I SA/Wa 1844/16

I SA/Wa 1844/16 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2017-01-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2016-11-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Elżbieta Sobielarska /sprawozdawca/
Jolanta Dargas
Symbol z opisem
6299 Inne o symbolu podstawowym 629
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 1213/17 - Wyrok NSA z 2019-03-15
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku M. D. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 r., znak: [...], przejmującego na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskie położone we wsi [...], w części będącej w dacie przejęcia własnością P. D., a wydanego na podstawie przepisów dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz. U. Nr 46, poz. 339) oraz na podstawie przepisów dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr 59, poz. 318) decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] umorzył postępowanie administracyjne.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. nr: [...] Wojewoda [...] orzekł o odmowie wszczęcia postępowania z ww. wniosku.
Na skutek zażalenia M. D. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. nr: [...] uchylił ww. postanowienie.
Ponownie rozpatrując wniosek Wojewoda wskazał, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z dnia [...] października 1956 r. znak: [...] uznało, że we wsi [...], gromada [...], powiat [...] przeszły względnie przejęte zostały na własność Państwa grunty i zagrody pozostałe po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz grunty nieznajdujące się we faktycznym władaniu właścicieli przesiedlonych na Ziemie Zachodnie lub niewiadomych z miejsca pobytu o ogólnym obszarze [...] ha.
Wojewoda w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejowego w [...] z [...] maja 2013 r. spadek po P. D., zmarłym [...] stycznia 1963 r. w [...], ostatnio stale zamieszkałym w [...], na podstawie testamentu allograficznego z [...] stycznia 1963 r. nabył B. D. w całości, natomiast spadek po B. D. zmarłym [...] czerwca 1991 r. w [...], ostatnio stale zamieszkałym w [...], na podstawie testamentu allograficznego z [...] czerwca 1991 r. nabył M. D.
Organ wskazał, przy tym, że skarżący wyjaśnił, iż w załączonym do wniosku "postanowieniu spadkowym został wskazany P. D., który jednakże jest tożsamy z P. D., będącym właścicielem nieruchomości objętych niniejszym postępowaniem. P. D. był bowiem dziadkiem M. D., a ojcem jego ojca B. D. Nazwisko D. zostało bowiem w przeszłości błędnie wpisane w rożnych dokumentach urzędowych, jednakże nie zmienia to faktu, że P. D. jest tożsamy z P. D. Okoliczność ta znajduje w pełni potwierdzenie w postanowieniu z [...] czerwca 1964 r. Sądu Powiatowego w [...] Wydział I Cywilny, sygn. akt [...] dotyczącym sprostowania aktu urodzenia ojca Wnioskodawcy B. D., któremu błędnie wpisano nazwisko D. jak też błędnie wpisano w tym akcie urodzenia nazwisko jego rodziców [...], zamiast [...].
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie natomiast z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stronami postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji są strony postępowania zakończonego weryfikowaną w tym trybie decyzją administracyjną bądź następcy prawni tych osób, a także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (zob. Wyrok NSA z 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995, nr 1, poz. 32). Definicja strony zawarta w art. 28 k.p.a. odwołuje się do terminu interesu prawnego. Oznacza to, że interes, jakim powinien legitymować się i podmiot chcący występować jako strona postępowania administracyjnego musi mieć charakter prawny. Zatem musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwości wydania przez organ decyzji lub podjęcia czynności. Dodatkowo wykazać należy, że interes ten musi mieć charakter realny w danej dacie (Wyrok WSA w Warszawie z 15 grudnia 2004 r., sygn. akt III SA/Wa 373/04, LEX nr 176658).
Zdaniem organu I instancji posiadanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu powszechnie obowiązującego prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (art. 28 k.p.a.). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (Wyrok NSA w Warszawie z 27 września 1999 r., IV SA 1285/98, LEX nr 47898).
Mając powyższe na uwadze organ wskazał, iż wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zależy od uprzedniej kontroli przez organ, czy zachodzą formalnoprawne przesłanki warunkujące jego dopuszczalność. Należy do nich w pierwszej kolejności ustalenie, czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 k.p.a.. W przypadku uznania, że wnioskodawca nie jest legitymowany do skutecznego zgłoszenia żądania stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, właściwy organ obligowany jest wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61 a § 1 k.p.a.), zaś postępowanie wszczęte z wniosku takiej osoby - obligowany jest umorzyć (art. 105 § 1 k.p.a.).
Wojewoda wskazał, że kontrolowane orzeczenie z dnia [...] października 1956 r. enumeratywnie wymienia nazwiska osób, których nieruchomości zostały tym orzeczeniem przejęte na rzecz Państwa. W jego ocenie, konstrukcja orzeczenia pozwala na stwierdzenie, że lista osób w nim wymienionych stanowiła listę zamkniętą. Organ wydający to orzeczenie enumeratywnie wymienił nazwiska osób, których nieruchomości zostały przejęte przypisując im poszczególne numery porządkowe. Wśród wymienionych nazwisk nie ma nazwiska P. D. W związku z powyższym Wojewoda uznał, że nie może domniemywać, że tym orzeczeniem zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości należące do P. D.
Ponadto Wojewoda wskazał, że z uwierzytelnionej kserokopii wykazu hipotecznego [...] gminy katastralnej [...] ustalono, że nieruchomości objęte przedmiotowym wykazem stanowiły współwłasność P. D. syna J., E. z R. D. i J. D. syna J. Nieruchomości objęte wykazami hipotecznymi [...] oraz [...] gminy katastralnej [...] były własnością P. D., syna J. W treści wykazów hipotecznych nie ma żadnej informacji, że nieruchomości zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa kwestionowanym orzeczeniem. Co więcej, w ogóle nie ma informacji, iż nieruchomości te zostały przejęte. P. D. został wymieniony jako właściciel nieruchomości objętych wykazem hipotecznym [...] i współwłaściciel nieruchomości objętych wykazem hipotecznym [...] również w Pomocniczym rejestrze klasyfikacyjnym starego stanu posiadania gromady [...]). znak: [...]. Organ wskazał, że w tym dokumencie także brak jest informacji, iż nieruchomości te zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa. Przy nazwisku P. D. widnieje jedynie. adnotacja: wysiedlony akcją " W".
Organ wskazał także, że M. D. wraz z wnioskiem z 6 lutego 2014 r. przedłożył m.in. wykaz zmian gruntowych dla nieruchomości objętych lwh [...] gminy katastralnej [...], wykonany przez geodetę uprawnionego K. D.. Zgodnie z tym wykazem, parcela pgr [...] weszła do działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. Parcela [...] weszła do działki nr [...]. Parcele [...] i [...] weszły do działki nr [...]. Parcela [...] weszła do działek nr [...],[...] i [...]. Parcela budowlana [...] weszła do działek nr [...] i [...]. Parcela [...] weszła do działek nr [...] i [...] . Parcela [...] weszła do działek nr [...]. Parcela [...] utworzyła działkę nr [...]. Parcele [...] i [...] weszły do działki nr [...] Działka nr [...] objęta jest księgą wieczystą [...] Działka nr [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...] . Działka nr [...] objęta jest księga wieczystą [...]. Działka ewidencyjna nr [...] objęta jest księgą wieczystą [...] . Działki nr [...] i [...] objęte są księgą wieczystą nr [...]. Działka nr [...] objęta jest księga wieczystą [...]. Działka nr [...] objęta jest księgą wieczystą [...] . Działka nr [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...]. Działka nr [...] objęta jest księgą wieczysta [...]. Działki nr [...] oraz [...] objęte są księgą wieczystą nr [...] . Działka ewidencyjna nr [...] objęta jest księga wieczystą nr [...]. Działka ewidencyjna nr [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...] Działka nr [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...]. W uwagach do wykazu wskazano, m.in. że księgi gruntowe gminy katastralnej [...] utraciły moc prawną i zostały zamknięte na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z [...] kwietnia 1964 r. [...]. Po przeprowadzonej regulacji i założeniu II-go etapu ewidencji gruntów oznaczenia dotychczasowych parcel stały się nieaktualne i zastąpiono je nowymi działkami ewidencyjnymi.
Organ zaznaczył również, że do akt sprawy został przedłożony także dokument wykonany przez geodetę uprawnionego K. D. tj. badanie hipoteki - do wykazu zmian gruntowych dla Iwh [...]. W piśmie z 16 września 2014 r. M. D. wskazał okoliczności, które jego zdaniem świadczą o tym, że nieruchomości położone w miejscowości [...] należące w przeszłości do P. D. zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia z dnia [...] października 1956 r. pomimo tego, że P. D. nie został z imienia i nazwiska wymieniony w tym orzeczeniu. Powołał m.in. że podstawą założenia księgi wieczystej nr [...], w której ujawniono własność Skarbu Państwa jest orzeczenie z dnia [...] października 1956 r., a w księdze tej znajduje się oryginał rzeczonego orzeczenia z dnia [...] października 1956 r.
Wojewoda wskazał, że dokonał analizy akt sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...] z pozwu M. D. przeciwko Nadleśnictwo [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W pozwie z 19 września 2013 r. wniesiono o:
1) uzgodnienie z rzeczywistym stanem prawnym treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] Wydział V Ksiąg Wieczystych, w której w dziele II jako właściciel wpisany jest Pozwany poprzez:
a) podział działki ewidencyjnej nr [...] położonej w [...] na nową działkę, która konfiguracją powierzchnią odpowiadać będzie dawnej parceli gruntowej nr [...] o powierzchni [...] oraz odłączenie z księgi wieczystej nr [...] działki powstałej z podziału działki ewidencyjnej nr [...] i założenie nowej księgi wieczystej dla tej działki;
b) podział działki ewidencyjnej nr [...] położonej w [...] na nową działkę, która konfiguracją i powierzchnią odpowiadać będzie dawnej parceli gruntowej nr [...] o powierzchni [...] ha oraz odłączenie z księgi wieczystej nr [...] działki powstałej z podziału działki ewidencyjnej nr [...] założenie nowej księgi wieczystej dla tej działki;
c) odłączenie z księgi wieczystej nr [...] działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] o powierzchni [...] ha położonej w [...], która powstała z dawnej parceli gruntowej nr [...] o powierzchni [...] i założenie nowej księgi wieczystej dla tej działki;
d) wpisanie w dziale II nowo założonej księgi wieczystej dla nieruchomości, o których mowa w pkt. 1 do 3 jako właściciela M. D. w całości.
