I SA/Wa 1831/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2007-01-25
NSAAdministracyjneWysokawsa
komunalizacjamienie państwowegminanieruchomośćlasprawo administracyjnepostępowanie administracyjnesąd administracyjny

WSA uchylił decyzje odmawiające stwierdzenia nabycia przez gminę mienia państwowego z mocy prawa, wskazując na potrzebę dokładniejszego ustalenia charakteru nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r.

Gmina L. domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości, która według organów administracji była lasem i nie podlegała komunalizacji. Wojewoda i Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa odmówiły, powołując się na przepisy wyłączające grunty leśne z komunalizacji. Gmina argumentowała, że nieruchomość była działką budowlaną, nabyta przez Skarb Państwa w trybie dekretu o majątkach opuszczonych, a nie jako las. Sąd uchylił decyzje, uznając, że organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego, a kluczowe jest ustalenie charakteru nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r.

Sprawa dotyczyła wniosku Gminy L. o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości położonej w L. Organy administracji, Wojewoda i Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, odmówiły stwierdzenia nabycia, uznając, że nieruchomość stanowiła grunt leśny i jako taka była wyłączona z komunalizacji na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Podstawą tych ustaleń były wypisy z ewidencji gruntów wskazujące na charakter leśny nieruchomości w późniejszych okresach oraz fakt, że była ona w zarządzie Lasów Państwowych. Gmina L. w skardze podniosła, że nieruchomość była działką budowlaną, nabyta przez Skarb Państwa w trybie dekretu o majątkach opuszczonych, a nie jako las, i od dnia nabycia pozostawała we władaniu Urzędu Miejskiego. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając naruszenie prawa. Sąd podkreślił, że kluczowe dla rozstrzygnięcia jest ustalenie stanu faktycznego i prawnego na dzień 27 maja 1990 r. Wskazał, że organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego, opierając się głównie na późniejszych wypisach z ewidencji gruntów, które nie odzwierciedlały stanu z 1990 r., zwłaszcza w kontekście sposobu nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa (dekret o majątkach opuszczonych, a nie dekret o przejęciu lasów). Sąd zwrócił uwagę na potrzebę wyjaśnienia, czy nieruchomość była lasem z powodu sposobu nabycia przez Skarb Państwa, czy też istniały inne okoliczności uniemożliwiające jej komunalizację.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, grunty leśne wchodzące w skład Państwowego Gospodarstwa Leśnego w dniu 27 maja 1990 r. nie podlegały komunalizacji.

Uzasadnienie

Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym definiowała państwowe lasy i grunty leśne jako państwowe gospodarstwo leśne podlegające zwierzchniemu kierownictwu Ministra Leśnictwa, co skutkowało wyłączeniem ich z komunalizacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (22)

Główne

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa.

ustawa komunalizacyjna art. 5 § 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Definicja mienia podlegającego komunalizacji.

ustawa komunalizacyjna art. 11 § 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Wyłączenie z komunalizacji mienia państwowego.

Pomocnicze

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 7 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.

ustawa komunalizacyjna art. 14

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

ustawa o państwowym gospodarstwie leśnym art. 1

Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym

Definicja państwowego gospodarstwa leśnego.

ustawa o państwowym gospodarstwie leśnym art. 6 § 1

Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym

Nadzór nad państwowym gospodarstwem leśnym.

ustawa o państwowym gospodarstwie leśnym art. 17

Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym

ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych art. 2 § 2

Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Definicja gruntów leśnych.

dekret o przejęciu niektórych lasów

Dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa

Przejęcie lasów na własność Skarbu Państwa z mocy prawa.

dekret o przejęciu niektórych lasów

Dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa

Obowiązywał do 1 października 1990 r.

dekret o przejęciu niektórych lasów

Dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa

Nie przewidywał stwierdzenia w formie decyzji administracyjnej.

rozporządzenie wykonawcze do dekretu

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa

Przejmowanie lasów i gruntów leśnych przez Dyrekcję Naczelną Lasów Państwowych.

dekret o przejęciu niektórych lasów

Dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa

Wpis w księdze wieczystej mógł nastąpić na wniosek nawet bez protokołu przejęcia.

dekret o przejęciu niektórych lasów

Dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa

Dotyczył również lasów stanowiących części majątków ziemskich podlegających przepisom dekretu o reformie rolnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość nie stanowiła lasu w rozumieniu przepisów o państwowym gospodarstwie leśnym w dniu 27 maja 1990 r. Nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w trybie dekretu o majątkach opuszczonych, a nie w trybie dekretu o przejęciu lasów. Organy administracji nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego dotyczącego stanu nieruchomości na kluczową datę (27 maja 1990 r.).

Odrzucone argumenty

Nieruchomość stanowiła grunt leśny w dniu 27 maja 1990 r. i jako taka była wyłączona z komunalizacji. Nieruchomość należała do Państwowego Gospodarstwa Leśnego i nie podlegała komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

decydujący dla rozstrzygnięcia sprawy z wniosku o komunalizację mienia jest stan faktyczny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, czyli w dniu 27 maja 1990 r. organy obu instancji orzekające w sprawie nie zebrały i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób materiału dowodowego. powstaje, zatem pytanie, czy sporna nieruchomość nie została przejęta w trybie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa, bo nie stanowiła gruntu leśnego, czy też zachodziły inne okoliczności uniemożliwiające takie przejęcie.

Skład orzekający

Elżbieta Sobielarska

przewodniczący

Elżbieta Lenart

członek

Agnieszka Miernik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie stanu faktycznego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. w sprawach komunalizacyjnych, zwłaszcza gdy nieruchomość była oznaczona jako las, ale nabyta w innym trybie (np. majątki opuszczone). Znaczenie dowodów z okresu przełomowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z komunalizacją mienia państwowego w latach 90. XX wieku i interpretacją przepisów dotyczących lasów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonego zagadnienia komunalizacji mienia państwowego i pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego na konkretną datę, nawet kilkanaście lat po zdarzeniu.

Czy las może stać się działką budowlaną? Sąd wyjaśnia zawiłości komunalizacji mienia.

Dane finansowe

WPS: 440 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1831/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Miernik /sprawozdawca/
Elżbieta Lenart
Elżbieta Sobielarska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Komunalizacja mienia
Sygn. powiązane
I OSK 792/07 - Wyrok NSA z 2008-05-13
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 134  par. 1,  art. 145  par. 1  pkt 1  lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7,  art. 77  par. 1,  art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
art. 5  ust. 1,  art. 11  ust. 1  pkt 1 i  pkt 2,  art. 14
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Irena Wronka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Gminy L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy L. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę L. prawa własności nieruchomości położonej w L. przy [...] w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] (d. KW Nr [...]).
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym sprawy:
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia przez Gminę L. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w L. przy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] (d. KW Nr [...]).
W uzasadnieniu Wojewoda [...] podał, że Przewodniczący Komisji Inwentaryzacyjnej Rady Miejskiej w L. wystąpił o stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności powyżej opisanej nieruchomości, stanowiącej w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa. Według wypisu z ewidencji gruntów działka ewidencyjna nr [...] w dacie 27 maja 1990 r. stanowiła las. Sporządzony spis inwentaryzacyjny mienia państwowego obejmujący przedmiotową nieruchomość opisaną w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] był wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Urzędu Miasta L. od dnia 27 kwietnia 2000 r. do dnia 27 maja 2000 r. O wyłożeniu spisu inwentaryzacyjnego do publicznego wglądu i możliwości zgłoszenia zastrzeżeń do Komisji Inwentaryzacyjnej zainteresowane osoby i jednostki zostały poinformowane przez ogłoszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w L. Odnośnie karty inwentaryzacyjnej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości zastrzeżenia nie zostały zgłoszone. Organ pierwszej instancji wskazał również, że w dniu 27 maja 1990 r. sprawy lasów regulowała ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.) oraz ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych ( Dz. U. Nr 11, poz. 79 ze zm.). Według art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym państwowe lasy i grunty leśne stanowią państwowe gospodarstwo leśne, nad którym zwierzchnie kierownictwo, nadzór i kontrolę sprawuje Minister Leśnictwa – naczelny organ administracji rządowej (art. 1 i art. 6 ustawy), a to skutkuje uznaniem wyłączenia nieruchomości z komunalizacji.
Jednocześnie wszystkie grunty leśne o zwartej powierzchni co najmniej 0,1 ha powinny być trwale utrzymane pod uprawę leśną (art. 7 ust. 1 powyższej ustawy). Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 26 marca 1982 r. gruntami leśnymi są m.in. grunty określone w ewidencji gruntów, jako las. Wojewoda powołał się również na stanowisko Nadleśnictwa [...] wyrażone w piśmie z dnia [...] czerwca 2005 r., w którym zajęto negatywne stanowisko co do komunalizacji przedmiotowej działki i z którego wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...], w związku z czym nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i nie stała się z dniem 27 maja 1990 r. własnością Gminy L. Przedmiotowa działka została przekazana przez Kierownika Urzędu Rejonowego w L. w zarząd Lasów Państwowych protokółem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] maja 1997 r., co zostało potwierdzone wpisem do rejestru gruntów.
Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. złożyła Gmina L., podnosząc, że przedmiotowa działka została nabyta przez Skarb Państwa – Urząd Miejski w L. przez zasiedzenie na podstawie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Od dnia nabycia nieruchomość pozostawała we władaniu Urzędu Miejskiego w L., który był też wpisany w ewidencji gruntów i budynków jako władający. Dopiero w dniu [...] maja 1997 r. nieruchomość ta została protokolarnie przekazana w zarząd Lasów Państwowych. W odwołaniu podkreślono, że przedmiotowy grunt nigdy nie stanowił lasu, nie był związany z gospodarką leśną i nie był przeznaczony do produkcji leśnej. Przeznaczenie działki w kolejnych planach zagospodarowania przestrzennego związane było z budownictwem mieszkaniowym i nigdy nie było kwestionowane ze strony Lasów Państwowych.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania Gminy L., utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., podnosząc, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny, iż przedmiotowa nieruchomość, jako stanowiąca grunt leśny nie podlega komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Dla skutecznego skomunalizowania mienia w trybie tego przepisu wymagane jest łączne spełnienie przesłanek w nim wymienionych; należało uwzględnić stan faktyczny i prawny z dnia wejścia w życie przepisu, tj. z dnia 27 maja 1990 r., a ponadto mienie, które podlegało komunalizacji winno w tej dacie stanowić własność ogólnonarodową (Skarbu Państwa) i należeć do jednej z jednostek w tym przepisie wymienionych. Obowiązkiem organu orzekającego w sprawach komunalizacji jest sprawdzenie, czy mienie określone w art. 5 ust. 1 powyższej ustawy nie podlega wyłączeniu z komunalizacji. W ocenie organu odwoławczego przedmiotowa nieruchomość była wyłączona z komunalizacji na mocy art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. Za takim stanowiskiem przemawia zebrany w sprawie materiał dowodowy. Organ odwoławczy wskazał, że z treści odpisu księgi wieczystej nr [...] (d. KW [...]) oraz z wypisów z ewidencji gruntów wynika, że przedmiotowa nieruchomość w dacie 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa i została oznaczona w ewidencji gruntów, jako grunt leśny. Wpisy te są bezwzględnie wiążące organy orzekające w postępowaniu komunalizacyjnym. W dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. w dniu 27 maja 1990 r., problematykę państwowych gruntów leśnych regulowała ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym, która ustalała pojęcie państwowego gospodarstwa leśnego, jako tożsamego z gruntem stanowiącym własność państwową, związanym z gospodarką leśną. Wspomniana ustawa przewidywała możliwość dopuszczenia do korzystania z obszarów leśnych przez inne działy administracji z zastosowaniem trybów w niej przewidzianych (art. 17). Pozostawały one jednak nadal gruntami objętymi regulacjami tej ustawy, choćby nie były zalesione. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że dla wykazania przynależności takich gruntów do lasów państwowych nie była wówczas wymagana żadna decyzja o powierzeniu czy ustanowieniu zarządu taką nieruchomością konkretnej jednostce leśnej, a administrację państwowego gospodarstwa leśnego sprawowały i sprawują nadal odpowiednie jednostki Lasów Państwowych. W rezultacie organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] odpowiada prawu, gdyż sporna działka, jako nienależąca, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, do którejkolwiek z jednostek wymienionych w tym przepisie, była wyłączona z komunalizacji mocy art. 11 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy. Lasy Państwowe nie miały także statusu przedsiębiorstwa państwowego, a administrowane przez te Lasy mienie służyło wykonywaniu zadań publicznych należących do ministra właściwego w sprawach leśnictwa (naczelnego organu administracji rządowej), zaś naczelnicy ówczesnych gmin (działający przy pomocy podlegających im urzędów gmin) byli terenowymi organami administracji państwowej stopnia podstawowego, a nie organami jednostek samorządu terytorialnego, gdyż takich jednostek wówczas jeszcze nie było.
Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina L., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 i 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz art. 6, art. 7 i art. 107 §1 k.p.a.
Skarżąca Gmina L. podniosła, że przedmiotowa nieruchomość powstała w wyniku parcelacji własnych dóbr M.P. pod zabudowę, tak jak pozostałe działki parcelacyjne, a po drugiej wojnie światowej pozostała jako mienie opuszczone. Na wniosek ówczesnego terenowego organu administracji państwowej Sąd Powiatowy w N. stwierdził nabycie spornej działki na własność Skarbu Państwa przez zasiedzenie. Od dnia nabycia na własność Skarbu Państwa nieruchomość znajdowała się we władaniu Urzędu Miejskiego w L., nigdy nie należała do Państwowego Gospodarstwa Leśnego. Po utworzeniu gmin w 1990 r. nieruchomość była we władaniu skarżącej. Z uwagi na fakt, że sporna działka nigdy nie należała do jednostki organizacyjnej Lasy Państwowe, to w ocenie skarżącej, odmowa stwierdzenia nabycia jej własności, w trybie art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej przez Gminę L., stanowi naruszenie prawa. Skarżąca zarzuciła, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie przeprowadziła należycie postępowania wyjaśniającego celem ustalenia stanu faktycznego na dzień 27 maja 1990 r., czym naruszone zostały przepisy art. 6 i 7 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W ocenie sądu skarga jest uzasadniona, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2006 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Podkreślić należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej określona w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej powinny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy, zarówno pod względem okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak i stosowania norm prawa materialnego. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje z kolei art. 77 § 1 k.p.a., w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto, zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji odmówiły stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę L. prawa własności nieruchomości położonej w L. przy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], bowiem uznały, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), tj. w dniu 27 maja 1990 r., przedmiotowa nieruchomość stanowiła grunt leśny i nie należała do którejkolwiek z jednostek wymienionych w art. 5 ust. 1 tej ustawy, wobec czego, na mocy art. 11 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, wyłączona była z komunalizacji.
Zaznaczyć należy, że stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 – staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Zdaniem sądu, generalnie prawidłowa jest dokonana przez Krajową Komisję Uwłaszczeniową ocena, że grunty leśne, wchodzące w dacie 27 maja 1990 r. w skład Państwowego Gospodarstwa Leśnego nie mogły podlegać komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 powyższej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej obowiązywała, bowiem ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.), zgodnie z którą państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego stanowiły państwowe gospodarstwo leśne, nad którym zwierzchnie kierownictwo, nadzór i kontrolę sprawował Minister Leśnictwa - naczelny organ administracji rządowej (art. 1 i art. 6 ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym), a to skutkuje uznaniem wyłączenia nieruchomości z komunalizacji.
Zwrócić należy uwagę, że organ odwoławczy, jako podstawę wyłączenia przedmiotowego gruntu z komunalizacji wskazał art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., mimo, że to przepis art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej stanowi, iż składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1 – 3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14.
Wskazać ponadto należy, że w sprawach komunalizacji nie ma zastosowania powołana w decyzji organu pierwszej instancji ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. Nr 11, poz. 79 ze zm.). W powyższej kwestii stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października
1994 r., sygn. akt I SA 1335/93 (ONSA 1995/3/139).
Jednakże w niniejszej sprawie punktem wyjścia do rozważań, czy przedmiotowa nieruchomość może podlegać komunalizacji powinno być ustalenie, czy stanowiła ona las lub grunt związany z gospodarką leśną oraz czy w związku z tym w dacie 27 maja 1990 r. wchodziła w skład zasobu państwowego gospodarstwa leśnego. W tej kwestii, w ocenie sądu, organy obu instancji orzekające w sprawie nie zebrały i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób materiału dowodowego.
Z akt sprawy wynika, że dokumentem w oparciu o który organy obu instancji poczyniły ustalenia, iż sporna nieruchomość stanowiła grunt leśny są dwa wypisy z ewidencji gruntów sporządzone według stanu na dzień [...] czerwca 2000 r. oraz na dzień [...] maja 2005 r. Tymczasem zgodnie z ustawą z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, decydujący dla rozstrzygnięcia sprawy z wniosku o komunalizację mienia jest stan faktyczny istniejący w dniu wejścia w życie tej ustawy, czyli w dniu 27 maja 1990 r. W rozpoznawanej sprawie jest to tym bardziej niezbędne, gdyż według karty inwentaryzacyjnej nr [...] opisującej stan na dzień 27 maja 1990 r. sporny grunt stanowił działkę budowlaną niezabudowaną. Natomiast wypisy z ewidencji gruntów znajdujące się w aktach sprawy, a sporządzone według stanu na dzień [...] czerwca
2000 r. i [...] maja 2005 r., dotyczą okresu po przekazaniu w 1997 r. przedmiotowej nieruchomości Lasom Państwowym przez Kierownika Urzędu Rejonowego w L. Dodatkowo z powołanego przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji odpisu księgi wieczystej KW Nr [...] (d. KW Nr [...]) wynika, jedynie, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa bez opisu sposobu przeznaczenia i korzystania z nieruchomości.
Organy obu instancji powinny ze szczególną wnikliwością wyjaśnić, czy będąca przedmiotem postępowania komunalizacyjnego nieruchomość według stanu na dzień 27 maja 1990 r., stanowiła grunt leśny również z powodu sposobu nabycia jej przez Skarb Państwa oraz podnoszoną przez skarżącą okoliczność, że nieruchomość ta wchodziła w skład dawnego majątku [...] M.P., który po wojnie został rozdysponowany.
W kwestii niniejszej należy przypomnieć, że lasy stanowiące majątek osób fizycznych i prawnych określone w dekrecie z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U Nr 15, poz. 82 ze zm.) stały się własnością Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie dekretu, czyli 27 grudnia 1944 r. Odnosiło się to także do lasów stanowiących części majątków ziemskich podlegających przepisom dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, lasy te bowiem nie zostały objęte reformą rolną. Według dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa przejście własności określonych w dekrecie lasów na Skarb Państwa następowało z mocy samego prawa (ex lege). Dekret ten nie przewidywał stwierdzenia w formie decyzji organu administracji państwowej, że określone lasy i grunty leśne podlegały działaniu jego przepisów. Dyrekcja Naczelna Lasów Państwowych została zobowiązana przepisami wykonawczymi do przejmowania lasów i gruntów leśnych objętych dekretem za pośrednictwem właściwych dyrekcji lasów państwowych (rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1044 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa – Dz. U. 1945 r. Nr 4, poz. 16) . Z czynności przejęcia spisywano protokół, a przepisanie tytułu własności nabytych przez Skarb Państwa lasów i gruntów leśnych w księgach hipotecznych następowało na wniosek właściwej Dyrekcji Lasów Państwowych. Dekret nie przewidywał w tym zakresie żadnych wymagań formalnych. Wpis w księdze wieczystej mógł nastąpić na wniosek nawet bez protokołu przejęcia.
W przedmiotowej sprawie natomiast sporna nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w innym trybie, a mianowicie jako majątek opuszczony. Jak wynika z akt sprawy Skarb Państwa stał się właścicielem spornej nieruchomości na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w N. z dnia [...] czerwca 1964 r., sygn. akt [...]. Powstaje, zatem pytanie, czy sporna nieruchomość nie została przejęta w trybie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa, bo nie stanowiła gruntu leśnego, czy też zachodziły inne okoliczności uniemożliwiające takie przejęcie. Na marginesie należy zauważyć, że omawiane powyżej przepisy dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa obowiązywały do 1 października 1990 r. Określenie zatem charakteru przedmiotowej nieruchomości według stanu na dzień 27 maja 1990 r. jest zasadniczym zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji. Na podstawie art. 152 tej ustawy sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie to traci moc w chwili uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI