I SA/Wa 1026/23

I SA/Wa 1026/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Falkiewicz-Kluj /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Kołtun-Kulik
Nina Beczek
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik asesor WSA Nina Beczek Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. H. i G. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 marca 2023 r. nr DAP-WOSRFR.7280.9.2023.JL w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 8 marca 2023 r., DAP.WOSRFR.7280.9.2023.JL/202, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000; dalej: kpa) w związku z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2097; dalej: ustawa z dnia 8 lipca 2005 r., ustawa zabużańska), utrzymał w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z 29 grudnia 2022 r., znak: NRŚ-MZ.7541.1.999.2917.TC.
Decyzją tą odmówiono G. D. oraz J. H., dalej "skarżący" potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. i S. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonych w miasteczku [...], powiat [...], w byłym województwie [...].
Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.
J. H. pismem z 27 grudnia 1990 r. a G. D. pisme z 6 kwietnia 2000 r. wystąpili o przyznanie odszkodowania za nieruchomości pozostawione za granicą przez państwa S. i A. H. położone w miejscowości [...] – [...], woj. [...].
Decyzją z dnia 5 lipca 2018 r. znak: NRŚ-MZ.7541.1.999.2017.TC (D-713/04) Wojewoda Dolnośląski na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 2, art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 1 ust. 2 i sut. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. odmówił potwierdzenia G. D. i J. H. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. i S. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w miejscowości [...], powiat [...], woj. [...].
Decyzją z 5 lipca 2018 r., znak NRS-MZ.7541.1.999.2017.TC Wojewoda Dolnośląski odmówił prawa do rekompensaty.
Decyzją z 20 września 2018 r., znak: DAP-WOSRFR-7280-252/2018/BZ, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił zaskarżoną decyzję oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzją z dnia 29 grudnia 2022 r., znak: NRŚ-MZ.7541.1.999.2017.TC, Wojewoda Dolnośląski ponownie odmówił potwierdzenia do rekompensaty. Organ wskazał, że nie został spełniony wymóg, o którym mowa w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., ponieważ w toku postępowania nie udowodniono, że A. i S. małżonkowie H. pozostawili jako współwłaściciele nieruchomości w miejscowości [...], powiat [...], w byłym województwie [...], to jest poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie znalazł podstaw do odmiennej niż to uczynił Wojewoda oceny. Wskazał w uzasadnieniu decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia ustawę z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Według art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi’ granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi:
był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów:
art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. poz. 580) lub
art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. poz. 934), lub
§ 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do § 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. poz. 489)
- oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;
posiada obywatelstwo polskie.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.: "Wojewoda, po wszczęciu postępowania, dokonuje oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6
Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć:
-dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości;
-dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa wart. 2 i 3;
-dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3; w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób;
-oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 1;
-oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty.
Dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia; orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny; dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw; wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.
Natomiast ust. 5, tego przepisu przewiduje, że w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r. poz. 2147, z późn. zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.: "W przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty".
Z powyższych przepisów wynika zatem konieczność ustalenia nie tylko wymogów, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. a), b), c) i ust. 2, ale przede wszystkim konieczność weryfikacji, czy i jakich nieruchomości pozostawionych na Kresach Wschodnich właścicielami byli A. i S. małżonkowie H.. Ciężar udowodnienia faktów istotnych w sprawie spoczywa nie tylko na organie ale przede wszystkim na osobach, które domagają się ustalenia prawa do rekompensaty. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji następcy prawni A. i S. H. żadnym dowodem nie wykazali, aby ww. osoby były właścicielami lub współwłaścicielami nieruchomości pozostawionej na Kresach Wschodnich.
Organ uznał, że dokument w postaci odpisu tytułu wykonawczego z dnia 7 stycznia 1924 r., wystawiony przez Sąd Okręgowy w [...], II Wydział Cywilny oraz powiązany z nim protokół z dnia 1 marca 1924 r. z czynności Komornika przy Sądzie Okręgowym w [...] egzekwujących ww. tytuł wykonawczy nie stanowi dowodu na własność poprzedników prawnych skarżących. Dokumenty te świadczą o jego utracie. Na potwierdzenie tego wskazano fragment orzeczenia Sądu Okręgowego w [...]: "Zasądzić od A., F. i J. H. na rzecz M. C. dwie i jedną trzecią część dziesięciny ziemi położonej we wsi [...], gm. [...], pozostałej po śmierci jej ojca I. C. i ziemię tę wyjąć z posiadania pozwanych H.". Podkreślić przy tym należy, że w żadnym z obydwu dokumentów nie ma choćby wzmianki o gospodarstwie rolnym należącym do rodziny H., tak jak to sugeruje Pan J. H. w piśmie z dnia 25 października 2021 r.
Drugim i dokumentem o charakterze urzędowym mającym świadczyć o prawie własności jest wypis, Repertorium nr [...] z aktu kupna - sprzedaży o następującej osnowie: "Stawający Z. O. oświadczył, że z należących do niego prawem własności nieruchomości, położonych w miasteczka [...] i w obrębie tegoż miasteczka, powiatu [...], uregulowanych w księdze wieczystej Nr.Hip. [...] - mocą aktu niniejszego sprzedaje na zupełną i nieograniczoną własność współstawającej M. H. plac; położony przy ulicy [...], zawierający powierzchni [...] ". Z powyższego jednoznacznie wynika, że zawarta umowa kupna - sprzedaży dotyczyła innych osób i nieruchomości niż te wskazane przez Strony we wnioskach z dnia 27 grudnia 1990 r. oraz z dnia 6 kwietnia 2000 r.
W zebranym materiale dowodowym nie znajdują się dokumenty urzędowe potwierdzające tytuł prawny A. i S. H. do nieruchomości będących przedmiotem wniosku o rekompensatę. W wyniku kwerend archiwalnych, zainicjowanych przez Wojewodę Dolnośląskiego, nie odnaleziono wiarygodnych dowodów mogących poświadczyć przysługiwanie ww. osobom tytułu prawnego w stosunku do nieruchomości będących przedmiotem wniosku o rekompensatę oraz ich rodzaju i powierzchni.
Ustawodawca w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przewidział możliwość, że w przypadku braku dokumentów o których mowa w ust. 4 pkt. 1 i 2, dowodami o których mowa w ust.l pkt.l, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy zamieszkiwali w miejscowości w której znajduje się nieruchomość pozostawiona lub w miejscowości sąsiedniej, nie są osobami bliskimi właścicieli lub ich spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Literalna treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że wskazane oświadczenia powinny być złożone przed notariuszem lub organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej alternatywnie.
W aktach sprawy znajdują się oświadczenia świadków: W. S., W. M., M. S., W. P. oraz A. K., wszystkie złożone z podpisami poświadczonymi przez notariusza, ambasadora lub starostę. Organ wskazał na rygorystyczne podejście do tego rodzaju dowodów i możliwość ich wykorzystania jako dowodu uzupełniającego na okoliczność co najwyżej powierzchni i rodzaju pozostawionego mienia.
W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożone oświadczenia świadków z podpisami poświadczonymi konsularnie, notarialnie lub przez starostę nie spełniają wymogów z art. 6 ust. 5 ustawy, z powodu braku złożenia tych oświadczeń przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że złożenie oświadczenia przez świadka przed notariuszem, sporządzone w formie czynności notarialnej - protokołu [art. 79 pkt 4 w zw. z art. 104 § 3 i 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U z 2022 r. poz. 1799 ze zm.) - zwanej dalej "ustawa o notariacie"), a złożenie oświadczenia przez świadka (samodzielnie sporządzonego) z potwierdzonym notarialnie podpisem w formie czynności notarialnej - poświadczenia notarialnego (art. 79 pkt 2 w zw. art. 96 pkt 1 ustawy o notariacie), to nie to samo.
Także ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. wyraźnie rozróżnia dowód w postaci oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie (art. 3), od dowodu w postaci oświadczenia złożonego przed notariuszem (art. 6 ust. 5). Ustawodawca tylko dla stosunkowo prostej czynności polegającej na złożeniu oświadczenia o wskazaniu osoby uprawnionej do rekompensaty przewidział mniej sformalizowaną czynność notarialną, tj. poświadczenie podpisu.
Ranga dowodu, o którym mowa w art. 6 ust. 5 ustawy, wymaga zaś sporządzenia bardziej sformalizowanej czynności notarialnej, tj. protokołu przyjęcia oświadczenia świadka w formie aktu notarialnego (art. 104 § 3 i 4 ustawy o notariacie). Oświadczenia tego typu winny być składane w obecności notariusza, zasadniczo w kancelarii notarialnej (art. 1 § 2, art. 3 ustawy o notariacie). Notariusz musi zadbać, aby czynność ta była zgodna z prawem. Wówczas ma walor dokumentu urzędowego (art. 2 § 2 Prnot).
Notariusz odbierający oświadczenie w formie protokołu ocenia, czy świadek zrozumiał pouczenie o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia oraz czy świadek jest zdolny do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń (art. 82 pkt 1 kpa). Tych okoliczności notariusz nie bada poświadczając jedynie własnoręczność podpisu osoby składającej oświadczenie określonej treści. Oświadczenie świadka składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka także winno przybrać postać czynności notarialnej konsula, polegającej na sporządzeniu protokołu przyjęcia oświadczenia świadka w formie aktu notarialnego (art. 28 ust 3 w zw. z art. 29 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. - Prawo konsularne - Dz. U z 2017 r. poz. 1545 ze zm.). Ustawodawca nie przewidział w ogóle możliwości składania oświadczenia z podpisem notarialnie poświadczonym.
Wobec tego niniejsze oświadczenia, zaopatrzone jedynie w poświadczenia własnoręczności podpisów, nie spełniają wymogu, co do formy ich sporządzenia, wynikającego z art. 6 ust. 5 ustawy.
Reasumując, strony nie przedstawiły dowodów wymienionych w art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipa 2005 r. potwierdzających prawo własności do pozostawionej nieruchomości.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiedli skarżący J. H. i G. D.
Wnieśli o uchylenie obu decyzji i zwrot kosztów postępowania.
Nie precyzując szczegółowo zarzutów skargi wskazali, że organ nie ocenił w sposób prawidłowy zeznań świadków, brak było woli organu do rozpoznania sprawy, organy nie stosowały przepisów prawa, wydano decyzję o odmiennej treści mimo istnienia tych samych faktów i dowodów. W konkluzji wskazali na art. 7a § 1, 81 a § 1 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej jako: "Ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Zdaniem Sądu, ocena dowodów w sprawie doprowadziła organ do niewadliwych wniosków co do braku podstaw do potwierdzenia prawa do rekompensaty. Sąd akceptuje ustalania organu w tym zakresie bez potrzeby ich powielania.
Zasadą w polskim prawie jest wykazywanie prawa własności dokumentami (zapisami aktów notarialnych, ksiąg wieczystych), co wynika choćby z art. 158 kodeksu cywilnego, który zastrzega dla umowy przenoszącej własność formę aktu notarialnego. Możliwość potwierdzenia prawa własności innymi dowodami (tu zeznaniami świadków) jest wyjątkiem od zasady i wyjątek ten nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Ustawa zabużańska jest ustawą szczególną (lex specialis) i dlatego jej przepisy mają pierwszeństwo nad przepisami kpa. Ustawa ta wprowadza obowiązek złożenia stosownej dokumentacji m. inn. na okoliczność wykazania prawa własności i rozmiaru majątku (wyroki NSA z 14 lipca 2021 r., sygn. akt I OSK 4125/18, z 6 listopada 2019r., sygn. akt I OSK 2937/18).
W niniejszej sprawie pismem z 7 listopada 2007 r. organ wezwał stronę do przedłożenia dokumentów na okoliczność stanu własności. Organ, pouczył o treści przepisów regulujących kwestię dowodzenia faktów istotnych w sprawie. W sprawie strona skarżąca złożyła szereg pism w których wskazywała na dowody potwierdzające prawo własności. Organ szczegółowo tę korespondencję opisał w decyzji więc Sąd nie będzie tych dowodów wymieniał. Organ ocenił te dowody a ocena ta nie budzi wątpliwości co do jej prawidłowości.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy zabużańskiej do wniosku, jako wymóg, należy dołączyć dowody które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami R.P. oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Z art. 6 pkt 4 ustawy zabużańskiej wynika, że dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe w tym sądowe a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Litewskiej, Ukrainy lub inne państwa.
Wykładnia tych przepisów wskazuje zatem, że po pierwsze obowiązek wywiedzenia prawa własności spoczywa przede wszystkim na wnioskującym o poświadczenie prawa do rekompensaty a po drugie, że co do zasady, ustaleń faktycznych w tym zakresie organy dokonują na podstawie dokumentów urzędowych. Dopiero w przypadku braku takich dokumentów prawo to może być wywiedzione z zeznań świadków i to tylko w powiązaniu z innymi dowodami znajdującymi się w aktach sprawy. Oznacza to, że podstawę do ustalenia prawa własności i rozmiaru majątku są przed wszystkim dokumenty urzędowe znajdujące się w aktach.
Skarżący wywodzą, że dowodami na okoliczność prawa własności jest orzeczenie PUR a nadto zeznania świadków oraz dowody w postaci odpisu tytułu wykonawczego z 7 stycznia 1924 r. i protokół z 1 marca 1924 r. z czynności komornika przy Sądzie Okręgowym w [...]. Organ oba te dowody ocenił i doszedł do niewadliwych w ocenie Sądu wniosków, że dwa ostatnie dokumenty dotyczą innych osób i Sąd tę ocenę w pełni podziela. Orzeczenie PUR wskazuje natomiast na osobę repatriowaną natomiast nie daje wiedzy na temat pozostawionego majątku.
Jak wynika z akt organ zwracał się do archiwów państwowych o informacje na temat pozostawionego majątku. Te nie dały natomiast dowodów na własność.
Brak przekonujących dowodów z dokumentów urzędowych dał możliwość wywiedzenia tego prawa na podstawie dowodów z oświadczeń świadków.
Ustawodawca ograniczył możliwość dowodzenia okoliczności o jakich mowa w art. 6 pkt 1 i 2 ustawy do oświadczeń 2 świadków, złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Nie może być to osoba bliska właścicieli lub spadkobierców i musi zamieszkiwać w miejscowości, w której znajdowała się nieruchomość.
Oceniając przedłożone przez Skarżących oświadczenia organ prawidłowo uznał, że nie mogą samodzielnie stanowić dowodu na prawo własności i rozmiar pozostawionego mienia. Organ szczegółowo opisał z jakich powodów i argumenty te Sąd podziela. Skoro ustawodawca w art. 6 ust. 5 restrykcyjnie ograniczył katalog środka dowodowego w postaci zeznań świadków wskazując na konieczność złożenia zeznań po uprzedzeniu o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań przed notariuszem, konsulem czy organem prowadzącym postępowanie, oznacza to, że zamiarem ustawodawcy było zadbanie o to aby dowód ten był wiarygodny. Notariusz jest osobą zaufania publicznego, ma obowiązek czuwania nad tym aby osoba, która składa przed nim oświadczenie zdawała sobie sprawę z konsekwencji składania nieprawdziwych oświadczeń, aby była to osoba posiadająca zdolność do czynności prawnych, co wynika z art. 2 § 1 i 86 ustawy z 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (D.U. 2022, poz.1799). Podobne obowiązki spoczywają na konsulu. W przypadku przesłanek z ustawy zabużańskiej wymagane jest więc złożenie oświadczeń przed notariuszem czy konsulem w formie odebrania przez nich oświadczenia w formie protokołu. Jest to dokument urzędowy – o czym stanowi art. 2 § 2 ustawy prawo o notariacie.
W niniejszej sprawie natomiast oświadczenia świadków są dokumentami prywatnymi a notariusz potwierdził jedynie ich podpisane w jego obecności – art. 79 pkt 2 tej ustawy o notariacie. Jest to jednostronne oświadczenie wiedzy świadka i nie ma wymogu aby notariusz czy konsul pouczał o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, co wyklucza danie takiemu oświadczeniu mocy takiej jaką wymaga ustawodawca w art. 6 ust. pkt 5 ustawy zabużańskiej (por. też wyrok NSA z 8 grudnia 2021 r., I OSK 362/21w Lex). Jak wskazuje NSA choćby w wyroku z 18 czerwca 2020 r., I OSK 2456/19 oświadczenia świadków muszą spełniań warunki formalne o jakich mowa w art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej. Jednym z tych warunków jest forma w jakiej świadkowie składają oświadczenia. Takich warunków nie spełniają oświadczenia świadków w tej sprawie.
Sumując organ w sposób zgodny z prawem i zasadami dowodzenia uznał, że skarżący nie wykazali aby ich poprzednikom prawnym przysługiwało prawo własności co do opisanych we wniosku nieruchomości.
Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił. Sąd nie stwierdził także podstaw do uchylenia decyzji z powodu istnienia wad, które winien brać pod uwagę z urzędu.