I SA/Wa 1819/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-04-01
NSAnieruchomościŚredniawsa
komunalizacjanieruchomościpark narodowyzarządprawo własnościprzepisy wprowadzającedecyzja administracyjnasąd administracyjny

WSA w Warszawie oddalił skargę gminy na decyzję odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości leśnej w granicach parku narodowego, uznając, że nieruchomość ta nie podlegała komunalizacji.

Gmina domagała się stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości Skarbu Państwa, która znajdowała się w granicach parku narodowego. Organy administracji odmówiły, uznając, że nieruchomość ta była w zarządzie parku narodowego i nie podlegała komunalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę gminy, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że rozporządzenie o utworzeniu parku narodowego stanowiło tytuł prawny do gruntu Skarbu Państwa, co wyłączało możliwość komunalizacji.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa nieruchomości Skarbu Państwa. Gmina twierdziła, że nieruchomość ta, stanowiąca użytek leśny i znajdująca się w granicach parku narodowego, powinna stać się jej własnością na podstawie przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Organy administracji uznały, że nieruchomość ta była w zarządzie [...] Parku Narodowego na mocy rozporządzenia z 1957 r., co wyłączało ją z komunalizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że rozporządzenie o utworzeniu parku narodowego stanowiło tytuł prawny do gruntu Skarbu Państwa, a zatem nieruchomość ta nie podlegała komunalizacji. Sąd podkreślił, że decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny i stwierdza stan istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Sąd odniósł się również do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów k.p.a. i ustawy o księgach wieczystych, uznając je za niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, nieruchomość ta nie podlegała komunalizacji, ponieważ rozporządzenie o utworzeniu parku narodowego stanowiło tytuł prawny do gruntu Skarbu Państwa, co wyłączało możliwość jej komunalizacji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozporządzenie o utworzeniu parku narodowego stanowiło dokument o przekazaniu gruntów Skarbu Państwa w formie prawem przewidzianej, co oznaczało, że nieruchomość ta była w zarządzie parku narodowego i nie mogła zostać skomunalizowana.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (19)

Główne

Przepisy wprowadzające art. 5 § 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin, chyba że dalsze przepisy stanowią inaczej.

Przepisy wprowadzające art. 18 § 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Dotyczy odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 1957 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego art. 17 § 1

Zarząd [...] Parku Narodowego sprawuje Dyrektor Parku.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 1957 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego art. 2 § 1

Określa obszary wchodzące w skład Parku, w tym działkę nr [...] obręb [...].

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody art. 14 § 1

Utworzenie parku narodowego następuje w drodze rozporządzenia Rady Ministrów.

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody art. 14 § 2

Zakresem regulacji rozporządzenia o utworzeniu parku narodowego objęte są m.in. kwestie obszarów wchodzących w skład parku narodowego.

Pomocnicze

Przepisy wprowadzające art. 11 § 2

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego) nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych, wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim.

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 80 § 1

Grunt przeszedł w zarząd Parku na podstawie tego przepisu.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece art. 3 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym art. 7 § 1

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 października 1996 r. w sprawie [...] Parku Narodowego

Nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ze względu na datę wejścia w życie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rozporządzenie o utworzeniu parku narodowego stanowiło tytuł prawny do gruntu Skarbu Państwa, co wyłączało komunalizację. Nieruchomość była w zarządzie parku narodowego na dzień 27 maja 1990 r. Gmina nie wykazała tytułu prawnego do nieruchomości, który uzasadniałby komunalizację.

Odrzucone argumenty

Nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i powinna zostać skomunalizowana. Domniemanie prawa z księgi wieczystej (Skarb Państwa jako właściciel) nie zostało uwzględnione. Nieruchomość była wykorzystywana jako droga gminna i pełniła funkcję komunikacyjną. Oddanie w zarząd nieruchomości wymagało wydania decyzji lub zawarcia umowy.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie Przepisów wprowadzających, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Rozporządzenie o utworzeniu parku narodowego stanowi dokument o przekazaniu państwowej jednostce organizacyjnej gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa w formie prawem przewidzianej.

Skład orzekający

Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

przewodniczący

Iwona Kosińska

członek

Łukasz Trochym

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o komunalizacji mienia państwowego w kontekście nieruchomości parków narodowych oraz znaczenie aktów erekcyjnych dla ustalenia tytułu prawnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieruchomości w granicach parku narodowego i stanu prawnego z 1990 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia komunalizacji mienia, ale skupia się na specyficznej sytuacji nieruchomości w parku narodowym, co może być mniej interesujące dla szerokiego grona odbiorców.

Czy gmina może przejąć ziemię parku narodowego? Sąd rozstrzyga spór o komunalizację.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1819/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Iwona Kosińska
Łukasz Trochym /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2364/22 - Postanowienie NSA z 2024-04-10
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1369
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), Protokolant referent stażysta Jagoda Słowik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej jako "Komisja/organ") decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda/organ I instancji") z [...] sierpnia 2019 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia przez Gminę [...], z mocy prawa, nieodpłatnie, z dniem 27 maja 1990 r., mienia Skarbu Państwa, stanowiącego własność nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów: jednostka ewidencyjna [...], obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o powierzchni [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Komisja przedstawiła w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z inicjatywy Gminy [...] (dalej również jako "Skarżąca"), która przedłożyła Wojewodzie dokumentację geodezyjną mienia ogólnonarodowego obejmującą opisaną powyżej nieruchomość, wnosząc o wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Decyzją z [...] sierpnia 2019 r., nr [...], działając na m.in. podstawie art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej jako "Przepisy wprowadzające"), Wojewoda odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] prawa własności opisanej powyżej nieruchomości Skarbu Państwa.
Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody wniosła Skarżąca.
Po rozpatrzeniu złożonego w sprawie odwołania, Komisja, decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody z [...] sierpnia 2019 r., nr [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji Komisja wyjaśniła, że zgadza się z poglądem i ustaleniami organu I instancji. Komisja przytoczyła mający zastosowanie w niniejszej sprawie stan prawny i dokonała jego omówienia. W szczególności organ przywołał treść art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających i wyjaśnił tryb i zasady stosowania tego przepisu.
Komisja uznała w szczególności, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. pozostawała w zarządzie [...] Parku Narodowego, zatem nie spełniała warunków określonych w art. 5 ust. 1-3 Przepisów wprowadzających, stąd nie stała się z dniem 27 maja 1990 r. własnością Gminy [...]. Komisja wyprowadziła taki wniosek po analizie akt sprawy, w szczególności ewidencji gruntów gdzie przedmiotowa nieruchomość figurowała w grupie rejestrowej XI - "drogi publiczne i inne drogi będące w powszechnym korzystaniu", natomiast była opisana użytkiem gruntowym Ls - "lasy". Ponadto Komisja zwróciła uwagę, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym Uchwałą nr [...] Rady Narodowej Gminy [...] z dnia [...] października 1986 r. nieruchomość ta była przeznaczona pod tereny leśne, a wykorzystywana jako droga (pismo Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] z [...] września 2016 r.). Z kolei Komisja podniosła, że pismem z [...] września 2016 r. Zarząd Dróg Powiatowych w [...] poinformował, że sporna działka nr [...] nie znajduje się w pasie jakiejkolwiek aktualnej drogi powiatowej. Natomiast Dyrektor [...] Parku Narodowego w piśmie z [...] września 2016 r. potwierdził, że przedmiotowy grunt na dzień ustawowej komunalizacji tj. 27 maja 1990 r. znajdował się w granicach [...] Parku Narodowego, a ponadto znajduje się w wieczystym użytkowaniu [...] Parku Narodowego na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...].
Komisja wskazała także, że zebrana dokumentacja w sprawie wykazała, że ww. nieruchomość znajduje się na obszarze wymienionym w § 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 1957 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego (Dz. U. z 1957 r. Nr 24, poz. 114, ze zm.). Zgodnie zaś z treścią § 17 ww. rozporządzenia zarząd [...] Parku Narodowego sprawuje Dyrektor Parku mianowany przez Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego. Dyrektor Parku, jako sprawujący ustawowy zarząd, podlegał bezpośrednio Ministrowi jako organowi administracji specjalnej, wykonującemu zadania administracji w zakresie ochrony przyrody przy pomocy Dyrektora. Sprawowany przez dyrektora zarząd stanowił, zdaniem Komisji, nie tylko tytuł do objęcia Parku w znaczeniu cywilnoprawnym, lecz przede wszystkim tytuł prawnoadministracyjny. Tym samym ww. rozporządzenie stanowi dokument o przekazaniu państwowej jednostce organizacyjnej gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa w formie prawem przewidzianej. Utworzenie rozporządzeniem, parku narodowego, w którym to akcie erekcyjnym zostały wymienione nieruchomości, wchodzące w jego skład wraz ze wskazaniem, które z nich stanowią własność Skarbu Państwa, dowodzi tytułu prawnego [...] Parku Narodowego do określonego gruntu Skarbu Państwa. Powyższe, w ocenie Komisji, uniemożliwia komunalizację spornego mienie na rzecz Skarżącej.
Na ww. decyzję Komisji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Skarżąca. W skardze do Sądu zarzuciła zaskarżonej decyzji Komisji naruszenie następujących przepisów prawa, tj.:
1) niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających poprzez przyjęcie, że działka nr [...] o powierzchni [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą KW nr [...], nie spełnia materialnoprawnych przesłanek komunalizacji mienia z mocy prawa, pomimo że w tym dniu stanowiła własność Skarbu Państwa;
2) niewłaściwe zastosowanie art. 11 pkt 2 Przepisów wprowadzających poprzez przyjęcie, że sporna nieruchomość, w dacie 27 maja 1990 r. pozostawała w zarządzie [...] Parku Narodowego, co wyłącza tę nieruchomość z komunalizacji;
3) niewłaściwą wykładnię § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 1957 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego (Dz. U z 1957 r., Nr 24, poz. 114 ze zm.), poprzez przyjęcie, że przepis ten ustanawia zarząd [...] Parku Narodowego w stosunku do przedmiotowej nieruchomości;
4) nie zastosowanie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2047 ze zm.) i nie uwzględnienie domniemania prawa z niego wynikającego, poprzez przyjęcie, że w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość znajdowała się w zarządzie [...] Parku Narodowego, choć jako właściciel przedmiotowej nieruchomości wpisany do księgi wieczystej nr [...] był Skarb Państwa;
5) nie zastosowanie art. 33 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99 ze zm.), obowiązującego w dniu 27 maja 1990 r. i pominięcie, że oddanie w zarząd przedmiotowej nieruchomości wymagało wydania decyzji lub zawarcia umowy;
6) nie zastosowanie § 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 października 1996 r. w sprawie [...] Parku Narodowego (Dz. U z 1996 r., Nr 130, poz. 613), zgodnie z którym w zarząd Parku nie przechodzą nieruchomości Skarbu Państwa będące w dniu wejścia w życie rozporządzenia w zarządzie Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w [...];
7) art. 77 § 1 w związku z art. 76 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności informacji zawartych w dwóch pismach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z [...] września 2016 r., z którego wynika, że nieruchomość objętą zaskarżoną decyzją według ewidencji gruntów dla obrębu [...] w 1962 r., stanowiła część działki [...], w której jako władający gruntem figurowało Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Komunikacji [...], a następnie wpisano Rejon Dróg Publicznych, oraz że według wpisów na 1992 r. po przepisaniu tej działki jako właściciela wskazano Skarb Państwa - Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, które potwierdzają, że na dzień 27 maja 1990 r. nieruchomość nie mogła znajdować się w zarządzie [...] Parku Narodowego;
8) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie i nie odniesienie się do argumentacji podniesionej przez Skarżącą w odwołaniu, że przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana jako droga gminna wchodząca w skład drogi publicznej stanowiącej fragment drogi łączącej wsie [...] oraz [...] pełni funkcję komunikacyjną dla mieszkańców tych miejscowości, a nieuregulowany stan prawny uniemożliwia podjęcie przez Gminę [...] działań inwestycyjnych, w celu wypełnienia ciążącego na gminie ustawowego obowiązku w zakresie zapewnienia dróg (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym Dz. U. z 2020 r., poz. 713) i przyczynia się do spadku komfortu życia mieszkańców.
Mając na uwadze powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz Skarżącej oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi wskazano argumentacje na poparcie postawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 marca 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie w trybie art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020, poz. 1842), innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, o czym strony zostały powiadomione.
Pismem z [...] marca 2022 r. uczestnik postępowania – [...] Park Narodowy wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w związku art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Sąd stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Komisji przeprowadzona przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie wykazała, że ww. decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zasadnie bowiem Komisja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą stwierdzenia komunalizacji mienia Skarbu Państwa na rzecz Gminy [...] w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających.
Decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że stwierdza ona stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia w życie Przepisów wprowadzających, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Organ ustalił, że nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa położone w granicach [...] Parku Narodowego (dalej również jako "Park") przeszły w zarząd Parku, a ściślej dyrektora tego Parku na mocy § 17 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 kwietnia 1957 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego, przy czym sprawowany przez dyrektora zarząd stanowił nie tylko tytuł do objęcia Parku w znaczeniu cywilnoprawnym lecz przede wszystkim tytuł prawnoadministracyjny. Stosownie bowiem do postanowień § 17 ust. 2 pkt 2 i ust. 4 powołanego rozporządzenia dyrektor [...] Parku Narodowego zarządza majątkiem państwowym wchodzącym w skład Parku oraz ponosi odpowiedzialność za majątek państwowy wchodzący w skład Parku. Dyrektora powoływał naczelny organ administracji państwowej, któremu podlegał jako organ administracji wykonujący zadania w zakresie ochrony przyrody i któremu Minister Leśnictwa na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z 7 kwietnia 1949 r. udzielał upoważnień do wydawania aktów dotyczących wykonywania prac i urządzeń mających na celu utrzymanie, zabezpieczenie i udostępnianie terenów Parku.
Powyższy pogląd organu, zdaniem Sądu orzekającego, nie jest do końca trafny. Należy w tym miejscu przywołać bowiem stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w analogicznej sprawie (vide: uzasadnienie wyroku z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1694/17, dostępny w CBOiS), zgodnie z którym: "(...) treść § 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 1957 r. nie dowodziła istnienia prawa zarządu dla [...] Parku Narodowego - w rozumieniu uprawnienia prawnorzeczowego, gdyż zgodnie z treścią tej regulacji prawnej, zarząd [...] Parku Narodowego sprawował dyrektor, mianowany przez właściwego Ministra (ust. 1) a który to dyrektor - po myśli ust. 2 tegoż artykułu – miał określony zakres działania a na zasadzie ust. 4 – ponosił odpowiedzialność za całokształt działalności administracji Parku na obszarze określonym w § 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 1957 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego oraz za majątek państwowy wchodzący w skład Parku na obszarze określonym w § 2 pkt 1 i 2 w/w rozporządzenia. Jak z powyższego więc wynika, już samo brzmienie przepisów, ujętych w § 17 cytowanego rozporządzenia, wskazuje, iż dotyczyły one uprawnień zarządczych dyrektora Parku a nie prawa zarządu ustanowionego na rzecz Parku. Wniosek taki wypływa też z treści art. 14 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody, który przewidywał ustanowienie podległej Ministrowi Leśnictwa władzy, powołanej do sprawowania zarządu parku narodowego oraz określenie jej zakresu działania. Ponadto wskazać też trzeba, że skoro z przepisów zawartych w § 17 omawianego rozporządzenia wynikało, iż zarząd Parku, jaki sprawował jego dyrektor, odnosił się do całego obszaru [...] Parku Narodowego a obszar ten obejmował nie tylko grunty, stanowiące własność Skarbu Państwa (w § 2 omawianego rozporządzenia przewidziano, że w skład Parku wchodzą także nieruchomości stanowiące własność m. in. mieszkańców określonych wsi oraz probostwa rzymsko-katolickiego [...]) to nie można było i z tego powodu przyjąć, że na gruntach, którymi zarządzał dyrektor Parku (czyli wszystkich gruntach wchodzących w jego skład) mogło istnieć prawo zarządu Parku - rozumiane jako uprawnienie prawnorzeczowe."
Niemniej jednak, nie ulega wątpliwości, że sporna nieruchomość położona jest w granicach administracyjnych Parku i stanowi własność państwową. W § 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 kwietnia 1957 r. wskazano, że w skład Parku wchodzą obszary ochrony rezerwatowej, położone w granicach Nadleśnictwa Państwowego [...], a wśród nich znajduję się między innymi działka nr [...] obręb [...]. Znajduje to również potwierdzenie w załączonej do pisma Parku z [...] października 2017 r. mapie administracyjno-własnościowej [...] Parku Narodowego.
Należy mieć również na uwadze, że w dacie komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r., obowiązywała ustawa z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 25, poz. 180 ze zm.), która w art. 14 ust. 1 i 2 przewidywała, że utworzenie parku narodowego następuje w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, wydanego na wniosek Ministra Leśnictwa. Zakresem regulacji takiego rozporządzenia objęte zostały m.in. kwestię obszarów wchodzących w skład parku narodowego.
Przedmiotowe rozporządzenie Rady Ministrów z 16 kwietnia 1957 r. w sprawie utworzenia [...] Parku Narodowego zostało wydane na podstawie art. 14 ustawy z dnia 7 kwietnia 1949 r. o ochronie przyrody, jak też precyzyjnie określało nieruchomości państwowe wchodzące w skład Parku.
Powyższa okoliczność prowadzi zaś do wniosku, że wspomniane rozporządzenie stanowi dokument o przekazaniu państwowej jednostce organizacyjnej gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa w formie prawem przewidzianej. O przeznaczeniu nieruchomości do realizacji konkretnych potrzeb określonych jednostek decydowało bowiem w tamtym okresie Państwo, określając zarazem formy prawne dostarczania nieruchomości i korzystania z nich przez poszczególne kategorie jednostek. Utworzenie więc, rozporządzeniem, parku narodowego, w którym to akcie erekcyjnym zostały dokładnie wymienione nieruchomości, wchodzące w jego skład wraz ze wskazaniem, które z nich stanowią własność Skarbu Państwa, dowodzi tytułu prawnego Parku Narodowego do określonego gruntu Skarbu Państwa. Z dniem zaś wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.), grunt ten przeszedł w zarząd Parku na podstawie art. 80 ust. 1 w/w ustawy (vide: wspomniany już wcześniej wyrok NSA z 17 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1694/17).
Prawidłowo wskazał zatem organ, że Park dla udowodnienia swych praw do przedmiotowej nieruchomości nie musi legitymować się stosowną decyzją organu administracyjnego o przekazaniu terenu w użytkowanie lub zarząd na podstawie ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach lub ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie Komisja słusznie uznała, że nie znajduje zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 Przepisów wprowadzających, stosownie do treści którego składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych, wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14. Skarżąca nie wskazała bowiem na jakikolwiek podmiot objęty rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301). Z kolei określenie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, to jest posiadanie określonego tytułu prawnego, którego Skarżąca, zdaniem Sadu, nie wykazała względem przedmiotowej nieruchomości.
Ponadto, kwestia zastosowania w niniejszej sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 października 1996 r. w sprawie [...] Parku Narodowego (Dz. U z 1996 r., Nr 130, poz. 613, data wejścia w życie - 27 listopada 1996 r.) nie ma żadnego znaczenia, skoro dla jej rozstrzygnięcia istotne znaczenie ma stan prawny istniejący w dacie komunalizacji, tj. w dniu 27 maja 1990 r., a nie późniejszy.
Wbrew twierdzeniom skargi organy nie naruszyły więc przepisu art. 5 Przepisów wprowadzających, bowiem brak było przesłanek do jego zastosowania w tej sprawie. Podnieść należy, że realizacja zadań postawionych przed gminami wymagała stworzenia im odpowiednich ku temu warunków, a zwłaszcza bazy materialnej. Temu celowi służyć miały Przepisy wprowadzające, na podstawie których gminy miały zostać wyposażone w mienie dotychczas ogólnonarodowe (państwowe), ale tylko w mienie, co do którego zostały spełnione określone ustawą przesłanki. Nieruchomość stanowiąca przedmiot sporu, z przyczyn wyżej omówionych, nie spełniała warunków do komunalizacji na rzecz Skarżącej.
A zatem Komisja prawidłowo uznała, że decyzja Wojewody odmawiającą komunalizacji odpowiada prawu, ponieważ sporna nieruchomość nie należała do ówczesnego terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i jako taka nie podlegała komunalizacji w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 Przepisów wprowadzających na rzecz Gminy [...].
Za nie trafione uznać należało również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów art. 7, art. 76 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Organy prawidłowo ustaliły, że w dniu istotnym dla komunalizacji przedmiotowa działka pozostawała w zarządzie Parku. Sytuacji w tym względzie nie zmienia fakt, że na przedmiotowej działce znajduje się droga. Tym bardziej, że w toku postępowania nie potwierdzono publicznego charakteru tejże drogi. Natomiast z danych ewidencyjnych wynika, że sporna działka stanowi użytek leśny.
Z kolei zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece uznać należy za o tyle niezrozumiały, ponieważ stwierdzenie nabycia z mocy prawa, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 2 Przepisów wprowadzających, przez gminę własności nieruchomości dotyczy wszak gruntów stanowiących dotychczas własność Skarbu Państwa. Nie sposób więc ustalić intencji powyższego zarzutu, który w swej treści sprowadza się do wyartykułowania powyższej przesłanki komunalizacji, czego organy nie kwestionowały i co w realiach niniejszej sprawy prawidłowo ustaliły.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI