I SA/Wa 1756/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-03-10
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościdekret warszawskiprawo użytkowania wieczystegoterminnastępcy prawniprzejęcie gruntugospodarka nieruchomościamiwłasnośćroszczenia

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przejętego na podstawie dekretu warszawskiego, uznając, że wniosek został złożony po terminie.

Skarżący domagali się przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w Warszawie, który został przejęty na własność Gminy, a następnie Skarbu Państwa na mocy dekretu z 1945 r. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji, że wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego został złożony po terminie określonym w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami (po 31 grudnia 1988 r.). Sąd podkreślił, że niespełnienie tego warunku skutkuje wygaśnięciem uprawnień do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w tym trybie.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w Warszawie. Grunt ten, zgodnie z dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, przeszedł na własność Gminy, a następnie Skarbu Państwa. Następnie stał się własnością m. st. Warszawy. Skarżący, będący następcami prawnymi dawnych właścicieli hipotecznych, domagali się ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który przewiduje możliwość zwrotu nieruchomości poprzednim właścicielom lub ich następcom prawnym, pod warunkiem złożenia wniosku do dnia 31 grudnia 1988 r. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że wnioski złożone przez skarżących w latach 1988-1989 dotyczyły odszkodowania pieniężnego, a nie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Dopiero późniejsze pisma z 1999 r. i 2012 r. zawierały żądanie zwrotu nieruchomości lub ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, jednakże złożono je po upływie ustawowego terminu. Sąd podkreślił, że termin do złożenia wniosku jest terminem zawitym prawa materialnego, a jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnień. W związku z tym, nawet jeśli inne przesłanki z art. 214 ustawy byłyby spełnione, brak złożenia wniosku w terminie skutkował oddaleniem skargi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek złożony po terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. nie może zostać uwzględniony, ponieważ termin ten jest terminem zawitym prawa materialnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowym warunkiem uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest złożenie go w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. Ponieważ wnioski skarżących zostały złożone po tym terminie, a wcześniejsze pisma dotyczyły odszkodowania pieniężnego, żądanie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nie mogło zostać uwzględnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.g.n. art. 214 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Warunkiem uwzględnienia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste jest złożenie go do dnia 31 grudnia 1988 r. oraz spełnienie warunków dotyczących zabudowy nieruchomości. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków, w szczególności terminu złożenia wniosku, skutkuje odmową.

Pomocnicze

Dekret warszawski art. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Dekret warszawski art. 7 § ust. 1 i 2

Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

u.g.g.i.w. art. 82

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 63 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

PPSA art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego został złożony po terminie określonym w art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wcześniejsze pisma z lat 1988-1989 dotyczyły żądania odszkodowania pieniężnego, a nie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.

Odrzucone argumenty

Organy naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a.) poprzez brak należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego i błędną ocenę dowodów. Organy naruszyły przepisy postępowania (art. 107 § 1 i 3, 7, 8 § 1 k.p.a.) poprzez wydanie decyzji z niejasnym uzasadnieniem. Organy naruszyły przepisy prawa materialnego (art. 82 u.g.g.i.w., art. 214 ust. 1 i 2 u.g.n.) poprzez uznanie, że wnioski złożone w 1988 r. zostały złożone po terminie i nie obejmowały żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.

Godne uwagi sformułowania

Termin określony w art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest terminem zawitym prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnień do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w tym trybie. Z treści tych pism wynika bowiem jednoznacznie, że stanowiły one wniosek o wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość hipoteczną. Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, że wnioski z dnia [...] października 1988 r. i z dnia [...] grudnia 1988 r. dotyczyły przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Skład orzekający

Jolanta Dargas

przewodniczący sprawozdawca

Bożena Marciniak

członek

Przemysław Żmich

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja terminu do złożenia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruntach przejętych na podstawie dekretu warszawskiego oraz rozróżnienie między wnioskiem o odszkodowanie a wnioskiem o zwrot nieruchomości."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z dekretem warszawskim i przepisami o gospodarce nieruchomościami, które uległy zmianom.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z historycznym przejęciem gruntów w Warszawie i roszczeniami dawnych właścicieli. Choć rozstrzygnięcie jest proceduralne (termin), ma znaczenie dla osób poszkodowanych przez zmiany własnościowe po II wojnie światowej.

Czy można odzyskać ziemię w Warszawie po 70 latach? Sąd rozstrzyga o terminach.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 1756/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-03-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bożena Marciniak
Jolanta Dargas /przewodniczący sprawozdawca/
Przemysław Żmich
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 2214/20 - Wyrok NSA z 2024-02-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
art. 7
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Dz.U. 2018 poz 2204
art. 214
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Przemysław Żmich Protokolant referent – stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi H. L., T. L., P. L., M. K., J. M., M. M., A. L., K. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [....] uchyliło decyzję Prezydenta m.[...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w całości i orzekło o odmowie ustanowienia na rzecz: [...][...], [....][....], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...] oraz [...][...] prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy 1. [.../...] (dawna [...][...]), stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [....].
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Nieruchomość ozn. hip. Nr [...], położona przy ul. [.../...] (d. [...][...]) w [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.[...] (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Z dniem 21 listopada 1945r., to jest z dniem wejścia w życie ww. dekretu, grunty nieruchomości [...], w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 dekretu, przeszły na własność Gminy m [...], a w dniu [...] kwietnia 1950r. tj. z chwilą likwidacji gmin, na własność Skarbu Państwa.
Następnie nieruchomość ta, stała się w dniu [...] maja 1990r. własnością m [...], co zostało potwierdzone decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2006r.
Nieruchomość ta stanowi obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [....] i stanowi własność m.[....] (KW nr [...]).
Zgodnie z informacją zawartą w zaświadczeniu wydanym przez Sąd Rejonowy dla [...]-[....][...] Wydział Ksiąg Wieczystych (L.dz. [...]) z dnia [...] marca 2007r. w księdze hipotecznej pod nazwą "Nieruchomość w [...] nr [...]" wpisem jawnym z dnia [...] sierpnia 1931r. ujawnieni są: [...] z [...][...] co do [...] części, [...][...] co do [...] części oraz [...][...] co do [...] części, wszyscy niepodzielnie, co do uregulowanej w niniejszej księdze nieruchomości, położonej przy ul. [...] obszaru [...] saż.kw. na mocy aktu z dnia [...] kwietnia 1928r.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.[...] dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględnienia wniosku, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli lub ich następców prawnych dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.
Przedmiotowy grunt został objęty w posiadanie przez gminę m [...] w dniu [...] czerwca 1947r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu [...] m.[...], zatem termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do ww. gruntu upływał w dniu [...] grudnia 1947r.
Wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu do ww. nieruchomości nie został złożony przez dawnych właścicieli hipotecznych.
Prezydent m.[...] decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2018r. wydaną na podstawie art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odmówił ustanowienia na rzecz: [...][...], [..][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][....], [...][....], [....][...] oraz [...][...] prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [.../...] (dawna [...][....]), stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem wniosek następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych o oddanie gruntu przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste nie został złożony w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. W ocenie organu I instancji nie sposób przyjąć, że żądanie oddania gruntu przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste zostało zgłoszone już we wnioskach z dnia[...] października 1988r. oraz z dnia [...] grudnia 1988r. Z treści tych pism wynika bowiem jednoznacznie, że stanowiły one wniosek o wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość hipoteczną.
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli [...][....], [...][...], [...][....], [..][...], [...][...], [...][....], [....][...], [...][...], [...][....].
Rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przywołało treść art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) i wskazało, że zawarto w nim dwa warunki, których spełnienie jest konieczne dla uwzględnienia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.
Pierwszy warunek dotyczy terminu złożenia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Wymagane jest wystąpienie z takim wnioskiem do dnia 31 grudnia 1988 r. Drugi warunek odnosi się do stanu nieruchomości. Zwrot nieruchomości może bowiem dotyczyć wyłącznie działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych.
W ocenie Kolegium, analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek przewidziany w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, konieczny dla uwzględnienia wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste na podstawie tej regulacji prawnej, dotyczący terminu zgłoszenia żądania oddania gruntu w użytkowanie wieczyste.
Termin określony w art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest terminem zawitym prawa materialnego, którego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnień do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w tym trybie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 1991 r. sygn. IV SA 403/91, niepublikowany; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 201 lr. sygn. akt I SA/Wa 474/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 453/2008, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2182/16, Centralna Baza Orzeczeń NSA).
W aktach sprawy brak jest wniosku o przyznanie na rzecz dawnych właścicieli hipotecznych przedmiotowej nieruchomości lub ich następców prawnych prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez strony.
Pierwszy wniosek dotyczący przedmiotowej nieruchomości pochodzi z dnia [...] października 1988r. Wniosek ten jest zatytułowany: "Podanie dot. odszkodowania za place i domy przekazane na Skarb Państwa". We wniosku tym [...][...] napisał: " W związku z Uchwałą R.M. z roku 1985 zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odszkodowania za przekazany na Skarb Państwa dom przy ul. [...][...] nr hip. [...]".
Następnie wnioskiem z dnia [...] grudnia 1988r. sukcesorzy: [...][...] i [...][...] zwrócili się na podstawie art. 53 ust. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. i art. 59 ust. 4 ustawy z dnia 21 lutego 1974r. "o wypłacenie odszkodowania za wywłaszczone grunty - działka budowlana, położona na terenie m. [...], ul. [...][....] Nr ks. wieczystej [...] własność po naszym dziadku [....][...] zmarłym w 1916r. Teren wywłaszczony został wykorzystany przez m.[...] na plac [...]".
Pismami z dnia [....] kwietnia 1991r. [....][...], [...][...] i [...][...] - w nawiązaniu do wniosku o odszkodowanie za działkę przy ul. [...][....] (pl. [...]) - zostali poinformowani przez p.o. Naczelnika Wydziału [...] i [...][...] Urzędu Dzielnicy [...]-[...], że "obecnie brak jest aktów prawnych regulujących właściwość i tryb załatwiania spraw roszczeń z tytułu przejęcia przez Państwo nieruchomości [...]. W tej sytuacji Wydział poprzestaje na rejestrowaniu wpływających wniosków i zastrzeżeń oraz kompletowaniu dokumentacji, celem sprawniejszego rozpatrywania sprawa - po ukazaniu się stosownych przepisów".
W dniu [...] września 1991r. do Urzędu Dzielnicy [...]-[...] wpłynęło kolejne pismo następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych przedmiotowej nieruchomości tj. [...][....], [...][...] oraz [...][...], dotyczące odszkodowania za przejętą dekretem z dnia 26 października 1945r. nieruchomość położoną w [...], ul. [...][...] (obecnie rej. zagosp. [...][...] i [....]), w którym ww. osoby wnosiły o uregulowanie roszczeń za przejęcie majątku. [...][....], [...][...] i [...][...] wskazali, że są następcami prawnymi hipotecznych właścicieli nieruchomości objętej dekretem, uregulowanej w KW [...]. Nieruchomość ta to działka zabudowana domem wielorodzinnym, oznaczona Nr porządkowym [....][...], obecnie zagospodarowana [...][...] i [...] w [...]. W latach 1950-1952 zachowany w dobrym stanie technicznym dom wielorodzinny, decyzją Władz Miasta został rozebrany a teren w całości przekazany został pod zagospodarowanie budowanego [...]. Wobec niewykonania postanowienia dekretu i nieodpłatnego przejęcia majątku wnioskodawcy wnieśli o uregulowanie roszczeń za przejętą nieruchomość w całości jako niezwykle wartościową z uwagi na jej centralne położenie w centrum miasta.
Pismem z dnia [...] czerwca 1999r. [...], [...] i [...] nawiązując do dotychczasowej korespondencji w przedmiotowej sprawie z lat 1988 - 1991 zwrócili się o ponowne rozpatrzenie niniejszego wniosku o zwrot działki mieszczącej się przy obecnym PI. [....], a przed rokiem 1945 stanowiącej grunt pod kamienice położoną przy ul. [...] nr [...].
Pismem z dnia [...] marca 2005r. [....][...], [...][....] i [....][...] zwrócili się do Prezydenta m.[...] z kolejną prośbą o udzielenie informacji o możliwości i terminie rozpatrzenia ich wniosku złożonego w 1989r. o odszkodowanie za działkę położoną w obrębie [...] stanowiącą część działki nr [...] KW nr [...] położonej przy ul. [...][...] w [...], który zarejestrowany został pod nr [...] w rejestrach odszkodowawczych. Do pisma załączona została kopia wniosku [...][...] z dnia z dnia [...] października 1988r.
Kolejnym wnioskiem z dnia [...] lipca 2012r. [...][...] działając w imieniu własnym oraz pozostałych spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości hipotecznej zwrócił się o rozpatrzenie wniosków z dnia [...] października 1988r. i z dnia [...] grudnia 1988r. jako złożonych w trybie art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości o nabycie prawa użytkowania wieczystego dawnej nieruchomości.
Z powyższego wynika, że żądanie zgłoszone przez [...] w piśmie z dnia [....] października 1988r. oraz przez [...][...]i [...][....] w piśmie z dnia [...] grudnia 1988r. dotyczyło przyznania w formie pieniężnej odszkodowania za nieruchomość ozn. hip. nr [....], położoną przy ul. [.../....] (d. [...][...]) w [...], przejętą na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.[...]. Z żądaniem zwrotu przedmiotowej nieruchomości [...][...], [...][...] i [...][...] wystąpili dopiero w piśmie z dnia [...] czerwca 1999r. a więc już po upływie terminu, o którym mowa w art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prowadzi to do wniosku, że roszczenie następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych przedmiotowej nieruchomości o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do tej nieruchomości wygasło, co w konsekwencji musi skutkować odmową uwzględnienia ich wniosku.
Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się protokół oględzin gruntu i znajdujących się na nim budynków, instalacji i urządzeń z dnia [...] czerwca 1947r. sporządzony przez Komisję działającą z polecenia i na rzecz Gminy m [...], z którego wynika, że wszystkie budynki znajdujące się na nieruchomości są wypalone i zburzone; na posesji znajduje się kupa gruzów i resztki murów do wysokości 1 i Vi kondygnacji. Z kolei z pisma Zarządu [...] w m [...]z dnia [...] lipca 1946r. skierowanego do Wydziału Inspekcji [...] - Pogotowie [...] (pozyskanego przez organ I instancji z Archiwum Państwowego m.[...]) wynika, że na posesji przy ul. [...] Nr [...] znajdowały się budynki 6-cio piętrowe spękane i zruszone, zagrażające doraźnie bezpieczeństwu publicznemu, które należy rozebrać, tj. budynek frontowy i oficyny. Należy jednak uznać, że już samo niespełnienie warunku przewidzianego w art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczącego zgłoszenia żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w terminie do dnia [...] grudnia 1988r. wystarczy do odmowy przyznania wnioskodawcom w tym trybie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy 1. [.../[...][...] (dawna [...][...]), stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] oraz część działki ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], i zwalnia organ z konieczności prowadzenia ustaleń, czy spełnione zostały przesłanki z art. 214 ust. 2 wspomnianej ustawy.
Ze względu na zgon jednej ze stron postępowania tj. [...][...], do której skierowana została zaskarżona decyzja, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało za konieczne uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości na rzecz pozostałych następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, dotyczących zwłaszcza konieczności zbadania przez organ I instancji nie tylko wniosków następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych przedmiotowej nieruchomości z dnia [...] października 1988r. i [...] grudnia 1988r., a więc w terminie ustawowym, lecz także całokształtu materiału dowodowego w odniesieniu do tych wniosków oraz intencji wnioskodawców, Kolegium wskazało, że nie mogą one zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Zawarte we wnioskach z dnia [...] października 1988r. oraz z dnia [...] grudnia 1988r. sformułowania "udzielenie odszkodowania" oraz "wypłacenie odszkodowania za wywłaszczone grunty" nie pozostawiają wątpliwości, iż celem wniosków było uzyskanie odszkodowania pieniężnego za przejętą nieruchomość - a nie, jak twierdzą odwołujący się, ustanowienie użytkowania wieczystego. Wobec jednoznacznie sformułowanej treści żądania wnioskodawców organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnej zmiany kwalifikacji prawnej tego żądania. Kolegium podzieliło również stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym z samego faktu, iż oba wnioski zostały wniesione przed upływem terminu określonego w art. 82 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie można wywodzić, że intencją wnioskodawców było przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości - wobec jednoznacznie sformułowanego w tych wnioskach żądania.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w części dotyczącej odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...] zarzucając jej naruszenie:
przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego i wystarczającego przeprowadzenia postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, oraz błędną ocenę zgromadzonych dowodów, w szczególności poprzez niezbadanie wszystkich przesłanek warunkujących ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, a w konsekwencji uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości oraz błędną ocenę, że wnioski złożone przez spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości dnia [...].10.1988 r. i [...].12.1988 r. nie obejmują żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, lecz jedynie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość;
przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji zawierającej zbyt ogólne, niejasne i nie dające się zweryfikować uzasadnienie w zakresie odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości oraz braku dostatecznych wyjaśnień organu, że nie doszło do spełnienia przesłanek ustawowych ustanowienia użytkowania wieczystego na nieruchomości, a w konsekwencji naruszenie zasad prawdy obiektywnej, poszanowania interesów obywateli oraz pogłębiania zaufania do władzy publicznej;
przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) oraz art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 994 ze zm.) poprzez uznanie, że wnioski złożone przez spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości z dnia [...].10.1988 r. i [...].12.1988 r. zostały złożone po terminie określonym w wyżej wskazanych przepisach oraz uznanie, że wnioski te nie obejmują żądania ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto zarzuty w niej podniesione.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.
Podstawę prawną decyzji Prezydenta m.[...] utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] stanowi przepis art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r. poz. 122 ze zm.).
Zgodnie z treścią przepisu art. 214 ust. 1 ustawy, poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.[...] (Dz. U. Nr 50, poz. 279), wygasły na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art. 241 pkt 1, jeżeli zgłosili oni lub ich następcy prawni w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona jedna nieruchomość. Zgodnie zaś z art. 214 ust. 2 ustawy zwrot nieruchomości, o którym mowa w ust. 1 przysługuje poprzednim właścicielom działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20 oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych.
Prezydent m.[...] ustalił, że nie jest możliwe uwzględnienie żądania skarżących ze względu na uchybienie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Jak bowiem wynika z treści art. 214 ust. 1 ustawy, wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego winien być złożony w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r.
Podstawowym warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku na podstawie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest złożenie go w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. Skoro zatem wniosek o zwrot nieruchomości, złożony został w dniu [...] czerwca 1999 r. (data wpływu do organu), a więc po upływie tego terminu, należy uznać, że niemożliwy jest zwrot nieruchomości następcom prawnym dawnego właściciela, choćby nawet spełnione zostały pozostałe, wymienione w omawianym przepisie przesłanki, albowiem wszystkie one muszą zostać spełnione kumulatywnie.
Złożenie wniosku w terminie określonym w tym przepisie, tj. do 31 grudnia 1988 r. jest warunkiem koniecznym pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, oczywiście pod warunkiem spełnienia pozostałych wymogów wskazanych w przepisie (zabudowanie nieruchomości jednym z budynków wymienionych w art. 214 ustawy). Warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie tylko jednego z nich powoduje nieuwzględnienie wniosku.
Wobec powyższego prawidłowo organy odmówiły ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, bez badania pozostałych przesłanek z art. 214 ustawy, gdyż jak wyżej wskazano, przesłanki z tego przepisu muszą być spełnione łącznie.
Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, że wnioski z dnia [...] października 1988 r. i z dnia [...] grudnia 1988 r. dotyczyły przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Jak zasadnie przyjęły organy orzekające, z treści tych wniosków w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że dotyczyły one ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość, a nie jej zwrotu. Należy bowiem zauważyć, że żądanie przyznania co najmniej jednego mieszkania lub działki budowlanej na terenie m.[...] zawarte we wniosku z dnia [...] października 1988 r., na które wskazują skarżący, nie dotyczy z pewnością żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości, a stanowi żądanie przyznania nieruchomości zamiennej, co z kolei stanowi formę odszkodowania.
Skoro zatem wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości został złożony z uchybieniem terminu ustawowego, zasadnie organy orzekające odmówiły jego ustanowienia.
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżących zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organy orzekające prawidłowo uznały, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie administracyjne w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone wnikliwie i zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone zostało zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI