I SA/Wa 1762/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje odmawiające skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad mężem ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły świadczenia, początkowo powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (datę powstania niepełnosprawności), a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że skarżąca nie spełnia przesłanki ścisłego związku między rezygnacją z pracy a opieką nad mężem, wskazując na opiekę nad 10-letnim synem oraz obowiązki domowe. Sąd administracyjny uznał, że art. 17 ust. 1b ustawy jest niezgodny z Konstytucją RP na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co oznacza, że data powstania niepełnosprawności nie może być przeszkodą w przyznaniu świadczenia. Sąd zakwestionował również argumentację Kolegium dotyczącą braku związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką nad mężem. Podkreślono, że mimo opieki nad synem i prowadzenia domu, stan męża (znaczny stopień niepełnosprawności, konieczność stałej, całodobowej opieki z powodu udaru mózgu) uzasadnia rezygnację z aktywności zawodowej. Sąd wskazał, że organy niewłaściwie oceniły materiał dowodowy i naruszyły zasady postępowania administracyjnego, co doprowadziło do błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych, zwłaszcza w kontekście wyroku TK K 38/13 oraz oceny związku przyczynowo-skutkowego między opieką a rezygnacją z pracy.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego, choć zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przesłanka dotycząca daty powstania niepełnosprawności (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych) nadal obowiązuje po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przesłanka ta jest niezgodna z Konstytucją RP i nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd podzielił ugruntowaną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą wyrok TK w sprawie K 38/13 wpływa na możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom dorosłych osób niepełnosprawnych bez względu na moment powstania niepełnosprawności.
Czy opieka nad niepełnosprawnym mężem, przy jednoczesnej opiece nad małoletnim synem i prowadzeniu gospodarstwa domowego, uzasadnia rezygnację z zatrudnienia i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli całokształt okoliczności sprawy wskazuje na konieczność sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną, która uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy błędnie oceniły materiał dowodowy, skupiając się na opiece nad synem i obowiązkach domowych, pomijając rzeczywisty zakres opieki nad mężem (znaczny stopień niepełnosprawności, udar mózgu, konieczność całodobowej pomocy). Opieka nad synem i prowadzenie domu nie wykluczają przyznania świadczenia, jeśli główną przyczyną rezygnacji z pracy jest opieka nad niepełnosprawnym małżonkiem.
Czy przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (wymaganie, aby osoba niepełnosprawna pozostawała w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek ma znaczny stopień niepełnosprawności) ma zastosowanie w sytuacji, gdy o świadczenie ubiega się małżonek sprawujący opiekę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powoływanie się na tę przesłankę w takiej sytuacji jest niezrozumiałe i błędne.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepis ten dotyczy sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, a o świadczenie ubiega się inna osoba. W przypadku, gdy o świadczenie ubiega się małżonek sprawujący opiekę, przepis ten nie ma zastosowania jako podstawa odmowy.
Przepisy (8)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 1b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Niezgodny z Konstytucją RP w zakresie różnicowania prawa do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Nie ma zastosowania w sytuacji, gdy o świadczenie ubiega się małżonek sprawujący opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem.
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej art. 9
k.r.o. art. 128
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność art. 17 ust. 1b u.ś.r. z Konstytucją RP na mocy wyroku TK K 38/13. • Opieka nad mężem ze znacznym stopniem niepełnosprawności stanowi uzasadnioną przyczynę rezygnacji z zatrudnienia, nawet przy jednoczesnej opiece nad synem i prowadzeniu domu. • Organy administracji błędnie oceniły materiał dowodowy i naruszyły zasady postępowania.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów o braku bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką nad mężem. • Argumentacja organów o tym, że opieka nad synem i prowadzenie domu wykluczają przyznanie świadczenia. • Powoływanie się przez Prezydenta na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jako podstawę odmowy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd podziela stanowisko dotyczące możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez względu na czas powstania niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej, uznając za błędny pogląd organu pierwszej instancji w tym zakresie. • W ocenie Sądu, przywołane wyżej okoliczności, same w sobie nie przesądzają o braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy a koniecznością sprawowania opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, bez ich szczegółowego rozważenia na tle indywidualnej sprawy... • Całkowicie pominęło przy tym zarówno treść orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i jego uzasadnienia..., jak i przeprowadzony w dniu 16 marca 2023 r. wywiad środowiskowy...
Skład orzekający
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
przewodniczący
Bożena Marciniak
członek
Anna Milicka-Stojek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych, zwłaszcza w kontekście wyroku TK K 38/13 oraz oceny związku przyczynowo-skutkowego między opieką a rezygnacją z pracy."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego, choć zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu świadczeń pielęgnacyjnych i trudnej sytuacji opiekunów, którzy muszą godzić opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny z innymi obowiązkami życiowymi.
“Czy opieka nad mężem i synem odbiera prawo do świadczenia pielęgnacyjnego? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.