I SA/Wa 1817/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzje o zwrocie nieruchomości na rzecz ZUS z powodu niewystarczającego wyjaśnienia przesłanki niezbędności nieruchomości dla ZUS.
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Infrastruktury utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o zwrocie nieruchomości na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Sąd uchylił obie decyzje, uznając, że organy nie wyjaśniły wystarczająco przesłanki niezbędności nieruchomości dla ZUS, co jest kluczowe dla jej zwrotu. Sąd oddalił również skargę Wojewódzkiej Przychodni Stomatologicznej, uznając brak jej interesu prawnego w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargi Gminy Miejskiej K., Wojewódzkiej Przychodni Stomatologicznej w K. oraz Województwa [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r. w przedmiocie stwierdzenia następstwa prawnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zwrotu nieruchomości. Sprawa dotyczyła zwrotu nieruchomości położonej w K., która pierwotnie należała do Ubezpieczalni Społecznej w K., a następnie stała się własnością Skarbu Państwa. ZUS wystąpił o zwrot nieruchomości na podstawie art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, argumentując jej niezbędność do wykonywania zadań statutowych. Wojewoda [...] i Minister Infrastruktury wydali decyzje pozytywne dla ZUS. Skarżący podnosili zarzuty dotyczące błędnej interpretacji art. 115 ustawy, naruszenia zasad postępowania administracyjnego oraz związku sprawy z postępowaniem komunalizacyjnym. Sąd uznał skargę Wojewódzkiej Przychodni Stomatologicznej za bezzasadną z powodu braku jej interesu prawnego. Natomiast zarzuty Województwa [...] i Gminy Miejskiej K. dotyczące niewystarczającego wyjaśnienia przesłanki niezbędności nieruchomości dla ZUS uznał za uzasadnione. Sąd podkreślił, że organy administracji mają obowiązek samodzielnej oceny dowodów i ustalenia, czy nieruchomość jest rzeczywiście niezbędna, a nie tylko opierać się na oświadczeniach wnioskodawcy. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, wskazując na naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania i stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracji nie wyjaśniły wystarczająco przesłanki niezbędności nieruchomości dla ZUS, co stanowiło podstawę do uchylenia decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy administracji miały obowiązek samodzielnie ocenić, czy nieruchomość jest rzeczywiście niezbędna ZUS do wykonywania zadań statutowych, a nie tylko opierać się na oświadczeniach wnioskodawcy. ZUS oświadczył, że Przychodnia może nadal wynajmować pomieszczenia, co sugeruje, że nieruchomość nie jest w całości niezbędna.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
P.p.s.a. art. 50 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi, w tym osoby posiadające interes prawny.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji administracyjnej w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania sądowego.
u.s.u.s. art. 115
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Reguluje kwestię następstwa prawnego ZUS po dawnych ubezpieczalniach społecznych i zwrotu nieruchomości, określając warunki i przesłanki.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej, nakazująca organom dążenie do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 97 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do zawieszenia postępowania, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Przepisy wprowadzające... art. 60
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Dotyczy komunalizacji mienia, które może być przedmiotem sporu w kontekście zwrotu nieruchomości na rzecz ZUS.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające wyjaśnienie przez organy administracji przesłanki niezbędności nieruchomości dla ZUS. Brak legitymacji procesowej Wojewódzkiej Przychodni Stomatologicznej w K. do wniesienia skargi.
Odrzucone argumenty
Argumentacja dotycząca wykonywania przez Ubezpieczalnię Społeczną w K. zadań z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych (nieistotna dla rozstrzygnięcia). Argumentacja Województwa [...] dotycząca pierwszeństwa postępowania komunalizacyjnego (oddalona na podstawie orzecznictwa NSA).
Godne uwagi sformułowania
Pojęcie interesu prawnego [...] Istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego. Najemca lokalu znajdującego się na nieruchomości [...] nie ma legitymacji procesowej, a więc i przymiotu strony w postępowaniu toczącym się na podstawie tego przepisu. To właśnie na organach orzekających w takich sprawach spoczywa obowiązek wyjaśnienia wszelkich okoliczności, od których uzależnione jest wydanie decyzji, w tym szczegółowe wyjaśnienie, czy spełniona jest przesłanka niezbędności.
Skład orzekający
Daniela Kozłowska
przewodniczący sprawozdawca
Anna Łukaszewska-Macioch
sędzia
Mirosław Gdesz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki niezbędności nieruchomości w sprawach o zwrot na podstawie art. 115 u.s.u.s., a także kwestia legitymacji procesowej najemców w takich sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego związanego z art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i zwrotem nieruchomości po byłych ubezpieczalniach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii zwrotu nieruchomości i interpretacji przepisów, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach. Pokazuje też, jak sądy weryfikują działania organów administracji.
“Niezbędność nieruchomości dla ZUS – klucz do zwrotu czy pułapka interpretacyjna?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1817/06 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2007-01-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-11-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Anna Łukaszewska-Macioch Daniela Kozłowska /przewodniczący sprawozdawca/ Mirosław Gdesz. Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 1268/07 - Wyrok NSA z 2008-09-05 Skarżony organ Minister Budownictwa Treść wyniku Oddalono skargę Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 50 par. 1 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 7, 77 par. 1, art. 97 par. 1 pkt 4 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Dz.U. 1998 nr 137 poz 887 art. 115 art. 60 Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K., Wojewódzkiej Przychodni Stomatologicznej w K. i Województwa [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia następstwa prawnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zwrotu nieruchomości 1. oddala skargę Wojewódzkiej Przychodni Stomatologicznej w K.; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Ministra Budownictwa na rzecz Gminy Miejskiej K. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 115 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w W. jest następcą prawnym w zakresie ubezpieczeń społecznych działającej do 1950 r. Ubezpieczalni Społecznej w K. i orzekł o zwrocie na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nieruchomości położonej w K., dzielnicy [...], przy ul. [...], oznaczonej w katastrze nieruchomości jako działka nr [...] o powierzchni [...] m². W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że z wnioskiem o wydanie decyzji na podstawie art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wystąpił Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazując na swoje następstwo prawne po Ubezpieczalni Społecznej w K. i niezbędność wymienionej nieruchomości do wykonywania przez Zakład zadań. W toku postępowania ustalono, że przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana była przez Ubezpieczalnię Społeczną w K. na cel ubezpieczeń społecznych i ubezpieczeń zdrowotnych. Na podstawie odpisu z Kw nr [...] ustalono, że obecnie w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości ujawniony jest Skarb Państwa. Przy obecnym sformułowaniu przepisu art. 115 ustawy zwrot nieruchomości nie może naruszać prawa własności lub użytkowania wieczystego jedynie osób ujawnionych w księgach wieczystych. Ujawniony w dacie złożenia wniosku o zwrot zarządca nieruchomości, tj. Wojewódzki Specjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej uchwałami Rady Miasta K. z dnia 20 czerwca 2001 r. oraz z dnia 25 września 2002 r. został zlikwidowany, a administrację nad nieruchomością sprawuje Zarząd Budynków Komunalnych w K. Wykreślenie prawa zarządu z księgi wieczystej nastąpiło dnia 17 lipca 2003 r. Spełnione zostały przesłanki odnoszące się do następstwa prawnego ZUS oraz braku przeszkód jeśli chodzi o prawa osób trzecich ujawnione w księgach wieczystych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przedłożył decyzje Inspektora Pracy w Państwowej Inspekcji Pracy w K. nakazujące m.in. dostosowanie ilości stanowisk pracy biurowej w istniejących budynkach do wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy. ZUS obecnie jest właścicielem czterech budynków w K. i ma spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego a ponadto zawarł ze Spółdzielnią Mieszkaniową w K. 21 umów najmu pomieszczeń biurowych o łącznej powierzchni [...] m². Na rozprawie administracyjnej wnioskodawca oświadczył, że jeden z budynków Zakładu jednie w bardzo ograniczonym zakresie nadaje się na potrzeby biurowe, gdyż przeznaczony jest na regionalne archiwum dokumentacji ubezpieczeniowej. Ocena zasadności nabycia przedmiotowego budynku nie należy do właściwości organu orzekającego w tej sprawie i wykracza poza jej meritum. Prowadzi to do wniosku, że nieruchomość przy ul. [...] jest rzeczywiście niezbędna ZUS na cele statutowe, gdyż docelowo pozwoli na rezygnację z najmu innych nieruchomości oraz zapewni właściwe warunki pracy zatrudnionym pracownikom. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Województwa [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. wskazując w uzasadnieniu, że następstwo prawne ZUS m.in. po ubezpieczalniach społecznych w zakresie ubezpieczeń społecznych zostało wskazane w art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 115 ust. 3 ustawy zobowiązuje organ wojewódzki do stwierdzenia, czy Zakład jest następcą prawnym właściciela nieruchomości, tj. do ustalenia, czy nieruchomość była w oznaczonym okresie własnością podmiotów wskazanych w ust. 1, a nie do oceny zakresu sukcesji. Zawarta w odwołaniu argumentacja dotycząca wykonywania przez Ubezpieczalnię Społeczną w K. zadań z zakresu ubezpieczeń zdrowotnych nie może mieć zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jest poza sporem, że nieruchomość przy ul. [...] w K. stanowiła do 1950 r. własność Ubezpieczalni Społecznej w K. i wobec tego podlega zwrotowi, o ile spełnione są warunki określone w ustawie dotyczące praw osób trzecich i niezbędności nieruchomości dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W niniejszej sprawie właścicielem spornej nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej nr [...] jest Skarb Państwa i nie ujawniono w niej prawa własności ani prawa użytkowania wieczystego osób trzecich. Kwestia niezbędności nieruchomości dla wykonywania zadań statutowych przez ZUS została prawidłowo wyjaśniona przez organ wojewódzki. Wykazane zostało, że istnieje pilna konieczność pozyskania przez ZUS nowej powierzchni biurowej z uwagi na nadmierne zagęszczenie dotychczasowych pomieszczeń, co potwierdza Państwowa Inspekcja Pracy i należy uznać, że nieruchomość przy ul. [...] jest niezbędna wnioskodawcy w celu rozwiązania istniejących problemów lokalowych. Ocena, czy ZUS mógłby w inny sposób rozwiązać swoje problemy lokalowe nie należy do zakresu niniejszego postępowania. Organ wojewódzki przeprowadził postępowanie z należytą starannością. W dniu 17 października 2003 r. odbyła się rozprawa administracyjna. Żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu, organ jest obowiązany uwzględnić tylko wówczas, gdy stwierdzi, że przedmiotem dowodu jest okoliczność istotna dla sprawy (art. 78 § 1 k.p.a.). Fakt, że w budynku przy ul. [...] mieści się Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna jest znany organowi, natomiast inne posiadane przez świadków dokumenty winny być przedłożone organowi. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Województwo [...], Miasto K. i Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna w K. Województwo [...] zarzuciło wydanie decyzji z naruszeniem art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które miało wpływ na wynik sprawy i z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W obszernej skardze Województwo, po przedstawieniu dotychczasowego postępowania, zwraca uwagę na jego związek z postępowaniem prowadzonym w trybie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), które nie zostało zakończone i nie została wydana decyzja niezbędna do wykonywania praw właścicielskich. W pierwszej kolejności powinno być stwierdzone, czy nie doszło do przejścia prawa własności ze Skarbu Państwa na Województwo [...] z mocy samego prawa. Sprawa postępowania prowadzonego na podstawie art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie daje podstawy do odmowy wydania decyzji komunalizacyjnej ani też do zawieszenia postępowania komunalizacyjnego. Postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2004 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2003 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia przez Województwo [...] na podstawie art. 60 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną własności udziału [...] w nieruchomości przy ul. [...] zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Artykuł 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych został błędnie zinterpretowany przez Wojewodę [...]. Przepis ten stanowi o następstwie prawnym tylko w zakresie ubezpieczeń społecznych. Dla jego prawidłowego stosowania należy zwrócić uwagę na przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 36, poz. 33). Stanowiły one, że Zakład działający do tego czasu na podstawie ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. Nr 51, poz. 396 ze zm.) wykonuje wszystkie rodzaje ubezpieczeń społecznych z wyjątkiem czynności powierzonych Zakładowi Lecznictwa Pracowniczego. Budynek przy ul. [...] w K. był wykorzystywany na lecznictwo pracownicze i nie ma podstaw do przyjęcia, że zachodzi następstwo prawne. Wojewoda przeprowadził postępowanie niestarannie – nie wyjaśnił następstwa prawnego. Nie została również zbadana kwestia niezbędności nieruchomości do wykonywania zadań przez ZUS, co stanowi ustawową przesłankę zwrotu nieruchomości. Niezbędność powinna mieć charakter obiektywny. Trudności lokalowe ZUS mogą wynikać z niewłaściwego gospodarowania posiadanymi pomieszczeniami i było to podnoszone w postępowaniu administracyjnym. Wojewoda ograniczył się do stwierdzenia, że kwestia ta wykracza poza meritum sprawy. Również Minister nie wyjaśnił dostatecznie tego zagadnienia ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że skoro Państwowa Inspekcja Pracy potwierdza nadmierne zagęszczenie pomieszczeń biurowych k. Oddziału ZUS, to należy uznać, iż dla rozwiązania tego problemu niezbędna jest mu nieruchomość przy ul. [...], a sam fakt przeprowadzenia rozprawy administracyjnej wystarcza do uznania, że organ wojewódzki przeprowadził postępowanie z należytą starannością. Uzasadnia to stwierdzenie, że istnienie przesłanki niezbędności nie zostało należycie wyjaśnione. Nie zostało ustalone, czy ZUS nie dysponuje już innymi nieruchomościami, które po odpowiedniej adaptacji zwiększyłyby jego powierzchnię biurową bez potrzeby zwrotu spornego budynku, który także wymagałby poważnych przeróbek aby dostosować jego pomieszczenia do celów biurowych. Pomija oświadczenie pełnomocnika ZUS, że nie zamierza eksmitować Wojewódzkiej Przychodni Stomatologicznej z zajmowanych pomieszczeń. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do uzyskania zwrotu nieruchomości, jeżeli nie narusza to ujawnionego w księdze wieczystej prawa własności lub użytkowania wieczystego osób trzecich. W księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości ujawniony jest Skarb Państwa, a Województwo [...] ma interes prawny w obronie tego wpisu, gdyż jest on przesłanką ustawową do wydania decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości przez Województwo. Artykuł 115 ustawy umożliwia uzyskanie przez ZUS własności majątku tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to praw osób trzecich ujawnionych w księdze wieczystej. Fakt, że we właściwej księdze wieczystej nie figuruje Województwo [...] jako właściciel części ułamkowej przedmiotowej nieruchomości wynika wyłącznie z opieszałości organów administracyjnych. Wieloletnia i nieuzasadniona zwłoka w wydaniu decyzji komunalizacyjnej potwierdzającej stan prawny ukształtowany z mocy prawa nie pozwala na ujawnienie w księdze wieczystej praw nabytych przez Województwo. Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna w K. również wniosła o uchylenie wydanych decyzji z powodu naruszenia art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i naruszenia zasad postępowania administracyjnego. Skarżąca Przychodnia podniosła, iż nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości a ma interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, ponieważ zarządzeniem nr [...] Wojewody [...] jej [...] część została wydzielona z mienia Skarbu Państwa dla niej. Wydzielenie tej części nieruchomości nastąpiło przed wejściem w życie art.115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przychodnia w związku z tym powinna być traktowana jako osoba trzecia w rozumieniu tego przepisu, zaś jej prawo do nieruchomości korzystać z przewidzianej w tym przepisie ochrony. W dalszej części skargi Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna przedstawia argumenty zbieżne z powołanymi przez Województwo [...] zarówno w części dotyczącej wykładni art. 115 jak i związku postępowania prowadzonego na tej podstawie z postępowaniem komunalizacyjnym wywodząc, że skoro komunalizacja następuje z mocy prawa to nie było podstaw do jego zawieszenia i postanowienie Ministra Skarbu Państwa zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Gmina Miejska K. w skardze wniosła o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] podnosząc, że art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stwierdza jedynie, że brak ujawnionych w księdze wieczystej praw osób trzecich uprawnia Zakład Ubezpieczeń Społecznych do wystąpienia o zwrot nieruchomości. Brak ujawnionych praw osób trzecich w księdze wieczystej nie oznacza jednak, że – jeżeli prawa te istnieją – nie powinny zostać uwzględnione przy wydawaniu decyzji w sprawie zwrotu nieruchomości na rzecz ZUS. Minister Infrastruktury stwierdził, że osoby trzecie, o których mowa w tym przepisie, to osoby inne niż jednostki samorządu terytorialnego. Stwierdzenie takie nie znajduje uzasadnienia w treści art. 115 ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga Wojewódzkiej Przychodni Stomatologicznej w K. podlegała oddaleniu z tego powodu, że nie wykazała ona legitymacji do jej wniesienia. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Przepis ten wyróżnia dwie kategorie podmiotów mających legitymację do wniesienia skargi. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje w celu ochrony własnego interesu prawnego, drugą natomiast podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo wniesienia skargi w cudzej sprawie ze względu na konieczność ochrony również porządku prawnego. Podmiotom instytucjonalnym została przyznana legitymacja procesowa ze względu na funkcje, do których pełnienia zostały powołane. Skarżąca Przychodnia należy do tych podmiotów, których legitymacja do wniesienia skargi jest związana z ochroną ich interesu prawnego. Pojęcie interesu prawnego, mimo że nie zostało zdefiniowane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, było przedmiotem wielu orzeczeń sądowych i tematem licznych wypowiedzi doktryny. Istotę interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego. Może to być norma należąca do każdej gałęzi prawa (nie tylko do prawa administracyjnego), na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Dla stwierdzenia więc interesu prawnego wymagane jest ustalenie owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, związku polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Ponadto podkreśla się, że interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego. Innymi słowy, interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 1996 r., sygn. II SA 74/96 – ONSA 1997, z. 2, poz. 89). W warunkach niniejszej sprawy nie powinno ulegać wątpliwości, że sprawa zwrotu nieruchomości na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie dotyczy interesu prawnego Wojewódzkiej Przychodni Stomatologicznej w K. Artykuł 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczy uprawnień tego Zakładu, a nie uprawnień lub obowiązków skarżącej Przychodni, która jest wyłącznie najemcą pomieszczeń w budynku położonym na spornej nieruchomości. W tej sytuacji należało uznać, że skarżąca ma wyłącznie interes faktyczny w zwalczaniu decyzji o zwrocie nieruchomości na rzecz ZUS, nie ma natomiast interesu prawnego w znaczeniu art. 28 k.p.a. i art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż rozstrzygnięcie nie dotyczy wprost jej praw i obowiązków. Innymi słowy najemca lokalu znajdującego się na nieruchomości, o której mowa w art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie ma legitymacji procesowej, a więc i przymiotu strony w postępowaniu toczącym się na podstawie tego przepisu. Przechodząc do zarzutów podniesionych przez pozostałych skarżących trzeba wskazać, że są one częściowo uzasadnione, bowiem jak słusznie zauważono sprawa z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie została dostatecznie wyjaśniona w zakresie niezbędności przedmiotowej nieruchomości dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Stanowisko Wojewody [...], iż ocena zasadności nabycia tego budynku nie należy do właściwości organu orzekającego w niniejszej sprawie i wykracza poza meritum sprawy jest nieprawidłowe. To właśnie na organach orzekających w takich sprawach spoczywa obowiązek wyjaśnienia wszelkich okoliczności, od których uzależnione jest wydanie decyzji, w tym szczegółowe wyjaśnienie, czy spełniona jest przesłanka niezbędności. Oczywiście ocena ta może być oparta także o materiały przedstawione przez Zakład, ale organ jest obowiązany do samodzielnej oceny przedstawionych dowodów i ustalenia, czy spełniona została ta przesłanka. Takich ustaleń i ocen decyzja Wojewody nie zawiera, natomiast w decyzji Ministra Infrastruktury poza ogólnymi stwierdzeniami, że kwestia ta została prawidłowo wyjaśniona a postępowanie przeprowadzone z należytą starannością organ nie przedstawił żadnych własnych rozważań w tym zakresie. Było to tym bardziej niezbędne, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych oświadczył, że w razie zwrotu nieruchomości Wojewódzka Przychodnia Stomatologiczna w K. może nadal wynajmować zajmowane pomieszczenia. Świadczyć to może o tym, że przedmiotowa nieruchomość przynajmniej w części nie jest niezbędna Zakładowi dla wykonywania jego zadań. W związku z tym w ponownym postępowaniu powinna być też rozważona kwestia, czy zwrot nieruchomości nie mógłby być ewentualnie ograniczony do części nieruchomości z wyłączeniem jej [...] zajmowanych przez Przychodnię i o której komunalizację ubiega się Województwo [...]. W ocenie Sądu, mimo iż powoływany przepis mówi o zwrocie nieruchomości, to jednak nie jest wykluczona możliwość zwrotu części, co do której zostanie niewątpliwie ustalone przez organ, że jest ona niezbędna, tzn. koniecznie potrzebna i nieodzowna dla wykonywanych przez Zakład zadań. Artykuł 115 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określa warunki uznania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za następcę prawnego podmiotów wymienionych w tym przepisie. Warunki te odnoszą się do praw osób trzecich ujawnionych w księdze wieczystej. Stosownie do art. 115 ust. 2 tej ustawy Zakład występuje o zwrot nieruchomości, jeżeli nieruchomość jest niezbędna dla wykonywania jego zadań. Dopiero łączne spełnienie przesłanek z art. 115 ust. 1 i art. 115 ust. 2 ustawy uprawnia wojewodę do wydania decyzji o stwierdzeniu, że Zakład jest następcą prawnym właściciela nieruchomości, w rozumieniu ust.1, oraz orzeczenie o zwrocie nieruchomości na rzecz Zakładu. Następuje to w jednej decyzji administracyjnej i wobec tego stwierdzenie, że w sprawie nie zostało dostatecznie wyjaśnione, czy istotnie przedmiotowa nieruchomość jest ZUS-owi niezbędna w rozumieniu art. 115 ust. 2 ustawy zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji w całości. Zgodnie z art. 115 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład jest następcą prawnym działających do 1950 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczalni społecznych i funduszy ubezpieczeniowych w zakresie ubezpieczeń społecznych. Jeśli chodzi o fundusze ubezpieczeniowe następstwo to jest ograniczone tylko do ich działalności w zakresie ubezpieczeń społecznych. Ponieważ w niniejszej sprawie ZUS opiera swoje następstwo prawne po Ubezpieczalni Społecznej w K. nie było podstaw do badania, jaki zakres działalności miała ta Ubezpieczalnia, gdyż nie dotyczy jej przesłanka ograniczająca następstwo prawne. Równocześnie wspomniany przepis ustanawia negatywną przesłankę zwrotu odnoszącą się do ujawnionych w księdze wieczystej nieruchomości praw osób trzecich. W księdze wieczystej Kw [...] ujawniony jako właściciel jest Skarb Państwa i nie są ujawnione prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego osób trzecich. Powołane przez Województwo [...] okoliczności związane z ubieganiem się o komunalizację ułamkowej części przedmiotowej nieruchomości, co zdaniem skarżącego powoduje, że postępowanie to ma pierwszeństwo przed postępowaniem o zwrot nieruchomości nie mogły być uwzględnione. Przesądził o tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2006 r. sygn. OSK 1193/05, którym oddalona została skarga kasacyjna Zarządu Województwa [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2005 r. sygn. I SA/Wa 410/04 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie komunalizacji. Sądy obu instancji uznały, iż art. 115 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a wynik postępowania w sprawie z wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zwrot nieruchomości przy ul. [...] w K. stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. dla postępowania o stwierdzenie nabycia przez Województwo [...] udziału we współwłasności w części ułamkowej tej nieruchomości. W świetle powołanego wyroku NSA nie ma znaczenia prawnego podnoszona przez skarżącego wieloletnia i nieuzasadniona zwłoka w wydaniu decyzji na podstawie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Wskazując na powyższe naruszenia przepisów prawa materialnego oraz pobieżne przeprowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i przepisu art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, Sąd uchylił obie decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zakresie wykonania decyzji Sąd orzekł opierając się na podstawie art. 152, o kosztach postępowania stosownie do art. 200 a o oddaleniu skargi Wojewódzkiej Przychodni Stomatologicznej w K. na podstawie art. 151 tej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI