I SA/Wa 1813/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2014-04-10
NSAAdministracyjneŚredniawsa
reforma rolnapostępowanie administracyjnestwierdzenie nieważnościuchylenie decyzjiwłaściwość organuk.p.a.decyzja ostatecznainteres społecznyinteres strony

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, uznając, że decyzja Wojewody o uchyleniu decyzji umarzającej postępowanie była wadliwa z powodu naruszenia przepisów o właściwości, mimo że uzasadnienie organu było częściowo błędne.

Skarżący J. G. zaskarżył decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która stwierdziła nieważność decyzji Wojewody uchylającej wcześniejszą decyzję o umorzeniu postępowania. Minister uznał, że decyzja Wojewody była wadliwa z powodu rażącego naruszenia prawa i niewłaściwości organu. WSA w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że choć uzasadnienie Ministra było częściowo błędne co do rażącego naruszenia prawa, to decyzja Wojewody była wadliwa z powodu naruszenia przepisów o właściwości, co uzasadniało jej nieważność.

Sprawa dotyczyła skargi J. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy własną decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody. Wojewoda uchylił swoją wcześniejszą decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia, że zespół pałacowo-parkowy nie podlega przepisom o reformie rolnej. Minister Rolnictwa uznał decyzję Wojewody za wadliwą, wskazując na rażące naruszenie prawa (art. 154 k.p.a.) oraz naruszenie przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Skarżący zarzucił Ministrowi błędne przyjęcie rażącego naruszenia prawa i niewłaściwości organu. Argumentował, że decyzja o umorzeniu postępowania nie może być uchylana w trybie art. 154 k.p.a. i że Wojewoda był właściwy do jej uchylenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że choć uzasadnienie Ministra co do rażącego naruszenia art. 154 k.p.a. było wadliwe (ponieważ decyzja o umorzeniu nie jest decyzją merytoryczną, a interpretacja przepisu nie była jednoznaczna), to decyzja Wojewody była wadliwa z powodu naruszenia przepisów o właściwości. Sąd podkreślił, że organem właściwym do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej jest organ, który ją wydał, a w tym przypadku, po utrzymaniu w mocy decyzji o umorzeniu przez Ministra, to on był właściwy do jej zmiany, a nie Wojewoda.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, nawet jeśli jest to decyzja o umorzeniu postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 154 § 1 k.p.a. nie wyklucza możliwości uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania, jeśli spełnione są przesłanki: ostateczność decyzji, brak nabycia praw przez strony oraz interes społeczny lub słuszny interes strony. Wskazano, że stanowisko o niemożności uchylenia takiej decyzji wynika z orzecznictwa, a nie z jasnego brzmienia przepisu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, w tym naruszenia przepisów o właściwości (pkt 1) i rażącego naruszenia prawa (pkt 2).

k.p.a. art. 154 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umożliwia uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

k.p.a. art. 154 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa, że organem właściwym do uchylenia lub zmiany decyzji jest organ, który ją wydał, a w przypadku decyzji ostatecznej wydanej przez organ odwoławczy, jest nim organ odwoławczy.

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

Dotyczy przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, w tym naruszenia przepisów o właściwości (pkt 1) i rażącego naruszenia prawa (pkt 2).

k.p.a. art. 154 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

Umożliwia uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

k.p.a. art. 154 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

Określa, że organem właściwym do uchylenia lub zmiany decyzji jest organ, który ją wydał, a w przypadku decyzji ostatecznej wydanej przez organ odwoławczy, jest nim organ odwoławczy.

dekret o reformie rolnej art. 2 § 1

Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej

Definiuje, jakie nieruchomości podlegają przepisom o reformie rolnej.

rozporządzenie z dnia 1 marca 1945 r. § 5

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej

Stanowi podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej podlegającej reformie rolnej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy umorzenia postępowania.

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

Dotyczy umorzenia postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje orzekanie sądu w przypadku oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja Wojewody uchylająca decyzję o umorzeniu postępowania została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, ponieważ organem właściwym do uchylenia decyzji ostatecznej był organ odwoławczy (Minister Rolnictwa), który utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu.

Odrzucone argumenty

Decyzja Wojewody uchylająca decyzję o umorzeniu postępowania nie została wydana z rażącym naruszeniem art. 154 § 1 k.p.a., ponieważ przepis ten nie wyklucza uchylenia decyzji umarzającej, a interpretacja jego stosowania nie była jednoznaczna.

Godne uwagi sformułowania

o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zachodzą trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki. Nie można także mówić o oczywistości naruszenia normy prawnej w przypadku rozbieżności interpretacyjnych przepisów. organem właściwym do uchylenia lub zmiany decyzji jest organ, który ją wydał.

Skład orzekający

Emilia Lewandowska

przewodniczący

Małgorzata Miron

sprawozdawca

Marta Kołtun-Kulik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o właściwości organu w trybie art. 154 k.p.a. oraz stosowanie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w kontekście decyzji o umorzeniu postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z uchylaniem decyzji o umorzeniu postępowania w kontekście reformy rolnej i zmiany orzecznictwa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii proceduralnych związanych z nieważnością decyzji administracyjnych i właściwością organów, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1813/13 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-04-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-07-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Emilia Lewandowska /przewodniczący/
Małgorzata Miron /sprawozdawca/
Marta Kołtun-Kulik
Symbol z opisem
6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 2098/14 - Postanowienie NSA z 2015-11-30
Skarżony organ
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 156 par. 1 pkt 1 i 2, art. 154 par. 1 i 2, art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Małgorzata Miron (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - po rozpatrzeniu wniosku J. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2013 r. znak [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., znak [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpatrzeniu wniosku Skarbu Państwa - Lasów Państwowych Nadleśnictwa [...], stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak [...]. Ww. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Wojewoda [...] działając w oparciu o art. 154 § 1 i 2 k.p.a., uchylił własną decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o wydanie decyzji stwierdzającej, że zespół pałacowo-parkowy wraz z kaplicą, położony w P., gminie O., oznaczony jako działka nr [...] nie podpada po działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). Uchylając swoją decyzję z dnia [...] lipca 2011 r., Wojewoda [...] stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie zaszły wszystkie przesłanki warunkujące uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a., gdyż decyzja jest orzeczeniem ostatecznym, nie została zaskarżona przez żadną ze stron oraz na jej podstawie żadna ze stron nie nabyła prawa.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. złożył J. G.
Rozpoznając ten wniosek organ przypomniał charakter postępowania o stwierdzenie nieważności oraz przypomniał treść art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jednocześnie organ przywołał stanowisko prezentowane w orzecznictwie co do oceny czy naruszenie prawa ma charakter rażący. Dalej odnosząc te ogólne rozważania do konkretnej sprawy organ stwierdził, że kwestionowana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. wydana została na podstawie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ wskazał, iż postępowanie prowadzone w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie jest kontynuacją postępowania w sprawie zakończonej decyzją, której uchylenia lub zmiany domaga się strona. Jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Przyjmuje się, iż art. 154 k.p.a. dotyczy decyzji ostatecznych merytorycznych, rozstrzygających sprawę co do istoty. Wobec powyższego, decyzja o umorzeniu postępowania pierwszej instancji, jako decyzja proceduralna, nie podlega przepisom art. 154 k.p.a. Zakończenie postępowania administracyjnego, poprzez wydanie decyzji umarzającej postępowanie nie ma wpływu na sytuację prawną stron postępowania, bowiem umorzenie postępowania jest rozstrzygnięciem formalnym, kończącym sprawę, ale nie rozstrzygającym sprawy merytorycznie oraz nie stwarzającym sytuacji powagi rzeczy osądzonej. W tej sytuacji stwierdzić należy, iż wnioskowana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] wydana została z rażącym naruszeniem art. 154 k.p.a.
Ponadto, kwestionowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. W niniejszej sprawie ewentualną decyzję w tym przedmiocie winien wydać Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Organ szczebla wojewódzkiego pominął bowiem, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. została, po rozpatrzeniu od niej odwołania, utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...]. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 154 § 2 k.p.a. organem właściwym do uchylenia lub zmiany decyzji jest organ administracji publicznej, który decyzję tę wydał. Organem, który wydał decyzję dotychczasową, może być organ administracji publicznej pierwszej instancji, ale tylko wtedy jeżeli strona nie wniosła skutecznie odwołania od takiej decyzji. Jeśli decyzja stała się ostateczna wskutek rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji to właśnie organ odwoławczy, który wydał decyzję w wyniku odwołania będzie kompetentny do jej ewentualnego uchylenia. Wobec powyższego, błędny jest pogląd skarżącego, że kwestionowana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Za błędne także organ uznał twierdzenie odwołującego się, że pozostawienie w obrocie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. o umorzeniu postępowania, pozbawia wnioskodawcę prawa do wystąpienia z wnioskiem na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51) o wydanie decyzji stwierdzającej, że zespół pałacowo-parkowy wraz z kaplicą, położony w P., gminie O., oznaczony jako działka nr [...] nie podpada po działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Jak wskazano wyżej, decyzja o umorzeniu postępowania nie jest rozstrzygnięciem merytorycznym i nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej.
Organ zauważył, że przedmiotem niniejszego postępowania nieważnościowego jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., wobec czego pozostałe twierdzenia skarżącego, odnoszące się do decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2010 r. o umorzeniu postępowania, nie mają znaczenia dla oceny kwestionowanej decyzji. W związku z powyższym, organ stwierdził, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ nie stwierdził, aby w niniejszej sprawie zaistniały nieodwracalne skutki prawne.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaznaczył, że w postępowaniu nadzorczym oceniał kontrolowane orzeczenia również pod kątem występowania którejkolwiek z pozostałych przesłanek nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., innych niż wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości i rażącym naruszeniem prawa. Nie stwierdzono jednak, aby w odniesieniu do ocenianej decyzji zachodziła którakolwiek z przyczyn nieważności określonych w powyższym przepisie.
J. G. złożył skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] marca 2013 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
- niezasadne przyjęcie, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. wydana została przez organ niewłaściwy oraz z rażącym naruszeniem prawa;
- naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 154 § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. została wydana przez organ niewłaściwy;
- naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. oraz art. 154 § 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a nadto naruszenie art. 154 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania nie może być uchylona w trybie art. 154 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że Wojewoda [...] wydał decyzję o umorzeniu postępowania pozostając w przekonaniu, że przedmiotowa sprawa nie należy do kompetencji organów administracji publicznej powołując się przy tym na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 marca 2010 r., sygn. akt P 107/08, zgodnie z którym moc obowiązująca § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. wyczerpała się z chwilą zakończenia w latach czterdziestych i pięćdziesiątych XX w. działań związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej. W tej sytuacji decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nie posiadała cech "rażącego naruszenia prawa".
Skarżący podkreślił, że kwestia właściwości organów administracji publicznej w sprawie orzekania o podleganiu nieruchomości pod działanie przepisów art. 2 ust 1 lit. "e" dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. budziła poważne wątpliwości w orzecznictwie. Stąd, umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie orzeczenia o podleganiu nieruchomości pod działanie przepisów art. 2 ust 1 lit. "e" dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. w oparciu o stanowisko Trybunału Konstytucyjnego nie stanowiło "rażącego naruszenia prawa". Tym samym niemożliwe byłoby stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Dopiero w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że "rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e/ dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. Nr 4, poz. 17 ze zm.)." Tym samym, dopiero po wydaniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. rozstrzygnięte zostały wątpliwości w zakresie interpretacji kwestii obowiązywania rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51, ze zm.)
W ocenie skarżącego brak również podstaw do kwestionowania decyzji z
dnia [...] sierpnia 2011 r. W przedmiotowej sprawie zachodziły bowiem okoliczności uzasadniające uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Bezspornym jest, że na mocy tej decyzji żadna ze stron nie nabyła prawa. Co więcej, bezspornym jest, że za uchyleniem ww. decyzji przemawia słuszny interes strony. Poprzez wydanie decyzji o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie o stwierdzenie, że nieruchomość [...] nie podlegała działaniu przepisów art. 2 ust 1 lit. "e" dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., Wojewoda [...] pozbawił wnioskodawcę możliwości zbadania, czy ww. nieruchomość została przejęta przez Skarb Państwa zasadnie. W związku z powyższym, nie powinna budzić wątpliwości okoliczność, że za uchyleniem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. przemawia słuszny interes strony. Co więcej, w niniejszej sprawie słuszny interes strony zbiega się z interesem społecznym. Zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Mając powyższe na uwadze, całkowicie bezzasadne pozostaje stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż decyzja o umorzeniu postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania nie może być uchylana w trybie art. 154 k.p.a. Skarżący podkreślił, że decyzja Wojewody [...] o umorzeniu postępowania w sposób błędny wskazywała, że przedmiot sprawy nie istnieje, z czym trudno się jednak zgodzić w świetle przedstawionego stanu faktycznego. W przypadku braku uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. prowadzenie postępowania w sprawie orzeczenia, że nieruchomość stanowiąca część działki o oznaczeniu geodezyjnym [...], na której został położony zespół pałacowo-parkowy wraz z kaplicą w P. nie podlegała działaniu przepisów art. 2 ust 1 lit. "e" dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, nie byłoby możliwe.
Ponadto, niezasadne jest – zdaniem skarżącego - stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r. została wydana przez niewłaściwy organ. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] o umorzeniu postępowania. Skutek umorzenia postępowania wynikał wprost z decyzji Wojewody [...], dlatego uchylanie decyzji II instancji było bezzasadne. Co więcej, przyjmuje się, że właściwym do rozpoznania sprawy w trybie art. 154 k.p.a. jest organ, który wydał dotychczasową decyzję w pierwszej instancji, chyba że organ odwoławczy wydał decyzję reformacyjną - zmienił treść rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca). Stąd Wojewoda [...] był właściwy do rozpoznania sprawy o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. w trybie art. 154 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja mimo częściowo wadliwego uzasadnienia odpowiada prawu. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd uchyla zaskarżoną decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b); inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana w jednym z nadzwyczajnych postępowań – postępowaniu nieważnościowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 k.p.a. Jak prawidłowo wyjaśnił organ administracji - zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznego rozstrzygnięcia jest ocena takiej decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) lub spełnienia innych przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie takie – o stwierdzenie nieważności decyzji ma zatem odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego.
Stwierdzić trzeba, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zachodzą trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki. Przy korzystaniu z tej wywołującej najdalej idące konsekwencje instytucji wskazane wyżej przesłanki muszą wystąpić łącznie i nie mogą być dorozumiewane, ale jasno wskazane (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 878/10, LEX nr 992652 oraz z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1614/09, LEX nr 746680).
Nie można także mówić o oczywistości naruszenia normy prawnej w przypadku rozbieżności interpretacyjnych przepisów. Nawet zatem uznanie, że inna interpretacja zostanie uznana za lepszą, słuszniejszą albo bardziej racjonalną, nie może być ocenione jako rażące naruszenie prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2011 r. sygn. akt 743/10, LEX nr 965221; z dnia 8 września 2009 r. sygn. akt II GSK 1061/08, LEX nr 596660, z dnia 30 maja 2008 r., LEX nr 505307; z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt II OSK 28/06, LEX nr 319171).
Przenosząc powyższe, ogólne zasady, na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że kontrolowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzją organ – działając w oparciu o art. 154 § 1 i 2 k.p.a. uchylił własną decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia, że nieruchomość opisana w tej decyzji nie podlegała działaniu przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Z uzasadnienia tej pierwszej decyzji wynika, że przyczyną, dla której stwierdzono, że postępowanie jest bezprzedmiotowe jest to, że organy administracji nie są właściwe do prowadzenia postępowania w przedmiocie wniosku jak wyżej. Na skutek uchwały NSA z dnia 10 stycznia 2011 r., w której wskazano na właściwość postępowania administracyjnego do prowadzenia tego typu spraw organ uznał za zasadny wniosek o uchylenie decyzji wydanej w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia wskazano art. 154 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią tego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W świetle powyższego oraz zaprezentowanych wyżej poglądów zawartych w orzecznictwie sądów administracyjnych Sąd uznał, że nieuprawnione jest stanowisko organów co do tego, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 154 k.p.a. W szczególności nieuprawniony jest pogląd, iż doszło do rażącego naruszenia tego przepisu z tego powodu, że omawiany przepis może stanowić podstawę zmiany jedynie decyzji o charakterze merytorycznym, rozstrzygającej sprawę co do istoty, a takiego charakteru nie ma decyzja umarzająca postępowanie w sprawie. Niezależnie od oceny trafności tego poglądu wskazać należy, że stanowisko to nie zostało wyrażone wprost w ww. artykule, a wynika jedynie z orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Powyższe uzasadnia twierdzenie, że nie można ocenić ewentualnego naruszenia prawa jako kwalifikowane, rażące, skoro decyzja nie jest sprzeczna z jasnobrzmiącym przepisem prawa. Z treści omawianego przepisu nie wynika wszak, że zmianie podlegać mogą jedynie decyzje o charakterze merytorycznym. Przepis ustanawia bowiem wprost jedynie 3 przesłanki: decyzja musi być ostateczna, żadna ze stron nie nabyła prawa, za zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Rację ma skarżący, że powyższe przesłanki w niniejszej sprawie zostały spełnione. Brak jest zatem podstaw do uznania, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 154 § 1 k.p.a. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Powyższe nie zmienia jednak stanowiska Sądu co do tego, że prawidłowo organy administracji uznały, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. dotknięta jest wadą nieważności. Jak bowiem zostało wyżej wskazane postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ma na celu wykazanie czy zaistniała którakolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie zaistnienia choćby jednej z nich obliguje organ do stwierdzenia nieważności decyzji.
W niniejszej sprawie rację ma Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi co do tego, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Art. 154 § 1 k.p.a. wskazuje, że organem właściwym do uchylenia lub zmiany decyzji w omawianym trybie jest organ, który go wydał. Uszło uwadze Wojewody [...] wydającego rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2011 r., że decyzja o umorzeniu postępowania z dnia [...] lipca 2010 r. była przedmiotem kontroli Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy ww. decyzję. Powyższe oznacza, że organem właściwym do zmiany lub uchylenia decyzji był Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako ten organ, który ostatecznie orzekał o umorzeniu postępowania. Nie można podzielić poglądu prezentowanego przez skarżącego, że skoro organ odwoławczy odnosił się jedynie do rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji to de facto ten ostatni organ był tym, który wydawał decyzję. Takie stanowisko jest sprzeczne z zasadami postępowania administracyjnego. Skoro ustawodawca wprowadził zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organ odwoławczy ma obowiązek sprawę ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć, to znaczy, że to ten ostatni organ jest tym, który wydaje decyzję, mimo że art. 138 k.p.a. wskazuje jej możliwą treść odnoszącą się do decyzji pierwszoinstancyjnej.
W tym stanie rzeczy prawidłowe jest rozstrzygnięcie organu w części, w której wskazał on, iż kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja Wojewody [...] została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co oznacza, że dotknięta jest wadą nieważności wymienioną w art. 156 §. 1 pkt 1 k.p.a.
Konkludując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w części, w której wskazano, iż decyzja Wojewody rażąco narusza art. 154 § 1 k.p.a., jednakże biorąc pod uwagę, że zaistniała druga przesłanka określona w pkt 1 art. 156 § 1 k.p.a. uzasadniająca konieczność stwierdzenia nieważności decyzji, uchybienie to pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy skargę – pomimo jej częściowej trafności należało oddalić.
Ponieważ pozostałe zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI