakiej miejscowości były położone, w sytuacji gdy z treści tego orzeczenie w żaden sposób nie można wywieść do jakiej konkretnie osoby należała własność określonej nieruchomości, gdyż orzeczenie zawiera wskazanie jedynie ogólnej powierzchni przejmowanej nieruchomości i wymienienie osób do której ta ogólna powierzchnia nieruchomości miała należeć, a taki sposób określania przejmowania na własność nieruchomości stanowi bez wątpienia wydanie orzeczenia z rażącym naruszeniem wówczas obowiązującego prawa, 3. naruszenie art. 1 ust. 1, art. 2, 3 i 4 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) w związku z art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341) poprzez błędne uznanie, że nie stanowi rażącego naruszenia tych przepisów to, że w orzeczeniu o przejęciu nieruchomości położonych w miejscowości [...] określono nieruchomości podlegające przejęciu na rzecz Państwa poprzez wskazanie jedynie ogólnej powierzchni przejmowanych gruntów, bez dokładnego ich zidentyfikowania oraz opisania w osnowie orzeczenia, a tak wydane orzeczenie zdaniem MRiRW zwiera wszystkie niezbędne elementy określone w przepisach rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o postępowaniu administracyjnym, w sytuacji gdy wskazanie w orzeczeniu tylko ogólnej powierzchni przejmowanych gruntów odnośnie danej miejscowości (bez ogólnego nawet podziału na nieruchomości należące do osób przesiedlonych do ZSRR i pozostałych osób), oznaczało nieokreślenie przedmiotu przejęcia, a więc stanowiło brak istoty rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy obowiązujące w dacie wydania skarżonego orzeczenia przepisy prawa wskazywały wyraźnie jakie obligatoryjne elementy winno zawierać orzeczenie, w szczególności mając na uwadze fakt, że na jego podstawie następowało odjęcie praw własności do nieruchomości osoby fizycznej (prywatnej) na rzecz Skarbu Państwa, a przejęcie na własność nieruchomości w oparciu o ten dekret nie następowało z mocy prawa, lecz orzekały o tym organy administracji wydając stosowne orzeczenie, które miało charakter konstytutywny,
naruszenie § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany (Dz. U. Nr 45, poz. 416) w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:
- błędne i dowolne uznanie, iż granice nieruchomości w miejscowości [...] będące własnością P. C. były znane i nie uległy one zatarciu, a więc brak było podstaw do określenia w orzeczeniu PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r. tych nieruchomości poprzez opis granic zespołu gruntów, składających się na te nieruchomości, lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów, w sytuacji bowiem gdyby granice nieruchomości były znane to brak byłoby podstaw do określania przez organ administracji przejmowanych nieruchomości poprzez wskazanie jedynie ogólnej powierzchni przejmowanych nieruchomości w miejscowości [...] i potencjalnych właścicieli nieruchomości zamieszkujących w tej miejscowości,
- sprzeczne z treścią uzasadnienia orzeczenia PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r. przyjęcie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, iż brak jest podstaw do twierdzeń, że granice nieruchomości będących własnością P. C. (jak i innych osób wymienionych w orzeczeniu) w miejscowości [...] uległy zatarciu, w sytuacji gdy z rzeczonego uzasadnienia wprost wynika, iż wobec niezgodności katastru i hipoteki ze stanem faktycznym na gruncie zdołano ustalić jedynie powierzchni ogólną gruntów, nie zdołano natomiast ustalić ściśle umiejscowienia wszystkich gruntów, z tej więc racji przyjęto w orzeczeniu jedynie powierzchni ogólną gruntów osób nie władających swymi gruntami, co jednoznacznie świadczy o tym, iż sam organ wydający orzeczenie przyznał, że nie zna granic (umiejscowienia) nieruchomości odnośnie osób nieobecnych i ich powierzchni należących do konkretnych właścicieli, a zatem winien zastosować przepisy rozporządzenia dotyczące sytuacji gdy granice nieruchomości zostały zatarte,
- błędne i dowolne stwierdzenie, a przy tym sprzeczne z treścią orzeczenia PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r., że rzeczone orzeczenie określało do kogo należały przejmowane nieruchomości na rzecz Państwa (w tym jakie nieruchomości należały do P. C.), w sytuacji gdy z treści tego orzeczenia nie sposób wywieść jaka konkretnie nieruchomość położona na terenie miejscowości [...] stanowiła własność P. C. bądź innej osoby,
- uznanie, iż brak było podstaw do zastosowania przy wydawaniu orzeczenia PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r. przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany.
W związku z powyższymi zarzutami skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego decyzji oraz na podstawie art. 145 a § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania w terminie 30 dni decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r., znak: [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości ziemskich położonych w miejscowości [...] w części dotyczącej P. C., a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2021 r. uczestnik postępowania Nadleśnictwo [...] wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.
Postępowanie dotyczące oceny kwestionowanego orzeczenia toczyło się w trybie nieważnościowym. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy decyzja podlegająca kontroli dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest zatem ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 7 marca 1996 r. III ARN 70/95 OSNP 1996/18/258, w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004 r. sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r. sygn. akt V S.A. 535/94, wyrok NSA z dnia 27 października 2003 r. sygn. akt IV S.A. 905/02, wyrok NSA z dnia 26 września 2000 r. sygn. akt V S.A. 2998/99, wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2000 r. sygn. akt III S.A. 1935/99) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne -skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. A zatem reasumując, z rażącym naruszeniem prawa w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty i bezsporny został naruszony przepis prawny i jednocześnie niemożliwe jest dokonanie jego odmiennej wykładni.
Analiza postępowania nadzorczego zakończonego zaskarżoną decyzją nie uzasadnia uznania, że orzeczenie PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r. jest dotknięte wadami, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
Kwestionowane w postępowaniu nadzorczym orzeczenie zostało wydane na podstawie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejściu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego. Zgodnie z art. 1 ust. 1 tego dekretu mogły być przejmowane na własność Państwa w całości lub w części nieruchomości ziemskie położone w województwach: białostockim, lubelskim, rzeszowskim i krakowskim w obrębie pasa granicznego, przewidzianego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 23 grudnia 1927 r. o granicach Państwa (Dz. U. R. P. z 1937 r. Nr 11, poz. 83) oraz w powiatach: biłgorajskim, krasnystawskim i lubelskim województwa lubelskiego oraz brzozowskim i przeworskim województwa rzeszowskiego, jeżeli nie pozostają w faktycznym władaniu właścicieli. Natomiast stosownie do art. 1 ust. 2 dekretu przepis ust. 1 stosuje się również do nieruchomości położonych na obszarze w tym ustępie określonym, a pozostających w użytkowaniu, dzierżawie lub zarządzie osób trzecich, jeżeli właściciel nie zamieszkuje na miejscu.
W ocenie Sądu prawidłowo organy stwierdziły, że nieruchomości położone w miejscowości [...], stanowiące w chwili wydania orzeczenia o ich przejęciu na rzecz Skarbu Państwa własność P. C., nie zostały przejęte z rażącym naruszeniem obowiązujących wówczas przepisów prawa.
Z treści art. 1 ust. 1 dekretu wynika, że wystarczającą przesłanką do wydania prawidłowego orzeczenia o przejęciu nieruchomości w trybie art. 1 dekretu, było ustalenie stanu faktycznego wskazującego, że właściciele nie władają swoją nieruchomością lub nie zamieszkują w miejscu jej położenia. Przy czym, powołane przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 r., przewidując uprawnienie Skarbu Państwa do przejęcia nieruchomości, nie wiązały tego uprawnienia z przyczynami utraty władania nieruchomością przez dotychczasowych właścicieli. Bez znaczenia więc dla rozstrzygnięcia sprawy przejęcia nieruchomości była okoliczność, że pozbawienie właścicieli władztwa nastąpiło z przyczyn od nich niezależnych.
Kwestionowane orzeczenie zawierało osnowę, którą jest rozstrzygnięcie o przejściu na własność Państwa gruntów i budynków położonych w gromadzie [...] stanowiących własność osób w nim wymienionych. Jednocześnie orzeczenie z dnia [...] grudnia 1954 r. bezsprzecznie zostało wprowadzone do obrotu prawnego, nadawało się do wykonania, skoro Państwo skutecznie odjęło własność gospodarstwa rolnego, uprzednio należącego do P. C., a własność Skarbu Państwa została ujawniona w księdze wieczystej. Przy czym nie było wymogu co do szczegółowego opisu mienia w dekrecie z dnia 27 lipca 1949 r., który był podstawą nacjonalizacji w niniejszej sprawie. Co więcej, dekret z dnia 27 lipca 1949 r. nie wspominał nawet o danych katastralnych, zatem osnowa orzeczenia PPRN w [...] z dnia [...] grudnia 1954 r. niekoniecznie musiała operować danymi ewidencyjnymi. Wobec czego osnowa powołanej decyzji nacjonalizacyjnej niewątpliwie w sposób dostateczny identyfikowała przedmiot przejęcia, którym było m. in. gospodarstwo rolne stanowiące uprzednio własność P, C, a położone w gromadzie [...], powiat [...], który to powiat wchodził w skład pasa granicznego, wobec tego przesłanka lokalizacyjna została spełniona. Ponadto ponad wszelką wątpliwość nieruchomość będąca dawną własnością P. C. nie pozostawała w faktycznym jego władaniu w chwili wydania decyzji o przejęciu nieruchomości. Jak wynika bowiem z zaświadczenia Burmistrza [...] z [...] lutego 2016 r. P. C. s. S. i J. był zameldowany w miejscowości [...] od [...] czerwca 1947 r. do [...] kwietnia 1957 r.
Na aprobatę nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 75 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 34, poz. 341).
Rażącego naruszenia powołanych przepisów skarżący upatrują w braku precyzyjnego określenia w spornym orzeczeniu przedmiotu przejęcia. Wyjaśnić trzeba zatem, że za rażące naruszenie przepisów postępowania uznaje się jedynie ich oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych tego postępowania w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania. Powołany art. 75 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, że każda decyzja powinna zawierać podstawę prawną rozstrzygnięcia, datę, osnowę decyzji, oznaczenie jej rodzaju, podpis władzy oraz wskazywać czy przysługuje od niej odwołanie czy skarga.
Sporne orzeczenie, pomimo odbiegania od obecnie obowiązujących standardów treści decyzji administracyjnej, zawiera jednakże wszystkie elementy konstrukcyjne decyzji, o jakich stanowi powołany przepis rozporządzenia. Skoro można było zidentyfikować znacjonalizowaną nieruchomość, to kwestionowane orzeczenie było wykonalne, a w konsekwencji nie naruszało rażąco prawa. Rażące naruszenie prawa rozumiane musi być bowiem jako oczywiste naruszenie wyraźnej, nie budzącej wątpliwości normy prawa materialnego lub normy prawa procesowego. Z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie może być bowiem utożsamiane każde, nawet oczywiste naruszenie prawa. Jak słusznie zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 324/12 także ogólnikowość sentencji orzeczenia nie powoduje jego nieważności. Jakkolwiek bowiem stanowiło to naruszenie art. 75 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem, ale nie mające charakteru rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie ulegało bowiem wątpliwości, co było przedmiotem tego orzeczenia, które przyjęto za podstawę wykreślenia dotychczasowych właścicieli ze stosownych wykazów hipotecznych służących ustalaniu stanu prawnego nieruchomości. NSA wskazał również, że skuteczność przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, jak również dopuszczalność wydania w tym zakresie orzeczenia nacjonalizacyjnego, było uzależnione jedynie od zaistnienia przesłanki braku władania tą nieruchomością przez jej właściciela. Wskazywanie w tym orzeczeniu właścicieli służyło więc jedynie określeniu, czyje nieruchomości ulegają przejęciu na rzecz Skarbu Państwa.
Powyższy pogląd Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela.
W ocenie Sądu z treści orzeczenia z 1954 r. nie można również wyprowadzić tezy, jak tego chcieliby skarżący, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia art. 1 ust. 1, art. 2, 3 i 4 dekretu z 1949r., § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte, oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany [(Dz. U. Nr 45, poz. 416) – zwanego dalej: rozporządzeniem]. Skarżący uważają, że orzeczenie z 1954 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa z racji braku powołania prawidłowej podstawy prawnej, rodzaju przejmowanego mienia i miejsca jego położenia, braku opisu granic. Odmawiając zasadności argumentacji przedstawianej przez skarżących należy zauważyć, że przejęto nieruchomości położone w gromadzie [...], po osobach niezamieszkałych w tym czasie w wymienionej wsi i niewładających tymi nieruchomościami, w ogóle nieznanych. Oznacza to zastosowanie art. 1 ust. 1 dekretu z 1949 r., jako że przejęto na własność Państwa nieruchomości położone w województwie [...], które nie pozostawały w faktycznym władaniu właścicieli. Natomiast nie było potrzeby opisu granic zespołu gruntów, składających się na te nieruchomości, lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów jak tego wymagał § 1 rozporządzenia, gdyż z treści orzeczenia z 1954 r. nie wynikało, że granice nieruchomości przejętych na mocy dekretu z 1949 r. zostały zatarte. Przejęte nieruchomości zostały scharakteryzowane przez określenie miejsca ich położenia i właściciela.
Wszystko to przemawia za słusznością twierdzenia organu II instancji, że przy wydawaniu orzeczenia z 1954 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa, jak również braku podstaw do przyjęcia, że zaistniała inna podstawa nieważnościowa, o których stanowi art. 156 § 1 k.p.a., która przemawiałaby za stwierdzeniem nieważności kwestionowanego orzeczenia.
Podsumowując, podstawa faktyczna orzeczenia z 1954 r. znajduje uzasadnienie w okolicznościach wynikających z akt sprawy. P. C. był osobą niewładającą nieruchomością, a zatem orzeczenie o przejęciu jego nieruchomości – choć nieprecyzyjne – nie stanowi zaprzeczenia obowiązującego wówczas stanu prawnego, dlatego nie można było więc zgodzić się z twierdzeniami, iż było ono obarczone wadą powodującą jego nieważność.
Końcowo, należy wskazać, że Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 1934/16 powołanego przez Ministra, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że rozstrzygnięcie zapadłe co do jednej z nieruchomości objętej orzeczeniem nacjonalizacyjnym jest wiążące w stosunku do innych nieruchomości objętych tym samym orzeczeniem. Okoliczności przejęcia na własność państwa poszczególnych nieruchomości należy badać indywidualnie.
Tym samym zarzut naruszenia art. 170 p.p.s.a. podniesiony w uzasadnieniu skargi należy uznać za chybiony.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.