2) Uzgodnienie z rzeczywistym stanem prawnym treści księgi wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowym [...] Wydział V Ksiąg Wieczystych, w której w dziale II jako właściciel wpisany jest Pozwany poprzez:
a) podział działki ewidencyjnej n [...] położonej w [...] na nowe działki, która konfiguracją i powierzchnią odpowiadać będą dawnej parceli gruntowej nr [...] o powierzchni [...] ha i dawnej parceli gruntowej nr [...] o powierzchni [...] ha oraz odłączenie z księgi wieczystej nr [...] działek powstałych z podziału działki ewidencyjnej nr [...] i założenie nowej księgi wieczystej dla tych działek;
b) podział działki ewidencyjnej nr [...] położonej w [...] na nową działkę, która konfiguracją i powierzchnią odpowiadać będą dawnej części parceli gruntowej nr [...] o powierzchni [...] ha oraz odłączenie z księgi wieczystej nr [...] działki powstałej z podziału działki ewidencyjne nr [...] i założenie nowej księgi wieczystej dla tej działki
3) wpisanie w dziale II nowo założonej księgi wieczystej dla nieruchomości, o których mowa w pkt. 1 do 2, jako właścicieli M. D. w 3/5 części I Pozwanego w 2/5 części.
W uzasadnieniu pozwu wskazano, iż przejecie nieruchomości będących własnością poprzednika prawnego powoda nastąpiło bez podstawy prawnej, gdyż P. D. nie został wymieniony w orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości [...] na podstawie którego to orzeczenia Skarb Państwa uzyskał wpis prawa własności i władanie nieruchomościami będącymi własnością poprzednika prawnego powoda. Na uzasadnienie powyższego wskazano, iż w przedmiotowym orzeczeniu z dnia [...] października 1956 r. brak jest bowiem wymienionego nazwiska P. D., jako osoby, której mienie zostaje przejęte na podstawie przedmiotowego orzeczenia. Podniesiono, iż: "parcele gruntowe pgr [...] będące własnością poprzednika prawnego powoda zostały przejęte przez Pozwanego bez podstawy prawnej, gdyż orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości [...] , powiat [...], nie wymienia P. D., a więc nie mogło ono stanowić podstawy prawnej pozbawienia go prawa własności nieruchomości będących przedmiotem postępowania sądowego na rzecz Skarbu Państwa".
Wojewoda wskazał, że z wyroku z [...] marca 2014 r. sygn. akt: [...] Sąd Rejonowy w [...] uzgodnił treść księgi wieczystej KW [...] z rzeczywistym stanem w ten sposób, że z księgi tej nakazał odłączyć: działkę [...] o pow. [...] ha położoną w [...] ; działkę [...] o pow. [...] ha położoną w[...] powstałą z podziału działki [...] zgodnie z mapą do celów prawnych sporządzoną przez geodetę uprawnionego M. P. wpisaną do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] pod nr [...] przy czym działka [...] powstała z podziału działki [...] zgodnie z operatem złożonym w zasobie PODGiK w [...] pod nr [...]; działkę [...] o pow. [...] ha położoną w [...] powstałą z podziału działki [...] zgodnie z mapą do celów prawnych sporządzoną przez geodetę uprawnionego M. P. wpisaną do zasobu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] pod nr [...] i nakazał założyć dla nich nową księgę wieczystą, w dziale II której wpisać jako właściciela M. D. w miejsce Nadleśnictwo [...]. Ponadto uzgodnił treść księgi wieczystej KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że z księgi tej nakazał odłączyć działkę [...] o pow. [...] ha położoną w [...] powstałą z podziału działki [...] oraz działkę [...] o pow. [...] ha powstała z podziału działki [...] zgodnie z mapami do celów prawnych sporządzonymi przez geodetę uprawnionego M. P. wpisanymi do zasobu PODGiK w [...] pod nr [...] i nakazał założyć dla nich nową księgę wieczystą, w dziale II której wpisać jako współwłaścicieli M. D. w 3/5 części i Skarb Państwa - PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo[...] w 2/5 części.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał iż: "w odniesieniu do działek stanowiących przedmiot postępowania z uwagi na fakt nieobjęcia decyzją wydaną na podstawie dekretu z 5 września 1947 r. i dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. gruntów należących do P. D. ([...]), Skarb Państwa nie może skutecznie powoływać się na prawo własności. Dodatkowo stwierdzono, że nieruchomości objęte wnioskiem zostały już wcześniej uznane za własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 r. wydanej na podstawie dekretu z 5 września 1947 r. i dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. Nastąpiło to jednak bez podstawy prawnej, bowiem zarówno kwestionowane orzeczenie z dnia [...] października 1956 r., jak i inne orzeczenia na podstawie których wpisano prawo własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie wymieniają gruntów należących wówczas do P. D. ([...]) objętego akcją przesiedleńczą, bez względu na to, czy został przesiedlony na ziemie zachodnie, czy do byłego ZSRR.
Organ wskazał, że w powoływanym wyroku stwierdzono, że zawładnięcie przez Państwo nieruchomościami będącymi przedmiotem postępowania, należącymi do poprzedników prawnych powoda, stanowiło wykorzystanie władczej pozycji Państwa. Tym samym Sąd stwierdził, iż uznanie, że nieruchomości stanowiące własność P. D. zostały przejęte na mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] października 1956 r. jest bezpodstawne, dlatego, że kwestionowane orzeczenie nie wymienia nieruchomości do niego należących. W powołanym wyżej wyroku Sąd stwierdził ponadto, iż nieruchomości oznaczone jako parcele kat. [...] , objęte lwh[...] gm. kat. [...] oraz jako pgr [...] objęte [...] gm. kat. [...] stanowiące uprzednio własność P. D., zostały przejęte na rzecz Państwa bez podstawy prawnej. Należy przy tym wskazać, iż powołanymi wyżej wykazami hipotecznymi były objęte także inne parcele katastralne. W pozwie z 19 września 2013 r. M. D. wskazał, iż nieruchomości stanowiące własność P. D. były przejęte bez podstawy prawnej natomiast we wniosku z 6 lutego 2014 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] października 1956 r. wskazał, iż Skarb Państwa na mocy tego orzeczenia przejął nieruchomości stanowiące uprzednio własność P. D. Zebrana w sprawie dokumentacja potwierdza jedynie, iż nieruchomości, które uprzednio stanowiły własność P. D. stanowią aktualnie własność osób fizycznych, Gminy [...], Skarbu Państwa w tym m.in. w zarządzie Nadleśnictwa [...]. W ocenie Wojewody, nie stanowi ona potwierdzenia, iż nieruchomości będące własnością ww. osoby zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa kwestionowanym orzeczeniem, co znalazło potwierdzenie w cytowanym wyroku, gdzie wskazano, iż nieruchomości P. D. zostały przejęte bez podstawy prawnej. Zatem, skoro Sąd wieczystoksięgowy, pomimo, że przy księgach wieczystych obejmujących nieruchomości, które uprzednio stanowiły własność P. D. znajduje się kwestionowane orzeczenie a Skarb Państwa powołując się na nie uznany został za ich właściciela, stwierdził, iż nieruchomości te zostały przejęte bez podstawy prawnej, to nieruchomości te nie mogły zostać przejęte kwestionowanym orzeczeniem. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do stwierdzenia zaistnienia kuriozalnej sytuacji, w której Skarb Państwa dwa razy stałby się właścicielem tych samych nieruchomości, raz bez podstawy prawnej a raz na podstawie ww. orzeczenia
Wojewoda wskazał, że nie uznał zatem za udowodnione, że orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 r. zostały przejęte nieruchomości stanowiące własność P. D. W jego ocenie, w powołanym wyroku Sąd uznał, że przejęcie części nieruchomości stanowiącej własność P. D. nastąpiło bez podstawy prawnej, pomimo, iż Skarb Państwa został uznany jako właściciel nieruchomości na podstawie kwestionowanego orzeczenia, to należy stwierdzić, iż także pozostałe (nie objęte powództwem) nieruchomości stanowiące własność P. D. przejęte zostały przez Skarb Państwa bez podstawy prawnej. Tym samym, w ocenie organu nadzoru, nie jest zasadne występowanie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu nieruchomości w części, której ono nie zawiera, nawet jeżeli na jego podstawie ujawniono zmiany w zakresie prawa własności tych nieruchomości. Według organu orzekającego właśnie dla takich sytuacji, w których na podstawie kwestionowanego orzeczenia nastąpiły zmiany własnościowe odnośnie nieruchomości (w tym wypadku należących do P. D.), a unieważnienie tych zmian nie może nastąpić na drodze administracyjnej w trybie art. 156 k.p.a (nie jest bowiem możliwe stwierdzenie nieważności orzeczenia w części, której to orzeczenie nie zawiera) ustawodawca przewidział instytucję uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie z art. 10 § 1 Ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności na drodze postępowania cywilnego przed właściwym sądem rejonowym, w którym znajduje się konkretna księga wieczystej. Powstałych w wyniku przejęcia nieruchomości w gromadzie [...] niezgodności odnośnie stanu prawnego nieruchomości nie można "usunąć" w toku postępowania administracyjnego w trybie art. 156 k.p.a.
Reasumując organ zaznaczył, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie odnaleziono dokumentów potwierdzających, iż kwestionowane orzeczenie stanowiło podstawę pozbawienia P. D. nieruchomości położonych w gromadzie [...]. Organ zaznaczył przy tym, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie art. 156 k.p.a. nie ma możliwości skonstruowania sentencji decyzji odnoszącej się do części kwestionowanej decyzji, której ta decyzja nie zawiera. Organ orzekający nie może badać, czy w orzeczeniu prawidłowo wpisano nazwiska osób, których nieruchomości zostały przejęte oraz czy omyłkowo nie zostały wpisane nazwiska osób, którym nieruchomości nie przejęto. Przedmiotem badania może być jedynie to, co wprost z treści orzeczenia wynika. Spadkobierca P. D. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] października 1956 r. w części dotyczącej P. D. a zatem w części, której to orzeczenie nie zawiera. Nazwisko P. D. nie zostało bowiem wymienione w przedmiotowym orzeczeniu. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] wydając kwestionowane orzeczenie w jego treści w żaden sposób nie określiło również nieruchomości, które należały do P. D.. Zatem, nie można domniemywać, iż tym orzeczeniem zostały przejęte nieruchomości stanowiące jego własność. Tym samym P. D. nie był stroną postępowania zakończonego weryfikowaną decyzją administracyjną, zatem zarówno on, a obecnie jego spadkobierca nie posiada przymiotu strony postępowania o stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji. Jednocześnie, wnioskodawca nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających, iż posiada interes prawny bądź obowiązek, o którym rozstrzygnąć należy przez wydanie decyzji administracyjnej w sprawie o stwierdzenie nieważności niniejszego orzeczenia w części dotyczącej P. D.
Podsumowując Wojewoda wskazał, że jeśli wystąpiła przeszkoda do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż z żądaniem jego wszczęcia wystąpił podmiot nie będący stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., a postępowanie zostało wszczęte, właściwy organ powinien wydać decyzję w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.. Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Na skutek odwołania M. D. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji. Dodatkowo Minister wskazał, że zgodnie z art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to nakaz przyjmowania przez podmioty wymienione w art. 365 § 1 K.p.c., że w objętej orzeczeniem sytuacji faktycznej stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji wiążącego orzeczenia. Związanie prawomocnym wyrokiem rozciąga się także na motywy wyroku w takim zakresie, w jakim stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu tj. w jakim indywidualizują one sentencję jako rozstrzygnięcie o przedmiocie sporu i w jakim określają one istotę danego stosunku prawnego. Chodzi przede wszystkim o elementy uzasadnienia dotyczące rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, w których sąd wypowiada się w sposób stanowczy o żądaniu. Innymi słowy z art. 365 § 1 K.p.c. wynika zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią, a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie powtórnego postępowania dowodowego.
W związku z tym, w ocenie Ministra, należy uznać, że prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...] jest wiążący dla organów administracji w sprawie żądania zbadania legalności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 r. Skoro Sąd powszechny uznał, że rozstrzygnięcie to nie wymienia gruntów należących wówczas do P. D., a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że prawo własności jego gruntów przeszło na własność Skarbu Państwa na podstawie tego orzeczenia, to oczywisty jest brak podstaw do przeprowadzenia postępowania nadzorczego z wniosku M. D. - następcy prawnego P. D. - obejmującego ww. orzeczenie
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. D.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie art. 28 w związku z art. 157 § 2 k.p.a. poprzez błędnie uznanie:
że skarżący będący następcą prawnym P. D. pozbawionego własności nieruchomości położonej w miejscowości [...] na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 r., nie posiada interesu prawnego i uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności tego orzeczenia, w części będącej w dacie przejęcia własnością P. D.;
że Wojewoda prawidłowo ustalił, że skoro poprzednik prawny skarżącego P. D. nie został wymieniony z imienia i nazwiska w ww. to nie była stroną postępowania administracyjnego w którym wydano to orzeczenie, w sytuacji gdy pomimo niewymienienia P. D. z imienia i nazwiska w tym orzeczeniu był on adresatem tego orzeczenia i odnosiło ono bezpośredni skutek do jego praw i obowiązków, z uwagi na fakt pozbawienia go tym orzeczeniem prawa własności nieruchomości położonych w miejscowości [...] na rzecz Skarbu Państwa.
2) naruszenie art. 7, 8, 77, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:
a) lakoniczne stwierdzenie, że bezzasadnym było badanie wpisów w księgach wieczystych przez organ I instancji odnośnie nieruchomości należących uprzednio do P. D. w miejscowości [...], skoro wpisy w tych księgach wieczystych na rzecz Skarbu Państwa były bezprawne pomimo tego, że nastąpiły na podstawie skarżonego orzeczenia;
b) bezzasadny brak odniesienia się do zarzutów Skarżącego odnośnie nieprzeprowadzenia przez organ I instancji postępowania dowodowego w zakresie wniosków dowodowych zgłoszonych przez Skarżącego we wniosku oraz w piśmie z dnia 16 września 2014 r. z których to dowody z dokumentów jednoznacznie potwierdzają fakt przejęcia nieruchomości P. D. w miejscowości [...] na własność Skarbu Państwa na podstawie ww. orzeczenia, pomimo tego, iż P. D. nie został wymieniony z imienia i nazwiska w tym orzeczeniu;
c) błędne przyjęcie, iż konstrukcja ww. orzeczenia wskazuje, że katalog wymienionych w orzeczeniu osób jest katalogiem zamkniętym i orzeczenie nie dotyczy osób nie wymienionych w tym orzeczeniu, gdy z uzasadnienia rzeczonego orzeczenia wprost wynika, cyt. "Gromada [...] postała objęta akcją przesiedleńczą do ZSRR i akcją przesiedleńczą na Ziemie Zachodnie. Pozostała jedynie w gromadnie nieznaczna ilość rodzin, co przy trudnościach związanych z ustaleniem rzeczywistego stanu stosunków prawnych, dotyczących gruntów osób nieobecnych, nadto biorąc pod uwagę przewagę tych stosunków należało ustalić przy udziale osób obecnych oraz przyjąć, że reszta gruntów bez konkretnego oznaczenia stosunków dotyczących każdej parceli z osobna, a ogólnie wg powierzchni należy do osób przesiedlonych do ZSRR, do osób przesiedlonych na Ziemie Zachodnie, nie zamieszkałych w gromadzie i niewiadomych z miejsca pobytu.", a więc orzeczenie dotyczy także nieruchomości osób niewymienionych w orzeczeniu z powodów podanych w uzasadnieniu orzeczenia;
d) błędne przyjęcie, iż skarżący nie udowodnił tego, że posiada przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ww;
