I SA/WA 1802/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał połączone skargi W. K., A. V., E. T. oraz M. K. i M. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 maja 2022 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody Lubelskiego stwierdzającą, że dawny majątek L. K. o powierzchni ponad 68 ha podlegał przepisom art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skarżący podnosili, że część nieruchomości znajdowała się w granicach administracyjnych miasta L. od 1928 r. i została rozparcelowana na cele budowlane przed 1 września 1939 r., co wyłączało ją z zakresu reformy. Kwestionowali również sposób ustalenia stanu faktycznego i zastosowanie przepisów prawa materialnego. Sąd oddalił skargi, podzielając stanowisko organu administracji. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że nie doszło do skutecznego zatwierdzenia parcelacji nieruchomości na cele budowlane przed 1 września 1939 r., co oznaczało, że jej charakter jako nieruchomości ziemskiej o charakterze rolniczym nie uległ zmianie. Sąd podkreślił, że położenie nieruchomości w granicach miasta nie wyłączało jej z zakresu reformy rolnej, jeśli spełniała kryteria obszarowe użytków rolnych, co w tym przypadku miało miejsce (ponad 50 ha użytków rolnych). Sąd uznał, że materiał dowodowy zebrany przez organy był wystarczający, a zarzuty skarżących dotyczące naruszeń proceduralnych i błędnej wykładni prawa materialnego nie znalazły uzasadnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dekretu o reformie rolnej, zwłaszcza w kontekście nieruchomości położonych w granicach miast, parcelacji przed 1 września 1939 r., oraz sumowania gruntów z różnych ksiąg wieczystych.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z okresem reformy rolnej i przedwojennym prawem budowlanym. Interpretacja przepisów dekretu może być odmienna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nieruchomość położona w granicach administracyjnych miasta, która przed 1 września 1939 r. została rozparcelowana na cele budowlane, podlega przepisom dekretu o reformie rolnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli parcelacja została skutecznie zatwierdzona przed 1 września 1939 r. W tym przypadku jednak nie doszło do skutecznego zatwierdzenia parcelacji przed tą datą, a samo położenie w granicach miasta nie wyłącza nieruchomości z zakresu reformy, jeśli spełniała kryteria obszarowe użytków rolnych.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którą nieruchomości rozparcelowane na cele budowlane przed 1 września 1939 r. z zatwierdzonym projektem tracą charakter nieruchomości ziemskich. W analizowanej sprawie brak było dowodów na takie zatwierdzenie przed wskazaną datą. Położenie w granicach miasta nie było decydującym kryterium wyłączenia.
Czy dopuszczalne jest sumowanie gruntów z różnych ksiąg hipotecznych w celu ustalenia łącznego rozmiaru nieruchomości ziemskiej podlegającej reformie rolnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest sumowanie gruntów z różnych ksiąg hipotecznych, jeśli tworzyły one gospodarczą całość i były własnością tej samej osoby, w celu wykazania przekroczenia normy obszarowej.
Uzasadnienie
Zwrot 'rozmiar łączny' nieruchomości ziemskiej nie odnosi się do każdej parceli z osobna, lecz do całości własności i gospodarczego przeznaczenia nieruchomości.
Czy organ administracji ma obowiązek aktywnie poszukiwać dowodów potwierdzających żądanie strony, nawet jeśli strona jest pasywna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego nie zwalnia stron z czynnego udziału w postępowaniu i inicjowania dowodów, zwłaszcza gdy wykazanie określonych okoliczności leży w ich interesie.
Uzasadnienie
Zasada prawdy obiektywnej nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów na korzyść strony, która sama nie podejmuje działań w tym kierunku.
Przepisy (12)
Główne
dekret PKWN art. 2 § 1 lit. e
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym, których łączny rozmiar przekracza 100 ha powierzchni ogólnej lub 50 ha użytków rolnych (z zastrzeżeniami dla niektórych województw). Nie obejmuje nieruchomości lub ich części rozparcelowanych na cele budowlane przed 1 września 1939 r. z zatwierdzonym projektem.
dekret PKWN art. 2 § 2
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Nieważne są wszelkie prawne lub fizyczne działy nieruchomości ziemskich, wymienionych w art. 2 ust. 1 lit. e, dokonane po 1 września 1939 r.
rozporządzenie art. 5 § 1
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Podstawa do wydania decyzji stwierdzającej, czy nieruchomość podlegała działaniu dekretu.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
Pomocnicze
dekret PKWN art. 1 § 2
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Cele reformy rolnej: upełnorolnienie, tworzenie nowych gospodarstw, produkcja ogrodniczo-warzywnicza, tereny dla szkół, ośrodków rolnych, rozbudowa miast, potrzeby wojskowe, komunikacja, melioracja.
rozporządzenie § § 4
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
Definicja użytków rolnych (grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe).
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli art. 57
Podstawa prawna zatwierdzania planów parcelacji.
u.o.p.r. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej
Określała nieruchomości podlegające parcelacji, z wyłączeniem lasów i wód. W ust. 2 wyłączała grunty położone w granicach administracyjnych miast spod działania ustawy.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej, obowiązek wszechstronnego ustalenia stanu faktycznego.
K.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
K.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość ziemska o charakterze rolniczym, której łączny rozmiar przekracza normy obszarowe, podlega reformie rolnej. • Położenie nieruchomości w granicach miasta nie wyłącza jej z zakresu reformy rolnej, jeśli spełnia kryteria obszarowe. • Działania prawne lub fizyczne dotyczące nieruchomości ziemskich, dokonane po 1 września 1939 r., są nieważne w kontekście reformy rolnej. • Brak skutecznego zatwierdzenia parcelacji na cele budowlane przed 1 września 1939 r. oznacza, że nieruchomość nie utraciła charakteru rolnego.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość położona w granicach miasta od 1928 r. nie podlega reformie rolnej. • Parcelacja nieruchomości na cele budowlane przed 1 września 1939 r. (nawet jeśli zatwierdzona po tej dacie lub bez zatwierdzenia) wyłącza ją z reformy. • Organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego i dowolnie ustaliły stan faktyczny. • Nieruchomość nie miała charakteru rolnego, a jedynie budowlany lub mieszany. • Niewłaściwa wykładnia przepisów nacjonalizacyjnych, powinny być interpretowane ścieśniająco.
Godne uwagi sformułowania
nie podpadała pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN • nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym • nie można mówić o zmianie charakteru określonych działek z rolnych na budowlane • nie budzi zatem wątpliwości organu, że dobra L. K. spełniały przesłankę normy obszarowej użytków rolnych • nie wyłączono nieruchomości położonych w granicach miast • nie można zgodzić się ze skarżącymi, że powyższe obowiązki organu... zwalniają wnioskodawcy postępowania ze współdziałania w gromadzeniu materiału dowodowego
Skład orzekający
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
przewodniczący
Anna Falkiewicz-Kluj
sędzia
Dorota Kozub-Marciniak
asesor (sprawozdawca)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dekretu o reformie rolnej, zwłaszcza w kontekście nieruchomości położonych w granicach miast, parcelacji przed 1 września 1939 r., oraz sumowania gruntów z różnych ksiąg wieczystych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z okresem reformy rolnej i przedwojennym prawem budowlanym. Interpretacja przepisów dekretu może być odmienna w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznej reformy rolnej i jej wpływu na współczesne prawo własności, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i historii prawa. Wyjaśnia złożone kwestie interpretacji przepisów z okresu PRL.
“Czy majątek ziemski w centrum miasta mógł zostać przejęty na cele reformy rolnej? Sąd wyjaśnia historyczne przepisy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.