I SA/Wa 1740/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki kolejowej na decyzję o nabyciu z mocy prawa własności nieruchomości przez gminę, uznając brak wystarczającego tytułu prawnego do gruntu po stronie spółki.
Spółka P. S.A. zaskarżyła decyzję o nabyciu z mocy prawa własności nieruchomości przez Gminę C., argumentując, że posiadała tytuł prawny do gruntu. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały jednak, że spółka nie wykazała posiadania odpowiedniego tytułu prawnego (np. decyzji o oddaniu w zarząd) do nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., co skutkowało oddaleniem skargi.
Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie z mocy prawa własności nieruchomości przez Gminę C. z dniem 27 maja 1990 r. Spółka P. S.A. twierdziła, że posiadała prawo zarządu lub użytkowania nieruchomości, co wyłączałoby jej komunalizację. Organy administracji oraz Sąd uznały, że spółka nie przedstawiła wystarczających dowodów na posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości w wymaganym terminie. Sąd podkreślił, że samo faktyczne władanie gruntem lub decyzja o ustaleniu opłat nie stanowiły wystarczającego tytułu prawnego, a prawo zarządu musiało być formalnie ustanowione w drodze decyzji lub umowy. W związku z brakiem takiego tytułu, nieruchomość podlegała komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Skargę oddalono.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przedsiębiorstwo państwowe nie wykazało posiadania wystarczającego tytułu prawnego do nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r., co skutkowało jej komunalizacją z mocy prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że samo faktyczne władanie gruntem, decyzja o ustaleniu opłat rocznych czy wpisy w księdze wieczystej nie stanowią wystarczającego tytułu prawnego do nieruchomości. Tytuł taki musiałby być formalnie ustanowiony w drodze decyzji administracyjnej lub umowy, czego spółka nie wykazała.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Pomocnicze
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 § ust. 3 i 4
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 11 § ust. 2
Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych
Nie ma zastosowania, ponieważ wykonywanie funkcji transportowych nie jest wykonywaniem zadań należących do właściwości organów administracji rządowej.
u.g.g. art. 38 § ust. 2
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości.
Ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" art. 16 § ust. 2
Mienie P. stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (9 grudnia 1989 r.); przepis ten nie stanowi podstawy kreowania tytułu prawnorzeczowego do konkretnego składnika majątkowego.
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 80
Grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek; prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany.
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" art. 34
Celem było uregulowanie stanu prawnego mienia pozostającego w posiadaniu P., co do którego brak jest ustanowionego zarządu.
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" art. 34a
Nie dotyczy gruntów podlegających komunalizacji z mocy art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczającego tytułu prawnego do nieruchomości po stronie P. S.A. na dzień 27 maja 1990 r.
Odrzucone argumenty
Posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości przez P. S.A. na dzień 27 maja 1990 r. (np. na podstawie decyzji o ustaleniu opłat, ewidencji gruntów, księgi wieczystej). Niewłaściwa wykładnia i zastosowanie art. 5 ust. 1, 3 i 4 ustawy z 10 maja 1990 r. oraz art. 6 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. Niewłaściwe niezastosowanie art. 34 i 34a ustawy o komercjalizacji PKP. Niewłaściwe zastosowanie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej. Niewłaściwe zastosowanie art. 16 ust. 2 ustawy o przedsiębiorstwie PKP. Niewłaściwe zastosowanie art. 80 (pierwotnie 87) ustawy z 29 kwietnia 1985 r. Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 107 § 1 kpa, art. 75 kpa, art. 80 kpa) poprzez przerzucanie ciężaru dowodowego, dowolną ocenę materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
Określenie mienie 'należące' do przedsiębiorstw państwowych, oznacza należenie mienia do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie faktycznym. Zarządu nie można bowiem domniemywać. Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, wskazywać sposób i cel korzystania.
Skład orzekający
Tomasz Szmydt
przewodniczący
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
członek
Jolanta Dargas
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że samo faktyczne władanie nieruchomością lub decyzje o opłatach nie stanowią wystarczającego tytułu prawnego do wyłączenia komunalizacji z mocy prawa. Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej interpretacji pojęcia 'mienie należące' w kontekście komunalizacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z komunalizacją mienia państwowego w okresie transformacji ustrojowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z komunalizacją mienia państwowego po 1990 roku, co ma znaczenie dla wielu podmiotów i stanowi przykład interpretacji przepisów przejściowych.
“Czy PKP mogło zatrzymać państwowe grunty? Sąd wyjaśnia, co oznacza 'posiadanie' nieruchomości.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wa 1740/12 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2013-02-13 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2012-09-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Jolanta Dargas /sprawozdawca/ Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Tomasz Szmydt /przewodniczący/ Symbol z opisem 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę Hasła tematyczne Nieruchomości Sygn. powiązane I OSK 1128/13 - Postanowienie NSA z 2015-12-30 I OSK 3515/15 - Wyrok NSA z 2016-04-26 Skarżony organ Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1990 nr 32 poz 191 art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 3 i 4, art. 11 ust. 2 Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Jolanta Dargas (spr.) Protokolant starszy referent Agnieszka Bieńkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2013 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę. Uzasadnienie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej KKU) decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania P. S.A., utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r, Nr [...], stwierdzającą nabycie przez Gminę C. z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r, własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obr. [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą Nr [...] [...], [...], [...] o pow. [...] ha, [...] o pow.[...] ha, [...] o pow.[...] ha, [...] o pow.[...] ha, objętej księgą wieczystą [...]. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Na wniosek P. S.A. w K., przed Wojewodą [...] zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wydania w trybie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.), decyzji uwłaszczeniowej stwierdzającej nabycie z mocy prawa, z dniem 27 października 2000 r., przez przedsiębiorstwo państwowe P. w W., prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w jednostce ewidencyjnej [...].[...], [....], [....], [...] i[...] . Jako dowód świadczący o przekazaniu ww. nieruchomości na rzecz P. świadczyć przedstawiona przez wnioskodawcę decyzja Naczelnika Gminy C. z dnia [...] kwietnia 1987 r. nr [...] oraz z dnia [...] stycznia 1988 r. nr [...] o ustaleniu i naliczeniu opłaty rocznej za zarząd gruntem położonym w M. o łącznej pow. [...] ha dla P w L. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 roku Nr [...] stwierdził nabycie, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 roku, przez Gminę C., własności nieruchomości wyżej wskazanych własności nieruchomości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowych nieruchomości na podstawie decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Gminy w C. z dnia [...] maja 1983 r., nr[...]. Zdaniem organu, jednak decyzja, ta jak również decyzje o ustaleniu wysokości opłaty rocznej za zarząd, nie stanowią automatycznie o ustanowieniu zarządu w formie przewidzianej prawem na rzecz P., co wyłączałoby sporne nieruchomości spod komunalizacji na rzecz gminy. Odwołanie od decyzji Wojewody złożyły P. S.A. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołania skarżący stwierdził, iż prawo zarządu sporną nieruchomością powinno być wywiedzione z decyzji o ustaleniu opłaty rocznej. Ponadto powołał się na przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 roku o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", które jego zdaniem uniemożliwiają komunalizację przedmiotowej nieruchomości. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], utrzymała w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że P. nie legitymuje się prawem użytkowania lub zarządu, który eliminowałby komunalizację przedmiotowego mienia z mocy prawa. Na poparcie swojego stanowiska organ wskazał, że zgodnie z przepisami rozp. Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 roku w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, które było aktem wykonawczym do dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. R.P. nr 4 poz. 31 z 1952 r.) prawo zarządu i użytkowania było ustanawiane w formie protokółu zdawczo-odbiorczego, bądź w drodze umowy zawartej w odpowiedniej formie prawnej, a w razie sporu na podstawie decyzji Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego. Później ustanawiane było w trybie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1961 r. nr 32 poz. 159). w drodze decyzji organu administracji państwowej stopnia podstawowego, o oddaniu nieruchomości w użytkowanie i następnie w trybie art. 38 ust 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. KKU wskazała, że według art. 38 ust.2 ustawy z. dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22. poz.99), państwowe jednostki organizacyjne uzyskiwały grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ten stan prawny obowiązywał w dniu 27 maja 1990 r., czyli w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Organ podkreślił, iż skarżący, żadnym z wyżej wymienionych dokumentów nie potrafił się wylegitymować. A zatem nie można mówić, że przysługiwał mu tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, który stanąłby na przeszkodzie komunalizacji przedmiotowego mienia z mocy prawa. KKU, dokonując analizy w przedmiocie wyjaśnienia podstawy prawnej, na jakiej oparte było dysponowanie gruntem przez P. doszła do wniosku (wskazując na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego), że przepisy konstytuujące przedsiębiorstwo państwowe P. takiego tytułu nie tworzą. Organ podkreślił także, iż przepisy powojenne o Ziemiach Odzyskanych, nacjonalizacji, militaryzacji, włącznie z dekretem o majątkach opuszczonych i poniemieckich, formułujące z natury rzeczy ogólne zasady dotyczące dysponowania mieniem, nie mogły tworzyć po stronie P. konkretnie sformułowanego, w stosunku do geodezyjnie wyodrębnionej nieruchomości, ograniczonego prawa rzeczowego w postaci prawa użytkowania, czy prawa zarządu. A tylko tak sformułowane prawo może wyłączać komunalizację z mocy prawa. Faktyczne jej objęcie i władanie nie tworzy formalnoprawnego zarządzania. KKU podała, że skarżący nie powołuje się na żadne inne źródła swego ewentualnego prawa do przedmiotowego gruntu poza władaniem oraz decyzją o ustaleniu opłat. Tymczasem obowiązująca w dniu wejścia w życie ustawy "komunalizacyjnej" ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 roku o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" sformułowała jedynie zasadę władania gruntami przez P. Z ogólnych przepisów tej ustawy (art. 16) nie wynikały przecież uprawnienia do konkretnie określonych działek o określonych powierzchniach i zapisach ewidencyjnych. Takie uszczegółowienie mogło się znaleźć tylko w odpowiednich decyzjach terenowych organów władzy państwowej wydawanych w przedmiocie użytkowania, czy zarządu. W ocenie Krajowej Komisji wpisy hipoteczne oraz wpisy ewidencyjne np. władający: Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych oddają jedynie stan faktyczny, który nie jest oparty o podstawę prawną formalnie określającą prawo P. do określonego gruntu. W ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, w przedmiotowej sprawie nie ma też zastosowania art. 11 ust 1 ustawy "komunalizacyjnej", ponieważ wykonywanie funkcji transportowych nie jest wykonywaniem zadań należących do właściwości organów administracji rządowej. A zatem wobec nie wskazania konkretnego tytułu prawnorzeczowego przez skarżącego Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że ma pełną podstawę uznać za uzasadnioną komunalizację przedmiotowej nieruchomości orzeczoną przez organ I instancji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. SA. w W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji w części dotyczącej działek ewidencyjnych nr [...] o pow. [...] ha, [...] o pow.[...] ha, [...] o pow. [...] ha, objęte księgą wieczystą nr[...], położonych w jednostce ewidencyjnej C., obr. obr.[...]. W ocenie skarżącego decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej narusza prawo materialne poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie przepisu: - art. 5 ust. 1 oraz ust. 3 i 4 ustawy z 10 maja 1990 r., w związku z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (u.g.g.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, polegające na przyjęciu, że skomunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji o komunalizacji, wydanej mimo braku przesłanek komunalizacji, - art. 34 i art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, poprzez brak zastosowania w związku z pominięciem przesłanki posiadana nieruchomości przez P. z dniem 27 maja 1990 r., - błędne zastosowanie przepisu art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, iż nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie tej ustawy nie "należała do" P. przedsiębiorstwa państwowego, - błędne zastosowanie art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe, polegającym na jego niezastosowaniu i uznaniu, że jedynie konkretny dokument stwierdzający przyznanie zarządu jest podstawą do uznania, że przedmiotowy grunt był w zarządzie P., podczas gdy przepis ten stanowi generalna normę, będąca podstawa przekazania gruntów P., bez tytułu prawnego do konkretnego gruntu: "mienie P. stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (to jest 9 grudnia 1989 r.); - błędne zastosowanie art. 80 (pierwotnie 87) ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127) polegające na jego niezastosowaniu, gdyż przepis ten stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek, a tej ewentualnej podstawy nabycia przez P. prawa zarządu z mocy prawa organ w ogóle nie badał, Zdaniem skarżącego przedmiotowa decyzja narusza również przepisy postępowania; art. 7, 77 i 107 § 1 kpa, poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający słuszny interes skarżącego, między innymi poprzez przerzucanie ciężaru dowodowego na skarżącego, ponadto dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że spełnione zostały przesłanki komunalizacji wyrażone w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. W ocenie skarżącego organ naruszył również art. 75 kpa oraz 80 kpa, poprzez przyjęcie legalnej teorii dowodowej, co do dowodu na okoliczność posiadania przez P. tytułu prawnego do przedmiotowego gruntu, podczas gdy na gruncie polskiej ustawy procesowej obowiązuje zasada swobodnej oceny dowodów, z której wynika, że daną okoliczność można udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo - administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżone decyzje nie naruszają prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania komunalizacynego, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, w zakresie wskazanym w skardze tj. w odniesieniu do działek nr[...], [...], [...], położonych w jednostce ewidencyjnej [...], obr. obr.[...]. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 przytoczonej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika zatem, że mienie ogólnonarodowe należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organem założycielskim były inne niż wyżej określone organy administracji państwowej, nie podlegało komunalizacji w trybie ww. przepisu. Jeżeli natomiast określone mienie ogólnonarodowe należało do takiego przedsiębiorstwa w sensie faktycznym, a nie prawnym, gdyż nie legitymowało się ono odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia, to mienie to podlegało komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 roku. Podkreślić należy, że określenie mienie "należące" do przedsiębiorstw państwowych, oznacza należenie mienia do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie faktycznym. Stanowisko takie utrwalone jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z 26 IX 2000 r., I SA1342/99, Lex nr 78921, z 2 II 2006 r., I OSK 1295/05, Lex nr 194864, z 16 III 2006 r., I OSK 583/05, Lex nr 198195, z 16 I 2008 r., I OSK 1947/06 niepub. I OSK 1641/07, I OSK 593/09 ), jak i w licznych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Termin ten był analizowany w uchwale Trybunału Konstytucyjnego z 9 grudnia 1992 r. sygn. W 13/91. Niezasadne są więc zarzuty skargi, co do wadliwego rozumienia przez organ tego pojęcia i stanowią one jedynie polemikę z utrwalonym jednolitym rozumieniem tego pojęcia. Jak wykazało postępowanie, przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe nie miało w dniu 27 maja 1990 r. tytułu prawnego do spornych nieruchomości. Podkreślenia wymaga, że decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, którą stwierdza się stan faktyczny i prawny istniejący w dniu jej wejścia w życie, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Dlatego wszelkie zmiany zarówno stanu faktycznego jak i prawnego mające miejsce po tej dacie, nie mają znaczenia prawnego. Właściwie zatem organy wskazały, że tytuł prawny do nieruchomości nie wynika z mających ogólny charakter aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego. Zarządu nie można bowiem domniemywać. Stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie, które organ prawidłowo przytoczył. Nie ma więc potrzeby ponownego jego powoływania. Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, wskazywać sposób i cel korzystania. Także argumentacja skargi odwołująca się do przepisów art. 34 i 34a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe, jest w ocenie Sądu nietrafiona. Celem unormowania zawartego w art. 34 tej ustawy było bowiem uregulowanie stanu prawnego mienia pozostającego w posiadaniu P., co do którego brak jest ustanowionego zarządu. Natomiast grunty, o których mowa w art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (a więc te, które wskazuje art. 34 tej ustawy), nie dotyczą gruntów, które podlegają komunalizacji z mocy art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych tj. tych, które z dniem 27 maja 1990 r. stały się z mocy prawa mieniem gminnym (por. wyrok. NSA z 16 I 2008 r., I OSK 1957/06, Lex nr 453445, wyrok Trybunału Konstytucyjnego 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03). Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie PKP, zgodnie z którym "Mienie P. stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez P. w toku jego dalszej działalności". Wymieniony przepis nie stanowi bowiem podstawy kreowania tytułu prawnorzeczowego do konkretnego składnika majątkowego. W odniesieniu do mienia nieruchomego tytuł prawny stanowić mogły w obowiązującym systemie prawnym decyzje lub umowy zawarte w stosownym trybie, co w sposób wystarczający wyjaśnione zostało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Niezasadnym jest także zarzut naruszenia art. 80 (pierwotnie 87) wskazanej wyżej ustawy z 1985 r. Zgodnie bowiem z jego zapisem zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a byty w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany, nie można było domniemywać jego istnienia. Decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna dokładnie określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania - vide uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r. III CZP 81/93, OSNCA z 1994 r., nr 2, poz. 27. Wymaga podkreślenia, że jak wynika z akt sprawy Wojewoda [...] w trakcie prowadzonego postępowania podjął kroki zmierzające do pozyskania dowodów mających świadczyć o prawach P. do przedmiotowej nieruchomości. W tym celu zwracał się m. in. Urzędu Gminy w C., Starostwa Powiatowego w [...]. Dokumentów tych jednak nie uzyskał. Organ wzywał również wnioskodawcę do wykazania tytułu prawnego do spornej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., jednakże ten takiego tytułu nie przedłożył. W odpowiedzi skarżący podał, że prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości potwierdza ewidencja gruntów, gdzie jako zarządca gruntów wpisane jest P. S.A oraz księga wieczysta gdzie jako sposób korzystania wpisano "kolej". Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić, gdyż dokumenty te podobnie jak i decyzja o ustaleniu opłat, czy też decyzja wywłaszczeniowa, nie mogą stanowić o istnieniu zarządu. Zdaniem Sądu organy obydwu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie, dlatego też zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 7, 77, 107 § 3 nie zasługują na uwzględnienie. Słusznie też wskazały, że dla oceny przesłanek komunalizacji z mocy prawa istotne znaczenie ma stan faktyczny i prawny na dzień 27 maja 1990 r. Dlatego jedynie fakty prawotwórcze podlegają badaniu i ocenie, a nie inne okoliczności nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podobnie nie sposób zgodzić się z zarzutem naruszenia przez organy art. również art. 75 kpa oraz 80 kpa, czyli zasady swobodnej oceny dowodów, mówiącej o tym, że daną okoliczność można udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi. Skarżący zapomina bowiem, że jeżeli w konkretnej sprawie ustalony został fakt stanowiący podstawę domniemania (grunty państwowe nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste), to organ administracji ani sąd administracyjny, nie mógł wyciągnąć z tego faktu innego wniosku aniżeli ten, który został wskazany w normie prawnej – mianowicie, że grunty zarządzane były przez terenowy organ administracji państwowej, a co za tym idzie podlegały komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające (...). Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności - z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ) - Sąd orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI