I SA/Wa 1742/20

I SA/Wa 1742/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Lenart
Iwona Kosińska /przewodniczący/
Przemysław Żmich /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 395/22 - Wyrok NSA z 2024-09-12
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145par 1 pkt 1 lit a, art 200 i 205 par 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2021 r. sprawy ze skargi H. S., J. W. i J. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz H. S., J. W. i J. W. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania H. S., J. W. i J. W., decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia H. S., J. W. i J. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości we [...] przy ul. [...], województwo [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Pismem z [...] grudnia 2008 r. H. S., J. W. oraz M. W. skierowanym do Wojewody [...] wniosły o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, m.in. kamienicy położonej we [...] przy ul. [...] należącej do G. i M. W. albo M. i E. W. albo E. W.
Postanowieniem nr [...] z [...] października 2013 r. Wojewoda [...] stwierdził, że M. W., J. W. i H. S. posiadają w 1/6 części każda z nich prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy ul. [...].
Zawiadomieniem z [...] maja 2014 r. Wojewoda [...] przekazał wniosek H. S., J. W. i M. W. z [...] grudnia 2008 r. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy ul. [...] Wojewodzie [...] do rozpoznania zgodnie z właściwością.
Wnioskiem z [...] czerwca 2014 r. J. W. wystąpił do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP we [...] ul. [...].
[...] czerwca 2014 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo H. S. wnoszącego o pozytywne rozpatrzenie wniosku o zmianę postanowienia Wojewody [...] z [...] października 2013 r. i uznanie, że M. W. był właścicielem nie tylko kamienicy i oficyny położonej przy ul. [...] we [...], ale również gruntu pod nimi.
Wojewoda [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r. uchylił postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2013 r. o pozytywnej ocenie złożonych dokumentów w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez Pana M. W. we [...] przy ul. [...], pow. [...], woj. [...].
Wojewoda [...] pismem z [...] marca 2015 r. wystąpił do Ministra Administracji i Cyfryzacji z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Wojewodą [...] i Wojewodą [...].
Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] uznał Wojewodę [...] za właściwego miejscowo w przedmiocie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. we [...] przy ul. [...].
Oświadczeniem z [...] maja 2015 r. z podpisem uwierzytelnionym notarialnie J. W. wskazał H. S. jako uprawnioną do otrzymania przypadającej mu części rekompensaty za nieruchomość pozostawioną we [...] przy ul. [...] przez rodzeństwo D. W. i Z. W.
Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] odmówił H. S. i J. W. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. W. nieruchomości we [...] przy ul. [...], woj. [...]. Według organu wojewódzkiego właściciel nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a m.in. spełnienie tej przesłanki warunkuje przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2015 r. oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu.
Pismem z [...] listopada 2016 r. J. W. zgłosił udział w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem H. S. i J. W. z [...] grudnia 2008 r. oraz cofnął swój wniosek z [...] czerwca 2014 r. wnosząc o umorzenie postępowania w sprawie nr [...].
W związku z wycofaniem wniosku J. W. organ wojewódzki decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] ul. [...], woj. [...] wobec J. W.
Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2016 r.
Wyrokiem z 7 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 946/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J. W., uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2017 r. oraz decyzję organu I instancji z [...] grudnia 2016 r.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 października 2019 r. sygn. akt I OSK 605/18 oddalił skargę kasacyjną. NSA wskazał w uzasadnieniu wyroku, że treść pisma pełnomocnika J. W. z [...] listopada 2016 r. nie dawała podstawy do uznania, że intencją strony było cofnięcie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty.
Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2017 r. nr [...] odmówił H. S. i J. W. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości we [...] przy ul. [...], województwo [...], w udziale we współwłasności przysługującym D. W. Organ wojewódzki w uzasadnieniu podał, że w terminie do 31 grudnia 2008 r. wniosek współwłaściciela, tj. D. W. jak i jej spadkobiercy, tj. J. W. nie został złożony. Niezłożenie wniosku w terminie skutkuje brakiem możliwości pozytywnego zakończenia sprawy, tj. potwierdzenia prawa do rekompensaty w udziale we współwłasności przysługującym D. W.
Decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] marca 2017 r. i umorzył w tym zakresie postępowanie w I instancji. Organ odwoławczy uznał, że niezłożenie przez D. W., jak i J. W. wniosku o rekompensatę w terminie skutkuje tym, że nie byli oni stronami postępowania przed organem I instancji w związku z czym organ wojewódzki nie powinien w stosunku do nich prowadzić przedmiotowego postępowania.
Wyrokiem z 23 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1634/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi H. S. i J. W., uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2017 r., w części dotyczącej umorzenia postępowania w I instancji. Sąd stwierdził, że wniosek złożony [...] grudnia 2008 r. przez H. S., J. W. i M. W. wszczął postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty również w stosunku do J. W., będącego spadkobiercą drugiego ze współwłaścicieli nieruchomości pozostawionej.
Decyzją z [...] grudnia 2017 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił H. S. i J. W. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości we [...] przy ul. [...]. Organ I instancji wskazał, że brak jest wiarygodnych dowodów potwierdzających tytuł własności do nieruchomości, a tym samym nieudowodnienie pozostawienia przez spadkobierców M. W. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy ul. [...].
Decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie z wniosku J. W. o wznowienie postępowania administracyjnego w zakresie zakończonym ostateczną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2017 r. nr [...].
Decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2017 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że organ I instancji rozpoznając sprawę nie wziął pod uwagę uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 9 października 2017 r. sygn. akt I OPS 3/17. W jego ocenie Wojewoda [...] winien prowadzić jedno postępowanie dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty za udział przypadający po Z. W. i D. W.. Ponadto organ odwoławczy zalecił odnieść się do całości materiału dowodowego we wzajemnej korelacji.
Zawiadomieniem z [...] maja 2019 r. Wojewoda [...] przekazał wniosek H. S., J. W. oraz M. W. zgodnie z właściwością Wojewodzie [...].
Pismem z [...] sierpnia 2019 r. Wojewoda [...] zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą [...] i Wojewodą [...] w sprawie wniosku H. S., J. W. oraz M. W.
Pismem z [...] października 2019 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że brak jest podstaw do wskazania przez organ II instancji organu właściwego do rozpoznania wniosku H. S. działającej w imieniu własnym oraz J. W. i M. W. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP.
W związku z tym, że postępowania prowadzone pod nr [...] i [...] dotyczą nieruchomości pozostawionej we [...] przy ul. [...], Wojewoda [...] pismem z [...] lutego 2020 r. poinformował pełnomocnika stron o połączeniu obu postępowań.
Decyzją z [...] lutego 2020 r. Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia H. S., J. W. i J. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że M. W. nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a więc nie spełnił przesłanki zawartej w art. 2 w zw. z art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2097) – dalej zwanej "ustawą".
Od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2002 r. odwołanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wnieśli H. S., J. W. oraz J. W.. Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. prawa procesowego, tj.: - art. 7, art. 77§ 1 w zw. z art. 80 kpa poprzez błędne ustalenie przysługiwania prawa własności do nieruchomości w odniesieniu do M. W., a nie jego następców prawnych, tj. D. W. i Z. W., - zasady wynikającej z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 kpa poprzez dokonanie błędnej oceny prawnej okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i błędne uznanie, że spadkobiercom wnioskodawców, tj. D. W. i Z. W. nie przysługiwało prawo własności do przedmiotowej nieruchomości w rozumieniu ustawy, pomimo, że [...] września 1943 r. wszelkie prawa majątkowe wchodzące w skład spadku po M. W. przeszły na D. W. i Z. W., - oparcie rozstrzygnięcia nie na przepisach prawa i wiążących ustaleniach organu nadzoru oraz wyroku WSA w Warszawie wydanych w niniejszej sprawie, lecz na orzeczeniu sądowym wydanym w innej sprawie oraz innym stanie faktycznym; 2. prawa materialnego, tj.: - art. 2 w zw. z art. 1 w z. z art. 3 ust. 2 ustawy poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że za właściciela nieruchomości pozostawionej w rozumieniu ustawy można uznać jedynie osobę, która była właścicielem 1 września 1939 r., a nie jego spadkobiercę, który opuścił Kresy Wschodnie repatriując się na tereny dzisiejszej RP, - art. 7 ust. 2 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że wnioskodawcy nie spełnili przesłanek uznania ich za osoby uprawnione do rekompensaty. W konsekwencji skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez potwierdzenie im prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości we [...] przy ul. [...] ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich". Przepisy niniejszej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z art. 1 ust. 2 ustawy.
Na podstawie znowelizowanego art. 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz.U. Nr 101, poz. 580) lub b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz.U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do § 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz.U. Nr 54, poz. 489) - oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić; 2) posiada obywatelstwo polskie.
Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty następuje przez złożenie oświadczenia z podpisem poświadczonym notarialnie lub przed organem administracji publicznej albo przez złożenie oświadczenia w polskiej placówce konsularnej.
Minister zauważył, że organ I instancji uznał, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości według stanu na 1 września 1939 r. był M. W. Organ odwoławczy zwrócił jednak uwagę na okoliczność, że w dowodzie wskazanym w pkt 16, tj. Księdze Adresowej [...][...], rocznika 1935/1936, w Dziale IV - Wykaz domów na obszarze miasta [...], pod l.p. [...], liczba spisowa (konskrypcyjna) widnieje nazwisko: W. M. i G. (k.378). Co istotne, wpisy w Dziale IV ww. Księgi Adresowej "zestawiono no podstawie materjałów Urzędu Ksiąg Gruntowych Sądu Okręgowego we [...]". Analizując treść działu IV Księgi Adresowej [...] Rocznik 1935/1936, tj. Wykazu domów na obszarze miasta [...], na uwagę zasługuje, że na stronie 67 przy nazwisku "W. M. I G." w nawiasie podana jest liczba wykazu hipotecznego, co wskazuje na to, że w 1936 r. właścicielami nieruchomości położonej przy ul. [...] we [...] był nie tylko M. W., lecz również jego żona – G. W. Stan ten do 1 września 1939 r. oczywiście mógł się zmienić.
Istotny w niniejszej sprawie jest jednak fakt, że M. W. zmarł [...] września 1943 r. we [...]. Powyższe wynika z uwierzytelnionego odpisu skróconego aktu zgonu M. W. (k.80 ) i odpisu postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] Wydział Cywilny z [...] lutego 2013 r. sygn. akt [...] (k. 119). Tym samym w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że M. W. nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a tym samym nie można mówić w odniesieniu do niego o spełnieniu przesłanek z art. 2 ustawy, które wyraźnie nawiązują do opuszczenia byłego terytorium RP lub niemożności powrotu na nie.
Jak natomiast wynika z wyciągu z indeksu represjonowanych dotyczącego G. W. ww. została zesłana w 1940 r. do [...] SRR [...], gdzie zmarła [...] lipca 1943 r.(k.812).
A zatem powyższe wskazuje, że G. W. opuściła [...] w okolicznościach związanych z II Wojną Światową, lecz nigdy nie powróciła na tereny obecnej RP.
Minister wskazał, że z treści art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ustawy wynika jednoznacznie, że jednym z warunków nabycia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest opuszczenie byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub niemożność powrotu na to terytorium z przyczyn, o których mowa w art. 1. ustawy. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy przesłanka opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest spełniona wtedy, gdy właściciel nieruchomości utracił do niej prawo w następstwie wypędzenia z byłego terytorium RP lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na podstawie enumeratywnie wymienionych układów i umów międzynarodowych. Ponadto zgodnie z art. 1 ust. 1a i 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje również osobom, które pozostawiły nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczpospolitą Polską, a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zmianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r., a także osobom, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium RP.
Z zestawienia treściowego powyższych przepisów wynika zatem, że dokonane na podstawie aktów, o których mowa w art. 1 ust. 1 i ust 1a ustawy tzw. przymusowe przesiedlenie z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na obecne terytorium RP jest zasadniczą egzemplifikacją jednej z ustawowych przesłanek nabycia prawa do rekompensaty, to jest przesłanki opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Spełnienie warunku przesiedlenia się na terytorium Polski w granicach powojennych ma zasadnicze znaczenie dla oceny nabycia przez wnioskodawców prawa do rekompensaty na podstawie spadkobrania. Nabycie powyższego prawa przez spadkobiercę ma charakter pochodny względem praw byłego właściciela. Jeśli były właściciel nie zrealizował przesłanek z art. 2 w zw. z art. 1 ustawy, to jego spadkobierca nie może nabyć prawa do rekompensaty.
Powyższe stanowisko potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 1038/16, który stanowi, że skarga kasacyjna opiera się na błędnym założeniu, że przesłanka opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (przesiedlenia no obecne terytorium RP) odnosi się również do spadkobierców właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Stanowisko to jest oczywiście sprzeczne z art. 3 ust 2 ustawy. Przepis ten wyraźnie stanowi, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych pozo obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Spadkobierca właściciela nieruchomości pozostawionych na byłym terytorium RP musi zatem spełniać jedynie przesłankę posiadania obywatelstwa polskiego. Przesłanki materialnoprawne określone w art. 2 w zw. z art. 1 ustawy odnoszą się zatem tylko do osób fizycznych, które były 1 września 1939 r. właścicielami nieruchomości pozostawionych pozo obecnymi granicami RP. Spadkobiercy tego rodzaju osób muszą zatem spełniać jedynie przesłankę posiadania obywatelstwa polskiego. Powyższe zagadnienie ma istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie albowiem skarżąca kasacyjnie jest jednym z trzech spadkobierców byłego właściciela nieruchomości pozostawionych no byłym terytorium RP. Były właściciel zmarł w 1943 r. nie opuszczając byłego terytorium RP. Nie spełnił więc zasadniczego warunku opuszczenia byłego terytorium RP lub niemożności powrotu na to terytorium z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy. Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla oceny nabycia przez skarżącą kasacyjnie prawa do rekompensaty na podstawie spadkobrania. Nabycie powyższego prawa przez spadkobierców ma charakter pochodny względem praw byłego właściciela. Jeśli były właściciel nie zrealizował przesłanek z art. 2 w zw. z art. 1 ustawy, to jego spadkobiercy nie mogą nabyć prawa do rekompensaty. Skarżąca posiada obywatelstwo polskie jednak, ze względu na niespełnienie przez jej spadkodawcę wszystkich przesłanek materialnych z art. 2 w zw. z art. 1 ustawy nie mogła ona nabyć prawa do rekompensaty.
Odnosząc się do G. W. Minister wskazał, że o ile w ogóle była ona właścicielką przedmiotowej nieruchomości 1 września 1939 r., to ustawa nie ma zastosowania do osób, które wprawdzie w warunkach przymusu opuściły Kresy Wschodnie, ale nie przemieściły się na terytorium państwa polskiego w jego powojennych granicach.
Zdaniem organu odwoławczego art. 1 ust. 2 ustawy nie obejmuje rekompensatą osób, które do Polski w jej powojennych granicach nigdy nie powróciły, lecz przepis ten ma na celu uwzględnienie praw osób, które z różnych względów nie repatriowały się z dawnych Kresów do Polski w procedurze ewakuacyjnej przewidzianej w układach republikańskich bądź umowie z dnia 6 lipca 1945 r. zawartej między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy, lecz przybyły na terytorium Polski poza ww. procedurami ewakuacyjnymi.
Pogląd ten wyrażony został m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1441/13 (usankcjonowanym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2014 r. sygn. akt I OSK 2763/13), w którym Sąd stwierdził, że literalna wykładnia tego przepisu prowadzić może do wniosku, że uprawniona do uzyskania prawa do rekompensaty jest każda osoba, która na skutek innych, niż umowy repatriacyjne lub wypędzenie okoliczności związanych z II Wojną Światową zmuszona była opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od tego gdzie po ich opuszczeniu się przeniosła (o ile spełnia przesłanki z art. 2 ustawy). Takie jednak zdekodowanie normy prawnej w nim zawartej byłoby, według Sądu, sprzeczne z ratio legis ustawy i charakterem przewidzianego nią świadczenia. Celem ustawodawcy było wszak z jednej strony udzielenie pomocy socjalnej osobom, które w wyniku wypędzenia oraz innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. były zmuszone opuścić dawne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z drugiej zaś celem ustawy było wypełnienie zobowiązań publicznoprawnych (zawartych w tzw. umowach republikańskich z 1944 r. wymienionych w art. 1 ust. 1 pkt 1-3 ustawy zabużańskiej), dotyczących przyznania obywatelom polskim kompensacji w związku z utratą mienia nieruchomego pozostawionego na tych terenach. Koniecznymi przesłankami zaś, od których umowy republikańskie uzależniały przyznanie w prawie wewnętrznym kompensacji było, jak podkreślił to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 15 grudnia 2004 r. sygn. akt K 2/04 w szczególności: posiadanie we wrześniu 1939 r. obywatelstwa polskiego (narodowości polskiej lub żydowskiej) oraz wymóg przemieszczenia się tychże obywateli polskich no terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w obecnych powojennych granicach z zamiarem stałego zamieszkania. Ratio legis unormowań służących uzyskaniu kompensacji za utracone mienie nieruchome pozostawało w nierozerwalnym związku ze spełnieniem obu tych warunków i to kumulatywnie. Uzasadnieniem tok pomyślanej kompensacji było bowiem umożliwienie obywatelom polskim (i ich rodzinom) rozpoczęcia w miarę normalnego bytowania, w ślad za manifestowanym przywiązaniem do obywatelstwa polskiego, wyrażającym się wolą przemieszczenia się no terytorium państwa polskiego w jego powojennych (i obecnych) granicach lub, co najmniej, wyrażeniem na to zgody.
A zatem w świetle powyższego, opuszczenie byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej należy wiązać z powrotem na ziemie polskie w aktualnych granicach. Nie można tego utożsamiać z wykreowaniem nowego warunku otrzymania rekompensaty, jest to bowiem wynik interpretacji przepisów, na podstawie których przyznaje się prawo do rekompensaty, uwzględniającej ich sens i cel. A zatem, wykładnia ust. 2 art. 1 nie może prowadzić do innego wniosku, jak stwierdzenia, że skoro do wymienionych w tym przepisie osób stosuje się ust. 1, a te przepisy nawiązują do umów republikańskich, to ratio legis tej ustawy, tak samo jak poprzednio obowiązującej ustawy z 2003 r. jest zrekompensowanie strat za mienie pozostawione na dawnych ziemiach polskich osobom, które pozostawiając mienie na Kresach Wschodnich przemieściły się na terytorium Polski w jej powojennych granicach.
Minister zauważył, że w treści odwołania od decyzji skarżący podnieśli, że Wojewoda [...] w przedmiotowej sprawie winien był przyjąć, że współwłaścicielami nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] przy ul. [...], byli D. W. i Z. W., którzy nabyli spadek po zmarłym [...] września 1943 r. we [...] M. W.
Odnosząc się do powyższego zarzutu Minister wskazał, że co prawda jak wynika z akt sprawy D. W. i Z. W. przybyli na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, to jednak na 1 września 1939 r. nie byli właścicielami nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...].
Przesłanki potwierdzenia prawa do rekompensaty określone w art. 2 ustawy dotyczą natomiast jednej osoby - właściciela nieruchomości, który ma zarówno legitymować się własnością, być 1 września 1939 r. obywatelem polskim, posiadać miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, opuścić je z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy oraz posiadać obywatelstwo polskie.
Powyższe potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1688/17 (usankcjonowanym wyrokiem NSA z 10 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1170/18) jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 11/13 prawo do rekompensaty winno wiązać się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu II Wojny Światowej jego własność, a który to majątek w związku z wojną obywatel polski zmuszony był opuścić. Uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 ppsa), ma ona ponadto tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 ppsa. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA.
Reasumując organ II instancji w oparciu o zebrany materiał dowodowy stwierdził, że M. W. właściciel przedmiotowej nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...] nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zaś G. W., opuściła Kresy RP, lecz na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nigdy nie powróciła, a więc nie został spełniony w przedmiotowej sprawie warunek zawarty w art. 2 w zw. z art. 1 ustawy. Konsekwencją powyższego jest stan prawny wyrażony w paremii łacińskiej "nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet" - nikt nie może przenieść więcej prawa, niż sam miał. W zaistniałym stanie faktycznym następcy prawni właściciela ww. nieruchomości nie mogą posiadać więcej praw, niż ich poprzednik prawny.
Od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2020 r. H. S., J. W., J. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: I. prawa procesowego, tj.: 1) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 kpa poprzez błędne ustalenie przysługiwania statusu właściciela pozostawionego mienia w odniesieniu do M. W., a nie jego następców prawnych, tj. D. W. i Z. W., w sytuacji, gdy: - z dniem otwarcia spadku po M. W., tj. [...] września 1943 r. wszelkie prawa majątkowe wchodzące w skład spadku (w tym własność nieruchomości przy ul. [...] we [...]) przeszły na jego spadkobierców, tj. D. W. i Z. W., co potwierdził Sąd Rejonowy dla [...] w prawomocnym postanowieniu z [...] lutego 2013 r. sygn. akt [...], którym organ administracji jest związany (art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego), - z wcześniejszych ustaleń obu organów jednoznacznie wynika, że w świetle art. 1 i 2 ustawy za ostatnich właścicieli nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...] uważa się D. W. i Z. W., którzy 1 września 1939 r. posiadali obywatelstwo polskie i w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. opuścili Kresy Wschodnie, ostatecznie repatriując się na tereny obecnej RP, nigdy nie powracając na Kresy Wschodnie; co istotne ustalenia powyższe zostały wielokrotnie potwierdzone przez organ nadzorczy — Ministra Administracji i Cyfryzacji oraz Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, - decyzja organu I instancji została wydana przez Wojewodę [...], a za jedną z podstaw jej wydania organ wskazał art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy dotyczący prowadzenia sprawy przez organ właściwy, ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania osoby będącej właścicielem nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem organ stosując ww. przepis o właściwości uznał za właścicieli pozostawionej nieruchomości D. W. i Z. W., - organ I instancji — pomimo, że został wyznaczony w ramach sporu kompetencyjnego przez Ministra Administracji i Cyfryzacji, jako właściwy organ do prowadzenia sprawy na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy przy uwzględnieniu faktu, że za ostatnich właścicieli należy traktować D. W. i Z. W.; 2) art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z 138 § 2 kpa albowiem Wojewoda [...], a za nim MSWiA nie zastosowali się przy ponownym rozstrzyganiu sprawy do wiążących wytycznych i zaleceń zawartych w dwóch wcześniejszych decyzjach kasatoryjnych Ministra Administracji i Cyfryzacji: pierwszej z [...] sierpnia 2015 r. oraz drugiej z [...] czerwca 2017 r. z których wynika, że nieruchomość we [...] przy ul. [...] stanowiła współwłasność D. W. i Z. W. i to wobec nich powinno się badać spełnienie przesłanek warunkujących uzyskanie prawa do rekompensaty, a także prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 23 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1634/17, którego wynika, że nieruchomość pozostawiona stanowiła współwłasność D. W. i Z. W., którzy nabyli ją w drodze dziedziczenia po zmarłym [...] września 1943 r. we [...] M. W.; 3) art. 107 § 3 kpa poprzez niewypowiedzenie się przez MSWiA w ogóle co do części zarzutów odwołania, w tym dotyczących związania oceną i wytycznymi wyrażonymi w dwóch uprzednich decyzjach kasatoryjnych Ministra Administracji i Cyfryzacji oraz w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie, a także w ostatecznym postanowieniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] kwietnia 2015 r. rozstrzygającym spór o właściwość między Wojewodą [...], a Wojewodą [...]; 4) zasady wynikającej z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 kpa w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez: - dokonanie błędnej oceny prawnej okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i błędne uznanie, że spadkodawcom wnioskodawców, tj. D. W. i Z. W. nie przysługiwało prawo własności do nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...] w rozumieniu przepisów ustawy pomimo, że [...] września 1943 r. wszelkie prawa majątkowe wchodzące w skład spadku po M. W. i ewentualnie po G. W. (w tym własność nieruchomości przy ul. [...] we [...]) przeszły na D. W. i Z. W. przy braku przesłanek negatywnych, - oparcie rozstrzygnięcia nie na przepisach prawa i wiążących ustaleniach organu nadzoru (MSWiA, a wcześniej MAiC) oraz prawomocnym wyroku WSA w Warszawie wydanych w niniejszej sprawie, lecz na orzeczeniu sądowym wydanym w innej sprawie oraz innym stanie faktycznym podczas, gdy źródłami powszechnie obowiązującego prawa w Polsce są wyłącznie ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a organy administracji publicznej zgodnie z zasadą legalizmu działać muszą na podstawie i w granicach przepisów prawa, które w odniesieniu do spadkodawców skarżących – D. W. i Z. W. wymogu posiadania statusu właściciela na 1 września 1939 r. nie zawierają, - dokonanie błędnej oceny prawnej okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i odmówienie potwierdzenia prawa do rekompensaty przy braku jednoznacznych przesłanek negatywnych; 5) art. 6 i art. 8 kpa w zw. z art. 7 oraz art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niedostrzeżenie przez organ II instancji, że decyzja Wojewody [...] została wydana w oparciu o pozaustawową, a więc niedopuszczalną rozszerzającą wykładnię art. 1 ust. 2 ustawy dokonaną contra legem podczas, gdy źródłami powszechnie obowiązującego prawa w Polsce są wyłącznie ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a organy administracji publicznej, zgodnie z zasadą legalizmu działać muszą na podstawie i w granicach przepisów prawa, które w odniesieniu do spadkodawców skarżących wymogu "przesiedlenia się" nie zawierają; przy czym niniejszy zarzut skarżący formułują na wypadek, gdyby Sąd doszedł do przekonania, że żona M. W. – G. W. - była współwłaścicielem nieruchomości. Zdaniem skarżących przedstawione uchybienia procedury w konsekwencji doprowadziły do naruszenia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji; II. prawa materialnego, tj.: 1) art. 2 w zw. z art. 1 w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy poprzez błędną wykładnię pojęcia "właściciel pozostawionej nieruchomości" wyrażającą się w uznaniu, że za właściciela nieruchomości pozostawionej w rozumieniu ustawy można uznać jedynie osobę, która była właścicielem 1 września 1939 r. i która opuściła Kresy Wschodnie oraz zamieszkała (repatriowała się ) na obecne terytorium Polski podczas, gdy wniosek taki nie wynika z przepisów tej ustawy w sytuacji, gdy przedwojennego właściciela M. W. [...] września 1943 r. prawo własności do nieruchomości przeszło w ramach dziedziczenia na jego wnuki, tj. D. W. i Z. W. po 1/2, co potwierdza prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z [...] lutego 2013 r. sygn. akt [...], którzy następnie repatriowali się na terytorium dzisiejszej RP i to im przysługuje status "właściciela pozostawionej nieruchomości", co dodatkowo potwierdził w sprawie: - Minister Administracji i Cyfryzacji w ostatecznym postanowieniu z [...] kwietnia 2015 r. rozstrzygającym spór o właściwość między Wojewodą [...], a Wojewodą [...], który stwierdził wprost, że w świetle art. 1 i 2 ustawy za właścicieli nieruchomości należy uznać Z. W. i D. W., którzy w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. opuścili dawne terytorium RP, - Minister Administracji i Cyfryzacji w ostatecznej decyzji z [...] sierpnia 2015 r. uchylającej decyzję Wojewody [...], który wskazał, że z chwilą śmierci M. W. wymienieni (tj. D. W. i Z. W.) stali się współwłaścicielami nieruchomości pozostawionych i to również wobec nich powinno się badać spełnienie przesłanek warunkujących uzyskanie prawa do rekompensaty, - Minister Administracji i Cyfryzacji w ostatecznej decyzji z [...] czerwca 2017 r., który wskazał, że z analizy stanu faktycznego sprawy wynika, że nieruchomość we [...] przy ul. [...] stanowiła współwłasność D. W. i Z. W., którzy w związku z II Wojną Światową utracili prawo własności nieruchomości i nie mogli w żaden sposób realizować praw i obowiązków współwłaścicieli nieruchomości, - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w ostatecznej decyzji z [...] marca 2018 r., który stwierdził, że zgodził się ze stanowiskiem pełnomocnika stron, że mając na uwadze jedność materialnoprawną wniosku zabużańskiego zasadnym jest prowadzenie jednego postępowania dotyczącego potwierdzenia praw do rekompensaty za udział przypadający po Z. W. i D. W., - WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z 23 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1634/17, w którym Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie poza sporem pozostaje to, że nieruchomość pozostawiona stanowiła współwłasność D. W. i Z. W., którzy nabyli ją w drodze dziedziczenia po zmarłym [...] września 1943 r. we [...] M. W., co w konsekwencji doprowadziło organy do błędnego zastosowania przywołanych przepisów w stosunku do M. W., zamiast do D. W. i Z. W., jako byłych "współwłaścicieli pozostawianej nieruchomości’’; 2) art. 7 ust. 2 ustawy poprzez błędne przyjęcie, że wnioskodawcy nie spełnili przesłanek uznania ich za osobę uprawnioną do rekompensaty podczas, gdy należycie oceniony materiał dowodowy w sprawie oraz prawidłowo interpretowane i zastosowane przepisy ustawy potwierdzają, że przysługuje im uprawnienie do rekompensaty albowiem: - posiadają status spadkobiercy byłych właścicieli, którzy w dniu 1 września 1939 r. byli obywatelami polskimi i mieli miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przedwojennych przepisów, - opuścili byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy, a także z tych przyczyn nie mogli na nie powrócić, - posiadają obywatelstwo polskie; 3) art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy poprzez ich niezastosowanie podczas, gdy w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd o konieczności dokonywania prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawy, z uwzględnieniem konstytucyjnych zasad ochrony praw majątkowych (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji) i zakazu naruszania istoty chronionego prawa jakim jest prawo do rekompensaty (art. 31 ust. 3 Konstytucji) oraz możliwie najszerszego określania kręgu osób uprawnionych do rekompensaty zabużańskiej (uchwały składu siedmiu sędziów NSA: z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt OPS 11/13 oraz z 9 października 2017 r. sygn. akt OPS 3/17), która korzysta z gwarantowanej konstytucyjnie ochrony praw majątkowych - art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji (wyroki TK: z 23 października 2012 r. sygn. akt SK 11/12, z 15 grudnia 2004 r. sygn. akt K 2/04 oraz z 19 grudnia 2002 r. sygn. akt K 33/02); 4) art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zasady równości wobec prawa i obowiązku równego traktowania przez władze publiczne) poprzez błędne uznanie, że skarżącym nie przysługuje prawo do rekompensaty w sytuacji, gdy co najmniej od wyroku NSA z 1 października 2009 r. sygn. akt I OSK 182/09 oraz poprzedzającego go wyroku WSA w Warszawie z 7 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1136/08 organy administracji przyznawały i wypłaciły rekompensaty wielu spadkobiercom zabużan, będącym w podobnej sytuacji faktycznej, jak skarżący, tj. takim, którzy z różnych przyczyn nigdy nie przesiedlili się na obecne terytorium Polski albo przesiedlili się jako spadkobiercy pierwotnego właściciela (na 1 września 1939 r.) zachowując jednak obywatelstwo polskie (wyroki: WSA w Warszawie z 30 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1512/08, NSA z 11 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 1528/13 i z 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2310/17); 5) art. 1 sporządzonego 20 marca 1952 r. Protokołu Nr 1 ratyfikowanego przez Polskę 10 października 1994 r. (Dz.U. z 1995 r. Nr 26, poz. 175) do sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r., a następnie zmienionej Protokołem Nr 3, Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) poprzez pozbawienie skarżących bez jakiejkolwiek podstawy prawnej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji chronionego konwencją "mienia" oraz prawnie uzasadnionego oczekiwania uzyskania rekompensaty za utracone na kresach nieruchomości ( wyrok Wielkiej Izby ETPCz z 22 czerwca 2004 r. oraz ugodę z 28 września 2005r. w sprawie Jerzy Broniowski v. Polska (skarga nr 31443/96); uzasadnienie decyzji Europejskiego Trybunału Praw Cz/owieka z 27 stycznia 2000 . nr 33752196; orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2000 r. w sprawie nr 25701194 - Case of the Former King of Greece and Others vs. Greece – dostępne na stronie internetowej Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasbourgu - www.echr.coe.int, w którym Trybunał stwierdzał że dokonane w łatach 60-ych XX w. wywłaszczenie byłego króla Grecji z jego majątku prywatnego bez odszkodowania jest niezgodne z normami międzynarodowymi i naruszy podstawowe prawa obywatelskie; tak samo Trybunał w Strasbourgu w orzeczeniu z lutego 2001 r. w sprawie Dan Brumarescu vs. Rumunia) w sytuacji, gdy prawo do rekompensaty jest chronione konwencyjnie jako "mienie", a TK , jak i ETPCz zgodnie potwierdzili, że podlega ono ochronie konwencyjnej i konstytucyjnej. Mając na uwadze powyższe skarżący wnieśli o: I. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] czerwca 2020 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2020 r.; II. zasądzenie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżących solidarnie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo Minister wskazał, że nie można akceptować sytuacji, w której ustalenie podmiotu wobec którego mają być badane przesłanki z ustawy jest uzależnione od sytuacji, czy właściciel nieruchomości spełnia, czy nie spełnia przesłanki - i w zależności od wyniku takich ustaleń – nieakceptowalne jest też dokonywanie wyboru, czy w postępowaniu powinny być oceniane wymogi wobec właściciela nieruchomości (tego który był w nim w momencie wybuchu II Wojny Światowej), czy też wobec jego spadkobierców (jeśli właściciel nieruchomości nie spełnia przesłanek, w szczególności przesłanki opuszczenia Kresów Wschodnich). Otwarcie drogi do dokonywania takiego wyboru jest w istocie ścieżką do omijania przepisów ustawy, z których wynika przesłanka opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i przepisów określonych w art. 1 ustawy, których zamieszczenie w ustawie było przez ustawodawcę ukierunkowane na ograniczenie kręgu osób uprawnionych do rekompensaty poprzez wskazanie do kogo ta ustawa będzie miała zastosowanie.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 11/13 prawo do rekompensaty winno wiązać się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu II Wojny Światowej jego własność, a który to majątek w związku z wojną obywatel polski zmuszony był opuścić. Jakkolwiek główna teza odnosiła się do kwestii związanej z okolicznością, że włączenie do kołchozu lub nacjonalizacja z innych przyczyn nieruchomości, których dotyczy art. 1 ustawy samo przez się nie wyklucza prawa do rekompensaty, określonego w art. 2 ustawy, tym niemniej jednak teza ta została zbudowana w oparciu o generalny wniosek, że prawo do rekompensaty winno wiązać się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu II Wojny Światowej jego własność (a nie ze statusem właścicielskim nieruchomości w dacie repatriacji). We wspomnianej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że decydujące znaczenie dla oceny przesłanki określonej w art. 2 ustawy związanej z pozostawieniem nieruchomości ma status właścicielski nieruchomości w momencie wybuchu II Wojny Światowej, a nie w momencie repatriacji. Tymczasem w niniejszej sprawie, skoro właściciel nieruchomości nie spełniał wszystkich wymogów, aby jego następcy prawni otrzymali rekompensatę za mienie zabużańskie strony postanowiły forsować ustalanie statusu własnościowego nieruchomości według stanu na dzień repatriacji.
W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ewentualne ustalanie, że właścicielem nieruchomości w rozumieniu art. 2 ustawy jest również osoba, która nabyła takie nieruchomości po wybuchu wojny, a przed ich pozostawieniem, jest nie tylko błędne, ale i niebezpieczne z punktu widzenia potencjalnych skutków takiej linii orzeczniczej (tj. omijanie przepisów prawa regulujących przesłanki odnoszące się do właściciela nieruchomości, w sytuacji kiedy przedwojenny właściciel nieruchomości nie spełniałby wszystkich wymogów z ustawy, a mogłyby je spełniać osoby, które ewentualnie stały się właścicielami nieruchomości później). Poza tym przyjęcie, że właścicielem nieruchomości w rozumieniu art. 2 ustawy jest również osoba, która nabyła nieruchomość po wybuchu II Wojny Światowej powodowałoby stan, w którym potencjalnie można byłoby skutecznie ubiegać się o rekompensatę zarówno po właścicielu nieruchomości przedwojennym, jak i po właścicielu nieruchomości, który stał się nim później.
Okoliczność związana być może z brakiem oczekiwanej precyzji w treści wprowadzonych przez ustawodawcę do ustawy niektórych wyrażeń bądź pojęć nie może powodować, że organy administracji publicznej, czy strony postępowania mogą interpretować przepisy dowolnie, w szczególności, że mogą uzupełniać, w drodze wykładni prawa materialnego, za ustawodawcę każdą lukę. Niejednokrotnie luka jest zamierzonym celem ustawodawcy, który niewątpliwie ograniczył krąg osób uprawnionych do rekompensaty i miał do tego pełne prawo motywowane m.in. możliwościami finansowymi państwa. Należy pamiętać (co organ podniósł w kontekście postawionego przez skarżących zarzutu naruszenia norm konstytucyjnych), że państwo polskie nie wywłaszczyło właścicieli zabużańskich nieruchomości (ani w wyniku działań legalnych, ani też przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej). Nie uzyskało również do tych nieruchomości żadnych praw majątkowych. W wyniku wojny Polska poniosła nie tylko ogromne straty ludnościowe i materialne spowodowane eksterminacją i eksploatacją ludności polskiej przez okupantów, lecz także poniosła dotkliwe straty terytorialne, które przełożyły się też na jej sytuację finansową (Ziemie Odzyskane tylko w pewnym stopniu zrekompensowały te straty), stąd pomoc materialna dla zabużan nie wynikała z jakiejkolwiek winy państwa polskiego. Polska nie wzbogaciła się również na stracie swoich obywateli. Ustawodawca miał więc prawo ograniczyć różnymi sposobami (rozwiązaniami ustawowymi) krąg osób uprawnionych do rekompensaty. Wobec powyższego obecnie ewentualne rozszerzanie kresu uprawnionych do rekompensaty, polegające na ustalaniu tego kręgu nie tylko w odniesieniu do przedwojennego właściciela nieruchomości, ale wobec osób, które stały się właścicielami mienia później - w drodze wykładni art. 2 ustawy - w ocenie organu jest wadliwe.
Minister wskazał, że gdyby konieczność przesiedlenia się na terytorium Polski w jej powojennych granicach nie miała w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty jakiegokolwiek znaczenia, to zbędnym byłoby określanie przez ustawodawcę w art. 1 ustawy zakresu jej zastosowania poprzez odwoływanie się do układów republikańskich i innych umów na podstawie których dokonywano repatriacji obywateli polskich na terytorium Polski w jej powojennych granicach i wskazywanie co ww. akt prawny określa (do jakich przypadków ma on zastosowanie). Orzekając w sprawach o potwierdzenie prawa do rekompensaty organy administracji publicznej nie mogą zatem skupiać się wyłącznie na przepisie określonym w art. 2 ustawy, który określa przesłanki do potwierdzenia prawa do rekompensaty, lecz powinny brać pod uwagę całokształt regulacji i wpierw badać, stosownie do art. 1 ustawy, czy ustawę stosuje się także do osób, których dotyczy konkretna sprawa administracyjna. Analizując zatem art. 1 ust. 1 i ust. 1a oraz art. 1 ust. 2 ustawy na uwagę zasługuje to, że jeśli konieczność przesiedlenia się na terytorium Polski w jej powojennych granicach nie miałaby w sprawach dotyczących rekompensaty za mienie zabużańskie jakiegokolwiek znaczenia, to racjonalny ustawodawca - zamiast art. 1 ust. 1, 1a i 2 - w jednym punkcie ustawy - zawarłby normę prawną, której istota sprowadzałaby się jedynie do stwierdzenia, że ustawa określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. lub też w wyniku niemożności powrotu na to terytorium ze wskazanej powyżej przyczyny.
Nie należy zatem tracić z pola widzenia faktu, że wprowadzenie przez ustawodawcę do ustawy zabużańskiej art. 1 ust. 2 nie miało na celu zagwarantować realizacji uprawnień zabużańskich tym osobom, które nie przemieściły się na terytorium Polski w jej powojennych granicach, lecz służyło umożliwieniu realizacji przedmiotowych uprawnień tym osobom, które z rożnych powodów przybyły na obecne terytorium Polski, ale nie w ramach wskazanych w ustawie układów republikańskich i umów, lecz poza nimi (np. ucieczka przed represjami przed wejściem w życie układów republikańskich, przybycie na obecne terytorium RP wraz z wojskiem bądź po zwolnieniu z obozów, łagrów, itp.).
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazał, że rozpatrzył całość materiału dowodowego w sprawie i zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 kpa, ocenił ich znaczenie dla ustalenia okoliczności faktycznych mających wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie. Brak uzyskania przez skarżących oczekiwanej decyzji nie może świadczyć o tym, że nie zostały rozpoznane bądź właściwie ocenione dowody zgromadzone w sprawie lub że postępowanie wyjaśniające nie zostało wnikliwie przeprowadzone, w szczególności, że istota swobodnej oceny dowodów polega na tym, że organ może zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego w danej sprawie ustalić stan faktyczny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Art. 80 kpa nie wyznacza organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie wg swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, czy wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Swobodna ocena dowodów oczywiście nie oznacza oceny dowolnej, gdyż organ w uzasadnieniu powinien wykazać dlaczego przyjął taki, a nie inny stan jako podstawę swojej decyzji.
Biorąc pod uwagę, że skarżący w swojej skardze dość mocno eksponują stanowisko organów administracji publicznej, co do właściciela nieruchomości pozostawionej prezentowane we wcześniejszych decyzjach wydawanych w niniejszej sprawie Minister wyjaśnił, że organy administracji publicznej popełniają również błędy, które jednak mogą być przez nich dostrzeżone i naprawione. Trudno zaś uznać, aby organ administracji publicznej dostrzegając swój błąd, popełniony na wcześniejszym etapie postępowania, tkwił w tym błędzie i stał na stanowisku, jakiego już nie podziela. Organ na każdy etapie postępowania ma obowiązek dążyć do ustalania prawdy obiektywnej i jeśli dojdzie do przekonania, że jego wcześniejsze stanowisko było nieprawidłowe ma on nie tylko prawo, lecz wręcz obowiązek stanowisko to zmienić przy ostatecznym załatwianiu sprawy.
Minister podniósł, że w błędzie tym organ administracji publicznej tkwił też na etapie rozstrzygania sporu kompetencyjnego o to, który organ będzie właściwym do prowadzenia sprawy w I instancji. W rozstrzygnięciu sporu kompetencyjnego o właściwość organ administracji publicznej nie może jednak przesądzać o zaistnieniu przesłanek z ustawy w odniesieniu do konkretnych osób, stąd ewentualne wywody na ten temat w postanowieniu rozstrzygającym spor kompetencyjny nie mogą być wiążące przy ostatecznym orzekaniu w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jeśli więc chodzi o właściwość Wojewody [...] do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w I instancji, to niezależnie od podjętych ustaleń w przedmiocie właściciela nieruchomości pozostawionej - organ wojewódzki był związany prawomocnym, ostatecznym postanowieniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] kwietnia 2015 r. i nawet jeśli było ono wadliwe, to funkcjonuje w obrocie prawnym i pozostałe organy administracji publicznej były tym postanowieniem związane.
Jeżeli chodzi o powoływany w skardze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1634/17 Minister wyjaśnił, że w wyroku tym Sąd nie przesądzał, kto był właścicielem nieruchomości pozostawionej, gdyż to nie było wówczas sporne pomiędzy stronami. Sąd to, co nie było wówczas sporne pomiędzy skarżącymi, a organami przytoczył jedynie w celu usystematyzowania okoliczności spornych i niespornych, aby móc przejść w swoim orzeczeniu i omówić, a także przesądzić kwestię, która stanowiła oś sporu, a była to kwestia skuteczności złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Dlatego też zasada związania prawomocnym wyrokiem Sądu w zakresie kwestii, która sporna jest na obecnym etapie postępowania, a która nie była sporna (a w konsekwencji i przesądzana przez Sąd) wcześniej nie znajduje tutaj zastosowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Zdaniem Sądu z art. 1 i 2 ustawy nie wynika wymóg, aby właściciel pozostawionego mienia był nim tylko i wyłącznie 1 września 1939 r. Ta data dotyczy stanu na jaki ustala się obywatelstwo polskie właściciela nieruchomości pozostawionej (wyrok NSA z 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1647/14; wyrok NSA z 17 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 1367/15).
Z przepisów tych wynika, że prawo do rekompensaty dotyczy "nieruchomości pozostawionych", tj. położonych na przedwojennym terenie II RP w granicach z 1 września 1939 r., które po zakończeniu i ostatecznym uregulowaniu granicy wschodniej nie weszły w skład państwa polskiego.
Chodzi o nieruchomości, które zostały przez ich właścicieli (obywateli polskich zamieszkujących na byłym terytorium RP) pozostawione (opuszczone). Pozostawienie mienia musiało nastąpić w okolicznościach związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., poza przypadkiem z art. 1 ust. 1a ustawy (regulacja wschodniej granicy). Chodzi zasadniczo o opuszczenie mienia w okolicznościach przymusowych mających cechy "wypędzenia" (art. 1 ust. 1 ustawy), czy "zmuszenia" (art. 1 ust. 2 ustawy).
Przy czym dotyczy to obywateli polskich, który poddali się procedurom repatriacyjnym i przesiedlili się na obecne terytorium RP, ale także tych, którzy po wybuchu wojny w 1939 r. nie mogli się takim procedurom poddać z przyczyn od nich niezależnych (np. w przypadku aresztowania i deportacji w głąb ZSRR, wcielenia do wojska, wywiezienia na roboty przymusowe do III Rzeszy) i powrócić na byłe terytorium RP. Istotne jest to, aby wnioskodawca przedstawił dowody świadczące o pozostawieniu przez właściciela nieruchomości poza obecnymi granicami RP z przyczyn, o których mowa w art. 1 (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy).
Centralnym punktem ustawy jest zatem sytuacja niedobrowolnego pozostawienia po wybuchu II Wojny Światowej przez osobę legitymującą się tytułem własności nieruchomości położonej na Kresach Wschodnich w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Tej kategorii osób dotyczyły tzw. układy republikańskie zawierane we wrześniu 1944 r. Układy dotyczyły ewakuacji osób posiadających przed 17 września 1939 r. obywatelstwo polskie. W umowach tych nie zastrzeżono, że przesiedlenie ma dotyczyć wyłącznie przedwojennych właścicieli nieruchomości.
Także przepisy dotyczące wyceny mienia zabużańskiego wskazują, że wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określa się według stanu na dzień ich pozostawienia (art. 11 ust. 5 ustawy), z uwzględnieniem dowodów własności wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy (art. 10 ust. 1 ustawy). Stan nieruchomości to przede wszystkim stan prawny nieruchomości (art. 4 pkt 17 ustawy o gospodarce nieruchomościami).
Co istotne dowody własności mają świadczyć o "pozostawieniu" (własnej) nieruchomości, które, w zależności od okoliczności, miało miejsce w różnym czasie, licząc od 1 września 1939 r. Dowody własności nie mają świadczyć tylko i wyłącznie o przedwojennym nabyciu nieruchomości, choć w praktyce właścicielem pozostawionej nieruchomości nierzadko (choć nie zawsze) był jej przedwojenny właściciel.
Sąd zwraca uwagę, że "sztywne" trzymanie się stanu własnościowego nieruchomości istniejącego w dacie 1 września 1939 r. nie uwzględnia całej złożoności sytuacji wojennej, w której na szeroką skalę przedwojenni właściciele nieruchomości (zwłaszcza właściciele większych majątków o wysokiej pozycji społecznej) byli likwidowani przez sowietów w toku walk (np. wojskowi), wywożeni na wschód do obozów pracy (np. kupcy, nauczyciele, pracownicy administracji), gdzie czekała ich rychła śmieć i brak możliwości poddania się procedurom repatriacyjnym. Obywatele polscy tej kategorii zostali najbardziej pokrzywdzeni na skutek okoliczności związanych z wojną. Wobec tego odmawianie statusu właścicieli nieruchomości pozostawionych ich spadkobiercom, którzy z mocy prawa stawali się w czasie wojny właścicielami nieruchomości położonych na Kresach Wschodnich, stawia tych spadkobierców w gorszej sytuacji, niż tzw. zwykłych obywateli, którymi nie interesował się sowiecki aparat represji i którzy mieli szansę wykazania ciągłości stanu własnościowego w okresie od przedwojnia do momentu pozostawienia nieruchomości i możliwość przesiedlenia się na obszar powojennego państwa polskiego.
Zatem racjonalna wykładnia art. 2 w zw. z art. 1 winna uznawać za "właściciela nieruchomości pozostawionej" poza obecnymi granicami RP osobę, która: 1) była właścicielem nieruchomości według stanu na dzień 1 września 1939 r.; 2) nabyła nieruchomość po 1 września 1939 r. (na skutek spadkobrania, czynności prawnej, orzeczenia sądowego). Z tym, że na status własnościowy obu kategorii właścicieli nie mają wpływu akty władz radzieckich o przejęciu nieruchomości w ramach konfiskaty mienia, włączenia nieruchomości do kołchozu lub nacjonalizacji, które miały miejsce przed przybyciem właściciela na obecne terytorium RP. Istotne jest to, aby wnioskodawca przedstawił dowody świadczące o pozostawieniu przez właściciela nieruchomości poza obecnymi granicami RP, z przyczyn, o których mowa w art. 1 (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy).
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela te poglądy orzecznictwa, które za "właścicieli nieruchomości pozostawionych" uznają także osoby, które stały się właścicielami tych nieruchomości po 1 września 1939 r. i przed ich pozostawieniem (wyrok NSA z 13 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 1013/18; wyrok NSA z 26 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 3010/18).
Poglądów tych nie podważa stanowisko składu siedmiu sędziów NSA zaprezentowane w uchwale z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS/13. W uchwale tej rozstrzygano problem, czy przedwojenny właściciel pozostawionej nieruchomości (takie było podłoże faktyczne sprawy) musiał zachować ciągłość swego prawa do momentu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP i czy prawo to (a w konsekwencji prawo do rekompensaty) uprawniony tracił na skutek niezależnych od właściciela działań władz radzieckich (włączenie nieruchomości do kołchozu, nacjonalizacja), dokonanych przed pozostawieniem mienia. W uchwale tej nie analizowano problemu, czy nabycie po 1 września 1939 r. przez osobę fizyczną nieruchomości na skutek spadkobrania, czynności cywilnoprawnej, prawomocnego orzeczenia sądowego, kwalifikowało takiego nabywcę jako właściciela nieruchomości pozostawionej w rozumieniu art. 2 w zw. z art. 1 ustawy.
Jak trafnie zwrócili uwagę skarżący zaprezentowana wyżej wykładnia art. 2 w zw. z art. 1 ustawy realizuje prokonstytucyjną tendencję orzeczniczą (wyrok TK z 23 października 2012 r. sygn. akt SK 11/12; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 16 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 11/13; uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 9 października 2017 r. sygn. akt I OPS 3/17) oraz prokonstytucyjną tendencję ustawodawczą (ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej – Dz.U. z 2014 r. poz. 195), które zmierzały do rozszerzenia zakresu podmiotowego prawa do rekompensaty.
Sąd zwraca uwagę, że opisane wyżej tendencje realizuje ocena prawna zaprezentowana w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1634/17, który został wydany w niniejszej sprawie. WSA w Warszawie stwierdził bowiem, że poza sporem pozostaje, że nieruchomość pozostawiona stanowiła współwłasność D. W. i Z. W., którzy nabyli ją w drodze dziedziczenia po zmarłym [...] września 1943 r. we [...] M. W.
Powyższą oceną prawną związany był Wojewoda [...] orzekający w niniejszej sprawie (decyzją z [...] lutego 2020 r.), jak i Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydający zaskarżoną decyzję z [...] czerwca 2020 r.
Wobec tego – zdaniem Sądu - obecnie organy te dokonały innej wykładni art. 2 w zw. z art. 1 ustawy traktując jako właściciela pozostawionej nieruchomości we [...] przy ul. [...] M. W. (Wojewoda [...]) względnie M. W. i G. W. (Minister SWiA), przez co organy obu instancji naruszyły art. 2 w zw. z art. 1 ustawy w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa", w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy za właścicieli nieruchomości pozostawionej, położonej w [...] przy ul. [...] należało uznać D. W. i Z. W. Osoby te stały się właścicielami przedmiotowej nieruchomości po śmierci M. W. [...] września 1943 r.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] wyjaśni odnoszące się do D. W. i Z. W. takie okoliczności jak: status obywatelski na 1 września 1939 r., miejsce i okres zamieszkiwania na byłym terytorium RP, przyczyny i okres opuszczenia byłego terytorium RP oraz powrotu na powojenne terytorium państwa polskiego.
Organ I instancji winien wziąć pod uwagę, że żądanie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z [...] grudnia 2008 r., sprecyzowane pismem z [...] listopada 2013 r. obejmuje zabudowany grunt położony we [...] przy [...], zapisany w wykazie hipotecznym [...]
Wojewoda [...] winien też mieć na uwadze, że J. W. oświadczeniem z [...] maja 2015 r. wskazał w trybie art. 3 ust. 2 ustawy H. S. jako osobę uprawnioną do rekompensaty za pozostawienie przez swoją spadkodawczynię D. W. nieruchomości we [...] przy ul. [...]. To zaś skutkuje tym, że J. W. zgłaszając swój udział w przedmiotowym postępowaniu (pismem z [...] listopada 2016 r.) jest stroną prowadzonego przez Wojewodę [...] (na skutek wniosku z [...] grudnia 2008 r., sprecyzowanego pismem z [...] listopada 2013 r.) postępowania o przyznanie prawa do rekompensaty. Organ I instancji musi mieć jednak na uwadze to, że status J. W. ma charakter procesowy (skoro przekazał swe prawa materialne H. S.). To zaś oznacza, że J. W. winien brać udział w postępowaniu administracyjnym, ponieważ do momentu wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie ma prawo cofnąć swoje oświadczenie, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy. Jeżeli oświadczenie to nie zostanie wycofane do czasu wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie, to J. W. nie może być adresatem prawa do rekompensaty lub odmowy przyznania tego prawa. Skoro swój udział w prawie do rekompensaty przekazał H. S., to ta osoba winna być wskazana w decyzji kończącej postępowanie jako adresat prawa do rekompensaty lub odmowy przyznania tego prawa. Powyższe uwagi Sąd zawarł z tego powodu, że Wojewoda [...] w decyzji z [...] lutego 2020 r. odmówił m.in. J. W. przyznania prawa do rekompensaty, mimo, że ten swój udział w prawie do rekompensaty wcześniej przekazał H. S.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).