e) bezzasadne pominięcia przy rozpatrywaniu odwołania odnośnie tego czy P. D. został pozbawiony własności nieruchomości na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 r., znak: [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości [...], powiat [...], które nie wymienia z imienia i nazwiska P. D. zawnioskowanych do przeprowadzenia przez Skarżącego przy piśmie z dnia 16 września 2014 r. dowodów z dokumentów (zapisów w księgach wieczystych nr [...]) z których jednoznacznie wynika, iż niewymienienia z imienia i nazwiska P. D. w rzeczonym orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 r., znak: [...] została on pozbawiony własności nieruchomości położonych w miejscowości [...];
f) bezzasadny brak odniesienia się do przedstawionego przez Skarżącego dowodu z dokumentu w postaci badania hipoteki - do wykazu zwiany gruntowych dla [...] oraz dokumentu w postaci Pomocniczego rejestru klasyfikacyjnego starego stanu posiadani gromady [...] w części dotyczącej P. D., sporządzonych przez uprawnionego geodetę K. D.;
g) błędne uznanie, iż organ I instancji nie musiał przeprowadzać dowodów zawnioskowanych przez Skarżącego przy piśmie z dnia 16 września 2014 t. (tj. dowodów z dokumentów znajdujących się we wskazanych księgach wieczystych nr [...]), w sytuacji gdy we wskazanych księgach założonych pierwotnie na rzecz Skarbu Państwa znajdowały się działki ewidencyjne powstałe z parcel gruntowych należących uprzednio do poprzednika prawnego Skarżącego P. D., a które to księgi wieczyste zostały założone na podstawie kwestionowanego orzeczenia PPRN w [...] z dnia [...] października 1956 r., co jednoznacznie wskazuje, że zostały one tym orzeczeniem przejęte na własność Skarbu Państwa;
h) braku odniesienia się do tego, iż w księgach wieczystych ([...]) wpisany został jako właściciel Skarb Państwa na podstawie kwestionowanego orzeczenia PPRN w [...] z dnia [...] października 1956 r., w sytuacji gdy logicznym jest, że skoro podstawą założenia tych ksiąg wieczystych było kwestionowane orzeczenie PPRN w [...] z dnia [...] października 1956 r. to nieruchomości objęte tymi księgami (w tym nieruchomości utworzone z parcel gruntowych stanowiących własność P. D.) zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie tego orzeczenia, gdyż w przeciwnym razie nie zostałaby na te nieruchomości założona księga wieczysta i nie zostałby w nich ujęty jako właściciel Skarb Państwa;
i) oparcie skarżonej decyzji wyłącznie na motywach zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego [...] Wydział I Cywilny z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...] z których ma wynikać, że należącego do P. D. w miejscowości [...] nieruchomości nie zostały przejęte na własność Skarbu Państwa kwestionowanym orzeczeniem PPRN w [...] z dnia [...] października 1956 r., j) błędne uznanie, iż organ administracji związany jest na podstawie art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego motywami zawartymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku sądu powszechnego z których ma wynikać, że należące do P. D. w miejscowości [...] nieruchomości nie zostały przejęte na własność Skarbu Państwa kwestionowanym orzeczeniem PPRN w [...] z dnia [...] października 1956 r.
W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w całości.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w prawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.
Przedmiotem kontroli dokonanej przez Sąd była decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] października 1956 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] o przejęciu nieruchomości na własność Państwa. Przepis ten stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Z poglądów prezentowanych zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych, które skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela, wynika, że bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. Wszczęcie postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy zgodnie z przepisami prawa administracja publiczna może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, oparte jest na zasadzie skargowości. Wymaga to wniosku strony – osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania (zob. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r. o sygn. akt OPS 16/98, ONSA 1999, Nr 4, poz. 119; wyrok NSA z dnia 24 maja 2001 r., IV SA 599/99).
Kwestią stanowiącą podstawę do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest dokonanie oceny, czy organ w sposób prawidłowy ustalił, że M. D. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny wynika z powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego, których zastosowanie wobec konkretnego podmiotu prawa może mieć wpływ na jego sytuacje prawną.
Legitymację do żądania wszczęcia postępowania na wniosek ma podmiot, który twierdzi, że decyzja wadliwa dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku (art. 28 k.p.a.). Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r. sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995, nr 1, poz. 32).
Przedmiotowa sprawa została zainicjowana wnioskiem M. D. z dnia 6 lutego 2014 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] dnia [...] października 1956 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości [...] , powiat [...] .
Orzeczenie to wydane zostało na podstawie art. 1 i 3 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R., przepisów rozporządzenia Ministra Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. oraz art. 1, art. 2 i art. 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających we faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego dekretu, przejście nieruchomości ziemskich na własność Państwa i datę tego przejścia stwierdzały powiatowe władze administracji ogólnej, zaś procedura wydawania tych orzeczeń uregulowana została w rozporządzeniu Ministra Skarbu i Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 15 lipca 1948 r. (ust. 2). Rozporządzenie to w § 1 stanowiło, że przy orzekaniu o przejściu na własność Państwa mienia osób przesiedlonych do Z.S.R.R. mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 15 lipca 1948 r. orzeczenie o przejęciu (które mogło obejmować mienie jednej lub więcej osób) winno określać:
a) imię i nazwisko osoby przesiedlonej,
b) określenie rodzaju mienia wraz z jego przynależnościami oraz miejsce jego położenia, a przy nieruchomościach, które mają urządzone księgi wieczyste, oraz przy wierzytelnościach i innych prawach majątkowych, wpisanych do księgi wieczystej – również określenie tego mienia według księgi wieczystej; przy wierzytelnościach i innych prawach majątkowych nie wpisanych do księgi wieczystej należy podać imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania osoby zobowiązanej,
c) datę przejścia mienia na własność Państwa; za datę tę przyjmuję się chwilę faktycznego opuszczenia granic Państwa Polskiego, a jeżeli chwila ta nie jest znana – datę sporządzenia opisu mienia przez władze przesiedleńcze; (...).
Z kolei dekret z dnia 27 lipca 1949 r. w art. 1 ust. 1 przewidywał możliwość przejęcia nieruchomości ziemskich położonych na wymienionych w nim terenach wówczas, gdy nie pozostawały we faktycznym władaniu właścicieli.
Z treści orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] października 1956 r. wynika, że dotyczy ono gruntów we wsi [...] o ogólnym obszarze [...] ha wg ogólnego i powierzchniowego oznaczenia tych gruntów, tudzież wg szczegółowego oznaczenia reszty gruntów tej wsi w rejestrze przed regulacją starego stanu posiadania.
W osnowie orzeczenia wymieniono w pkt 1 osoby przesiedlone do ZSRR i ich zagrody – 79 osób oraz osoby objęte akcją przesiedlenia na Ziemie Zachodnie z powodu opuszczenia gospodarstwa i przebywania w nieznanym miejscu pobytu oraz ich zagrody – 111 osób.
W pkt 2 orzeczenia uznano, że w gromadzie [...] przeszły z dniem 1 lipca 1945 r. na własność Państwa grunty i zagrody uznane wyżej pkt 1a jako należące na prawie własności do osób przesiedlonych do ZSRR, a w pkt 3 orzeczono o przejęciu na podstawie art. 1, 2 i 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. na własność Państwa grunty i zagrody uznane wyżej o ile one należą na prawie własności do osób wymienionych pod 1b orzeczenia.
Wskazać należy, że choć przejęcie mienia w trybie dekretu z dnia 5 września 1947 r. następowało z mocy prawa, to jednak do potwierdzenia tego faktu wymagane było wydanie stosownego orzeczenia (art. 3 ust. 1). Z kolei przejmowanie mienia w trybie dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. następowało nie z mocy prawa, ale wyłącznie na podstawie decyzji administracyjnych (art. 3 ust. 1 ).
Z kontrolowanego w trybie nadzoru orzeczenia, w ocenie Sądu wynika, że zawiera on katalog zamknięty osób, których nieruchomości na jego podstawie zostały przejęte. Wśród wymienionych w nim osób nie ma P. D. Orzeczenie nie wymienia także gruntów należących wówczas do P. D. Oceny kwestionowanego orzeczenia dokonywał już Sąd Rejonowy w [...] w sprawie o sygn. akt [...], który w prawomocnym wyroku z dnia [...] marca 2014 r. uzgadniającym treść księgi wieczystej KW [...] z rzeczywistym stanem prawnym w odniesieniu do działek stanowiących uprzednio własność P. D. wpisał w miejsce Skarbu Państwa PGL Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] jako właściciela M. D.. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że orzeczenie z [...] października 1956 r. nie wymienia gruntów należących wówczas do P. D., zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że prawo własności odnośnie nieruchomości objętej żądaniem (z uwagi ma fakt nie objęcia ich decyzją wydaną na podstawie dekretu z dnia 27.07.1949 r.) przed wymianą przysługiwało Skarbowi Państwa. Ponadto Sąd wskazał, że powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie jest roszczeniem z tytułu utraty własności, bowiem zmierza do wykazania, że osoba, która go wytacza własności nie utraciła, a ujawnienie kogoś innego jako właściciela nastąpiło w sposób niezgodny z prawem. Sąd wskazał również powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2005 r., III CK 565/04, że przy rozpoznawaniu powództwa z art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece sąd nie jest uprawniony do badania ważności decyzji administracyjnej, jednakże ma obowiązek badania rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości, dla której jest prowadzona księga wieczysta i oceny skuteczności zdarzenia cywilnoprawnego, z którego wywodzi się prawo. Jeżeli zdarzeniem tym jest decyzja administracyjna, wówczas obowiązkiem sądu jest rozważenie dla potrzeb postępowania cywilnego, czy istotnie zdarzenie takie wprowadziło, czy też nie dokonało zmiany prawa własności konkretnej nieruchomości.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd rozstrzygając sprawę o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym uznał, że orzeczenie z [...] października 1956 r. nie stanowiło podstawy do przyjęcia, że prawo własności nieruchomości należących do P. D. przysługiwało Skarbowi Państwa.
Jednocześnie w powołanym wyroku stwierdzono, że zawładnięcie przez Państwo nieruchomościami będącymi przedmiotem postępowania, należącymi do poprzedników prawnych powoda, stanowiło wykorzystanie władczej pozycji Państwa.
Tym samym Sąd stwierdził, iż uznanie, że nieruchomości stanowiące własność P. D. zostały przejęte na mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z [...] października 1956 r. [...] jest bezpodstawne, dlatego, że kwestionowane orzeczenie nie wymienia nieruchomości do niego należących.
W powołanym wyżej wyroku sąd stwierdził, iż nieruchomości oznaczone jako parcele [...] oraz jako [...] stanowiące uprzednio własność P. D. zostały przejęte na rzecz Państwa bez podstawy prawnej. Powołanymi wyżej wykazami hipotecznymi były objęte także inne parcele katastralne.
Sąd podziela w pełni stanowisko organu, że zgodnie z art. 365 § 1 ustawy Kodeks postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Oznacza to nakaz przyjmowania przez podmioty wymienione w art. 365 § 1 k.p.c., że w objętej orzeczeniem sytuacji faktycznej stan prawny przedstawia się tak, jak to wynika z sentencji wiążącego orzeczenia.
Związanie prawomocnym wyrokiem rozciąga się także na motywy wyroku w takim zakresie, w jakim stanowią one konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne dla wyjaśnienia jego zakresu tj. w jakim indywidualizują one sentencję jako rozstrzygnięcie o przedmiocie sporu i w jakim określają one istotę danego stosunku prawnego. Chodzi przede wszystkim o elementy uzasadnienia dotyczące rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, w których sąd wypowiada się w sposób stanowczy o żądaniu. Określony w art. 365 § 1 k.p.c. zakres oznacza zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią, a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie powtórnego postępowania dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2013 r., II PK 188/12 Legalis nr 1061633).
W związku z powyższym należy uznać, że prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2014 r. sygn. akt [...] wiąże zarówno Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, jak i organy orzekające w niniejszej sprawie. Z uwagi na to, że Sąd ten uznał, że orzeczenie z dnia [...] października 1956 r. nie wymienia gruntów należących wówczas do P. D., a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że prawo własności jej gruntów przeszło na własność Skarbu Państwa na podstawie tego orzeczenia, to organy orzekające prawidłowo umorzyły postępowanie z wniosku M. D. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] października 1956 r. zasadnie uznając, że nie przysługuje mu przymiot strony w tym postępowaniu.
W tej sytuacji zasadnie również organy przyjęły, że zasadnicze znaczenie w niniejszym postępowaniu ma treść orzeczenia kwestionowanego, jak i ww. wyrok sądu powszechnego. Należy dodać, że z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w niniejszej sprawie, a w szczególności z wykazów hipotecznych, pomocniczego rejestru klasyfikacyjnego starego stanu posiadania gromady [...] nie wynika by nieruchomości P. D. przejęte zostały na rzecz Skarbu Państwa na mocy kwestionowanego orzeczenia. Ujawnianie Skarbu Państwa jako właściciela tych nieruchomości w księgach wieczystych na podstawie kwestionowanego orzeczenia pozbawione było podstaw prawnych, co potwierdził Sąd Rejonowy w [...] w wyroku z [...] marca 2014 r. W tej sytuacji zarzuty skargi dotyczące braku wzięcia pod uwagę przez organy orzekające treści wpisów zawartych w tych księgach wieczystych, czy innych dokumentów złożonych przez skarżącego są bezzasadne. Wpisy te dokonywane były bowiem jak wskazano wyżej bezprawnie.
Wywodzenie interesu prawnego przez skarżącego z faktu, że bez stwierdzenia nieważności kwestionowanego orzeczenia bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa pozbawia się go możliwości dochodzenia odszkodowania za utraconą nieruchomość pozostaje bez wpływu na niniejszą sprawę, ponieważ argumentacja ta świadczy ewentualnie o posiadaniu przez skarżącego interesu faktycznego, a nie prawnego, który to interes nie może skutecznie doprowadzić do prowadzenia postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie z wniosku M. D.
Z kolei odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego braku przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie wniosków zgłoszonych przez skarżącego, trzeba podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony (art. 157 § 2 K.p.a), tym samym to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że przysługuje mu interes prawny, w tym wymóg przedłożenia dokumentów mających uzasadnić ten interes. Na marginesie warto zauważyć, że pozbawione logiki jest z jednej strony twierdzenie, że interes prawny skarżącego został wykazany, a z drugiej strony czynienie zarzutu z niepozyskania dokumentów mających potwierdzać ten interes.
Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi, że minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie tożsamej do niniejszej, tj. stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN w [...] z dnia [...] października 1956 r. dotyczącej miejscowości [...], w części dotyczącej nieruchomości należącej do osoby nie wymienionej z imienia i nazwiska w tym orzeczeniu, wydał zupełnie inne rozstrzygnięcie (decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] ) uchylając decyzję Wojewody [...] o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia PPRN w [...] z dnia [...] października 1956 r. odnoszącego się do osoby która nie była wymieniona z imienia i nazwiska w tym orzeczeniu, która to decyzja Ministra została podpisana przez tą samą osobę reprezentującą Ministra w niniejszej sprawie, tj. Z. B., to Sąd zwraca uwagę, ze powyższa decyzja została wydana w innym stanie faktycznym, gdzie nie było wyroku sądu powszechnego dotyczącego przedmiotu sprawy, który wiąże zarówno organy jak i sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Reasumując należy uznać, że rozstrzygnięcia organów orzekających w niniejszej sprawie odpowiadają prawu, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2016, poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.