I SA/Wa 1724/15

I SA/Wa 1724/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-10-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz /przewodniczący/
Jolanta Dargas /sprawozdawca/
Marta Kołtun-Kulik
Symbol z opisem
6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 313/17 - Wyrok NSA z 2018-12-12
I OZ 135/16 - Postanowienie NSA z 2016-02-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 134 par. 1,  art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 267
art. 28,  art. 127 par. 1,  art. 138 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
art. 7 ust. 1-3
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska- Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędzia WSA Marta Kołtun – Kulik Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2016 r. sprawy ze skarg M. B. i A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargi.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Prezydent [...] orzekł o ustanowieniu na lat 99 prawa użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2, oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w księdze wieczystej KW nr [...], położonego w [...] przy ul. [...] na rzecz K. P. w udziale [...] części, D. L., E. T. i A. T. w udziałach po [...] części, na rzecz R. T., S. R. i Z. G. w udziałach po [...] części oraz na rzecz M. L. i M. P. w udziałach po [...] części.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli: K. G., A. M., M. M., A. B., A. L., A. G., S. D. i M. B. Odwołujący swój interes prawny wywodzą z faktu bycia współużytkownikami wieczystymi działki nr [...], która objęta była jedną księga wieczystą nr [...] z później wydzieloną działką nr [...]. Budynek o adresie ul. [...] posadowiony jest na działce nr [...] o pow. [...] m2, natomiast według archiwalnych dokumentów działka ta miała [...] m2. Zdaniem odwołujących taka duża rozbieżność w powierzchni może wynikać z faktu, iż obrys pierwotnie wydzielonej działki nr [...] zabudowanej budynkiem zachodził na niezabudowaną działkę nr [...]. Odwołujący wnieśli o zawieszenie postępowania do czasu ostatecznego zakończenia postępowania dotyczącego rozgraniczenia działek nr [...] i [...], ponieważ nie jest możliwe ustalenie kręgu osób posiadających interes prawny, jak również nie można określić przedmiotu decyzji – powierzchni gruntu jaki ma zostać oddany w użytkowanie wieczyste.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że odwołujący nie mają legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. z uwagi na to, że nie przysługuje im żadne prawo rzeczowe do działki nr [...], co do której organ I instancji ustanowił w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279) prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób uprawnionych w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu.
Odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania organ II instancji stwierdził, że ewentualna zmiana przebiegu granic w wyniku rozgraniczenia nieruchomości sąsiednich pozostaje bez wpływu na tytuł prawny do nieruchomości, których granice były przedmiotem rozgraniczenia, a wydanie odrębnego postanowienia o zawieszeniu postępowania jest zdaniem Kolegium niecelowe.
Skargi o tej samej treści na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: M. B. i A. B. zarzucając jej:
- naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zaniechanie zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ - ustalającego granice oraz powierzchnię zwracanej nieruchomości,
- naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez zaniechanie uznania skarżących za strony postępowania, w sytuacji gdy przysługuje im prawo rzeczowe, a M. B. prawo obligacyjne do nieruchomości oddawanej w użytkowanie wieczyste.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że toczy się postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące działki nr [...] i nr [...]. Ponadto organ pominął okoliczność, że wspólnota mieszkaniowa (właściciele działki nr [...]) są dzierżawcami altany śmietnikowej znajdującej się na działce [...]. Zdaniem skarżących organ powinien zawiesić postępowanie do czasu zakończenia postępowania rozgraniczeniowego.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie.
Postanowieniem z dnia 21 września 2016 r. sprawy ze skargi M. B. o sygn. akt I SA/Wa 1724/15 i ze skargi A. B. o sygn. akt I SA/Wa 1724/15 zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargi należy uznać za niezasadne.
Przedmiotem kontroli sądowej jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. umarzające na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem m.in. M. B. i A. B. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. orzekającej o ustanowieniu użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu działki nr [...] na rzecz następców prawnych jej dawnego właściciela. Decyzja Kolegium została oparta na stwierdzeniu, że odwołujący się nie posiadali w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez Prezydenta [...] przymiotu strony, bowiem nie legitymowali się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości, w przedmiocie której wydana została decyzja organu I instancji.
Zasadnicze zatem znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma ustalenie czy skarżący posiadają przymiot strony w postępowaniu, w którym Prezydent [...] orzekł - w trybie art. 7 ust. 1,2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) - o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu niezabudowanej działki nr [...] na rzecz następców prawnych jej dawnego właściciela. Tylko bowiem posiadanie tego przymiotu mogło uprawniać skarżących do wniesienia skutecznego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, co wynika wprost z treści art. 127 § 1 k.p.a.
Pojęcie strony postępowania administracyjnego zdefiniowane zostało w art. 28 k.p.a. Stanowi on, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym zaś czy określony podmiot ma interes prawny w rozstrzygnięciu konkretnej sprawy przesądzają, jak trafnie podniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Interes prawny, o którym mowa w tym przepisie wyrażać się winien bowiem w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Innymi słowy jednostka będzie miała interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jej sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje-uzasadnione treścią normy prawa materialnego – realne i rzeczywiste powiązanie, czyniące ją "zainteresowaną" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnioną do udziału w nim w charakterze strony. Ta realność (aktualność) jest istotną cechą interesu prawnego artykułowaną zarówno w piśmiennictwie jak i orzecznictwie sądowym (por. A. Adamiak, K. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Wyd. 7, C.H. Beck, Warszawa 2005 r., str. 224 i n., wyrok NSA z 16.02.2010 r. I OSK 574/09 LexPolonica nr 2229633). Tak rozumiany interes prawny w postępowaniu, którego przedmiotem jest ustanowienie w stosunku do przedmiotowej nieruchomości w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. użytkowania wieczystego gruntu mają jedynie byli właściciele nieruchomości dekretowej i ich następcy prawni - których legitymacja procesowa wywodzi się z art. 7 ust. 1 dekretu, a także każdy inny podmiot, który w dacie wydawania orzeczenia legitymował się tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości objętej postępowaniem. Decyzja podejmowana w tym przedmiocie dotyczy bowiem stosunków własnościowych między tymi podmiotami i organem gminy będącej właścicielem gruntu. One też są w związku z tym stronami postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że przez prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości należy rozumieć wyłącznie własność i użytkowanie wieczyste gruntu. Takim tytułem nie jest zaś umowa dzierżawy altany śmietnikowej, jest to bowiem wyłącznie stosunek obligacyjny, który nie kreuje po stronie dzierżawcy nieruchomości przymiotu strony postępowania administracyjnego, w toku którego organ administracji publicznej rozstrzyga o uprawnieniach dekretowych następców prawnych byłego właściciela nieruchomości, a więc o stosunkach własnościowych istniejących między obecnym i byłym właścicielem gruntu (jego następcami). Nie można skutecznie wywieść interesu prawnego z faktu istnienia obligacyjnego stosunku cywilnoprawnego. Sam bowiem fakt ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nie skutkuje ani automatycznym wygaśnięciem umowy dzierżawy, ani nie uniemożliwia wykonywania przez dzierżawcę jego uprawnień.
Skarżący posiadają w niniejszym postępowaniu wyłącznie interes faktyczny, a nie interes prawny. Nie posiadają zatem legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2015 r.
Również okoliczność podnoszona przez skarżących, że prowadzone jest postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące działki nr [...] i działki nr [...], której są współużytkownikami wieczystymi nie daje im w niniejszym postępowaniu przymiotu strony. Wynik bowiem postępowania rozgraniczeniowego nie jest przesłanką niezbędną do wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. zważywszy przede wszystkim na okoliczność, że organ rozpoznając wniosek dekretowy zobowiązany jest do ustalenia zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 7 dekretu, a przy ich wystąpieniu zobowiązany jest ustanowić prawo użytkowania wieczystego. Rozstrzygnięcie zaś organu w rozpoznawanej sprawie dotyczy działki określonej i wskazanej w jej granicach ewidencyjnych. Ponadto jak słusznie zauważyło Kolegium ewentualna zmiana przebiegu granic w żaden sposób nie wpłynie na tytuł prawny do nieruchomości.
W sytuacji więc, gdy skarżący nie są stronami postępowania prowadzonego przez Prezydenta [...] o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r., nie przysługują im żadne uprawnienia związane z tym postępowaniem, a więc i uprawnienia do składania jakichkolwiek wniosków, w tym wniosku o zawieszenie postępowania.
Reasumując, należy stwierdzić, że wniesienie odwołania przez osobę, która nie ma legitymacji strony oznacza, że w sprawie wystąpiła przeszkoda o charakterze podmiotowym uniemożliwiająca prowadzenie wszczętego tym odwołaniem postępowania przed organem drugiej instancji i merytorycznego rozpoznania sprawy, a to prowadzić musi do jego umorzenia w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., co miało miejsce w niniejszej sprawie.
W tej sytuacji, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] odpowiada prawu, a zarzuty skarg odnoszące się do naruszenia przez organ art. 28 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. nie mają usprawiedliwionych podstaw.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.