I SA/Wa 1778/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę PKP S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zajętej częściowo pod drogę publiczną.
Spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. złożyła skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa. Kluczowym powodem odmowy było ustalenie, że część działki była zajęta pod drogę publiczną, co uniemożliwiało uwłaszczenie z uwagi na naruszenie praw osób trzecich oraz wyłączenie dróg publicznych z obrotu prawnego. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów za prawidłowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Spółka PKP S.A. domagała się uwłaszczenia gruntu Skarbu Państwa, który był w jej posiadaniu od 1990 r. i zajęty pod infrastrukturę kolejową. Organy administracji, zarówno Wojewoda, jak i Minister, odmówiły uwłaszczenia, wskazując na niespełnienie przesłanek z ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstw państwowych. Głównym argumentem było ustalenie, że część spornej działki stanowiła drogę publiczną, co wykluczało możliwość nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa, gdyż naruszałoby to prawa osób trzecich (zarządcy drogi) i było sprzeczne z przepisami o drogach publicznych. Sąd administracyjny, analizując stan faktyczny i prawny, uznał, że organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa. Podkreślono, że posiadanie gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. musiało być wyłączne, a zajęcie części działki pod drogę publiczną uniemożliwiało uwłaszczenie. Dodatkowo, spółka nie przedłożyła wymaganych dokumentów geodezyjnych dotyczących podziału działki, mimo wezwań organu I instancji. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, posiadanie gruntu zajętego pod drogę publiczną nie może być uznane za wyłączne posiadanie przez przedsiębiorstwo państwowe, co uniemożliwia uwłaszczenie.
Uzasadnienie
Drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego i znajdują się w zarządzie organów drogowych, co oznacza, że nie mogą pozostawać w wyłącznym posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego. Ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym drogę publiczną naruszałoby prawa osób trzecich.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
ukir art. 34
Ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Określa przesłanki nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntów Skarbu Państwa przez przedsiębiorstwa państwowe, w tym wymóg wyłącznego posiadania gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. i zakaz naruszania praw osób trzecich.
ukir art. 35 § 1 i 2
Ustawa o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Pomocnicze
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa art. § 2
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Ustawa o drogach publicznych art. 1
Definicja drogi publicznej i zasady korzystania z niej.
Ustawa o drogach publicznych art. 2a
Wyłączenie dróg publicznych z obrotu prawnego.
Ustawa o drogach publicznych art. 19 § 5
Określa zarządcę dróg publicznych w miastach na prawach powiatu (w brzmieniu obowiązującym na 27.10.2000 r.).
Ustawa o drogach publicznych art. 232
Prawo do korzystania z gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste.
Ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 96 § 1b
Dotyczy podziału nieruchomości.
Ustawa o gospodarce nieruchomościami art. 95 § pkt 3
Dotyczy podziału nieruchomości.
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie sądu w przypadku uznania skargi za niezasadną.
Ustawa o transporcie kolejowym art. 4 § 1 i 8
Definicja infrastruktury kolejowej.
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 22 ust. 1
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie pandemii.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Część nieruchomości zajęta pod drogę publiczną uniemożliwia uwłaszczenie z uwagi na naruszenie praw osób trzecich. Drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego. Niespełnienie przesłanki wyłącznego posiadania gruntu w dniu 5 grudnia 1990 r. Brak przedłożenia przez stronę dokumentów geodezyjnych dotyczących podziału działki mimo wezwania.
Odrzucone argumenty
Organ błędnie uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 34 ukir. Brak wyłącznego posiadania (tzw. współposiadanie) nie stanowi przeszkody do uwłaszczenia.
Godne uwagi sformułowania
grunt ten w aktualnym stanie formalno-prawnym nie podlega uwłaszczeniu zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, iż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu ogranicza inne niż użytkownik wieczysty osoby w prawie do korzystania z danej nieruchomości, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnym prawem do korzystania z drogi publicznej
Skład orzekający
Bożena Marciniak
przewodniczący
Joanna Skiba
sprawozdawca
Marta Kołtun-Kulik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uwłaszczenia gruntów zajętych pod drogi publiczne oraz obowiązków stron w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przedsiębiorstw państwowych i przepisów ustawy o komercjalizacji. Interpretacja przepisów o drogach publicznych może być szersza.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z uwłaszczeniem nieruchomości, które może mieć znaczenie dla wielu podmiotów gospodarczych posiadających grunty Skarbu Państwa. Wyjaśnia kluczowe przesłanki i ograniczenia w procesie uwłaszczenia.
“Czy droga publiczna może uniemożliwić uwłaszczenie gruntu? Wyjaśniamy kluczowe przesłanki i pułapki prawne.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1778/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-01-17 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-07-14 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Marciniak /przewodniczący/ Joanna Skiba /sprawozdawca/ Marta Kołtun-Kulik Symbol z opisem 6070 Uwłaszczenie państwowych osób prawnych oraz komunalnych osób prawnych Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 1986/23 - Wyrok NSA z 2025-07-30 Skarżony organ Minister Rozwoju Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, art. 77 par. 1, art. 80, art. 8 art. 107 par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2000 nr 84 poz 948 art. 35 i art. 34 ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 14 kwietnia 2022 r. nr DO-II.7610.11.2022.JL w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z [...] kwietnia 2022 r., nr [...], Minister Rozwoju i Technologii (Minister/organ), po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] S.A. z siedzibą w [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2021 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. [...] m², objętą księgą wieczystą nr [...], wraz z prawem własności budynków i fragmentów linii kolejowych oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Decyzja Ministra została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. z 2021 r., poz. 146 ze zm., dalej jako ukir), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29) - decyzją z 17 grudnia 2021 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego opisanego na wstępie gruntu wraz z prawem własności budynków i fragmentów linii kolejowych oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Wojewoda stwierdził, że mimo iż przedmiotowy grunt stanowił na dzień 5 grudnia 1990 r. własność Skarbu Państwa to jednak ze względu na brak udokumentowanego wyłącznego posiadania gruntu przez [...] oraz generalną klauzulę chroniącą prawa osób trzecich (w niniejszej sprawie prawa zarządcy drogi publicznej) grunt ten w aktualnym stanie formalno-prawnym nie podlega uwłaszczeniu. Odwołanie od ww. decyzji Wojewody złożyła spółka [...] S.A. w [...] podnosząc, że organ wojewódzki błędnie uznał, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 34 ukir. Po rozpatrzeniu odwołania Minister podniósł, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił, iż nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] stanowiła zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. własność Skarbu Państwa. Prawo własności Skarbu Państwa do tej nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej nr [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] listopada 2013 r., sygn. akt [...], o zasiedzeniu przedmiotowej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1985 r. Okoliczności te nie budzą wątpliwości Ministra, jak też nie zostały zakwestionowane przez odwołującą, a zatem została spełniona jedna z podstawowych przesłanek wynikająca z art. 34 ust. 1 ukir. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 34 ukir kolejną przesłanką jest posiadanie gruntu przez [...] w dacie 5 grudnia 1990 r. Jednocześnie przepis ten przewiduje wymóg, by [...] nie legitymowała się dokumentami o przekazaniu gruntów w formie prawem przewidzianej do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorców państwowych. Minister zauważył, że na potwierdzenie wykazania powyższej przesłanki spółka [...] S.A. w [...] przedłożyła do akt sprawy wypis środków trwałych znajdujących się na działce nr [...], sporządzony według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r., z którego wynika, że na wskazanej działce znajduje się m.in. droga kolejowa główna zasadnicza linii nr [...] oraz linii nr [...] zbudowana w latach 1958-1963. Ponadto wnioskodawczyni przedłożyła oświadczenie z 7 listopada 2016 r. Zastępcy Dyrektora ds. Obrotu Nieruchomościami – J. P. oraz Naczelnika Wydziału Geodezji i Regulacji Stanów Prawnych – S. K., iż działka nr [...] jest zajęta pod infrastrukturę kolejową składającą się z linii kolejowej nr [...] w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. Nr 86, poz. 789). Minister stwierdził, że posiadanie w dniu 5 grudnia 1990 r. przez [...] gruntu Skarbu Państwa obejmującego działkę nr [...] zostało potwierdzone na podstawie wykazu środków trwałych na ww. działce, będących w użytkowaniu spółki [...] S.A. na datę 5 grudnia 1990 r., a zatem spełnione byłyby przesłanki uwłaszczenia zawarte w art. 34 ukir co do tej działki. Jednakże w toku postępowania uwłaszczeniowego organ I instancji ustalił, że działka nr [...] jest w części zajęta pod linię kolejową, natomiast w części stanowi drogę publiczną. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 2017 r. wynika bowiem, iż w dacie 5 grudnia 1990 r., jak i w dacie udzielenia owej informacji, przez przedmiotową działkę przebiega droga publiczna – ul. [...] (dawna nazwa: [...]) stanowiąca część pasa drogowego drogi wojewódzkiej [...]. Mając na uwadze powyższą okoliczność Minister wskazał, że ustalenie, iż działka nr [...] stanowiła w dniu 5 grudnia 1990 r. i w dniu 27 października 2000 r. drogę publiczną, a więc drogę zaliczoną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych /art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.)/, skutkuje uznaniem, że nie mogła ona pozostawać w wyłącznym posiadaniu [...] i nie mogła podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawem osób trzecich - zarządcy drogowego. Organ odwoławczy podkreślił, że zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, iż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika bezpośrednio z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i znajduje swoje potwierdzenie w orzeczeniach sądowych. Jednocześnie na podstawie art. 22 ust. 1 ww. ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 1990 r., zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe. Zarząd ten powstał z mocy prawa. Przenosząc zaprezentowane rozważania na grunt niniejszej sprawy, Minister wskazał, że ustalenie przez organ I instancji, iż działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. i w dniu 27 października 2000 r., w części była zajęta pod pas drogi publicznej, uniemożliwia wydanie decyzji uwłaszczającej [...] S.A. taką działką w trybie art. 34 ukir. Minister zaznaczył, że Wojewoda pismem z 9 grudnia 2020 r. poinformował wnioskodawczynię, iż z uwagi na fakt, że działka nr [...] na dzień 5 grudnia 1990 r. oraz aktualnie (tj. w dniu 9 grudnia 2020 r.) znajdują się częściowo w pasie drogi publicznej, to uwłaszczenie przedmiotową nieruchomością naruszy prawa osób trzecich, a także wskazał że uwłaszczeniu może podlegać jedynie geodezyjnie wyodrębniona część gruntu zajęta linią kolejową. W związku z tym organ I instancji wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie do 31 stycznia 2021 r. projektu podziału geodezyjnego ww. działki w celu zatwierdzenia podziału na podstawie art. 96 ust. 1b w zw. z art. 95 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.). Niestety ww. pismo Wojewody pozostało bez odpowiedzi ze strony wnioskodawczyni. Minister podniósł, że wobec braku dokumentów dotyczących podziału geodezyjnego wspomnianej działki, Wojewoda pismem z 8 grudnia 2021 r. zawiadomił strony postępowania, iż zostało zakończone postępowania wyjaśniające w niniejszej sprawie. Minister wskazał również, że chybiony jest zarzut odwołującej, iż brak wyłącznego posiadania (tzw. współposiadanie) przez [...] działki objętej wnioskiem o uwłaszczenie nie stanowi przeszkody do uwłaszczenia gruntu w trybie z art. 34 ukir. Wniosek o wydanie decyzji uwłaszczeniowej na podstawie ww. przepisu powinien bowiem zawierać dowody wskazujące na wyłączne posiadanie przez wnioskodawcę danej nieruchomości. Reasumując, biorąc pod uwagę przedstawione w niniejszej sprawie okoliczności, organ odwoławczy stwierdził, że wobec niespełnienia przesłanki posiadania oraz w związku z wystąpieniem negatywnej przesłanki uwłaszczenia, tj. naruszenia praw osób trzecich decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Skargę na powyższą decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka [...] S.A. w [...] (skarżąca), zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: a. art. 7 oraz art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej kpa), poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; b. art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ukir, poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Spółki [...] S.A. z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Wskazując na przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...], rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej oraz zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako: ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowią art. 34 i 35 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. oraz § 2 wydanego na jej podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "[...]" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. Nr 4, poz. 29), które określa sposób potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe [...] gruntów będących własnością Skarbu Państwa, objętych uwłaszczeniem na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach. Zgodnie z tymi przepisami grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu im tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymują się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Nabycie prawa, o którym mowa, następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1 artykułu 34 ustawy, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie praw, o których mowa, nie może naruszać praw osób trzecich. Z art. 34 ust. 1 ustawy wynikają zatem trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby [...] mogło zostać uwłaszczone. Są to: 1) przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności do gruntów; 2) posiadanie przez [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. tych gruntów; 3) brak po stronie [...] dokumentów o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Przy czym przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie. Niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy. W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka [...], stanowiła zarówno w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu 27 października 2000 r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza treść księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] oraz odpis postanowienia Sadu Rejonowego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. sygn. akt [...]. Została więc spełniona pierwsza z przesłanek uwłaszczenia, określonych w art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]". Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest jednak to, czy przedmiotowy grunt w dacie 5 grudnia 1990 r. znajdował się w całości w posiadaniu [...]. Skarżąca na dowód posiadania przedmiotowej nieruchomości przedłożyła wypis z rejestru gruntów sporządzony według stanu na dzień 10 sierpnia 2016 r., z którego wynika, iż na przedmiotowym gruncie znajdują się: inne tereny zabudowane o powierzchni [...] ha, tereny kolejowe o powierzchni [...] ha oraz tereny różne o pow. [...] ha. Także analiza mapy ewidencyjnej dołączonej przez wnioskodawcę przy piśmie z dnia 15 listopada 2016 r. wraz z analizą znajdującej się w aktach sprawy mapy z geoportalu.gov.pl wskazują, że przedmiotowa nieruchomość tylko w części zajęta jest infrastrukturą kolejową. Z kolei z pisma Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] wynika, że działka nr [...] w przeważającej części zajęta jest pod fragment linii kolejowej nr 1 relacji [...] wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Natomiast przy północnej granicy działki w dacie 5 grudnia 1990 r., jak i w dacie udzielenia owej informacji, przez przedmiotową działkę przebiega droga publiczna – ul. [...] (dawna nazwa: [...]) stanowiąca część pasa drogowego drogi wojewódzkiej [...]. W kontekście powyższych dowodów należy uznać za prawidłowe stanowisko Ministra, że przedłożone do akt oświadczenie wnioskodawcy z 7 listopada 2016 r. oraz wypis z rejestru środków trwałych nie mogą stanowić samoistnej podstawy do przyjęcia, że przedmiotowy grunt pozostawał w całości w posiadaniu [...] w dniu 5 grudnia 1990r. Zauważyć bowiem należy, że grunt stanowiący na dzień 5 grudnia 1990r. drogę publiczną w zarządzie właściwych organów drogowych nie mógł w tej samej dacie znajdować się w posiadaniu [...] S.A., która to okoliczność stanowiła zasadniczą przesłanką dla stania się przez tę nieruchomość przedmiotem użytkowania wieczystego. Sąd podziela przywołane przez organ stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 674/16 w którym wskazano, że "mając na uwadze, iż w tej dacie przedmiotowy grunt zajęty był pod drogę publiczną (drogę krajową) należało uwzględnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych z drogi takiej korzystać może każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych, zaś zgodnie z art. 19 ust. 5 tejże ustawy w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 października 2000 r., w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, był zarząd miasta. Jednocześnie art. 232 Kodeksu cywilnego stanowi, że w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać. Już proste zestawienie ze sobą treści przywołanych wyżej regulacji wyraźnie wskazuje, iż ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu ogranicza inne niż użytkownik wieczysty osoby w prawie do korzystania z danej nieruchomości, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnym prawem do korzystania z drogi publicznej i uniemożliwia zarządcy drogi wykonywanie jego zadań, co pozwala na stwierdzenie, iż ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym drogę publiczną w sposób oczywisty naruszałoby wynikający z art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]", wymóg poszanowania przy nabyciu użytkowania wieczystego praw osób trzecich" (wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zob. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1766/14 - publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tym samym organy prawidłowo uznały, że ustalenie przez organ I instancji, że działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. i w dniu 27 października 2000 r. w części była zajęta pod pas drogi publicznej, uniemożliwia wydanie przez organ decyzji uwłaszczającej [...] S.A. taką działką w całości lw trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Zauważyć przy tym należy, że Wojewoda podjął dodatkowe działania zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości na datę 5 grudnia 1990 r. i wezwał skarżącą do przedłożenia dokumentów geodezyjnych o podziale działki w celu wykazania w jakim zakresie przedmiotowa działka została zajęta pod infrastrukturę kolejową, a w konsekwencji wykazania jaka jej część jest przedmiotem wniosku. Pisma Wojewody pozostały bez odpowiedzi. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3577/18). Z treści przepisów kpa normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona, mimo wezwania, środków takich nie przedstawia (zob. wyrok NSA z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3581/18). Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. W świetle powyższego organ prawidłowo uznał, że na gruncie przedmiotowej sprawy nie została spełniona przesłanka posiadania (wyłącznego) wynikająca z art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" oraz wystąpiła negatywna przesłanka uwłaszczenia, tj. naruszenia praw osób trzecich. Takie stanowisko było już prezentowane w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2004 r. sygn. akt I SA/Wa 2977/02 publik. CBOSA). Mając powyższe na uwadze uznać należy, że negatywna decyzja Wojewody z [...] grudnia 2021 r. odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego ww. działki nie naruszała prawa, a w konsekwencji nie naruszała prawa także decyzja Ministra utrzymująca ją w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Zasadnie bowiem organy obu instancji przyjęły, że nieprzedłożenie dowodów potwierdzających posiadanie przez skarżącą w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowej nieruchomości bez określenie zakresu tego posiadania, przesądziło o braku kumulatywnego spełnienia wskazanych w art. 34 ustawy przesłanek uwłaszczenia. Organy rozpatrzyły przy tym całokształt materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.) i dokonały prawidłowej oceny przesłanek uwłaszczenia w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko (art. 8 i art. art. 107 § 3 kpa.). Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie, wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020r. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI