I SA/Wa 182/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury odmawiającą zmiany lub uchylenia decyzji o odmowie przyznania odszkodowania, uznając dopuszczalność weryfikacji decyzji wydanej na podstawie art. 160 kpa w trybie nadzwyczajnym.
Skarżący domagali się zmiany lub uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury odmawiającej przyznania odszkodowania za szkodę wynikłą z wadliwej decyzji wywłaszczeniowej. Minister utrzymał w mocy decyzję odmawiającą odszkodowania, wskazując na możliwość wniesienia powództwa do sądu powszechnego. WSA uznał, że choć decyzja odszkodowawcza z art. 160 kpa co do zasady nie podlega zwykłemu zaskarżeniu, to dopuszczalna jest jej weryfikacja w trybie nadzwyczajnym (art. 154 kpa), co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Infrastruktury, która utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję odmawiającą zmiany lub uchylenia decyzji z 2004 r. o odmowie przyznania odszkodowania. Decyzja ta z kolei dotyczyła szkody poniesionej wskutek wydania z naruszeniem prawa decyzji z 1987 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Skarżący wnieśli o zmianę lub uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury na podstawie art. 154 kpa. Sąd administracyjny, analizując przepisy kpa dotyczące odszkodowań za wadliwe decyzje (art. 160 kpa), stwierdził, że decyzja odszkodowawcza wydana w tym trybie jest jednoinstancyjna i co do zasady nie podlega zaskarżeniu w postępowaniu administracyjnym, a strona niezadowolona może wnieść powództwo do sądu powszechnego. Jednakże, powołując się na orzecznictwo NSA, Sąd uznał, że weryfikacja takiej decyzji jest dopuszczalna w trybie nadzwyczajnym, w tym na podstawie art. 154 kpa. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury, uznając zasadność wniosku skarżących o rozpatrzenie sprawy w trybie nadzwyczajnym, jednocześnie wskazując na konieczność uwzględnienia śmierci jednego ze skarżących i udziału jego następców prawnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalna jest weryfikacja ostatecznej decyzji wydanej przez organ administracji publicznej w wyniku postępowania określonego w art. 160 § 4 i 5 kpa przy zastosowaniu trybu określonego w art. 154 kpa.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym nawet w sprawach, gdzie właściwość sądu powszechnego jest wyłączona w zwykłym trybie, dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji lub jej ocena w postępowaniu nadzwyczajnym, co nie stoi w sprzeczności z jednoinstancyjnością postępowania odszkodowawczego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 160 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis przewiduje jednoinstancyjny tryb postępowania administracyjnego w sprawach o odszkodowanie, polegający na wydaniu decyzji odszkodowawczej przez organ, który stwierdził nieważność decyzji lub jej wydanie z naruszeniem prawa. Decyzja ta nie podlega zaskarżeniu w toku instancji administracyjnych, a strona niezadowolona może wnieść powództwo do sądu powszechnego.
k.p.a. art. 160 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje decyzję odszkodowawczą (pozytywną lub negatywną) w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji lub jej wydania z naruszeniem prawa.
k.p.a. art. 160 § § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona niezadowolona z decyzji odszkodowawczej może wnieść powództwo do sądu powszechnego w terminie 30 dni od doręczenia decyzji.
k.p.a. art. 154
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej w przypadkach określonych w tym przepisie (tryb nadzwyczajny).
PPSA art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny.
PPSA art. 152
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Pomocnicze
Dz. U. Nr 162, poz. 1692 art. 2
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Uchylił m.in. art. 160 kpa z dniem 1 września 2004 r.
Dz. U. Nr 162, poz. 1692 art. 5
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem 1 września 2004 r. stosuje się art. 160 kpa w brzmieniu obowiązującym przed tą datą.
k.p.a. art. 127
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje zwykłe postępowanie odwoławcze.
Konstytucja art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy przekazywania spraw do właściwości sądów powszechnych.
k.p.a. art. 156
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 158 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 kpa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dopuszczalność weryfikacji decyzji wydanej na podstawie art. 160 kpa w trybie nadzwyczajnym (art. 154 kpa).
Odrzucone argumenty
Organ administracji nie jest uprawniony do zmiany lub uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 160 kpa na podstawie art. 154 kpa, ponieważ prowadziłoby to do wydania przez organ administracyjny rozstrzygnięć w sprawach należących do właściwości sądu powszechnego.
Godne uwagi sformułowania
organ administracyjny nie jest uprawniony do zmiany lub uchylenia tej decyzji na podstawie art. 154 kpa, bowiem prowadziłoby to do wydania przez organ administracyjny rozstrzygnięć w sprawach należących do właściwości sądu powszechnego. nie stoi w sprzeczności z poglądem, że weryfikacja decyzji wydanej w tym postępowaniu może nastąpić w trybie nadzwyczajnym. nie jest wyłączona droga postępowania przewidzianego w art. 156-159 kpa również w odniesieniu do tych decyzji, dla których nie przewiduje się trybu postępowania odwoławczego w postępowaniu administracyjnym, jak to ma miejsce w przypadku decyzji określonych w art. 160 kpa. nie wyłącza możliwości domagania się przez stronę jej oceny w postępowaniu nadzwyczajnym.
Skład orzekający
Emilia Lewandowska
przewodniczący sprawozdawca
Jerzy Siegień
sędzia
Sławomir Antoniuk
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności stosowania trybów nadzwyczajnych (art. 154 kpa) do weryfikacji decyzji odszkodowawczych wydanych na podstawie art. 160 kpa, mimo ich jednoinstancyjności i skierowania strony do sądu powszechnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 160 kpa i jego stosowaniem w kontekście nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne interpretują granice postępowania administracyjnego i sądowego, dopuszczając nadzwyczajne tryby kontroli decyzji, które co do zasady kierują stronę do sądu powszechnego.
“Nadzwyczajny tryb kontroli decyzji odszkodowawczych: czy sąd administracyjny może interweniować?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 182/06 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2006-09-01 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2006-01-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Emilia Lewandowska /przewodniczący sprawozdawca/ Jerzy Siegień Sławomir Antoniuk Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Sygn. powiązane I OSK 1968/06 - Wyrok NSA z 2008-01-16 Skarżony organ Minister Budownictwa Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Siegień Asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2006 r. sprawy ze skargi B. M., A. K., J. S., M. K., I. L. i T. L. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Uzasadnienie I SA/Wa 182/06 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...], którą odmówił zmiany lub uchylenia własnej decyzji z dnia [...] września 2004 r., nr [...]. Z ustaleń organu wynika, że Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. stwierdzającą, że decyzja Naczelnika Gminy M. z dnia [...] października 1987 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości o pow. [...], położonej w S., oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej własność C. L., została wydana z naruszeniem prawa. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2004 r. odmówił przyznania odszkodowania z tytułu szkody poniesionej wskutek wydania z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gminy M. z dnia [...] października 1987 r. A. K., B. M., J. S., M. K. i E. L. złożyłi wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2004 r. na podstawie art. 154 kpa. Art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692) uchylił m.in. art. 160 kpa z dniem 1 września 2004 r. Jednakże zgodnie z art. 5 ustawy do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem 1 września 2004 r. stosuje się przepis art. 160 kpa, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 września 2004 r. W związku z powyższym decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2004 r. została wydana na podstawie art. 160 § 4 kpa. W sprawach o odszkodowanie na podstawie art. 160 § 1 kpa przepis § 4 tego artykułu przewiduje jednoinstancyjny tryb postępowania administracyjnego, polegający na wydaniu na żądanie strony decyzji odszkodowawczej - pozytywnej lub negatywnej - przez organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji z powodu naruszenia art. 156 § 1 kpa albo stwierdził w myśl art. 158 § 2 kpa, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 kpa. Wraz z wydaniem decyzji odszkodowawczej - pozytywnej lub negatywnej - kończy się postępowanie w trybie administracyjnym. Decyzja orzekająca o odszkodowaniu nie podlega zaskarżeniu w toku instancji administracyjnych, zaś decyzja odmowna lub budząca niezadowolenie strony, co do przyznanego odszkodowania upoważnia stronę do wniesienia powództwa do sądu powszechnego w terminie podanym w art. 160 § 5 kpa. Zgodnie z art. 160 § 5 kpa, strona niezadowolona z decyzji odszkodowawczej, wydanej przez organ administracji publicznej wymieniony w art. 160 § 4 kpa, może wnieść powództwo do sądu powszechnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia jej decyzji w sprawie, o czym strona zostaje pouczona w decyzji. Jeżeli zatem do oceny prawidłowości decyzji wydanej przez organ administracji, w trybie art. 160 kpa właściwy jest sąd powszechny, to należy uznać, że organ administracji nie jest uprawniony do zmiany lub uchylenia tej decyzji na podstawie art. 154 kpa, bowiem prowadziłoby to do wydania przez organ administracyjny rozstrzygnięć w sprawach należących do właściwości sądu powszechnego. Decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2004 r. zawierała pouczenie, że stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia służy prawo wniesienia powództwa do sądu powszechnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Zgodnie z nim, jeżeli strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem decyzji organu centralnego odmawiającym przyznania odszkodowania z tytułu poniesionej szkody wskutek wydania z naruszeniem prawa decyzji Naczelnika Gminy M. z dnia [...] października 1987 r., to winna w terminie wskazanym w pouczeniu wnieść stosowne powództwo do sądu powszechnego. Jeżeli tego nie uczyniła, to nie ma obecnie możliwości w trybie administracyjnym uchylenia lub dokonania zmiany decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2004 r. na podstawie przepisu art. 154 kpa. W skardze na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. A. K., B. M., J. S., M. K. i E. L. wnieśli o rozpatrzenie skargi "z punktu widzenia zasadności" ich roszczeń o odszkodowanie. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, lecz z innych względów niż powołano w jej treści. Słusznie organ orzekający w niniejszej sprawie stwierdza, że decyzja wydana w kwestii odszkodowania na podstawie art. 160 § 1 kpa nie podlega zaskarżeniu w toku instancji administracyjnych, zaś strona niezadowolona z decyzji odszkodowawczej wydanej przez organ administracji publicznej, wymieniony w art. 160 § 4 kpa mogła wnieść powództwo do sądu powszechnego w trybie określonym w art. 160 § 5 kpa. Jednakże w rozpoznawanej sprawie skarżący A. K., B. M., J. S., M. K. i E. L. złożyli wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2004 r. na podstawie art. 154 kpa. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 kpa należy do nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Tak więc wniosek A. K., B. M., J. S., M. K. i E. L. nie stanowi odwołania uruchamiającego postępowania odwoławcze w trybie zwykłym zaskarżenia decyzji, uregulowanym w art. 127 kpa. Powszechnie przyjmowany zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie pogląd, że postępowanie określone w art. 160 § 4 i 5 kpa jest postępowaniem jednoinstancyjnym, w którym nie ma postępowania odwoławczego, nie stoi w sprzeczności z poglądem, że weryfikacja decyzji wydanej w tym postępowaniu może nastąpić w trybie nadzwyczajnym. Należy bowiem mieć na uwadze stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 1999 r., sygn. akt OPS 12/99 (opublik. ONSA 2000 z. 2, poz. 47), w której powołując się na art. 184 Konstytucji, stwierdzono, że w przypadkach przekazywania do właściwości sądów powszechnych określonych spraw, które w pierwszej fazie załatwiane są przez organy administracyjne, właściwość sądu administracyjnego jest wyłączona tylko w takim zakresie, w jakim sąd powszechny może przejąć sprawę do rozpoznania. Według wyroku NSA z dnia 26 września 1996 r. (sygn. akt IV SAB 84/96 - niepublik) dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności takiej decyzji z powodu wad, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. W wyroku NSA z 19 listopada 1996 r., sygn. akt IV SA 781/95 (niepublik.) Sąd stwierdza, że nie jest wyłączona droga postępowania przewidzianego w art. 156-159 kpa również w odniesieniu do tych decyzji, dla których nie przewiduje się trybu postępowania odwoławczego w postępowaniu administracyjnym, jak to ma miejsce w przypadku decyzji określonych w art. 160 kpa. Również w wyroku NSA z dnia 23 maja 2001 r., sygn. akt IV SA 660/01 (niepublik) Sąd stwierdził, że decyzja wydana na podstawie art. 160 kpa nie podlega zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji, co nie wyłącza możliwości domagania się przez stronę jej oceny w postępowaniu nadzwyczajnym. Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach. W konsekwencji więc tego stanowiska należy stwierdzić, że dopuszczalna jest weryfikacja ostatecznej decyzji wydanej przez organ administracji publicznej w wyniku postępowania określonego w art. 160 § 4 i 5 kpa przy zastosowaniu trybu określonego w art. 154 kpa, o co wnosili w niniejszej sprawie skarżący. Rozpoznając więc wniosek A. K., B. M., J. S., M. K. i E. L., złożony w trybie art. 154 kpa organ rozstrzygnie o zasadności tego wniosku w świetle przesłanek wzruszenia ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2004 r. określonych w tym przepisie. Organ będzie miał również na uwadze, że wnioskodawca E. L. zmarł w dniu [...] sierpnia 2005 r., co wynika ze złożonego do akt sądowych odpisu skróconego aktu zgonu, wobec czego w postępowaniu administracyjnym winni brać udział jego następcy prawni. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.