I SA/Wa 1798/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rozwoju i Technologii odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu PKP, uznając, że częściowe zajęcie gruntu przez wody płynące nie wyklucza takiej możliwości, zwłaszcza w kontekście infrastruktury transportowej.
Sprawa dotyczyła skargi [...] S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa. Spółka argumentowała, że spełnione zostały przesłanki z ustawy o komercjalizacji PKP. Minister odmówił, wskazując na częściowe zajęcie gruntu przez śródlądowe wody płynące, co zgodnie z Prawem wodnym miało wyłączać grunt z obrotu cywilnoprawnego. Sąd uchylił decyzję, stwierdzając, że nawet grunty zajęte przez wody mogą być oddane w użytkowanie wieczyste, jeśli są niezbędne dla infrastruktury transportowej, a decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę [...] S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa. Spółka domagała się stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego do działki gruntu zajętej infrastrukturą kolejową, powołując się na ustawę o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Organy administracji odmówiły stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego, argumentując, że część spornej działki jest zajęta przez śródlądowe wody płynące rzeki [...]. Powołano się na przepisy ustawy Prawo wodne, które miały wyłączać takie grunty z obrotu cywilnoprawnego. Spółka zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 34 ustawy komercjalizacyjnej. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że decyzja o stwierdzeniu nabycia prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 34 ustawy komercjalizacyjnej ma charakter deklaratoryjny, potwierdzając prawo nabyte z mocy prawa. Podkreślono, że przesłanki nabycia prawa użytkowania wieczystego ocenia się na dzień 5 grudnia 1990 r. Sąd stwierdził, że wejście w życie ustawy Prawo wodne nie zmieniło własności gruntu, a jedynie ograniczyło jego obrót cywilnoprawny. Jednakże, zgodnie z przepisami Prawa wodnego, grunty pokryte wodami, niezbędne do prowadzenia przedsięwzięć związanych z infrastrukturą transportową, mogą być oddane w użytkowanie wieczyste. W związku z tym, częściowe zajęcie działki przez wody płynące nie stanowiło przeszkody do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez Spółkę, która posiadała na niej infrastrukturę kolejową. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, częściowe zajęcie gruntu przez śródlądowe wody płynące nie wyłącza możliwości stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego, zwłaszcza gdy grunt jest niezbędny dla infrastruktury transportowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny, a przepisy Prawa wodnego ograniczają obrót gruntami zajętymi przez wody, ale nie wykluczają ustanowienia użytkowania wieczystego, jeśli grunt jest niezbędny dla infrastruktury transportowej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (6)
Główne
u.k.p.k.p. art. 34 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Określa przesłanki nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego przez PKP gruntów Skarbu Państwa posiadanych w dniu 5 grudnia 1990 r., które nie zostały przekazane w formie prawem przewidzianej.
u.k.p.k.p. art. 35 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Określa kompetencję wojewody do wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego.
Pomocnicze
u.p.w. art. 216 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Stanowi, że grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowią własność właściciela tych wód (Skarbu Państwa).
u.p.w. art. 216 § ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Wyłącza grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi z obrotu cywilnoprawnego, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie.
u.p.w. art. 261 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
Umożliwia oddanie w użytkowanie za opłatą roczną gruntów pokrytych wodami stanowiących własność Skarbu Państwa, niezbędnych do prowadzenia przedsięwzięć związanych z infrastrukturą transportową lub przesyłową.
k.c. art. 233
Kodeks cywilny
Reguluje zasady korzystania z gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Częściowe zajęcie gruntu przez śródlądowe wody płynące nie wyklucza możliwości nabycia prawa użytkowania wieczystego, jeśli grunt jest niezbędny dla infrastruktury transportowej. Decyzja stwierdzająca nabycie prawa użytkowania wieczystego na podstawie ustawy komercjalizacyjnej ma charakter deklaratoryjny.
Godne uwagi sformułowania
decyzja ma charakter deklaratoryjny grunt zajęty przez ciek naturalny stanowi odrębną działkę ewidencyjną ograniczony został cywilnoprawny obrót nieruchomościami zajętymi wodami płynącymi nie było zaś wyłączenie możliwości ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na gruntach zajętych wodami śródlądowymi
Skład orzekający
Kamil Kowalewski
sprawozdawca
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
członek
Monika Sawa
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o komercjalizacji PKP w kontekście Prawa wodnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących uwłaszczenia gruntów zajętych przez wody, a także charakteru deklaratoryjnego decyzji uwłaszczeniowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedsiębiorstwa państwowego PKP i gruntów zajętych przez wody płynące, ale może mieć szersze zastosowanie do innych sytuacji, gdzie przepisy dotyczące obrotu nieruchomościami kolidują z prawem własności wód.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kolizji przepisów dotyczących uwłaszczenia gruntów kolejowych z przepisami Prawa wodnego, co jest istotne dla sektora transportowego i nieruchomości. Pokazuje, jak prawo wodne może wpływać na prawa rzeczowe do gruntów.
“Czy tory kolejowe nad wodą mogą być "uwłaszczone"? Sąd rozstrzyga spór o grunty PKP.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1798/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-01-19 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-09-15 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Kamil Kowalewski /sprawozdawca/ Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Monika Sawa /przewodniczący/ Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Nieruchomości Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2542 art. 34 ust. 1, art. 35 ust. 1 Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (t.j.) Dz.U. 2023 poz 1478 art. 216 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.) Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 lipca 2023 r. nr DO-II.7610.45.2023.PB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia 10 lutego 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz [...] S.A. w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Minister Rozwoju i Technologii zaskarżoną decyzją z dnia 11 lipca 2023 r., nr DO-Il.7610.45.2023.PB, wydaną po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia 10 lutego 2023 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r., prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w gminie [...], obręb [...], [...], oznaczonego jako działka nr [...] 0 pow. 1.351 m2, uregulowana w księdze wieczystej nr [...]. Jak wynika z akt sprawy, [...] S.A. wnioskiem z dnia 10 listopada 2020 r. (data wpływu 17 listopada 2022 r.) zwróciła się do Wojewody o stwierdzenie, że z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. nabyła prawo użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w gminie [...], obręb [...], [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 1.351 m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...]. Wojewoda działając na podstawie art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r., poz. 2542 z późn. zm.) i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. Nr 4, poz. 29), decyzją z dnia 10 lutego 2023 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" w Warszawie, prawa użytkowania wieczystego rzeczonego gruntu. Spółka w ustawowym terminie złożyła odwołanie od decyzji Wojewody wskazując m.in., iż organ wojewódzki błędnie uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Decyzją powołaną na wstępie wydaną po rozpatrzeniu odwołania Spółki Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Uzasadniając rozstrzygnięcie Minister powołał treść m.in. art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. W ocenie Ministra poza sporem pozostawało to, że w dziale Il treści księgi wieczystej nr [...] jako właściciela nieruchomości oznaczonej m.in. jako działka nr [...] ujawniono Skarb Państwa. Prawo własności Skarbu Państwa przepisano z dawnej księgi wieczystej [...] Wyk. [...], co potwierdza własność Skarbu Państwa na dzień 5 grudnia 1990 r. Fakt ten potwierdzać miało również pismo Starostwa Powiatowego w [...] z dnia 1 lutego 2023 r., nr [...]. W celu wykazania przesłanki posiadania gruntu stanowiącego działkę ozn. nr [...] [...] S.A. przedłożyła do akt postępowania m.in. oświadczenie z dnia 10 listopada 2020 r. dotyczące zajętości przedmiotowej działki infrastrukturą kolejową oraz wyciąg z ewidencji środków trwałych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., potwierdzający iż na przedmiotowej działce nr [...] znajdują się tory główne zasadnicze linii nr [...] oraz most - km. 17,240 linia nr [...]. Dokumenty te – w ocenie Ministra – stanowiły wystarczające dowody, zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r., że Spółka w dniu 5 grudnia 1990 r. posiadała działkę nr [...]. Minister wskazując na pismo Starosty Powiatowego w [...] z dnia 1 lutego 2023 r. nr [...], a także pismo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] z dnia 12 czerwca 2022 r. nr [...] zauważył natomiast, że na działce nr [...] posadowiony jest betonowy wlot do zarurowanego odcinka rzeki [...]. Ponadto, na przedmiotowym gruncie, znajduje się uzbrojenie terenu w postaci sieci elektroenergetycznej i telekomunikacyjnej, a ponadto działka jest częściowo zajęta przez śródlądowe wody płynące rzeki [...], w stosunku do których prawa właścicielskie Skarbu Państwa wykonuje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] zgodnie z art. 212 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r., poz. 2625 t.j.). W ocenie Ministra zajęcie nieruchomości pod śródlądowe wody płynące uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, iż śródlądowe wody płynące są wyłączone z obrotu cywilnoprawnego, co wynika z art. 216 ust. 2 ustawy Prawo wodne. Minister podzielił też argumentację Wojewody, który stwierdził, że częściowa zajętość działki nr [...] ciekiem rzeki [...], uniemożliwia wydanie decyzji o nabyciu z mocy prawa przez wnioskodawcę wspomnianej działki, a zgodnie z § 7 ust. 4 Rozporządzenia z dnia 27 lipca 2021 r. Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 oraz z 2021 r. poz. 922 ze zm.) grunt zajęty przez ciek naturalny stanowi odrębną działkę ewidencyjną niezależnie od tego, czy wody w tym cieku płyną korytem naturalnym, czy korytem uregulowanym lub zakrytym. Spółka wywiodła skargę na decyzję Ministra, której zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: a) art. 7 oraz art. 8 w zw. z art. 85 k.p.a., poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, b) art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., poprzez odmowę stwierdzenie nabycia na rzecz [...] S.A. z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego. Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W tym miejscu przypomnieć należy, że sądowa kontrola administracji odbywa się przy uwzględnieniu kryterium legalności. Sąd może więc uchylić zaskarżoną decyzję jedynie wówczas gdy ta wydana została z naruszeniem obowiązujących przepisów postępowania lub przepisów prawa materialnego w stopniu określonym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm. – dalej też jako P.p.s.a.) Spór jaki zarysował się pomiędzy Skarżącą w niniejszej sprawie a organem administracji dotyczy tego, czy Minister zasadnie odmówił Spółce stwierdzenia, że doszło do nabycia przez nią z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę ozn. nr [...] o pow. 1.351 m2 położonej w [...]. Jak prawidłowo wskazał Minister materialnoprawną podstawę skarżonej decyzji stanowią art. 34 i 35 ust. 1 i 2 ustawy o komercjalizacji oraz § 2 wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 3 stycznia 2001 r., które określa sposób potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe PKP gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. Zgodnie z art. 34 ustawy o komercjalizacji, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Z art. 34 ust. 1 ustawy wynikają zatem trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby PKP mogły zostać uwłaszczone, tj: 1) przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności do gruntu; 2) posiadanie przez PKP w dniu 5 grudnia 1990 r. gruntu; 3) brak dokumentów o przekazaniu [...] gruntów w formie prawem przewidzianej. Przy czym przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła zarówno 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r. własność Skarbu Państwa. Tym samym, spełniona została pierwsza z przesłanek uwłaszczenia, określonych w art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji. Dążąc do wykazania przesłanki posiadania gruntu 5 grudnia 1990 r. Skarżąca przedłożyła oświadczenie z dnia 10 listopada 2020 r. dotyczące zajętości przedmiotowej działki infrastrukturą kolejową oraz wyciąg z ewidencji środków trwałych według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., potwierdzający iż na przedmiotowej działce nr [...] znajdują się tory główne zasadnicze linii nr [...] oraz most - km. 17,240 linia nr [...]. Minister stanął na stanowisku, że powyższe dokumenty w dostatecznym stopniu wskazują na spełnienie drugiej z przesłanek wynikających z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zatem i ta kwestia nie była sporna pomiędzy stornami i jednocześnie nie budzi wątpliwości Sądu. Nie było również sporne to, że [...] nie legitymowała się dokumentami o przekazaniu jej działki ozn. nr [...] o pow. 1.351 m2 położonej w [...] w formie prawem przewidzianej. Wojewoda, podobnie jak Minister odmówił natomiast wydania oczekiwanej przez Spółkę decyzji na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej argumentując, że część działki zajęta jest przez wody powierzchniowe płynące. Fakt ten znajduje potwierdzenie w przesłanym przez Starostę [...] piśmie z dnia 1 lutego 2023 r. nr [...], z którego wynika, że na działce nr [...] posadowiony jest betonowy wlot do zarurowanego odcinka rzeki [...]. Podobnie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] w piśmie z dnia 12 czerwca 2022 r. nr [...] zwróciło uwagę, że działka nr [...] jest częściowo zajęta przez śródlądowe wody płynące rzeki [...], w stosunku do których prawa właścicielskie Skarbu Państwa wykonuje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w [...] zgodnie z art. 212 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r., poz. 2625 t.j.). W ocenie Ministra przeszkodę dla wydania decyzji komercjalizacyjnej na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. stanowił art. 216 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1478 z późn. zm. – dalej też jako u.p.w.). Z przepisu tego wynika, że grunty, o których mowa w ust. 1 (pokryte śródlądowymi wodami płynącymi, wodami morza terytorialnego oraz morskimi wodami wewnętrznymi), nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu, z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 216 ust. 1 u.p.w. grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi, wodami morza terytorialnego oraz morskimi wodami wewnętrznymi stanowią własność właściciela tych wód. Jak wynika przy tym z art. 211 ust. 2 u.p.w. wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne, śródlądowe wody płynące oraz wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa. Analizując treść powołanych przepisów wyjaśnić należy, że ustawa Prawo wodne weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. wprowadzając nowy stan prawny w zakresie dotyczącym gospodarowania wodami (art. 1) i spraw własności wód oraz gruntów pokrytych wodami, a także zasad gospodarowania tymi składnikami jako mieniem Skarbu Państwa (art. 2). Trzeba przy tym zauważyć, że ustawodawca w uzasadnieniu do projektu ustawy Prawo wodne wyraźnie wskazał, że jego intencją było ujednolicenie zasad gospodarowania nieruchomościami pod wodami płynącymi, urządzeniami wodnymi, ich częściami, stanowiącymi własność Skarbu Państwa. Jak wynika z powołanych przepisów to właśnie Skarb Państwa jest właścicielem m.in. śródlądowych wód płynących, jako właściciel tych wód – stosownie do art. 216 ust. 1 u.p.w. – Skarb Państwa jest także właścicielem gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi. Niewątpliwie z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 216 ust. 2 u.p.w. grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi, podobnie jak grunty pokryte wodami morza terytorialnego oraz morskimi wodami wewnętrznymi miały z wyjątkiem przypadków określonych w ustawie zostać wyłączone z obrotu prawnego. Z kolei zgodnie z art. 218 ust. 1 u.p.w., grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa. Przy czym wskazać trzeba, że na mocy art. 528 ust. 1 pkt 1 u.p.w., z dniem wejścia w życie tej ustawy to Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2-4 ustawy uchylanej w art. 573, lub ich części oraz gruntów pokrytych tymi wodami, z wyłączeniem gruntów pokrytych wodami, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy uchylanej w art. 573 (to jest ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne). Zasadniczo więc okoliczności prawnie relewantne z punktu widzenia rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej nie uległy zmianie na skutek wejścia w życie omówionych przepisów u.p.w. Podobnie bowiem przed tym jak i obecnie Skarb Państwa pozostawał właścicielem działki ozn. nr [...] która – jak wynika ustaleń Ministra – jest częściowo zajęta przez śródlądowe wody płynące rzeki [...]. Wprawdzie na podstawie powołanego art. 216 ust. 2 u.p.w. ograniczony został przez ustawodawcę cywilnoprawny obrót gruntami, na których znajdują się śródlądowe wody płynące jednak w ocenie Sądu, przepis ten zapobiegać miał niekontrolowanemu zbywaniu takich nieruchomości, celem ustawodawcy nie było zaś wyłączenie możliwości ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego na gruntach zajętych wodami śródlądowymi – o czym jednak w dalszej części uzasadnienia. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na rzecz bardziej istotną związaną z charakterem samej decyzji wydawanej na podstawie art. 34 ust. 1 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej. Skoro bowiem zgodnie z art. 34 ust. 1 in fine tej ustawy stają się przedmiotem użytkowania wieczystego [...] S.A. z mocy prawa, to niewątpliwie decyzja Wojewody wydawana na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy, ma charakter deklaratoryjny. Decyzja ta potwierdza więc fakt nabycia prawa użytkowania wieczystego przez [...] S.A., które nastąpiło z mocy samego prawa z dniem 27 października 2000 r., czyli wraz z wejściem w życie ustawy komercjalizacyjnej. W toku postępowania zmierzającego do wydania decyzji określanej jako uwłaszczeniowa właściwy wojewoda bada wyłącznie, czy spełnione zostały wspomniane już trzy przesłanki warunkujące postanie po stronie PKP prawa użytkowania wieczystego, a spełnienie tych przesłanek oceniane jest – po myśli art. 34 ust. 1 ustawy – na dzień 5 grudnia 1990 r. Zatem okoliczności, które miały miejsce po tej dacie nie powinny zasadniczo wpływać na sposób rozstrzygnięcia wydawanego przez wojewodę na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Już zatem z tego względu fakt wejścia w życie ustawy Prawo wodne nie powinien być brany pod uwagę przez organ orzekający o uwłaszczeniu [...] S.A. Ponadto, jak już wspomniano, przepisy tej ustawy nie spowodowały – przynajmniej w realiach rozpoznawanej sprawy – zmiany w strukturze własności gruntu, który mogłaby mieć znaczenie dla wydawanego rozstrzygnięcia. Sporny grunt był i nadal jest własnością Skarbu Państwa. Zauważyć należy ponadto, że ustawa Prawo wodne w art. 218 ust. 2 ustanowiła podstawę prawną do wydania decyzji o wejściu gruntu do zasobu Skarbu Państwa. Przepis ten przewiduje, że przejście do zasobu gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, o których mowa w powołanym wyżej art. 218 ust. 1, oraz ich wykreślenie z zasobu stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego podmiotu, o którym mowa w art. 212 ust. 1, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że starosta jedynie "stwierdza" stan unormowany w art. 218 ust. 1 Prawa wodnego, zatem jego decyzja wydawana na podstawie analizowanego przepisu niewątpliwie ma charakter deklaratoryjny gdyż potwierdza wyłącznie stan prawny, który został już wprowadzony ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. r Oznacza to więc, że zarówno decyzja wydawana przez wojewodę na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej, jak i decyzja starosty wydawana w oparciu o art. 218 ust. 2 u.p.w. mają dokładnie taki sam deklaratoryjny charakter. W tych warunkach warto więc przyjrzeć się treści prawa użytkowania wieczystego. To regulowane jest w art. 233 k.c., który stanowi, że w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać. Zatem w istocie na mocy art. 216 ust. 1 i 2 Prawa wodnego, Skarb Państwa jest właścicielem m.in. przedmiotowej działki, a jej wykonywanie gospodarowania na tych gruntach wykonują Wody Polskie, które również na podstawie art. 264 ust. 1 i 9 Prawa wodnego są uprawnione do rozporządzania przedmiotowymi gruntami przez ustanawianie na nich ograniczonych praw rzeczowych. Niemniej jednak wykonywanie tych uprawnień właścicielskich musi mieścić się w granicach prawa. Ewentualne stwierdzenie przejścia do zasobu gruntów Skarbu Państwa przedmiotowej spornej działki jako w części zajętej śródziemnymi wodami płynącymi pozostawałoby więc bez jakiegokolwiek wpływu na to prawo użytkowania wieczystego. Zatem decyzja stwierdzająca unormowanie kwestii własnościowych według nowego stanu prawnego, wynikającego z wejścia w życie ustawy Prawo wodne zdaje się w żaden sposób nie wykluczać z decyzją wojewody o stwierdzeniu powstania prawa użytkowania wieczystego. Co więcej, choć w art. 216 ust. 2 u.p.w. ograniczony został cywilnoprawny obrót nieruchomościami zajętymi wodami płynącymi, to jednak zgodnie z art. 261 ust. 1 pkt 4 u.p.w. grunty pokryte wodami stanowiące własność Skarbu Państwa, niezbędne do prowadzenia przedsięwzięć związanych m.in. z infrastrukturą transportową lub przesyłową oddaje się w użytkowanie za opłatą roczną. Oznacza to, że choć co do zasady obrót takimi gruntami poza wyjątkami określonymi w ustawie jest wyłączony, to jednak możliwe jest ustanowienie na nich ograniczonego prawa rzeczowe jakim jest użytkowanie wieczyste o ile np. grunty pod wodami pozostają niezbędne do prowadzenia przedsięwzięć związanych z infrastrukturą transportową, a taką niewątpliwie jest również infrastruktura kolejowa należąca do Skarżącej Spółki. Niezależnie więc od tego, że organy w ramach rozpoznawanej sprawy zobowiązane były ocenić stan własności spornej nieruchomości, podobnie jak przesłankę posiadania gruntu przez [...] na dzień 5 grudnia 1990 r., to umknęło im, że także i w aktualnym stanie prawnym możliwe jest oddanie w użytkowanie wieczyste gruntu pod wodami o ile ten niezbędny jest do realizacji przedsięwzięć związanych z infrastrukturą transportową. Organy obu instancji nie wzięły tych okoliczności pod rozwagę i przez to błędnie zastosowały obowiązujące przepisy prawa materialnego – art. 34 ust. 1 i 35 ust. 1 ustawy komercjalizacyjnej. Naruszenie to miało zaś bezpośredni wpływ na treść wydawanego rozstrzygnięcia. Konieczne będzie więc ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ pierwszej instancji, który powinien uwzględnić przy wydawaniu kierunek wykładni art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r., poz. 2542 z późn. zm.). Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Na zasadzie art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił również decyzję Wojewody [...] z dnia 10 lutego 2023 r., jako obarczoną tymi samymi wadami. O kosztach postępowania obejmujących wpis stały od skargi w wysokości 200 zł, a także koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł, Sąd orzekł zaś w oparciu o art. 200 i art. 201 § 1 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI