I SA/Wa 1755/20

I SA/Wa 1755/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Wesołowska /przewodniczący/
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Monika Sawa /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 2274/21 - Wyrok NSA z 2022-11-17
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
art.34 i 35
ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] Minister Rozwoju (dalej:Minister/organ) po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. z siedzibą w [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe P. w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], obejmującego działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, dla których Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2014 r., poz. 1160 ze zm.), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29), decyzją z dnia [...] września 2016 r., znak: [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe P. w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], obejmującego działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, dla których Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...].
Z tą decyzją nie zgodziła się spółka P. S.A. w [...], podnosząc, m. in. zarzut naruszenia art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość znajdowała się w zarządzie P. S.A., jak również błędne przyjęcie, iż uwłaszczenie P. S.A. narusza prawa osób trzecich. Ponadto podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 80, oraz art. 107 § 3 Kpa poprzez zaniechanie dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie oraz zastosowanie normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego.
Po rozpoznaniu odwołania Minister Rozwoju wskazał, że w przedmiotowej sprawie, organ bada prawidłowość odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe P. w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], obejmującego działki nr [...] o pow. [...] m2 nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, dla których Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zgodnie z art. 34 ww. ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością P. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich. Stwierdzenie posiadania przez P. S.A. gruntu Skarbu Państwa następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach.
Minister wskazał, że organ I instancji rozpoznając wniosek P. S.A. ustalił, że grunt oznaczony aktualnie jako działki nr [...], nr [...] i nr [...] (powstałe z podziału z działki nr [...], podział zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...]) w dniu [...] grudnia 1990 r. oraz aktualnie stanowi własność Skarbu Państwa, na podstawie wpisów w dawnej księdze wieczystej [...]. Powyższe zostało ustalone na podstawie treści księgi wieczystej [...]. Jak wynika z akt sprawy, do wniosku z dnia [...] lipca 2010 r. o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu wnioskodawca – P. S.A. załączył m. in. dwa oświadczenia z dnia [...] lipca 2010 r. G. D. - Zastępcy Dyrektora ds. Technicznych i J. P. - Zastępcy Dyrektora ds. ekonomiczno - finansowych, o tym że działka nr [...] (z której wydzielone zostały działki nr [...], nr [...] i nr [...]) położona w gminie [...], obręb [...] w dniu [...] grudnia 1990 r. była w posiadaniu P. i pozostaje w nim również na dzień złożenia przedmiotowego oświadczenia oraz że działka nr [...] zajęta jest pod infrastrukturę kolejową, w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789). Ponadto załączono do wniosku wypis z rejestru gruntów z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz wyrysy z mapy ewidencyjnej [...][...], a także odpis z księgi wieczystej nr [...] z dnia [...] lipca 2009 r. prowadzonej m. in. dla działki nr [...]. Minister wskazał, że zgodnie z kolejnymi ustępami § 2 przytoczonego wyżej rozporządzenia, jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 rozporządzenia, stwierdzenia dotychczasowego posiadania gruntów można dokonać zgodnie z brzmieniem art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dokumenty stanowiące podstawę potwierdzenia posiadania gruntów przez P. wskazuje się w uzasadnieniu decyzji wymienionej w art. 35 ust. 1 ww. ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Minister podał, że pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak: [...] Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania uwłaszczeniowego i jednocześnie wystąpił do Prezydenta Miasta [...] o udzielenie informacji m. in. czy grunt objęty wnioskiem uwłaszczeniowym pozostawał w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu P., czy właścicielem tego gruntu w dalszym ciągu pozostaje Skarb Państwa, czy działka ujęta we wniosku zajęta jest pod infrastrukturę kolejową, czy P. ponosiło jakiekolwiek opłaty z tytułu władania przedmiotowym gruntem, a także czy uwłaszczenie naruszy prawa osób trzecich. W odpowiedzi na ww. pismo Prezydent Miasta [...] w piśmie z dnia [...] października 2010 r., znak: [...] poinformował organ wojewódzki m. in. że P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu przedmiotowej działki nr [...] w zarząd w formie przewidzianej prawem, właścicielem gruntu pozostaje Skarb Państwa, a ponadto Urząd Miejski w [...] nie posiada dokumentów dotyczących naliczania i aktualizacji opłat z tytułu władania przedmiotową działką. Jeśli zaś chodzi o kwestię posiadania to w dniu [...] grudnia 1990 r. przedmiotowa działka częściowo pozostawała w posiadaniu P. o pow. [...] m2 i stanowiła fragment linii kolejowej [...] wraz z urządzeniami zabezpieczenia ruchu kolejowego, kablami teletechnicznymi, energetycznymi i pozostałą infrastrukturą. Natomiast część działki gruntu stanowiła pas drogi publicznej ul. [...] i obecnie stanowi drogę publiczną powiatową. W związku z tym uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego P. na całej nieruchomości naruszyłoby prawo Miasta [...] do części drogi powiatowej. Do ww. pisma z dnia [...] października 2010 r. Prezydent Miasta [...] dołączył również oświadczenie z dnia [...] października 2010 r., że w dniu [...] grudnia 1990 r. działka nr [...] o pow. [...] m2, znajdowała się w pasie drogowym ul. [...]. Ponadto pismem z dnia [...] listopada 2010 r., znak: [...] Prezydent Miasta [...] wskazał, iż tory kolejowe wraz z pozostałą infrastrukturą znajdujące się na działce nr [...] zlokalizowane są na wiadukcie znajdującym się nad pasem drogi publicznej ul. [...] oraz załączył do pisma mapę ewidencyjną i sytuacyjną działki nr [...]. Organ wskazał, że publiczny status ciągu komunikacyjnego przebiegającego przez działki nr [...], nr [...] i nr [...] wynika z rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. z 1986 r. Nr 30, poz. 151 ze zm.). Zgodnie z załącznikiem nr 5 do ww. rozporządzenia ul. [...] w [...] (ulica miejska) została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Na podstawie art. 103 ust. 3 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) ww. droga z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się drogą powiatową, gdyż nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071). Zgodnie zaś z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r.. Nr 103, poz. 652) [...] jest miastem na prawach powiatu. Natomiast z art. 19 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 października 2000 r., wynika, iż w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest zarząd miasta (obecnie prezydent miasta). Minister podkreślił, że skoro art. 28 ustawy o drogach publicznych zawiera zamknięty katalog obowiązków zarządczych zarządu kolei, to stwierdzić należy, iż przepis ten nie wyłącza zarządu drogowego w odniesieniu do gruntów zajętych pod drogi publiczne. Minister podał, że również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, iż art. 28 ww. ustawy określa katalog zamknięty zadań zarządu kolei w stosunku do skrzyżowań dróg z liniami kolejowymi, a zatem jedynym organem uprawnionym do dysponowania obszarem objętym pasem drogowym jest zarządca drogi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 1999 r., sygn. akt II SA 1841/98 publ. LEX 46762 oraz z dnia 30 stycznia 2007r., sygn. akt I OSK 366/06 publ. CBOSA). Zdaniem Ministra skoro działki nr [...], nr [...] i nr [...] (powstałe z podziału z działki nr [...]) w dniu [...] grudnia 1990 r. i w dniu [...] października 2000 r. zajęte były pod drogę publiczną, która została zaliczona na podstawie ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych (art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.), a nad nią znajdował się wiadukt po którym biegła linia kolejowa, to przedmiotowy grunt nie mógł pozostawać w wyłącznym posiadaniu P., co tym samym stoi na przeszkodzie uwłaszczenia tą działką ww. podmiotu. Jednocześnie Minister zwrócił uwagę, że na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 27 października 2000 r., zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe. Zarząd ten powstał z mocy prawa. Minister odwołał się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w uchwale z dnia 16 listopada 1990 r., sygn. III AZP 10/90 (publ. OSNC1991/4/39) stwierdzając w jej uzasadnieniu, że "przekazywanie w drodze decyzji administracyjnej gruntów lokalnych w zarząd okręgowym dyrekcjom dróg publicznych jest zbędne i niecelowe, skoro wcześniej już uzyskały one prawo do pełnienia tego zarządu mocą ustawy o drogach publicznych. Zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie z uwagi na fakt, iż drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika bezpośrednio z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych i znajduje swoje potwierdzenie w orzeczeniach sądowych np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt II S/\/Kr 317/14, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1832/11 , por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2012 r., sygn. akt IV CSK 94/12 , postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2015 r., sygn. akt III CSK 323/14 ). Minister stwierdził, że wobec braku podstaw do wydania przez organ wojewódzki decyzji uwłaszczeniowej w odniesieniu do obszaru stanowiącego w dniu [...] grudnia 1990 r. drogę publiczną, a zatem objętego, z mocy prawa zarządem ówczesnego zarządcy drogi, tj. gruntu oznaczonego jako działki nr [...], nr [...] i nr [...], gdyż uwłaszczenie naruszałoby prawa osób trzecich, zarządcy drogi, istniejące w dniu [...] grudnia 1990 r., i uznał, iż odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez przedsiębiorstwo państwowe P. w [...] prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych działek jest uzasadniona. Minister zaznaczył, że pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu P. S.A. według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia skoro działki nr [...], nr [...] i nr [...] zarówno na dzień [...] grudnia 1990 r., jak i na dzień [...] października 2000 r. zajęte były pod drogę publiczną. Odnosząc się natomiast do zarzutu Skarżącego, iż przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie P., a zatem nie mogła być jednocześnie zarządzana przez zarządcę drogi, Minister wskazał, że zarzut ten jest nieuzasadniony, ponieważ posiadanie gruntu w zarządzie P. nie jest przesłanką uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Minister odwołał się jednocześnie do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z dnia 12 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 674/16, gdzie Sąd ten wskazał, iż "... mając na uwadze, iż w tej dacie przedmiotowy grunt zajęty był pod drogę publiczną (drogę krajową) należało uwzględnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych z drogi takiej korzystać może każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych, zaś zgodnie z art. 19 ust. 5 tejże ustawy w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 października 2000 r., w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, był zarząd miasta. Jednocześnie art. 232 Kodeksu cywilnego stanowi, że w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać. Już proste zestawienie ze sobą treści przywołanych wyżej regulacji wyraźnie wskazuje, iż ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu ogranicza inne niż użytkownik wieczysty osoby w prawie do korzystania z danej nieruchomości, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnym prawem do korzystania z drogi publicznej i uniemożliwia zarządcy drogi wykonywanie jego zadań, co pozwala na stwierdzenie, iż ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym drogę publiczną w sposób oczywisty naruszałoby wynikający z art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", wymóg poszanowania przy nabyciu użytkowania wieczystego praw osób trzecich" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1766/14). Zdaniem Ministra skoro zatem na gruncie przedmiotowej sprawy nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 34 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" Minister Rozwoju utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. S.A. w [...] (dalej skarżąca) zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1) i 2) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r., znak [...] pomimo tego, że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 k.p.a oraz 8 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom, znajdującym się w aktach sprawy.
3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa Państwowego "Polskie Koleje Państwowe" poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do uwłaszczenia P. SA przedmiotową nieruchomością, podczas gdy P. S.A. przedłożyła niebudzący wątpliwości dowód, iż w dniu [...] grudnia 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła grunt kolejowy i nie stanowiła własności Skarbu Państwa:
4) naruszenie art. 97 par. 1 pkt 4 Kpa poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania.
Zdaniem skarżącej organ błędnie ustalił, iż w dniu [...] grudnia 1990 r. oraz aktualnie przedmiotowa działka stanowiła własność Skarbu Państwa. Powyższe zostało ustalone przez organ jedynie na podstawie treści wpisu w dawnej księdze wieczystej [...], przy czym z innych dowodów, przedłożonych przez P. SA, wynika, iż w dniu [...] grudnia 1990 r. przedmiotowy grunt nie stanowił własności Skarbu Państwa. Wobec oczywistej sprzeczności treści wpisu w księdze wieczystej z treścią innych dokumentów, zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, organ administracji winien był podjąć działania w kierunku poczynienia w sprawie ustaleń, zmierzających do wyjaśnienia zaistniałych rozbieżności. W opinii Skarżącej w związku z powyższym zaistniały przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania przez organ administracji. W sytuacji, gdy zgromadzone w sprawie dowody co do prawa, przysługującego Skarbowi Państwa, są sprzeczne, organ administracji nie jest władny ocenić, czy treść księgi wieczystej jest zgodna z rzeczywistym stanem prawnym. Organ naruszył więc art. 97 par. 1 pkt 4 kpa, na podstawie którego winien zawiesić postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Ustalenia w niniejszym postępowaniu wymaga bowiem prawidłowość istniejącego wpisu dotyczącego Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1311). Zgodnie z treścią art. 34, 34a i art. 35 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego P. Nabycie tego prawa następuje bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie własnością P. Nabycie praw, o których mowa, nie może naruszać praw osób trzecich. Grunty, o których mowa, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. poz. 191, ze zm.). Nabycie praw, o których mowa, potwierdza wojewoda, w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez P. lub P. SA. Ostateczna decyzja stwierdzająca nabycie praw, o których mowa, stanowi podstawę do dokonania wpisów do ksiąg wieczystych oraz ewidencji gruntów i budynków.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że działki nr [...], nr [...] i nr [...], które zostały wydzielone z działki nr [...] na dzień [...] grudnia 1990 r. jak i na dzień [...] października 2000 r. znajdowały się pasie drogowym ul. [...]. Jak wynika z pisma Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2010 tory kolejowe wraz z pozostałą infrastrukturą znajdującą się na działce (wówczas nr [...], obecnie nr [...], nr [...] i nr [...]) zlokalizowane są na wiadukcie znajdującym się nad pasem drogi publicznej ul. [...]. Potwierdza to załączona do pisma mapa ewidencyjna i sytuacyjna działki nr [...]. Jak zasadnie wskazały organy publiczny status ciągu komunikacyjnego przebiegającego obecnie przez działki nr [...], nr [...] i nr [...] wynika także z rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. z 1986 r. Nr 30, poz. 151 ze zm.). Zgodnie z załącznikiem nr 5 do ww. rozporządzenia ul. [...] w [...] (ulica miejska) została zaliczona do kategorii dróg wojewódzkich. Na podstawie art. 103 ust. 3 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.) ww. droga z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się drogą powiatową, gdyż nie została wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071). Zgodnie zaś z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r.. Nr 103, poz. 652) [...] jest miastem na prawach powiatu. Natomiast z art. 19 ust. 5 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 października 2000 r., wynika, iż w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest zarząd miasta (obecnie prezydent miasta). Art. 28 ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14 poz. 60 ze zm.) określa z kolei, że budowa, modernizacja, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg z liniami kolejowymi w poziomie szyn, wraz z zaporami, urządzeniami sygnalizacyjnymi, znakami kolejowymi, jak również nawierzchnią drogową w obszarze skrajni kolejowej, należy do zarządu kolei, jak też: 1) konserwacja znajdującej się nad skrajnią kolejową dolnej części konstrukcji wiaduktów drogowych, łącznie z urządzeniami zabezpieczającymi, 2) budowa i utrzymanie urządzeń odwadniających wiadukty kolejowe nad drogami, łącznie z urządzeniami odprowadzającymi wodę poza koronę drogi, budowa skrzyżowań dróg z torami kolejowymi w różnych poziomach w razie budowy nowej lub zmiany trasy istniejącej linii kolejowej, zwiększenia ilości torów, elektryfikacji linii, zwiększenia szybkości lub częstotliwości ruchu pociągów. W ocenie Sądu, należy a contrario przyjąć, iż skrzyżowanie w innym poziomie, niż wskazany poziom szyn stosownie do ogólnej zasady przyjętej w art. 25 ustawy o drogach publicznych budowa, modernizacja, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg różnej kategorii, wraz z nawierzchnią drogową i obiektami mostowymi w pasie drogowym oraz urządzeniami bezpieczeństwa i organizacji ruchu, związanymi z funkcjonowaniem tego skrzyżowania, należy do zarządu właściwego dla drogi wyższej kategorii co stosuje się odpowiednio do skrzyżowań z drogami wewnętrznymi. Prawidłowo zatem organ odwoławczy przyjął, że przedmiotowa działka nie była w wyłącznym posiadaniu P. SA. a skoro tak, to brak było podstaw do uwłaszczenia P. SA, ponieważ działki nr [...], nr [...] i nr [...], wydzielone z działki nr [...], na dzień [...] grudnia 1990 r. i nadal stanowią drogę publiczną – drogę powiatową ul. [...]. Takie stanowisko znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy świadczącym bezspornie, że przedmiotowa działka zajęta była od kilkudziesięciu lat pod drogę publiczną.
Sąd podziela stanowisko organu, że nieruchomości stanowiące obecnie działki nr [...], nr [...] i nr [...] faktycznie nie znajdowały się we władaniu P. SA na dzień [...] grudnia 2005 r. ani [...] października 2000 r. gdyż leżały w pasie drogi wojewódzkiej (obecnie powiatowej).
Reasumując Sąd wskazuje, że podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że badając czy grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdowały się w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu P. SA ma obowiązek ustalić także, czy w dacie wejścia w życie ustawy istniały prawa osób trzecich stojące na przeszkodzie uwłaszczeniu wnioskodawcy. Mając na uwadze, iż w tej dacie przedmiotowy grunt zajęty był pod drogę publiczną (drogę powiatową) należało uwzględnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych z drogi takiej korzystać może każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych, zaś zgodnie z art. 19 ust. 5 tejże ustawy w brzmieniu obowiązującym na dzień 27 października 2000 r., w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, był zarząd miasta. Jednocześnie art. 232 Kodeksu cywilnego stanowi, że w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać. Już proste zestawienie ze sobą treści przywołanych wyżej regulacji wyraźnie wskazuje, iż ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu ogranicza inne niż użytkownik wieczysty osoby w prawie do korzystania z danej nieruchomości, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnym prawem do korzystania z drogi publicznej i uniemożliwia zarządcy drogi wykonywanie jego zadań, co pozwala na stwierdzenie, iż ustanowienie użytkowania wieczystego na gruncie stanowiącym drogę publiczną w sposób oczywisty naruszałoby wynikający z art. 34 ust. 4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", wymóg poszanowania przy nabyciu użytkowania wieczystego praw osób trzecich 9 por. wyrok NSA z 20 maja 2016 r. I OSK 1766/14).
Zauważyć również należy, że grunt stanowiący na dzień [...] grudnia 1990 r. drogę publiczną w zarządzie właściwych organów drogowych nie mógł w tej samej dacie znajdować się w posiadaniu P. S.A., która to okoliczność stanowiła zasadniczą przesłanką dla stania się przez tę nieruchomość przedmiotem użytkowania wieczystego.
Nie są również zasadne zawarte w skardze zarzuty naruszenia przez organy administracji art. 7, 8, 80, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że kontrolowane postępowanie zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. Minister w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia prawidłowo wskazał również fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 kpa brak jest bowiem w aktach dowodów podważających domniemanie wynikające z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, a także świadczących o tym, że toczy się przed sądem powszechnym postępowanie zmierzające do ustalenia treści księgi wieczystej wobec występujących zdaniem P. SA rozbieżności między treścią księgi wieczystej powołaną przez organy a rzeczywistym stanem prawnym. Samo natomiast przeświadczenie strony o istnieniu takich rozbieżności nie stanowi podstawy do obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Prawomocne rozstrzygnięcie sądu powszechnego w tym zakresie może natomiast stanowić podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania w sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.